{"id":421,"date":"2014-04-28T08:54:45","date_gmt":"2014-04-28T08:54:45","guid":{"rendered":"http:\/\/molekuleredebiyat.com\/hakverdioglu\/?p=421"},"modified":"2021-02-05T13:44:52","modified_gmt":"2021-02-05T13:44:52","slug":"osmanli-edebiyati-numuneleri-ceviri-kitap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/?p=421","title":{"rendered":"OSMANLI EDEB\u0130YATI NUMUNELER\u0130 \u00c7EV\u0130R\u0130 K\u0130TAP"},"content":{"rendered":"<p>OSMANLI EDEB\u0130YATI<br \/>\nNUM\u00dbNELER\u0130<\/p>\n<p>Edebiyat Dersleri<\/p>\n<p>(QR KODLU)<br \/>\nOsmanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7esi<br \/>\nYard\u0131mc\u0131 Kitap<\/p>\n<p>M\u00fcellifi: Mehmed Cel\u00e2l-1312<\/p>\n<p>Haz\u0131rlayan:<br \/>\nDo\u00e7. Dr. Metin HAKVERD\u0130O\u011eLU-2021<\/p>\n<p>K\u0130TAP BA\u015eLI\u011eI<br \/>\nCopyright \u00a9 2011, (Yazar veya Yay\u0131nc\u0131)<\/p>\n<p>T\u00fcm haklar\u0131 yazar\u0131na aittir. Yazar\u0131n izni al\u0131nmadan k\u0131smen veya tamamen \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 veya farkl\u0131 bi\u00e7imlere \u00e7evrilmesi yasakt\u0131r.<\/p>\n<p>ISBN: 978-XXX-XXXXX-X-X<\/p>\n<p>Mehmed Celal (1867- 1912)<br \/>\n\u015eair, yazar. \u0130stanbul\u2019da do\u011fdu. Ferik Hakk\u0131 Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu\u00acdur. D\u00fczenli bir \u00f6\u011frenim g\u00f6rmedi. Kendi kendini yeti\u015ftirdi memurluk ve \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131. \u0130stanbul\u2019da \u00f6ld\u00fc. Yeni kap\u0131 Mevlev\u00eeh\u00e2nesi Mezarl\u0131\u011f\u0131\u2019na g\u00f6m\u00fcld\u00fc.<br \/>\nXIX. uncu asr\u0131n \u015f\u00e2ir ve hik\u00e2yecilerindendir. T\u00fcrk edebiyat\u0131 tarihi \u00fczerinde incelemeler yapt\u0131, gazetelerde makaleler yazd\u0131. \u015eiir, roman ve hik\u00e2ye yay\u0131mlad\u0131. \u015eiirlerinde ince his\u00acler, g\u00fczel hay\u00e2ller vard\u0131r; B\u00fcy\u00fckada\u2019daki a\u015fklar\u0131n\u0131 anlat\u0131r. \u0130lk \u015fiir kitab\u0131 olan Ada &#8216;y\u0131 daha 19 ya\u015f\u0131nda iken yay\u0131nlayan Mehmet Celal \u015fiir yazmaya k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda ba\u015flad\u0131. Mehmet Celal, d\u00f6nemindeki edebiyat ortam\u0131 i\u00e7inde Muallim Naci&#8217;nin yolunu izleyerek Servet-i F\u00fcnunculara \u015fiddetle sald\u0131r\u0131larda bulundu; ama bu arada Bat\u0131&#8217;dan gelen etkileri de pek reddetmedi. Bu konudaki kimi ele\u015ftiri ve yaz\u0131lar\u0131 divan \u015fairleriyle ilgili kitaplar olan Elvah-\u0131 Ma&#8217;sumane ve Makalat-\u0131 Edebiye  (1895) adl\u0131 yap\u0131tlar\u0131nda yer almaktad\u0131r.<br \/>\n\u015eiirlerini kolayca ve k\u0131sa zamanda yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in &#8220;\u015fair-i zi-irtical&#8221; (do\u011fa\u00e7lama yapabilen \u015fair) san\u0131yla \u00fcnlenen ayd\u0131n, titiz bir sanat endi\u015fesi ve kudreti ta\u015f\u0131mayan ve b\u00fct\u00fcn de\u011ferini gerek i\u00e7erik gerekse ifadesindeki samimilikten alan \u015fiirler yazm\u0131\u015ft\u0131r. Romanlar\u0131nda \u00fcsl\u00fbbu canl\u0131 c\u00fcmleleri k\u0131sa, ifadeleri a\u00e7\u0131k ve ko\u00acnu\u015fma diline \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r. Mehmet Celal&#8217;in d\u00fcz yaz\u0131 eserleri, Nam\u0131k Kemal&#8217;in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 edeb\u00ee \u00e7\u0131\u011f\u0131rla Ahmed Mithat Efendi &#8216;nin geli\u015ftirdi\u011fi pop\u00fcler anlat\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n aras\u0131nda bir yerdedir. Pop\u00fcler anlat\u0131ya daha yak\u0131nd\u0131r. Bu nedenle romanlar\u0131 ve \u00f6yk\u00fcleri kolay anla\u015f\u0131l\u0131r. Okuru ilk anda duygular\u0131yla kavrayan yap\u0131tlard\u0131r.<br \/>\n\u015eiir Kitaplar\u0131: Adada S\u00f6ylediklerim (1886),  Gazelle\u00acrim      (1894), Z\u00e2de-i \u015e\u00e2ir (1895), \u00c2s\u00e2r-\u0131 Cel\u00e2l (1896), S\u00fcr\u00fbd (1896).<br \/>\nRoman ve hik\u00e2yelerinden Me\u015fhurlar\u0131: D\u00e2men-\u00e2l\u00fbde (1887), Bir Kad\u0131n\u0131n Hayat\u0131 (1890), K\u00fc\u00e7\u00fck Gelin (1892).<br \/>\nDi\u011fer eserleri; Cemile, Elv\u00e2h-\u0131 Masumane, Os\u00acmanl\u0131 Edebiyat\u0131 Numuneleri, Vicdan Azaplar\u0131, Muhabbem M\u00e2der\u00e2ne, \u0130ki Kanarya,  M\u00fckafat, Os\u00acmanl\u0131 Padi\u015fahlar\u0131.<\/p>\n<p>MATBA\u2018A-YI SAFA V\u00dc ENVER<\/p>\n<p>A\u00c7IKLAMA<br \/>\nKitab\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7 temel amaca y\u00f6nelik olarak tertip edilmi\u015ftir:<br \/>\n1\tMerhum Mehmet Celal\u2019in 1894 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Edebiyat\u0131 Numuneleri adl\u0131 eserini bir kez daha okuyucusuyla bulu\u015fturmak.<br \/>\n2\tBu kitap ile T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011frencilerine gerekli bilgileri bir ders kitab\u0131 \u015feklinde sunmak.<br \/>\n3\tKitab\u0131n \u201ceski yaz\u0131\u201d halini \u201cQR kod\u201d ile ilk sayfaya koyarak Osmanl\u0131ca derslerine kolay kaynak sa\u011flamak.<br \/>\nMalumdur ki art\u0131k pek \u00e7ok i\u015flevi bir arada sunmak, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn gen\u00e7li\u011fi i\u00e7in olmazsa olmaz bir zaruretdir. Art\u0131k bir kitap sadece bir hedefe y\u00f6neldi\u011fi zaman i\u015flevini tam olarak yerine getirememektedir. Yeni nesil ayn\u0131 eserde hem edeb\u00ee bilgileri bulmay\u0131 hem ilgin\u00e7 \u015fiirleri okumay\u0131 hem de eski yaz\u0131 \u00f6\u011frenme iste\u011fini tatmin etmek istemektedir. Kitab\u0131m\u0131zla Merhum Mehmet Celal\u2019in istedi\u011fi \u015feyi de ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olmaktay\u0131z: Yeni Nesle Edebiyat\u0131 Sevdirmek.<br \/>\nBu \u00e7al\u0131\u015fma, eserin  Latinize edilmesi yan\u0131nda \u201cQR kod\u201d ile eski yaz\u0131ya eri\u015fimini sa\u011flay\u0131p Osmanl\u0131ca dersleri esnas\u0131nda kaynakl\u0131k yapmas\u0131n\u0131 da sa\u011flayacakt\u0131r. Yeni neslin bu h\u0131zl\u0131 eri\u015fim ihtiyac\u0131n\u0131 art\u0131k g\u00f6rmezden gelemeyiz.<br \/>\nDo\u00e7. Dr. Metin HAKVERD\u0130O\u011eLU<\/p>\n<p>Merhum Mehmed Celal\u2019in ruhuna h\u00fcrmetle&#8230;<\/p>\n<p>DE\u011eERL\u0130 OKUYUCU!<br \/>\nBU QR KODU TELEFONUNUZA OKUTUP K\u0130TABIN SAYFALARININ B\u0130RE B\u0130R ESK\u0130 YAZI HAL\u0130N\u0130 G\u00d6REB\u0130L\u0130RS\u0130N\u0130Z!<\/p>\n<p>(Eski yaz\u0131 sayfalarla uyum i\u00e7in her sayfan\u0131n ba\u015f\u0131nda o sayfan\u0131n numaras\u0131k\u00f6\u015feli parantezle mevcuttur.)<br \/>\n\u0130\u00e7indekiler<br \/>\n\u0130f\u00e2de-i T\u00e2b\u2018\t14<br \/>\nMUKADD\u0130ME\t30<br \/>\nBirinci K\u0131s\u0131m\t33<br \/>\nMEDHAL\t33<br \/>\n\u0130kinci K\u0131s\u0131m\t59<br \/>\nEDEB\u0130YAT\t59<br \/>\nYazmak\t66<br \/>\nHissiy\u00e2t\u0131n Env\u00e2\u2018-\u0131 Muhtelifesi\t70<br \/>\n\u00dcsl\u00fbp\t73<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m\t180<br \/>\nAKS\u00c2M-I MUHARR\u0130R\u00c2T\t180<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m\t238<br \/>\nBe\u015finci K\u0131s\u0131m\t306<br \/>\nOsmanl\u0131 Aruzu\t306<br \/>\nAlt\u0131nc\u0131 K\u0131s\u0131m\t333<br \/>\nAKV\u00c2L-\u0130 HEK\u00ceM\u00c2NE\t333<br \/>\nAKV\u00c2L-\u0130 HEK\u00eeM\u00c2NE\t334<br \/>\nVE\t334<br \/>\nC\u00dcMEL-\u0130 EDEB\u0130YE\t334<br \/>\nYedinci K\u0131s\u0131m\t353<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131m\u0131zdan Bir Nebze\t353<br \/>\n\u00c2S\u00c2R-I MENS\u00dbREDEN B\u0130R NEBZE\t425<br \/>\nSab\u00e2vet\t426<br \/>\nMens\u00fbr \u015eiirler\t428<br \/>\n\u00dcdeb\u00e2 ve \u015eu\u2018ar\u00e2-y\u0131 \u2018Osmaniyeden Bir K\u0131sm\u0131\t483<br \/>\n\u00c2h\u00ee\t484<br \/>\n\u0130bn-i Kemal\t486<br \/>\nAhmed Pa\u015fa\t488<br \/>\nAhmed Midhat Efendi\t490<br \/>\nEs\u2018ad Pa\u015fa\t493<br \/>\nEsr\u00e2r Dede\t495<br \/>\nEkrem Bey\t497<br \/>\nAntakyal\u0131 M\u00fcn\u00eef\t508<br \/>\nB\u00e2k\u00ee\t509<br \/>\nBel\u00ee\u011f\t512<br \/>\nPertev Pa\u015fa\t514<br \/>\nS\u00e2bit\t516<br \/>\nCevdet Pa\u015fa\t518<br \/>\nCevr\u00ee\t519<br \/>\nH\u00e2m\u00ee-i Amid\u00ee\t522<br \/>\nHakk\u0131 Bey\t523<br \/>\nH\u00e2k\u00e2n\u00ee\t528<br \/>\nH\u0131z\u0131r Aga-z\u00e2de Sa\u2018\u00eed Bey\t530<br \/>\nR\u00e2\u015fid\t534<br \/>\nR\u00e2\u015fid-i  Vak\u2018a-n\u00fcvis\t536<br \/>\nR\u00e2g\u0131p Pa\u015fa\t537<br \/>\nS\u00e2m\u00ee\t539<br \/>\nS\u00e2m\u00ee Pa\u015fa\t542<br \/>\nSez\u00e2y\u00ee Bey\t543<br \/>\nS\u00fcleyman Nah\u00eef\u00ee\t545<br \/>\nSinan Pa\u015fa\t548<br \/>\nSeyyid Vehb\u00ee\t550<br \/>\n\u015ein\u00e2s\u00ee\t552<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib\t554<br \/>\n\u015eeyh\u00fclisl\u00e2m \u2018\u00c2rif Hikmet Bey\t557<br \/>\n\u015eeyh\u00fclisl\u00e2m \u2018Abdullah Vass\u00e2f Efendi\t558<br \/>\n\u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Yahya Efendi\t561<br \/>\nT\u00e2lib\t564<br \/>\n\u2018\u00c2kif Pa\u015fa\t565<br \/>\n\u2018Azm\u00ee-z\u00e2de H\u00e2let\u00ee\t567<br \/>\n\u2018Avn\u00ee Bey\t569<br \/>\nFas\u00eeh Dede\t573<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee\t575<br \/>\nK\u00e2z\u0131m Pa\u015fa\t579<br \/>\nMu\u2018allim N\u00e2c\u00ee\t580<br \/>\nN\u00e2\u2019il\u00ee Efendi\t587<br \/>\nN\u00e2b\u00ee\t590<br \/>\nNed\u00eem\t594<br \/>\nNiz\u00e2m\u00ee\t602<br \/>\nNef\u2018\u00ee\t603<br \/>\nNevres-i Kad\u00eem\t613<br \/>\nNev\u2018\u00ee\t614<br \/>\nNev\u2018\u00ee-z\u00e2de \u2018At\u00e2y\u00ee\t616<br \/>\nVecd\u00ee\t617<br \/>\nHersekli \u2018\u00c2rif Hikmet Bey\t623<br \/>\nYeni N\u00e2\u2019il\u00ee\t625<\/p>\n<p>\u0130f\u00e2de-i T\u00e2b\u2018<br \/>\nPadi\u015fah\u0131m \u00e7ok ya\u015fa.<br \/>\nDu\u2018\u00e2-y\u0131 v\u00e2cib\u00fc\u2019l-ed\u00e2-y\u0131 cen\u00e2b-\u0131 z\u0131llullah\u00ee ile ibtid\u00e2 eden her eser bah\u015f u hayr ile intih\u00e2 bulur.<br \/>\nTevf\u00eek-i Hud\u00e2 ref\u00eek olursa her m\u00fc\u015fkilin \u00e2s\u00e2n olaca\u011f\u0131 tabi\u2018i bulundu\u011fundan buna bir de eser-i te\u015fv\u00eek-i cen\u00e2b-\u0131t\u00e2d\u00e2r\u00ee inzim\u00e2m edince ash\u00e2b-\u0131 gayret \u00fc himmet i\u00e7\u00fcn ebv\u00e2b-\u0131 i\u2018til\u00e2 \u00fc irtik\u00e2 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f demekdir.<br \/>\nTevf\u00eek \u00fc ref\u00eek olmay\u0131cak f\u00e2\u2019ide yokdur<br \/>\nHer kim burada \u2018akla uyarsa zarar eyler<\/p>\n<p>***<br \/>\n[be] \tTicaretin me\u015fruiyyetinde \u015f\u00fcphe olmayup ancak bu me\u015fruiyyetin takriri i\u00e7\u00fcn baz\u0131 vesaitin mevcudiyeti derece-i v\u00fcc\u00fbbdur. Bu veasitin ba\u015fl\u0131calar\u0131ndan biri kanaatd\u0131r. \u201cKanaat-i fen\u00e2 bulunmaz bir hazinedir.\u201d Hikmet-i celilesine nazaran ashab-\u0131 kanaat daima niam-\u0131 ilahiyye ile m\u00fctenaim olur demi\u015flerdir.<br \/>\nSanat-\u0131 kitap\u00e7\u0131l\u0131k oldu\u011f\u0131 cihetle eser-i tevfik-i ilahi ile sanat\u0131m\u0131 \u00eef\u00e2ya ibtidar eyledi\u011fim vakit her \u015feyden evvel kanaati nazar-\u0131 dikkate alarak daha do\u011frusu k\u00e2ra da o kadar bakmayarak terakkiye ba\u015flad\u0131m.  Ve erb\u00e2b-\u0131 m\u00fctala\u2018a da lufen tasdik buyurdular ki bu kanaati de hele \u015fu son aylarda hacim, m\u00fcnderacat cihetiyle m\u00fchim, b\u00fcy\u00fck eserleri k\u00fc\u00e7\u00fck fiyatlarla satmakla isbat eylemil oldum. Zaten evvelce de b\u00f6yle va\u2019d etmi\u015fdim. Evvelce verilmi\u015f bir va\u2019di  de \u00eef\u00e2 etmemek   maazallah yalan s\u00f6ylmek demek demek oldu\u011fundan bu da ticareti daire-i me\u015fruiyetinden teby\u00eed eden nakay\u0131sdan bulunmas\u0131 cihetiyle irtikab ketb  \u00fc d\u00fcr\u00fbgdan ictin\u00e2b etdim.<br \/>\n\u00c2y\u00eenesi i\u015fdir ki\u015finin l\u00e2fa bak\u0131lmaz<br \/>\n\u015eahs\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr r\u00fctbe-i \u2018akl\u0131 eserinde<\/p>\n<p>[cim]  Bundan mukaddem meydan-\u0131 inti\u015fare \u00e7\u0131kan in\u015fa muallimine ilave edilen if\u00e2de-i t\u00e2bi\u2018den ve bunun ne\u015frinden bir \u015fey anlamayan ve daha do\u011frusu anlamak istemeyen bir k\u0131s\u0131m muhterem refik\u00e2m\u0131za kar\u015f\u0131, ves\u00e2tet-i ne\u015fri bendenizce b\u00e2di-i mahmidet olan bu eserin \u015fu ifadesinde daha ziyade izahata l\u00fczum g\u00f6r\u00fclmemi\u015fdir.<br \/>\n\u0130n\u015faallahu ta\u2019ala bu kerre meram\u0131m\u0131z\u0131 anlatma\u011fa muvaffak oluruz.<br \/>\nHer ne kadar zahmet ise in\u015fa malumdurdur ki ifade-i t\u00e2bi\u2018 bir kere daha \u2013 lakin rica ederiz dikkatle \u2013 g\u00f6zden ge\u00e7irilsin. Bzi orada ne demi\u015f idik?<br \/>\nOrada demi\u015f idik ki:<br \/>\n\u201cBa\u015fka bir yerde de demi\u015f oldu\u011fumuz vechile \u015eems Kitaphanesi ta\u2018m\u00eem-i ma\u2018\u00e2rif maksad-\u0131 mehammine mebn\u00ee \u00e2s\u00e2r-\u0131 nefise ne\u015frine ves\u00e2t\u0131t  etmek i\u00e7\u00fcn te\u2019ess\u00fcs eylemi\u015fdir. S\u00e2ye-i ma\u2018\u00e2rifet-pezir\u00e2ye-i canab-\u0131 t\u00e2c-d\u00e2r\u00eede \u015fimdiye kadar ne\u015fr etdi\u011fimiz birka\u00e7 eserle ez-c\u00fcmle ihtiy\u00e2c\u00e2t-\u0131 zam\u00e2na muvaf\u0131k<\/p>\n<p>[dal] ve edebiyat-\u0131 cedideye mut\u00e2b\u0131k olarak kisve-i tab\u00e2\u2018ata giren bu in\u015f\u00e2da delil-i m\u00fcdde\u2018a olabilir.\u201d<br \/>\n\u0130\u015fte ifadenin bir f\u0131kras\u0131 bu idi. Biz \u015fu f\u0131krada, anla\u015f\u0131lmayacak bir \u015fey g\u00f6remiyoruz ama z\u00e2hir baz\u0131 refikam\u0131z kendilerinden  ba\u015fkalar\u0131n\u0131n terakkiyat\u0131ndan bahis \u015feyleri idrak-i rikkatlerden m\u00fcbber\u00e2 ve elfaz u manadan mu\u2018arr\u00e2 zan ediyorlar. Ne yapal\u0131m? Biz de bu h\u00fcsn-i zanlar\u0131na (!) te\u015fekk\u00fcr ederiz.<br \/>\nEfendim! \u015eems Kitaphanesi tamim-i maarif maksad-\u0131 m\u00fchimmine baz\u0131 refikam\u0131z\u0131n on kuru\u015fa satd\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131 y\u00fcz paraya, \u00fc\u00e7er kuru\u015fa satarak k\u00e2riyenin tevs\u00ee\u2018-i istifadesine mebni teess\u00fcs etmi\u015f oldu\u011funu dermiyan etmi\u015fdik.<br \/>\nSonra on formadan \u2018ib\u00e2ret olan z\u00e2de-i \u015fair gibi bir eseri \u00fc\u00e7 kuru\u015fa, be\u015f forma te\u015fkil eden Rene gibi bir hikayeyi altm\u0131\u015f paraya, on bir forma ve on \u00fc\u00e7 levhay\u0131 havi bulunan elv\u00e2h-\u0131 masumaneyi \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk kuru\u015fa, yirmi formay\u0131 ve muharririn bir k\u0131t\u2018a tasvirini ihtiva eden Bir Kad\u0131n\u0131n Hayat\u0131 nam milli roman\u0131 be\u015f<\/p>\n<p>[he] kuru\u015fa ve Zehra gibi milli bir hikayeyi y\u00fcz paraya satd\u0131k. Kavlimiz fi\u2018limize erdi. \u0130\u015fte maksad\u0131m\u0131z bu idi. Bunda anla\u015f\u0131lmayacak ne var?<br \/>\n***<br \/>\nYine orada demi\u015f idik ki:<br \/>\n\u201cBaz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z gibi hod-f\u00fcr\u00fb\u015f de\u011filiz. Bunun i\u00e7\u00fcn az zamanda g\u00f6sterdi\u011fimiz \u015fu terakkiye muk\u00e2bil erbab-\u0131 m\u00fct\u00e2ladan b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck te\u015fviklere, parlak parlak iltifatlara mazhar oldu\u011fumuzu inkar edemeyiz.\u201d<br \/>\nMadem ki anla\u015f\u0131lm\u0131yor. \u015eu ibareyi de \u015ferh edelim:<br \/>\nBir i\u015fe sahte \u015fa\u2018\u015fa\u2018larla, tahfif-i \u015farlatanl\u0131klarla ba\u015flamad\u0131k. Cenab-\u0131 Hakk\u0131n lutf u inayetine m\u00fctevekkil olarak \u2013 iyi k\u00f6t\u00fc \u2013 fakirane bir kitaphane a\u00e7d\u0131k. Kitaphanenin tesisi hen\u00fcz bir ay olmam\u0131\u015f idi ki ashab-\u0131 m\u00fctala\u2018an\u0131n alk\u0131\u015flar\u0131na, tebriklerine kar\u015f\u0131 minnetdar kald\u0131k. Bu kadar iltifata bir m\u00fckabele-i m\u00fcte\u015fekkirane olmak \u00fczere g\u00fczel g\u00fczel eserler ne\u015frine ves\u00e2t\u0131t etdik. Nas\u0131l hamd \u00fc sen\u00e2 etmeyelim ki tevfik-i Huda da bize ref\u00eek oldu.<\/p>\n<p>[vav] \tZanneder isek b\u00e2l\u00e2daki f\u0131krada da anla\u015f\u0131lmayacak bir \u015fey kalmad\u0131.<br \/>\n***<br \/>\nYine orada demi\u015f idik ki:<br \/>\n\u201cMa\u2018rifet iltif\u00e2ta t\u00e2bi\u2018dir<br \/>\nM\u00fc\u015fterisiz meta\u2018 z\u00e2y\u00ee\u2018dir\u201d<br \/>\nHikmetine v\u00e2k\u0131f olan k\u00e2riy\u00een-i kiram\u0131n iltifatlar\u0131n\u0131n devam\u0131ndan emin oldu\u011fumuz i\u00e7\u00fcn kitaphanemizin istikbalini pek emin g\u00f6r\u00fcyoruz.\u201d<br \/>\nBir gazete m\u00fcvezzi\u2018nin  hakir kul\u00fcbesinden tutunuz da bir b\u00fcy\u00fck matba\u2018aya kadar tevsi\u2018-i nazar ediniz. Bug\u00fcn gazete m\u00fcvezzi\u2018i olan bir adam\u0131n satd\u0131\u011f\u0131 gazetelerden kazand\u0131\u011f\u0131 kar ile o d\u00fckkanc\u0131\u011fa sahip olmas\u0131 iltifat-\u0131 mayas\u0131nda de\u011fil midir?<br \/>\nMarifete kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen bu ltifat o d\u00fckkanc\u0131\u011fa neden bir matba\u2018a haline irc\u00e2\u2018 edemesin? Biz de yukar\u0131ki f\u0131krada erbab-\u0131 m\u00fcta\u2018alan\u0131n<\/p>\n<p>[ze] iltifat\u0131 imtidad etdik\u00e7e kitaphanemizin daha ziyade tevsi\u2018 \u00fc tezyin edece\u011fini anlatmak istedik.<br \/>\n***<br \/>\nYine orada demi\u015f idik ki,<br \/>\n\u201cErb\u00e2b-\u0131 m\u00fct\u00e2la\u2018an\u0131n tenezz\u00fclen g\u00f6sterdikleri k\u0131ymet-\u015finasl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z bir te\u015fekk\u00fcrle ge\u00e7irmek muvaf\u0131k-\u0131 insaf olmayaca\u011f\u0131ndan ancak te\u015fekk\u00fcr\u00e2nemizi ho\u015f \u00e2yende eserler ne\u015frine ves\u00e2t\u0131t ve muharrir\u00een-i kiram\u0131n derece-i mahsus-\u0131 edibanelerine g\u00f6re \u2013 her ne kadar \u015fan ve faziletleri ile m\u00fctenasip de\u011filse de \u2013 muvaf\u0131k bir hakk-\u0131 tahr\u00eer-i \u2018arz etmekle \u00eef\u00e2 etmi\u015f olaca\u011f\u0131z.\u201d<br \/>\nBu va\u2018dimizi de \u00eef\u00e2 etmedik mi y\u00e2? Muharririn iktidar\u0131 izah olmayan penbe ferace, levrans, in\u015fa mu\u2018allimi \u201c ho\u015f-\u00e2yende\u201d diye tavsif eyledi\u011fimiz \u00e2s\u00e2r-\u0131 cedide ve cedideden de\u011fil midir? Gerek bunlar, gerek Z\u00e2de-i \u015eair, Rene, Elv\u00e2h-i Masumane, Bir Kad\u0131n\u0131n Hayat\u0131, Zehra,<\/p>\n<p>[h\u0131] K\u00fc\u00e7\u00fck Gelin, Bi-vef\u00e2, Sev\u00e2ti\u2018 gibi eserler acaba muharrirleri taraf\u0131ndan bize ba\u011f\u0131\u015flan\u0131 m\u0131 verdi!  Bir \u00e7ok ta\u2018mikat ve tahkikat ile muharrirlerin dima\u011f\u0131n\u0131 yora yora yaz\u0131lan bu eserleri elde etmek, sonra nefis bir suretde tab\u2018a ihtimam olununp sahifelerinin \u00e7oklu\u011fuyla ma\u2018k\u00fbsen m\u00fctenasip olan fiyatlarla meydan-\u0131 inti\u015fara \u00e7\u0131kar\u0131vermek pek mi kolay  zann olunur? Her sanat\u0131n env\u00e2\u2018i oldu\u011fu gibi kitapc\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7inde bir formal\u0131 bir eseri tab\u2018 u ne\u015fr i\u00e7in muvaf\u0131k-\u0131 heva g\u00f6zedenler ve muharrirlerin aras\u0131nda yaln\u0131z nam\u0131n\u0131n ne\u015fr olunmas\u0131 makasd\u0131yla \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131 ba\u011flay\u0131p temett\u00fc\u2018 maddesiden vaz ge\u00e7enlerde vard\u0131r. Ancak o mis\u00fcll\u00fc kitap\u00e7\u0131lar\u0131n sanatlar\u0131na devamlar\u0131 ne kadar me\u015fk\u00fck ise h\u00e2l \u00fc \u015fanlar\u0131na ve mallar\u0131na g\u00f6re ne\u015fr-i \u00e2s\u00e2ra heveskar olan o mis\u00fcll\u00fc muharrirlerin de kudret-i edebiyyeleri malumdur.<br \/>\n***<br \/>\nYine orada demi\u015f idik ki:<br \/>\n\u201c\u0130htiyac-\u0131 zamana muvaf\u0131k olan her t\u00fcrl\u00fc \u00e2s\u00e2r\u0131 mevki\u2018-i istifadeye vaz\u2018 etmek i\u00e7in, mesela fenn-i edebin<\/p>\n<p>[t\u0131] bir k\u0131sm\u0131nda fevkalade ihtisas peyda eden bir zata o k\u0131sma aid bir eser tertibi maksad\u0131yla m\u00fcracaat edecek ve kitaphanemizin tezyinini onun \u2018uhde-i kifayetine havale edece\u011fiz. Vak\u0131a bu mesle\u011fi ihtiyar etdikden sonra ne\u015fr-i \u00e2s\u00e2r biraz   ge\u00e7\u00e7e olacak idiyse de c\u00fcmlesi muharriat-\u0131 g\u00fczideden bulunacakd\u0131r.\u201d<br \/>\nGaliba ifademizin anla\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fc\u015fkil olan en g\u00fc\u00e7 f\u0131kr\u00e2t\u0131ndan birisi de budur.<br \/>\nKitap\u00e7\u0131l\u0131k sanat\u0131 her sanata benzemez.  N\u00e2\u015fir \u00fc  t\u00e2b\u2018-\u0131 kitab tab\u2018-\u0131 ne\u015fr ile v\u00fccuda gelmi\u015f olmaz. Tab\u2018\u0131n temyizi de olmal\u0131d\u0131r. Bu temyiz olmazsa bir \u015faire hendese yazd\u0131rmak, bir romanc\u0131ya emr\u00e2z-\u0131 dahiliye tertip etdirmek, bir riyazi mualliminden hikaye istemek tehlikeleri tab\u2018\u0131n ehemmiyet mevkisini her zaman tehdid eder durur. Cifr-i efiyalar, kozmografylar tertibiyle u\u011fra\u015fan romanc\u0131lar biliriz ki hikaye yazmakdaki ihtisaslar\u0131 herkes taraf\u0131ndan tasdik edilip<\/p>\n<p>[ye] dururken m\u00fccerred tab\u2018\u0131n\u0131n nabeca \u0131srar\u0131 \u00fczerine fenni yaz\u0131 yazma\u011fa mecbur olmu\u015fdur. O \u0131srar ne kadar nebeca ise bu mecburiyet de o kadar elimdir. \u00c2s\u00e2r-\u0131 m\u00fcnte\u015firenin \u00e7oklu\u011funa bak\u0131lmaz. Muvaf\u0131k-\u0131 nefs\u00fcl-emr olmas\u0131na ehemmiyet verilir. Bu cihetle f\u00fcn\u00fbn-\u0131 m\u00fctenevvi\u2018aya \u2018aid her eser ashab-\u0131 ihtisasa yazd\u0131rma\u011f\u0131 m\u00fcnasib g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fck. Hala da bu fikirdeyiz.<br \/>\n\u015eurada istitrad kablinden olarak bunu s\u00f6yleyelim: t\u00e2b\u2018da teyiz ile beraber dikkat bulunmak \u015fart-\u0131 a\u2018zamd\u0131r.  \u00c7\u00fcnk\u00fc alt\u0131 ay evvel terc\u00fcme ve ne\u015fr olunan bir eserin, ba\u015fka bir nam ile alt\u0131 ay sonra tekrar ne\u015fri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr ki bu h\u00e2l-i gar\u00e2bet i\u015ftim\u00e2l-i \u00e2s\u00e2r-i m\u00fcnte\u015fireyi okumamakdan ne\u015fet etmi\u015fdir.<br \/>\n***<br \/>\nYine orada demi\u015f idik ki:<br \/>\n\u201cKendi hesab\u0131m\u0131za tab\u2018 etdirdi\u011fimiz kitaplar\u0131 s\u00fcr\u00fcp de ahir hesab\u0131na tab\u2018 olunan eserleri k\u00fb\u015fe-i nisyanda b\u0131rakmak insafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan ash\u00e2b-\u0131<\/p>\n<p>[kef] \u00e2s\u00e2rdan kitaphanemize kitap b\u0131rakacak zevat\u0131n her halde memnun olacaklar\u0131n\u0131 vekiliyetle matbu\u2018 eserlerini satmak isteyenlerin kitaplar\u0131n\u0131 \u2013 mesle\u011fimize muvaf\u0131k olmak \u015fart\u0131yla \u2013 i\u015ftir\u00e2 edece\u011fimizi va\u2018d ederiz. \u201c<br \/>\n\u0130n\u015f\u00e2 mu\u2018allimindeki ifadede bize bu f\u0131kray\u0131 yazd\u0131rma\u011fa mecbur eden bir \u015fey varsa o da s\u00f6zlerine i\u2018tibar etdi\u011fimiz baz\u0131 zevat\u0131n, kendi hesaplar\u0131na tab\u2018 itdikleri k\u00fct\u00fcb-i matbu\u2018an\u0131n refikam\u0131z\u0131n kitaphanelerine gu\u015fe-i nisyane b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, enz\u00e2r-\u0131 kari\u2019ine konulmam\u0131\u015f olmas\u0131 hakk\u0131ndaki \u015fikayetlerdir. Zaten ma\u2018lum olan bu \u015fey zevat-\u0131 m\u00fcma-ileyhin \u015fikayetler ile bir kat daha te\u2019yid eylemi\u015f oldu\u011fundan bize de hasbetel-insane o \u015fikayetde bulunmu\u015fduk. Kilitle kitap m\u00fcbayi\u2018as\u0131 f\u0131kras\u0131na gelince, bunun s\u0131hhatine Evs\u00e2f-\u0131 \u015ee\u015f-ebr\u00e2r, Hindist\u00e2n Seyahatnamesi, Ist\u0131lahat-\u0131 Musik\u00ee vesair bu gibi \u00e2s\u00e2r-\u0131 ber-g\u00fcz\u00eede \u015fehadet eder.<\/p>\n<p>[lam]\t\t\t\t\t***<br \/>\nBuraya kadar vermi\u015f oldu\u011fumuz tafsilat\u0131 nazar-\u0131 m\u00fctala\u2018adan imr\u00e2r edenler evvelki ifademizde anla\u015f\u0131lmayacak bir \u015fey kalmam\u0131\u015f  oldu\u011funu teslim ederler. Burada da kitap\u00e7\u0131l\u0131\u011fa \u2018\u00e2id iki m\u00fchim meseleden muhtasaran bahs ile hatm-i kelam etmek arzusunday\u0131z.<br \/>\nBaz\u0131 refikam\u0131z mekteb kitaplar\u0131 tab\u2018 \u00fc ne\u015friyle hakikaten \u2018\u00e2lim-i ma\u2018arifce mucib-i mefahhirat olan bir hizmetde bulunuyorlar ve \u015fu hizmetlerine mukabil uly\u00e2y-\u0131 \u0131tfal taraf\u0131ndan mazhar-\u0131 takdir oluyorlarsa da, acaba bu uly\u00e2-y\u0131 etfal tasavvur ediyorlar m\u0131 ki mekteb \u00e7ocuklar\u0131na altm\u0131\u015f paraya verilen bir kitap kitap\u00e7\u0131 esnaf\u0131na y\u00fcz paraya f\u00fcr\u00fbht olunuyor? Onlar\u0131n bunu d\u00fc\u015f\u00fcnme\u011fe haklar\u0131 olmasa bile mekteb kitaplar\u0131 tab\u2018 etdiren refikam\u0131z hi\u00e7 insaf etmezler mi ki bizlere verilmi\u015f bu gibi kitaplar\u0131 biz de b\u00fcy\u00fck adamlara satmay\u0131p elbette \u00e7ocuklara verece\u011fiz? Binanaleyh istifade-i \u2018umumiye nokta-i nazar\u0131ndan bak\u0131l\u0131rsa, pe\u015f m\u00fcthi\u015f bir fikr-i menfaatden ne\u015fet etdi\u011fi anla\u015f\u0131lan ve insaniyet ve hamiyyetle hi\u00e7bir zaman   kabil-i tevfik olmayan bu halleri refikam\u0131z\u0131n neden dolay\u0131<\/p>\n<p>[mim] ihtiyar etdiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz da bu tefekk\u00fcr-i \u2018am\u00eek\u0131n neticesinde hayretden ba\u015fka elimizden bir \u015fey gelmiyor!..<br \/>\n***<br \/>\nHatm-i kel\u00e2m etmekden evvel \u015funu da s\u00f6yleyelim:<br \/>\nB\u00f6yle ciddi eserlere t\u00e2b\u2018lar taraf\u0131ndan \u2018il\u00e2ve olunacak ifadelerin muvaf\u0131k-\u0131 zemin ve zaman olmas\u0131na g\u00f6re kitap\u00e7\u0131lara kar\u015f\u0131 her halde \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 takdir olan bir rekabeti int\u00e2c ederek bilahere bu rekabetden kitaplar\u0131n faydalar\u0131n\u0131n tenzili  ve bu m\u00fcnasebetle ta\u2018mim-i ma\u2018arifi int\u00e2c edece\u011fi vareste-i i\u015ftib\u00e2h oldu\u011fundan ara s\u0131ra iht\u00e2r\u00e2t-\u0131 hayr-h\u00e2hh\u00e2ne kabilinden bu yolda m\u00fctala\u2018alarla ibraz-\u0131 hizmet edece\u011fiz. Yoksa baz\u0131 hod-pesend refikam\u0131z mis\u00fcll\u00fc kava\u2019id \u00fc tahr\u00eer \u00fc in\u015faya a\u015final\u0131kdan b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn mahrum oldu\u011fumuz ve bir t\u00e2bi\u2019 bulundu\u011fumuz halde (iht\u00e2r) \u2018unvan\u0131 alt\u0131nda \u2013 bunca muharrir\u00een-i kiram ve erb\u00e2b-\u0131  \u2018iz\u00e2m dururken &#8211;  usul-i tenkit ta\u2018limine yeltenmek gibi hadsizlik ve vazife na-\u015finasl\u0131k g\u00f6stermek elimzden gelmez.<br \/>\nO gibilere hased ediyoruz zann olunmas\u0131n \u00e7\u00fcnki:<\/p>\n<p>[nun]<br \/>\nHased-perverlerin h\u00e2li yamand\u0131r<br \/>\nKi yokdur bir bel\u00e2 bedter hasedden<br \/>\nSar\u0131lm\u0131\u015f nefse bir miz\u2018ac y\u0131land\u0131r<br \/>\nKi \u00e7\u0131kmaz \u00e7\u0131kmad\u0131k\u00e7a c\u00e2n cesedden<br \/>\n\u015eems Kitap-h\u00e2nesi Sahibi<br \/>\nSeyyid H\u00fcseyin<\/p>\n<p>MUKADD\u0130ME<br \/>\nS\u00e2ye-i ma\u2018\u00e2rif-v\u00e2ye-i cen\u00e2b-\u0131 \u015fehen\u015f\u00e2h\u00eede tahr\u00eerine muvaffak oldu\u011fum \u015fu eser dokuz k\u0131sma ayr\u0131l\u0131r: Birinci k\u0131sm\u0131 edebiy\u00e2t-\u0131 Osm\u00e2niye\u2019miz hakk\u0131nda ma\u2018l\u00fbm\u00e2t-\u0131 m\u00fccmeleyi c\u00e2mi\u2018dir. \u0130kinci k\u0131sm\u0131 kav\u00e2\u2018id-i edebiyeden bahseder ki bu k\u0131s\u0131mda ta\u2018l\u00eem-i edebiy\u00e2t me\u2019haz-i ittihaz(\u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131) olunmu\u015ftur. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131s\u0131m aks\u00e2m-\u0131 muharrer\u00e2tdan (yaz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131)  ib\u00e2ret olup mesel\u00e2 bir mak\u00e2le-i edebiye, y\u00e2hud bir hik\u00e2ye veya bir mektubun nas\u0131l yaz\u0131lmas\u0131 \u00eec\u00e2b edece\u011fine d\u00e2ir baz\u0131 m\u00fct\u00e2la\u2018\u00e2t ile misallerinden bahseder. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131 aks\u00e2m-\u0131 e\u015f\u2018\u00e2rd\u0131r. Bunda e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 \u2018at\u00eeka ve e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 ced\u00eedenin ekser aks\u00e2m\u0131 m\u00fcndericdir. Be\u015finci k\u0131s\u0131m Osmanl\u0131 \u2018ar\u00fbzunun evz\u00e2n-\u0131 m\u00fcta\u2018melesini ihtiv\u00e2 ider. Alt\u0131nc\u0131 k\u0131s\u0131m, ed\u00eeb\u00e2ne yaz\u0131lm\u0131\u015f<\/p>\n<p>[4] c\u00fcmlelerden intih\u00e2b edebildi\u011fim akv\u00e2l-i hak\u00eem\u00e2neyi, yedinci k\u0131s\u0131m e\u015f\u2018\u00e2r\u0131m\u0131z\u0131n en g\u00fczellerini, sekizinci k\u0131s\u0131m \u00e2s\u00e2r-\u0131 mens\u00fbremizin en \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2nelerini, dokuzuncu k\u0131s\u0131m \u00fcdeb\u00e2 ve \u015fu\u2018ar\u00e2-y\u0131 Osmaniyemizin- fakat muhtasaran- eserleriyle ol b\u00e2bdaki m\u00fct\u00e2la\u2018\u00e2t\u0131 h\u00e2v\u00eedir.<\/p>\n<p>Maksad\u0131m bu kadar erb\u00e2b-\u0131 iktid\u00e2r  dururken edebiy\u00e2t\u0131 ta\u2018l\u00eem etmek de\u011fildir. Buna her zaman i\u2018tir\u00e2f etti\u011fim \u2018aczim m\u00e2ni\u2018dir. Osmanl\u0131 edebiy\u00e2t\u0131 num\u00fbnelerini \u015fu vecihle toplamak istedim. \u0130\u015fte o kadar. Ma\u2018m\u00e2fih bed\u00e2yi\u2018-i edebiyemizi \u00f6\u011frenmek isteyen bir k\u0131s\u0131m erb\u00e2b-\u0131 \u015feb\u00e2b(gen\u00e7lik) i\u00e7in \u015fu eserin olduk\u00e7a m\u00fcf\u00eed oldu\u011funu ink\u00e2r edemem.<\/p>\n<p>Kav\u00e2\u2018id-i edebiyeyi, akv\u00e2l-i h\u00fckmiyeyi \u00fcdeb\u00e2 hakk\u0131ndaki m\u00fct\u00e2la\u2018\u00e2t\u0131 bundan \u00fc\u00e7 d\u00f6rt sene evvel yazm\u0131\u015f ve m\u00fcsvedde h\u00e2linde bir tarafa b\u0131rakm\u0131\u015f iken bunlar\u0131n kisve-i tab\u00e2\u2018ata girmesi<\/p>\n<p>[5] i\u00e7in t\u00e2b\u2018-\u0131 gay\u00fbr \u015eems Kitabh\u00e2nesi s\u00e2hibi Seyyid H\u00fcseyin Efendi bir \u00e7ok fed\u00e2k\u00e2rl\u0131kta bulunmu\u015f ve edebiyat ile akv\u00e2m-\u0131 h\u00fckmiyeyi kendisi teby\u00eez (temize \u00e7ekme) ederek \u015fu eserin itm\u00e2m\u0131na- velev ki maddeten olsun- himmet etmi\u015ftir. Tab\u2018  ettirdi\u011fi \u00e2s\u00e2r ile heman alt\u0131 ay zarf\u0131nda \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 dikkat bir terakk\u00ee izh\u00e2r iden bu t\u00e2b\u2018-\u0131 guy\u00fbrun nef\u00e2set-i tab\u2018\u00eeyeyi iltiz\u00e2mdaki, \u00e2s\u00e2r-\u0131 nef\u00eeseyi intih\u00e2bdaki is\u00e2beti derk\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bunun  i\u00e7in bendeniz de Osmanl\u0131 Edebiy\u00e2t\u0131 Num\u00fbneleri\u2019nin tab\u2018 ve ne\u015fri imtiy\u00e2z\u0131n\u0131 kendisine terk ettim.<br \/>\n20 A\u011fustos sene 1309<br \/>\nMehmed Cel\u00e2l<\/p>\n<p>Birinci K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>MEDHAL<br \/>\n(G\u0130R\u0130\u015e)<\/p>\n<p>MEDHAL<br \/>\nBundan alt\u0131, yedi sene evvel T\u00fcrklere, ba\u015fka bir t\u00e2birle Osmanl\u0131lara mahs\u00fbs m\u00fcellif\u00e2t-\u0131 edebiyenin mefk\u00fbd (kay\u0131p) ve bin\u00e2n\u2018aleyh mahd\u00fbd oldu\u011funu ink\u00e2r\u0131 k\u00e2bil olmaz hak\u00e2y\u0131ktand\u0131r. Hatta devlet-i ebed m\u00fcddet-i Osm\u00e2niye\u2019nin bid\u00e2yet(ba\u015flang\u0131\u00e7)-i zuh\u00fbr-\u0131 \u2018ad\u00e2let mevf\u00fbrunda(bolluk) Osmanl\u0131can\u0131n \u2018av\u00e2m beyninde m\u00fcsta\u2018mel olarak, kit\u00e2bet-i resmiyenin F\u00e2ris\u00ee ile icr\u00e2 olundu\u011fu merv\u00eedir.<br \/>\nEdebiyat\u0131m\u0131z\u0131n da bundan alt\u0131 y\u00fcz seneden beri \u00e7ok evvel ibtid\u00e2 etmemi\u015f oldu\u011funu kim ink\u00e2r eder?<br \/>\nBunun i\u00e7in bendeniz Osmanl\u0131 \u015fi\u2018rinin Fuz\u00fbl\u00ee ile ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011funu iddi\u00e2 eden baz\u0131 r\u00fcfek\u00e2-y\u0131 kir\u00e2m\u0131n fikirlerine i\u015ftir\u00e2k edemeyece\u011fimden dolay\u0131 ma\u2018z\u00fbrum.<br \/>\nOnuncu \u2018asr hicr\u00ee \u015fu\u2018ar\u00e2s\u0131ndan olan bu b\u00fcy\u00fck \u00e2dem, bu g\u00f6z ya\u015f\u0131ndan perverde olan \u015f\u00e2\u2018ir, Sultan S\u00fcleyman devrinin nev\u00e2dirindendir. Hatt\u00e2, o devrin nev\u00e2dirinden oldu\u011funu bed\u00e2i\u2018-\u015fin\u00e2s\u00e2n-\u0131 edeb, Ba\u011fdad\u2019dan Ni\u015fanc\u0131 Mehmed Pa\u015fa\u2019ya yazd\u0131\u011f\u0131 mektubdan,<\/p>\n<p>[8] hus\u00fbsen d\u00eev\u00e2n\u0131nda m\u00fcnderic bulunan kas\u00e2idinden istidl\u00e2l ederler. Halbuki bizim nesrimiz ve \u015fi\u2018rimiz, elh\u00e2s\u0131l bizim edebiyat\u0131m\u0131z Fuz\u00fbl\u00ee\u2019den \u00e7ok eskidir. Hazret-i Mevl\u00e2n\u00e2 ile Sultan Veled, bulunduklar\u0131 mertebe-i b\u00e2l\u00e2-y\u0131 istisn\u00e2da b\u0131rakal\u0131m, cennet-mek\u00e2n Sultan Osman, Sultan Orhan devrinin pek \u00e7ok \u015fa\u2018irleri vard\u0131r. Maksad\u0131m\u0131z bir tezkiret\u00fc\u015f- \u015fu\u2018ar\u00e2, yahud- mufassal olmak \u015fart\u0131yla- bir ter\u00e2cim-i ahv\u00e2l-i \u00fcdeb\u00e2 yazmak olsayd\u0131, bu \u015f\u00e2\u2018irlerin es\u00e2m\u00eesini, \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131 \u2018arz edebilirdik.<br \/>\nBu kitapta ise, bu b\u00e2bda tafs\u00eel\u00e2t i\u2018t\u00e2s\u0131na l\u00fcz\u00fbm olmad\u0131\u011f\u0131ndan halbuki esl\u00e2f ve ahl\u00e2fa \u2018\u00e2id bir \u201cter\u00e2cim-i ahv\u00e2l-i \u00fcdeb\u00e2 ve \u015fu\u2018ar\u00e2\u201d tert\u00eebi ehass-\u0131 \u00e2m\u00e2ldan (en \u00f6nemli emel) bulundu\u011fundan \u015fimdilik bu b\u00e2bda bey\u00e2n m\u00fct\u00e2la\u2018aya h\u00e2cet g\u00f6rm\u00fcyoruz. Yaln\u0131z \u015funu demek istiyoruz ki Osmanl\u0131 edebiyat\u0131 Fuz\u00fbl\u00ee ile ba\u015flam\u0131yor. Ma\u2018m\u00e2fih, edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n \u015fi\u2018r- belki de nesir- k\u0131sm\u0131na- edebiyat-\u0131 \u2018at\u00eekaya \u2018\u00e2id olmak \u00fczere- me\u015f\u00e2r\u00fcn-ilyeh(s\u00f6z\u00fc edilen ki\u015fi: Fuzuli) z\u00eenet veriyor. Bu \u015f\u00fcphesiz, bu muhakkak!<br \/>\nS\u00f6ylediklerim, per\u00ee\u015f\u00e2n me\u00e2l olsa bile bence bir \u015feydir. Bunun i\u00e7in bir istitr\u00e2da(a\u00e7\u0131klama) l\u00fcz\u00fbm g\u00f6r\u00fcyorum:<br \/>\nT\u00e2r\u00eeh-i edebiyat\u0131m\u0131z i\u00e7in bir medhal yazmak mecb\u00fbriyetini takd\u00eer eden yine baz\u0131 r\u00fcfek\u00e2-y\u0131 kir\u00e2m- g\u00e2lib\u00e2 Frans\u0131zcaya \u00e2\u015fin\u00e2 olduklar\u0131ndan- \u015fark edebiyat\u0131ndan bahs ederlerken, Fuz\u00fbl\u00eeleri, B\u00e2k\u00eeleri,<\/p>\n<p>[9] Z\u00e2t\u00eeleri, Nec\u00e2t\u00eeleri Hugolara, Alfred D\u00f6 Musetlere, Lamartinelere, Racinelere k\u0131y\u00e2s etmek isterler. Bu pek \u00e2bes! Bu pek deh\u015fetli bir k\u0131yas!<br \/>\nHer millet terakkiy\u00e2t-\u0131 edebiyesini kendi \u00fcdeb\u00e2s\u0131n\u0131n \u00e2s\u00e2r\u0131yla mukayese etmelidir. Edebiyat-\u0131 \u015fark\u0131yeye \u2018\u00e2id olan bir meselede, Alfons Dode\u2019den, Fransuva Cope\u2019den mis\u00e2l getirmek neye yarar? Bir muharririn maksad\u0131, Frans\u0131zcan\u0131n gav\u00e2m\u0131z ve dek\u00e2y\u0131k\u0131na (anla\u015f\u0131lmaz n\u00fckteler) v\u00e2k\u0131f oldu\u011funu isb\u00e2t etmek ise, bu ma\u2018rifetini, \u00e2s\u00e2r-\u0131 garbiyenin en g\u00fczelini \u2013 fakat asl\u0131ndaki let\u00e2feti g\u00e2ib etmemek \u015fart\u0131yla- nakl etmekle ortaya koyar. L\u00e2kin dikkat l\u00e2z\u0131md\u0131r: bug\u00fcn f\u00fcn\u00fbn-\u0131 h\u00e2z\u0131ran\u0131n bek\u00e2s\u0131na h\u00e2dim olan J\u00fcles Verne\u2019nin, yahud Kamy\u0131l Felamaryo\u2019nun hak\u00e2y\u0131k-\u0131 fenniyesini bir \u015f\u00e2\u2018ir m\u00fctehassis, yahud yine bug\u00fcn hayat-\u0131 be\u015feriyeyi ta\u2018m\u00eek iden (derinle\u015ftimek) Alfonse Dodet\u2019in, Fransuva Coppe\u2019nin ihtis\u00e2s\u00e2t-\u0131 \u2018am\u00eekas\u0131 bir m\u00fctefennin gar\u00e2bet-n\u00fcm\u00e2(!) lis\u00e2n\u0131m\u0131za nakl ve terc\u00fcmeye kalk\u0131\u015f\u0131rsa mutlak g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olur!..<br \/>\nGe\u00e7elim!..<br \/>\nHazret-i Fuz\u00fbl\u00ee devrinde kendinden daha m\u00fckemmel, daha \u2018\u00e2l\u00ee daha rak\u00eek bir \u015f\u00e2\u2018ir bulup da o \u015f\u00e2\u2018irin eserine ittib\u00e2en (uyarak) yeti\u015fmi\u015f e\u2018\u00e2z\u0131mdan de\u011fildir.<br \/>\nFakat dikkat buyruluyor mu? E\u2018\u00e2z\u0131mdan diyoruz. Ekrem Bey gibi<\/p>\n<p>[10] hak\u00eekaten e\u2018\u00e2z\u0131mdan \u2018addolunanlar bile esl\u00e2f\u0131n ahl\u00e2f\u0131n \u00fcst\u00e2d oldu\u011funu lis\u00e2n-\u0131 h\u00fcrmetle i\u2018tir\u00e2f etmi\u015flerdir.<br \/>\nBug\u00fcn B\u00e2k\u00ee\u2019nin ekser \u00e2s\u00e2r\u0131yla Fuz\u00fbl\u00ee mukallidi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kim iddi\u2018\u00e2 eder. Diyelim ki B\u00e2k\u00ee \u015fi\u2018r-i Osmaniyenin m\u00fcceddidleirnden imi\u015f! Bu iddi\u2018\u00e2 farz edelim ki tesl\u00eem olunsun! Fakat \u015fi\u2018rlerinin i\u00e7inde, Fuz\u00fbl\u00ee\u2019ye takl\u00eeden yazd\u0131\u011f\u0131 bed\u00e2i\u2018-i edebiye yok mudur? Mutlak\u2026 Mutlak vard\u0131r.<br \/>\nM\u00e2ziyi b\u00fct\u00fcn ta\u2018m\u00eek etmeye ne h\u00e2cet? H\u00e2limize bakal\u0131m: me\u015f\u00e2hir \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131zdan Hakk\u0131 Bey Nef\u2018\u00ee mukallidi de\u011fil midir? Daha do\u011frusu \u2018asr\u0131m\u0131zda yeti\u015fen en muktedir gen\u00e7lerimizin en g\u00fczel eserleri, e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u00fcdeb\u00e2m\u0131z\u0131n \u00e2s\u00e2r\u0131n me\u015fk-i ittih\u00e2z(aynen yazarak taklit) ile v\u00fcc\u00fbda gelmemi\u015f midir?<br \/>\nDemek istiyoruz ki Ba\u011fdad g\u00fclz\u00e2r-\u0131 edebiyat\u0131n\u0131n  \u2018andel\u00eeb-i ho\u015f-elh\u00e2n\u0131 olan Fuz\u00fbl\u00ee- \u2018Acem \u015f\u00e2\u2018irleri m\u00fcstesn\u00e2- Osmanl\u0131 \u015f\u00e2\u2018irlerinden eserine ittib\u00e2\u2018 olunacak bir \u015f\u00e2\u2018ir, yahud n\u00e2sir g\u00f6remedi\u011fi halde, bug\u00fcn edebiyat-\u0131 sah\u00eeheyi ihy\u00e2 edecek bed\u00e2i\u2018 v\u00fcc\u00fbda getirmi\u015f, bu bed\u00e2i\u2018i bir \u015f\u00e2\u2018irden de\u011fil, belki derelerin co\u015fu\u015fundan, r\u00fczgar\u0131n iniltisinden, bir bayg\u0131n nig\u00e2h\u0131n in\u2018it\u00e2f\u0131ndan, bir tebess\u00fcm\u00fcn tesirinden bir bedev\u00ee k\u0131z\u0131n\u0131n h\u00fcsn-i ma\u2018s\u00fbm\u00e2nesinden iktib\u00e2s eylemi\u015ftir. Bu cihetle en birinci \u015f\u00e2\u2018irimiz mutlak Fuz\u00fbl\u00ee\u2019dir.<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin Had\u00eekat\u00fcs- S\u00fc\u2018ed\u00e2\u2019s\u0131 ile me\u015fh\u00fbr mektubu nesirdeki<br \/>\n[11] derece-yi iktid\u00e2r\u0131n\u0131 da ta\u2018yin eder. Zaman\u0131na g\u00f6re \u00f6yle bir \u00e2sarla b\u00f6yle bir mektubun yaz\u0131lmas\u0131 h\u00e2rikul\u00e2de \u2018addolunabilir.<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee\u2019yi \u015fimdiki edebiyat\u0131m\u0131za g\u00f6re hemen her s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 kab\u00fbl \u00e2sardan ve sihr-i hel\u00e2l \u2018addetmek de\u011filiz. Elbette, \u00fc\u00e7 y\u00fcz sah\u00eefeyi m\u00fctec\u00e2viz olan div\u00e2n\u0131nda yirmi, otuz sah\u00eefe men\u00fbs ve mel\u00fbf olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z te\u015fb\u00eeh\u00e2t ile m\u00e2l\u00e2m\u00e2l olabilir. Fakat zaman\u0131 i\u2018tib\u00e2r\u0131yla, bu sah\u00eefelerde s\u00e2ir sah\u00e2yif bed\u00e2i\u2018ne kar\u0131\u015f\u0131r. Merh\u00fbmun ta\u2018bir\u00e2t-\u0131 mahs\u00fbsa ve ho\u015f \u00e2yendesine gelince, bu ta\u2018b\u00eer\u00e2t\u0131n- bir Ba\u011fdatl\u0131 \u015f\u00e2\u2018irin lis\u00e2n\u0131ndan- nas\u0131l bir hiss-i \u015fevk ile telakki edilece\u011fi zevkiy\u00e2t-\u0131 edeb olanlar\u0131n ma\u2018l\u00fbmudur.<br \/>\nBir k\u0131s\u0131m erb\u00e2b-\u0131 kem\u00e2l(!) T\u00fcrk\u2019\u00fcn Fuz\u00fbl\u00ee\u2019sini \u2018Acem\u2019in H\u00e2f\u0131z\u2019\u0131na te\u015fb\u00eeh ederler. \u0130\u2018tik\u00e2d\u0131mda hat\u00e2 etmiyorsam, bu te\u015fb\u00eeh yanl\u0131\u015f! \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u00e2f\u0131z rind oldu\u011fu halde Fuz\u00fbl\u00ee \u2018\u00e2\u015f\u0131kt\u0131r. Mest\u00eei \u2018a\u015fk\u0131n lev\u00e2z\u0131m\u0131ndan olsa bile, herhalde beyinlerinde bir fark vard\u0131r. H\u00e2f\u0131z\u2019\u0131n div\u00e2n\u0131nda:<\/p>\n<p>gibi eby\u00e2t \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne ne kadar azsa:<\/p>\n<p>[12]<\/p>\n<p>gibi e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 mest\u00e2ne o kadar \u00e7oktur.<br \/>\nHalbuki Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 aras\u0131nda:<br \/>\nHer g\u00f6ren \u2018ayb itdi \u00e2b-\u0131 d\u00eede-i giry\u00e2n\u0131m\u0131<br \/>\nEyledim tahk\u00eek g\u00f6rm\u00fc\u015f kimse yok c\u00e2n\u00e2n\u0131m\u0131<br \/>\nYahud:<br \/>\nMihri yok m\u00e2hlara \u00e2h eser itmez y\u00e2 Rab<br \/>\nVir bir ins\u00e2f \u015fu mihri yok olan m\u00e2hlara<br \/>\ngibi nagam\u00e2t-\u0131 bed-baht\u00e2ne ne kadar \u00e7oksa:<br \/>\nKem\u00e2l-i h\u00fcsn vir\u00fcbdir \u015far\u00e2b-\u0131 n\u00e2b sana<br \/>\nSana hel\u00e2ldir ey mug-be\u00e7e \u015far\u00e2b sana<br \/>\nmatla\u2018\u0131 gibi fig\u00e2n-\u0131 mest\u00e2ne o kadar azd\u0131r.<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee hak\u00eemdir.  Bu s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc:<br \/>\nOlsa isti\u2018d\u00e2d-\u0131 \u00e2rif k\u00e2bil-i idr\u00e2k-i vahy<br \/>\nEmr-i Hak is\u00e2line her zerredir bir Cebre\u00eel<br \/>\ngibi \u00e2s\u00e2r-i hek\u00eem\u00e2nesi isb\u00e2t eder.<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee \u2018\u00e2\u015f\u0131kd\u0131r. Bu da\u2018v\u00e2m\u0131za da merh\u00fbmun ortada hi\u00e7bir eseri olmasa, Leyl\u00e2 v\u00fc Mecn\u00fbn \u2018unv\u00e2nl\u0131 manz\u00fbmesi del\u00eel olur.<br \/>\nFakat- rind kelimesinin ma\u2018n\u00e2-y\u0131 mahs\u00fbsas\u0131yle- rind de\u011fildir.<\/p>\n<p>[13]Leyl\u00e2 v\u00fc Mecn\u00fbn dedik. Yukar\u0131da \u00eer\u00e2d etti\u011fimiz takl\u00eed bahsi h\u00e2t\u0131r\u0131m\u0131za geldi.<br \/>\n\u0130\u015fte e\u015f\u2019\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2liyesine e b\u00fcy\u00fck \u015f\u00e2\u2018irlerimizin nazar-\u0131 h\u00fcrmet ve takd\u00eerini celb eden \u015eeyh G\u00e2lib \u201c H\u00fcsn \u00fc \u2018A\u015fk\u201d\u0131n\u0131 Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin bu eser-i m\u00fczeyyenine naz\u00eere olmak \u00fczere yazd\u0131. Bu da bir takl\u00eed de\u011fil mi?<br \/>\n\u0130htim\u00e2l ki b\u00f6yle bir hit\u00e2be muh\u00e2tab oluruz:<br \/>\n_ Pekala ey muharrir! Belki Fuz\u00fbl\u00ee\u2019den evvel, \u2018Araplar, \u2018Acemler Leyl\u00e2 v\u00fc Mecn\u00fbn\u2019\u0131, Y\u00fbsuf u Z\u00fcleyh\u00e2\u2019y\u0131, H\u00fcsrev \u00fc \u015e\u00eerin\u2019i yazm\u0131\u015f olsunlar da Fuz\u00fbl\u00ee de bunlar\u0131 takl\u00eed etmi\u015f olsun.<br \/>\nBiz cev\u00e2p verelim:<br \/>\n_ Hay\u0131r! Hatta merh\u00fbmun r\u00fbh-\u0131 lat\u00eefi int\u00e2k olunarak bize bu b\u00e2bda \u201cBen de mukallidim!\u201d demi\u015f olsa inanamay\u0131z. \u0130htim\u00e2l ki bu b\u00fcy\u00fck \u015f\u00e2\u2018irin zihnine fikr-i takl\u00eed gelmi\u015f olsun. Fakat Leyl\u00e2 v\u00fc Mecn\u00fbn takl\u00eed olmak \u00fczere yaz\u0131lan \u00e2s\u00e2rdan de\u011fildir.<br \/>\n_ Ya nedir?<br \/>\n_ B\u00fct\u00fcn g\u00f6z ya\u015flar\u0131d\u0131r!<br \/>\n_ Lakin \u015furas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeli: iktib\u00e2s ba\u015fka, takl\u00eed ba\u015fkad\u0131r. Bin\u00e2naleyh, Leyl\u00e2 v\u00fc Mecn\u00fbn b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn Fuz\u00fbl\u00ee\u2019ye  \u2018\u00e2iddir. Bu haz\u00eene-i k\u0131ymetd\u00e2ra hi\u00e7bir ecneb\u00ee m\u00fcd\u00e2hele edemez.<\/p>\n<p>[14]Sinan Pa\u015fa\u2019y\u0131 me\u015fh\u00fbr \u201cZir\u00e2\u2018at(tev\u00e2zu\u2018)-n\u00e2me\u201dsiyle- nesirde- Fuz\u00fbl\u00ee\u2019ye terc\u00eeh edenler var. Biz bu fikirde de\u011filiz. Zaman i\u2018tib\u00e2r\u0131 ile \u201c Had\u00eekat\u00fc\u2019s-S\u00fc\u2018ed\u00e2\u201d \u201cZir\u00e2\u2018at-n\u00e2me\u201dden daha bel\u00ee\u011f, daha v\u00e2z\u0131hd\u0131r. Ma\u2018m\u00e2fih Pa\u015fa, e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u00fcdeb\u00e2m\u0131zdan ma\u2018d\u00fbddur. \u00dcdeb\u00e2-y\u0131 esl\u00e2f, F\u00e2tih zaman\u0131ndan beri, m\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin ihtiy\u00e2r etti\u011fi \u00fcsl\u00fbb-\u0131 if\u00e2deye t\u00e2bi\u2018 olsayd\u0131 bug\u00fcn edebiyat\u0131m\u0131z\u0131 daha m\u00fcterakki g\u00f6rmek k\u00e2bil olurdu.<br \/>\nSinan Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u015fi\u2018ri o kadar g\u00fczel de\u011fil. Lakin, nesri- Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin nesr-i \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2nesinden sonra- pek lat\u00eef, pek hak\u00eem\u00e2nedir.<br \/>\nSinan Pa\u015fa- Fuz\u00fbl\u00ee\u2019den sonra- edebiyat-\u0131 Osm\u00e2niye i\u00e7in m\u00fcceddid-i s\u00e2n\u00ee \u2019addolunabilir.<br \/>\nSinan Pa\u015fa\u2019dan sonra saha-i edebiyatta r\u00fb-n\u00fcm\u00e2 olan Ko\u00e7i Bey\u2019dir.<br \/>\nMe\u015fh\u00fbr l\u00e2yihas\u0131 Cevdet kar\u00eehas\u0131na del\u00e2let eder.<br \/>\n\u015ei\u2018irde, iktid\u00e2r-\u0131 edeb\u00eece Fuz\u00fbl\u00ee\u2019den sonra, Nef\u2018\u00eeyi kab\u00fbl etmekte ma\u2018z\u00fbruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u015fi\u2018ir denilen bedi\u2018a-y\u0131 tabi\u2018atden, mevhibe-i f\u0131trattan maksad \u00e2henk-i if\u00e2de, \u00fcslup bey\u00e2n\u0131 m\u00fc\u015fa\u2018\u015fa\u2018, mutantan m\u00fcb\u00e2lag\u00e2t\u0131- ef\u00e2\u2018il ve tef\u00e2\u2018ile pek \u00fcst\u00e2d\u00e2ne bir s\u00fbrette- tatb\u00eek etmekden \u2018ib\u00e2ret olmad\u0131\u011f\u0131na<\/p>\n<p>[15] nazaran Fuz\u00fbl\u00ee\u2019den sonra h\u00e2t\u0131rlara Nef\u2018\u00ee gelmemek \u00eec\u00e2b eder. \u015ei\u2018ir kelimesi- Hus\u00fbsiyle \u015fu son \u2018as\u0131rda ister manz\u00fbm ister mens\u00fbr  bulunsun- elv\u00e2h-\u0131 tab\u00ee\u2018iyeyi, hus\u00fbs\u00e2 ihtis\u00e2s\u00e2t-\u0131 \u2018am\u00eeka-i be\u015feriyeyi takd\u00eer i\u00e7in bil-c\u00fcmle \u00e2s\u00e2r-\u0131 edebiyeye ma\u2018z\u00fbf oldu\u011fundan Nef\u2018\u00eenin bu b\u00e2bda:<br \/>\nMevlev\u00eedir san o \u015f\u00e2d-rev\u00e2n-\u0131 ser-gerd\u00e2ni kim<br \/>\nHem d\u00f6ner hem e\u015fkini eyler saf\u00e2s\u0131ndan rev\u00e2ngibi eby\u00e2t musavver-\u00e2nesi \u00eer\u00e2d olunsa bile tenv\u00eer ve tam\u00eer m\u00fcdde\u2018\u00e2 edilmi\u015f olamaz. Bin\u00e2n\u2018aleyh erb\u00e2b-\u0131 mut\u00e2la\u2018an\u0131n \u2018afuvvlar\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak Fuz\u00fbl\u00ee\u2019den sonra B\u00e2k\u00ee\u2019nin n\u00e2m-\u0131 \u2018amet ittis\u00e2m\u0131n\u0131 (damga) y\u00e2d edece\u011fiz.<br \/>\n\u015eimdi Nef\u2018\u00eeye ge\u00e7ebiliriz. Nef\u2018\u00ee:<br \/>\nD\u00fc\u015fde fikr eylerdim evs\u00e2f\u0131n\u0131 b\u00ee-d\u00e2r ol\u0131cak<br \/>\nBuluram levh-i hay\u00e2limde ser\u00e2ser b\u00ee-renk<br \/>\nSonra tasv\u00eer id\u00fcp \u00e2y\u00eene-i end\u00ee\u015femde<br \/>\nHem yazar hem tutar\u0131m nagme-i kilke \u00e2henk beytiyle kendisini ta\u2018r\u00eef idem hak\u00eekaten y\u00fcz beyitli bir kas\u00eedenin her beytini \u00e2henk-d\u00e2r olarak tanz\u00eeme muvaffak olan b\u00fcy\u00fck bir \u015f\u00e2\u2018irimizdir. Kas\u00e2idi parlak parlak te\u015fb\u00eehlerden, \u2018ulv\u00ee \u2018ulv\u00ee tasvirlerden h\u00e2l\u00ee de\u011fildir.<\/p>\n<p>[16]Hele fahriyeleri- \u00e2henk-i sel\u00e2set nokta-i nazar\u0131ndan- pek ho\u015f \u00e2yendedir.<br \/>\nV\u00e2k\u0131\u2018\u00e2:<br \/>\nO r\u00fctbe m\u00fcrtefi\u2018dir kasr-\u0131 b\u00fcny\u00e2n-\u0131 tev\u00e2zu\u2018 kim<br \/>\nRiy\u00e2z-\u0131 cenneti nezz\u00e2re k\u00e2bildir zemininden<br \/>\nYahud:<br \/>\nH\u00e2k ol ki H\u00fcd\u00e2 mertebeni eyleye \u2018\u00e2l\u00ee<br \/>\nH\u00e2k-i ser-i \u2018\u00e2lemdir o kim h\u00e2k-i kademdir<br \/>\ngibi eby\u00e2t-\u0131 hak\u00eememiz, daha do\u011frusu fez\u00e2il-i ahl\u00e2k-\u0131 fahriye denilen \u015feyleri makd\u00fbh g\u00f6stermek ister. Do\u011fru de\u011fil mi y\u00e2? \u015eimdi birisi, yolda giderken birine tes\u00e2d\u00fcf itse de \u201cDur Haberin var m\u0131? Ben mu\u2018ciz-i bey\u00e2n\u0131m. Her \u015fey bana ilh\u00e2m olunur. Benim fikrimin oklar\u0131 bulutlar\u0131 deler.\u201d demi\u015f olsa, zavall\u0131 muh\u00e2tap bu b\u00ee-\u00e7\u00e2re fahriyecinin muhattal\u00fc\u2019\u015f- \u015fu\u2018\u00fbr oldu\u011funa h\u00fckmederek, bo\u011faz\u0131na sar\u0131laca\u011f\u0131ndan korkmaz m\u0131?<br \/>\nLakin rec\u00e2 ederiz. Pek b\u00fcy\u00fck bir \u015f\u00e2\u2018irimiz taraf\u0131ndan \u2018\u00e2l\u00ee-nazar \u2019unv\u00e2n\u0131yla y\u00e2d olunan Nef\u2018\u00eenin r\u00fctbe-i edebiyesini tenz\u00eel etmek fikr-i sak\u00eeminde bulundu\u011fumuza h\u00fckmolunsun, yaln\u0131z m\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin fahriyeye olan inhim\u00e2kini memd\u00fbh g\u00f6remiyoruz.<br \/>\nBunula ber\u00e2ber, Nef\u2018\u00ee fahriyesini de tatl\u0131 tatl\u0131 dinletir.<\/p>\n<p>[17]bir \u015f\u00e2\u2018irdir. Tatl\u0131 tatl\u0131 dinlenmesinin sebebi \u015fi\u2018rinin ahengidir. Birka\u00e7 mis\u00e2l \u2018arz edelim de bak\u0131n\u0131z:<br \/>\nH\u00e2f\u0131z ibn-i Yem\u00eenem gazel \u00fc k\u0131t\u2018ada ger<br \/>\nS\u00f6ylesem belki r\u00fcb\u00e2\u2018\u00eede olurdum Hayy\u00e2m<br \/>\nN\u00e2vek-i fimrim ider t\u00eeg-\u0131 kaz\u00e2 gibi g\u00fczer<br \/>\nOlsa p\u00fbl\u00e2d-\u0131 D\u0131m\u0131\u015fk\u00eeden eger heft-ecr\u00e2m<br \/>\nNef\u2018\u00ee-i t\u00eeg-\u0131 zeb\u00e2nam ki zam\u00e2n\u0131mda benim<br \/>\nSaf-\u015fik\u00e2f-\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2-y\u0131 suhan-\u00e2r\u00e2 ben\u00e2m<\/p>\n<p>Benim ol Nef\u2018\u00ee-i r\u00fb\u015fen-dil \u00fc s\u00e2f\u00ee gevher<br \/>\nFeyz al\u0131r c\u00e2m-\u0131 saf\u00e2 me\u015freb-i b\u00ee-b\u00e2kimden<br \/>\n\u00c2sum\u00e2n himmet umar kevkebe-i tab\u2018\u0131mdan<br \/>\n\u2018Akl-\u0131 k\u00fcll ders okur end\u00ee\u015fe-i idr\u00e2kimden<br \/>\nBen bu h\u00e2letle tenezz\u00fcl m\u00fc iderdim \u015fi\u2018re<br \/>\nNeyleyim kurtulamam tab\u2018-\u0131 heves-n\u00e2kimden<br \/>\nBu heves b\u00f6yle kal\u0131rsa dil-i tab\u2018\u0131mda eger<br \/>\n\u0130\u015fidilmezse s\u00f6z\u00fcm s\u00eene-i sad-\u00e7\u00e2kimden<br \/>\nBen \u00f6l\u00fcrsem yine \u00e2\u015f\u00fcfte olur halk-\u0131 cih\u00e2n<br \/>\nH\u00fcsn-i ta\u2018b\u00eer-i zeb\u00e2n-\u0131 \u00e7emen \u00fc h\u00e2kimden<\/p>\n<p>[18]\tFahriye yaln\u0131z Nef\u2018\u00eede g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Hemen her \u015f\u00e2\u2018ir fahr ediyor. Ba\u015fkalar\u0131ndan bahs ederken, kendimi unuttum: r\u00fbz-\u0131 f\u00eer\u00fbz c\u00fcl\u00fbs-\u0131 hazret-i hil\u00e2fet-pen\u00e2h\u00ee ves\u00eele-i hasenesiyle tanz\u00eem eyledi\u011fim:<br \/>\nR\u00fbz-\u0131 f\u00eer\u00fbz-\u0131 c\u00fcl\u00fbs-\u0131 \u015feh-i hur\u015f\u00eed-i \u00e7e\u015fm<br \/>\nEyledi \u00e7ehre-i \u00e2f\u00e2k\u0131 ser\u00e2ser h\u00fcrrem<br \/>\nmatla\u2018l\u0131 kas\u00eedede \u015fu fahriyeler vard\u0131r:<br \/>\nBir zam\u00e2n l\u00e2l olan erb\u00e2b-\u0131 s\u00fchen \u015fimdi ider<br \/>\nNe\u015fr-i enf\u00e2s-\u0131 fey\u00fbz\u00e2t-\u0131 Mes\u00eeh-i Meryem<br \/>\n\u0130\u015fte ez-c\u00fcmle bu benden de tem\u00e2y\u00fcz itdi<br \/>\nK\u0131ld\u0131 akr\u00e2n\u0131na nisbetle bir az kesb-i kadem<br \/>\nFahr idersem yara\u015f\u0131r s\u00e2ye-i \u015f\u00e2h\u00e2nende<br \/>\n\u00c7ok m\u0131dur B\u00e2k\u00ee-i \u015f\u00e2\u2018ir ile olsam tevem<br \/>\nBen ki t\u00e2r\u00eeh-i sel\u00e2t\u00een-i \u2018az\u00e2m\u0131 yazd\u0131m<br \/>\nYazmam\u0131\u015f kimse an\u0131 \u015fi\u2018r ile benden akdem<br \/>\n\u0130ftih\u00e2r\u0131m \u015fu ki s\u00e2yende yeti\u015fdim ben de<br \/>\n\u2018Abd-i meml\u00fbk\u00fcn olan \u015f\u00e2\u2018iri g\u00f6rs\u00fcn \u2018\u00e2lem<br \/>\nPertev-i \u015fi\u2018rim ile ma\u015fr\u0131k\u0131 tenv\u00eer itdim<br \/>\nBelki de magrib Allah-\u0131 te\u2018\u00e2la a\u2018lem<br \/>\nS\u00f6zlerim cevher-i ilh\u00e2m-\u0131 H\u00fcd\u00e2d\u0131r iderim<\/p>\n<p>[19]\tN\u00e2m-\u0131 B\u00e2k\u00eeye yem\u00een r\u00fbh-\u0131 Fuz\u00fbl\u00ee\u2019ye kasem<br \/>\nEl-h\u00e2s\u0131l demek isterim ki: Fahriye muhassen\u00e2t d\u00f6nemidir, de\u011fil mi?<br \/>\nYine Nef\u2018\u00eeye gelelim:<br \/>\nNef\u2018\u00eenin gazelleri \u2018\u00e2rif\u00e2ne ve rind\u00e2nedir. Bu cihetle m\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin:<br \/>\nH\u00e2f\u0131z ibn-i Yem\u00eenem gazel-i k\u0131t\u2018ada ger<br \/>\ndemesinde hakk\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nFakat lis\u00e2n-\u0131 edeb, Nef\u2018\u00eenin hicviyelerini \u201c\u015fi\u2018r\u201d \u2018addetmekde ma\u2018z\u00fbr olur. Hiciv \u015fi\u2018r de\u011fildir.<br \/>\nN\u00e2b\u00ee de edebiyat-\u0131 Osm\u00e2niyemize hizmet eyleyen \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131zdand\u0131r. Ekser e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 hak\u00eem\u00e2ne ise de, bunlar\u0131n i\u00e7inde hak\u00eekaten d\u00fcst\u00fbr-\u0131 hikmet \u0131tl\u00e2k\u0131na \u015f\u00e2yan pek az \u015feyler bulunabilir.<br \/>\nMe\u015frebden bahs olunmaz ya! Biz N\u00e2b\u00ee\u2019nin:<br \/>\nB\u00eem\u00e2r ise de her ne kadar \u00e7e\u015fm-i siy\u00e2h\u0131<br \/>\n\u2018U\u015f\u015f\u00e2k\u0131 per\u00ee\u015f\u00e2n idecek kudreti vard\u0131r.<br \/>\ngibi e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nesinden ho\u015flan\u0131r\u0131z.<br \/>\n***<br \/>\nNed\u00eem\u2019i unutmaya gelmez. Bu \u015f\u00e2\u2018ir-i lat\u00eef, rikkat-i hay\u00e2l, nez\u00e2het-i tasvirce Fuz\u00fbl\u00ee\u2019yi \u00e2fer\u00een-h\u00e2n, Nef\u2018\u00eeyi hayr\u00e2n eder.<\/p>\n<p>[20]  Ekrem Bey m\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhi deh\u00e2-y\u0131 \u00fcdeb\u00e2m\u0131z\u0131n birincilerinden \u2018addeyliyor, do\u011frudur. M\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyh, Ned\u00eem hakk\u0131nda bey\u00e2n-\u0131 m\u00fct\u00e2la\u2018atta bulunduklar\u0131 s\u0131rada, Ned\u00eem d\u00fcnyadan gideli bir bu\u00e7uk \u2018as\u0131rdan ziy\u00e2de zaman m\u00fcr\u00fbr etti\u011fi halde mahs\u00fbl-i tabi\u2018at-\u0131 n\u00e2zik\u00e2nesi olan e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 rind\u00e2nesi bu sabah toplanm\u0131\u015f bir deste ezh\u00e2r-\u0131 b\u00fby\u00e2 gibi ter \u00fc t\u00e2ze durmaktad\u0131r.\u201d buyurmu\u015flard\u0131r. Bununla beraber Ned\u00eem, l\u00e2ub\u00e2li me\u015freb bir \u015f\u00e2\u2018ir oldu\u011fundan Ekrem Bey Efendinin, Ned\u00eem\u2019e \u2018itaf etti\u011fi ba\u2018z\u0131 \u201ca\u00e7\u0131k sa\u00e7\u0131k\u201d ta\u2018b\u00eer\u00e2t \u015f\u00e2\u2018irlerin me\u015frebine ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r.<br \/>\nNed\u00eem hakk\u0131nda daha ziy\u00e2de ma\u2018l\u00fbm\u00e2t almak isteyenler Re\u015f\u00e2d Bey Efendi\u2019ye hit\u00e2ben yazd\u0131\u011f\u0131m ve Hazine-i F\u00fcn\u00fbn ile ne\u015fretti\u011fim mektuba m\u00fcr\u00e2ca\u2018at buyursunlar.<br \/>\n***<br \/>\nR\u00e2g\u0131p Pa\u015fa, \u015fi\u2018ri, mu\u2018\u00e2mel\u00e2t-\u0131 siy\u00e2siyeyi, hikmeti bir yerde mezc eden nev\u00e2dirdendir.<br \/>\nOlsak ne kadar k\u00eese teh\u00ee nakd-i g\u0131n\u00e2dan<br \/>\n\u2018\u0130rf\u00e2n ile mahs\u00fbd-\u0131 kir\u00e2m-\u0131 v\u00fczer\u00e2y\u0131z<br \/>\ndemesi- fahriyeye haml olunmas\u0131n- do\u011frudur.<br \/>\nMiy\u00e2n-\u0131 g\u00fcft-i g\u00fbda bed-meni\u015f \u00eeh\u00e2m ider kubh\u0131n<br \/>\n\u015eec\u00e2\u2018at \u2018arz iderken merd-i K\u0131bt\u00ee sirkatin s\u00f6yler<\/p>\n<p>beyti bug\u00fcn dur\u00fbb-\u0131 ems\u00e2ldendir.<\/p>\n<p>[21] Burada,<br \/>\nGe\u00e7se de zemm-i rak\u00eebi ho\u015f ge\u00e7er ta\u2018b\u00eerde<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k\u0131n hakk\u0131nda z\u00e2lim \u00e2h b\u00ee-perv\u00e2 y\u00fcr\u00fcr<br \/>\nbeyit-i \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nesini \u00eer\u00e2d etmekten vaz ge\u00e7emedik.<br \/>\nNed\u00eem, R\u00e2g\u0131p Pa\u015fa gibi e\u2018\u00e2z\u0131m hakk\u0131ndaki m\u00fct\u00e2la\u2018\u00e2t\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6yle k\u0131sa k\u0131sa intih\u00e2 bulmas\u0131na erb\u00e2b-\u0131 mut\u00e2la\u2018a te\u2018acc\u00fcb edebilir. Fakat sonlarda- muhtasarca- g\u00f6r\u00fclecek olan \u201c\u00dcdeb\u00e2 ve \u015eu\u2018ar\u00e2y\u0131 \u2018Osm\u00e2niyeden Bir K\u0131sm\u0131 \u2018\u00fcnvanl\u0131 kitapta\u201d ve yukar\u0131da da \u2018arz eylemi\u015f oldu\u011fumuz vechile, in\u015faallah tahr\u00eeri mukarrer ve musammem(kesin karar\u0131 verilmi\u015f) bulunan mufassal bir eser o te\u2018acc\u00fcbe mahal b\u0131rakmayacakt\u0131r.<br \/>\nKoca Sekb\u00e2nba\u015f\u0131y\u0131 lis\u00e2n-\u0131 h\u00fcrmetle y\u00e2d \u00fc n\u00e2m-\u0131 cel\u00eelini \u00fcdeb\u00e2-y\u0131 s\u00e2life miy\u00e2n\u0131na kayd ederken sonra \u015feyh G\u00e2lib\u2019e gelelim.<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib, div\u00e2n\u0131nda dervi\u015f\u00e2ne, mutasavv\u0131f\u00e2ne ir\u00e2e-i efk\u00e2r etti\u011fi halde \u201cH\u00fcsn \u00fc \u2018A\u015fk\u201d \u2018unv\u00e2nl\u0131 me\u015fh\u00fbr ne\u015f\u00eedesinde b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ba\u015fka bir meslek ihtiy\u00e2r etmi\u015ftir.<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin nevbah\u00e2r-\u0131 hayat\u0131nda, ya\u2018ni yirmi bir ya\u015f\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bu eser bir g\u00fcz\u00eede \u015fa\u2018\u015fa\u2018a-y\u0131 hay\u00e2l, \u2018azamet-i if\u00e2de, rikkat-i his gibi<\/p>\n<p>[22] meziyy\u00e2t-\u0131 mahs\u00fbsas\u0131yla-Fuz\u00fbl\u00ee\u2019nin Leyla v\u00fc Mecn\u00fbn\u2019u m\u00fcstesn\u00e2- g\u00fcz\u00eede bir eserdir.<br \/>\nMi\u2018r\u00e2ciyesindeki:<br \/>\nTeb\u015f\u00eer k\u0131lup ser-ve\u015f-i a\u2018zam<br \/>\nDidi ki: \u201cAy\u00e2 Res\u00fbl-i ekrem<br \/>\nAd\u0131n kod\u0131lar burak-\u0131 yekt\u00e2<br \/>\nGeldi ayag\u0131na \u2018ar\u015f-\u0131 a\u2018l\u00e2<br \/>\nEyle g\u00fczer \u2018ar\u015f u \u00e2sum\u00e2n\u0131<br \/>\nMahz\u00fbn buyurma l\u00e2-mek\u00e2n\u0131\u201d<br \/>\nOl maksad-\u0131 k\u00fcn-fek\u00e2n-\u0131 \u00eec\u00e2d<br \/>\nFerm\u00e2n-\u0131 H\u00fcd\u00e2ya old\u0131 m\u00fcnk\u00e2d<br \/>\nHer \u015fey olur asl\u0131na \u015fit\u00e2b\u00e2n<br \/>\n\u00c7\u0131kd\u0131 yine \u00e2s\u00fcm\u00e2na Kur\u2019\u00e2n<br \/>\n\u00c7\u00fcn basd\u0131 rik\u00e2ba p\u00e2y-\u0131 himmet<br \/>\nZeyn h\u00e2nesi idi beyt-i vahdet<br \/>\nNe kald\u0131 zem\u00een ve ne zam\u00e2ne<br \/>\nMahv old\u0131 bu turfa \u00e2\u015fiy\u00e2ne<br \/>\nC\u00fb\u015f eyledi \u00e7\u00fcn muh\u00eet-i vahdet<br \/>\nMa\u2018n\u00e2ya m\u00fcbeddel old\u0131 s\u00fbret<br \/>\nT\u00e2 ki g\u00f6r\u00fcn\u00fcp har\u00eem-i \u00c2ks\u00e2<br \/>\n\u2018Abdiyyetin old\u0131 s\u0131rr\u0131 peyd\u00e2<\/p>\n<p>[23]<br \/>\nOl s\u00e2cid olup hak old\u0131 mesc\u00fbd<br \/>\nDindi bu makama gayb-\u0131 me\u015fh\u00fbd<br \/>\nErv\u00e2h-\u0131 resul cem\u00e2\u2018at old\u0131<br \/>\nAllah bilir ne h\u00e2let  old\u0131<br \/>\nEby\u00e2t-\u0131 dil-ni\u015f\u00eeni-yine Fuz\u00fbl\u00ee m\u00fcstesn\u00e2- hi\u00e7bir \u015f\u00e2\u2018irin mi\u2018r\u00e2ciyesinde yoktur diye i\u2018tik\u00e2d ederiz.<br \/>\nBunu b\u00f6yle etti\u011fimiz gibi, ahl\u00e2f\u0131n \u00e2s\u00e2r\u0131 i\u00e7inde de:<br \/>\nEy m\u00e2h! Uyu bu az zamand\u0131r<br \/>\n\u00c7arh\u0131n sana maksad\u0131 yamand\u0131r<br \/>\nZ\u00eer\u00e2 kat\u0131 t\u00fcnd \u00fc b\u00ee-em\u00e2nd\u0131r<br \/>\nLutf itmesi de vel\u00ee g\u00fcm\u00e2nd\u0131r<br \/>\nZann\u0131m bu ki pek har\u00e2b olursun<br \/>\nYahud:<br \/>\nEyler nigehi iderse b\u00ee-d\u00e2d<br \/>\n\u2018\u0130s\u00e2y\u0131 \u2018ar\u00fbs-\u0131 m\u00fcrge d\u00e2m\u00e2n<br \/>\nCell\u00e2d-\u0131 nig\u00e2h\u0131 it tem\u00e2\u015f\u00e2<br \/>\n\u2018Azr\u00e2ili g\u00f6r ki r\u00fbh-bah\u015f\u00e2<\/p>\n<p>yolunda bed\u00e2i\u2018-i nev\u00e2dirden ma\u2018d\u00fbddur zann\u0131nday\u0131z.<br \/>\nBin\u00e2n-aleyh edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n \u015fi\u2018r k\u0131sm\u0131na en ziy\u00e2de revnak-bah\u015f olanlardan biri de Dede merh\u00fbmdur.<\/p>\n<p>[24]Lis\u00e2n\u0131m\u0131z, bin\u00e2n-aleyh edebiyat\u0131m\u0131z i\u00e7in en ciddi, en m\u00fcf\u00eed hizmette bulunan, ahl\u00e2f\u0131 mecb\u00fbr-\u0131 \u015f\u00fckr\u00e2n eden \u2018\u00c2s\u0131m Efendidir. M\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin en b\u00fcy\u00fck hizmeti, k\u00e2musu terc\u00fcmede olan himmet-i \u2018\u00e2liyyesidir. Burh\u00e2n, Siyer-i Haleb\u00ee terc\u00fcmesi de m\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhindir. Bu z\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2l\u00ee i\u00e7in yaln\u0131z diyelim ki: \u2018\u00c2s\u0131m, e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u00fcdeb\u00e2n\u0131n mu\u2018allimlerinden oldu\u011fu halde, bir tak\u0131m k\u0131ymet-i n\u00e2-\u015fin\u00e2s\u00e2n\u0131n ilk\u00e2\u00e2t\u0131yla zar\u00fbret i\u00e7inde vef\u00e2t etmi\u015ftir!..<br \/>\n***<br \/>\nGelelim \u2018\u00c2kif Pa\u015fa\u2019ya:<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhi, hemen ekser \u00fcdeb\u00e2m\u0131z\u0131n hil\u00e2f-\u0131 zanlar\u0131 olarak, \u2018Osmanl\u0131 edebiyat\u0131 m\u00fcceddidi \u2018addetmekte biraz teredd\u00fct edece\u011fiz. Mademki m\u00e2z\u00ee, bir istikb\u00e2li haz\u0131rl\u0131yor. O halde \u201cm\u00fcceddid\u201d \u2018unv\u00e2n\u0131 yaln\u0131z \u2018\u00c2kif Pa\u015fa\u2019ya m\u00fcnhas\u0131r olmak laz\u0131m gelmez. Bu \u2018unv\u00e2n\u0131, Fuz\u00fbl\u00ee, Ko\u00e7i Bey, Sekban-ba\u015f\u0131, \u2018\u00c2s\u0131m, hatta n\u00e2sir-\u00e2miz (\u00c7\u00fcnk\u00fc \u015f\u00e2\u2018ir demeye imkan yoktur.) K\u00e2n\u00ee ve s\u00e2ire beyninde payla\u015fmak laz\u0131m gelir. Bununla beraber, edebiyat-\u0131 sah\u00eeham\u0131z\u0131n en birinci \u201ch\u00e2dim\u201di \u2018\u00c2kif Pa\u015fa\u2019d\u0131r. Biz \u201cm\u00fcceddid\u201d \u2018unv\u00e2n\u0131n\u0131 yaln\u0131z m\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhe hasr etmekte yine m\u00fctereddidiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u2018unv\u00e2n b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu kadar m\u00fchim!<br \/>\n\u2018\u00c2kif Pa\u015fa\u2019n\u0131n Tabs\u0131ra\u2019s\u0131, hususi mektuplar\u0131, hususiyle \u015eeyh M\u00fc\u015ft\u00e2k\u2019a yazd\u0131\u011f\u0131 cevap-n\u00e2me bug\u00fcn bile pek g\u00fc\u00e7<br \/>\n[25]v\u00fcc\u00fbda gelir. Ma\u2018m\u00e2fih, yine m\u00fcceddid olamaz, de\u011fil mi? Biz b\u00f6yle zannediyoruz. M\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyh \u201cm\u00fcceddid\u201d midir, \u201cmaslah-\u0131 lis\u00e2n\u201d m\u0131d\u0131r, \u201ch\u00e2dim-i edebiyat\u201d m\u0131d\u0131r, buralar\u0131n\u0131 zevk-i edeb ash\u00e2b\u0131 tedk\u00eek etsin.<br \/>\nE\u011fer maks\u00fbd eserse m\u0131sra\u2018-\u0131 berceste k\u00e2fidir.<br \/>\nM\u0131sra\u2018\u0131na ittib\u00e2\u2018 edenler, \u2018\u00c2kif Pa\u015fa\u2019n\u0131n, Haf\u00eed\u00ee i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 me\u015fh\u00fbr mersiyeyi \u015fi\u2018r olmak \u00fczere g\u00f6sterebilirler. Fakat \u201c \u2018Adem\u201d kasidesi zannetmeyiz ki \u015fi\u2018r olsun!<br \/>\nPertev Pa\u015fa da \u201cm\u00fcceddid\u201dler mey\u00e2n\u0131nda zikr olunur. Bunda beis yoktur! Fakat m\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin \u2018ulviyet-i ed\u00eeb\u00e2nesi, kendi yazd\u0131klar\u0131yla istidl\u00e2l olunmal\u0131d\u0131r. Baz\u0131 edeb\u00ee mecmu\u2018alarda Pertev Pa\u015fa\u2019n\u0131n derece-i kem\u00e2line ber\u00e2\u2018at-i istihl\u00e2l(helal) olmak \u00fczere mesel\u00e2 Hugo\u2019dan, yahud Jan JAn Russo\u2019dan m\u00fctercim \u015fi\u2018rler veya nesirler ir\u00e2d olunuyor. Bu ise, bed\u00e2yi\u2018-i gar\u00eebeyi edebiyat-\u0131 \u015fark\u0131yeye kar\u0131\u015ft\u0131rmak demektir c\u00e2iz olamaz. E\u011fer, edebiyat-\u0131 \u015fark\u0131yye, edebiyat-\u0131 garbiyenin muktebesi ise bir \u015fey denilemez. Halbuki \u00f6yle olmamak laz\u0131m gelir.<br \/>\nBizce Pertev Pa\u015fa Edebiyat-\u0131 \u2018Osmaniye\u2019nin h\u00e2dimlerindendir.<\/p>\n<p>[26]\tRe\u015f\u00eed Pa\u015fa, Edebiyat-\u0131 \u2018Osmaniye\u2019nin hem h\u00e2dimlerindendir, hem mu\u015favv\u0131klar\u0131ndand\u0131r. M\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyh, Matbu\u2018\u00e2t-\u0131 \u2018Osm\u00e2niye\u2019nin ihy\u00e2s\u0131na hizmet etti.<br \/>\nMu\u015favv\u0131kt\u0131r demek k\u00e2fidir: \u015ein\u00e2s\u00ee Re\u015f\u00eed Pa\u015fa\u2019n\u0131n s\u00e2ye-i \u2018irf\u00e2n\u0131nda yeti\u015fti.<br \/>\nFuad Pa\u015fa\u2019y\u0131 ge\u00e7ebiliriz. Fakat, Cevdet Pa\u015fa\u2019y\u0131 unutmayal\u0131m. M\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin \u015fi\u2018ri o kadar g\u00fczel olamaz, daha do\u011frusu Cevdet Pa\u015fa hazretleri \u015f\u00e2\u2018ir \u2018unv\u00e2n\u0131yla y\u00e2d edilmese bile t\u00e2rih-i m\u00fckemmeli, K\u0131s\u00e2s-\u0131 Enbiy\u00e2\u2019s\u0131 cevdet-i fikr-i devletlerinin en \u2018\u00e2l\u00ee burh\u00e2n\u0131d\u0131r. Burada, gerek tarihten, gerek k\u0131ssadan mis\u00e2ller \u00eer\u00e2d\u0131na l\u00fczum g\u00f6rmedik. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00eer\u00e2d edece\u011fimiz ems\u00e2lin zevk-i \u00e2\u015fin\u00e2-y\u0131 edeb olanlar\u0131n dim\u00e2\u011f\u0131nda menk\u00fb\u015f bulundu\u011funu biliriz.<br \/>\n\u015ein\u00e2s\u00ee, \u00fcslub-\u0131 if\u00e2dede iltiz\u00e2m etti\u011fi s\u00e2delik, menkuhiyet-i vuz\u00fbh ile \u2018Osmanl\u0131can\u0131n be-hakk-\u0131 i\u2018til\u00e2s\u0131na \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, ve pek \u00e7ok \u015f\u00e2kird-i \u2018irf\u00e2n yeti\u015ftirmi\u015ftir.<br \/>\n***<br \/>\n\u015ein\u00e2s\u00ee\u2019den sonra, \u00e2s\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeyesi edebiyat\u0131m\u0131za ziynet-bah\u015f olan e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u00fcdeb\u00e2m\u0131z\u0131 burada zikr etmek arzusunda de\u011filiz.<br \/>\nZ\u00e2ten bununla erb\u00e2b\u0131nca ma\u2018l\u00fbm ve \u00e2s\u00e2r-\u0131 ed\u00eeb\u00e2neleri hakk\u0131ndaki m\u00fct\u00e2la\u2018\u00e2t hemen ekser \u00e2s\u00e2r-\u0131 edebiyede muharrir oldu\u011fundan bu gibi e\u2018\u00e2z\u0131m\u0131n \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131<br \/>\n[27] tenk\u00eed fikrinde bulunmad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan yaln\u0131z N\u00e2ci Efendi merhumdan bahs ile \u015fu medhalimize hit\u00e2m verece\u011fiz.<br \/>\n***<br \/>\nEdebiyat-\u0131 \u2018Osmaniye\u2019mizin bug\u00fcnk\u00fc derece-i kem\u00e2le v\u00e2s\u0131l olmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sebeplerinden biri de, \u2018asr-\u0131 ma\u2018\u00e2rif hasr\u0131 g\u0131pta- bah\u015f\u00e2-y\u0131 a\u2018s\u00e2r-\u0131 evvel\u00een olan p\u00e2di\u015fah-\u0131 dil-\u00e2g\u00e2h hal\u00eefe-i ma\u2018delet-pen\u00e2h Sultan \u2018Abd\u00fclhamid H\u00e2n-\u0131 S\u00e2n\u00ee v\u00fc G\u00e2zi Efendimiz hazretlerinin ne\u015fr-i env\u00e2r-\u0131 ma\u2018\u00e2rif hakk\u0131ndaki te\u015fv\u00eek\u00e2t-\u0131 h\u00fcm\u00e2y\u00fbnlar\u0131d\u0131r. Hak\u00eekat! R\u00fbz-\u0131 f\u00eer\u00fbz-\u0131 c\u00fcl\u00fbs-\u0131 cen\u00e2b-\u0131 \u015fehriy\u00e2r\u00ee terakkiy\u00e2t-\u0131 \u2018askeriye ve m\u00fclkiye ve san\u00e2\u2018iyye ve edebiyye i\u00e7in bir subh-\u0131 sa\u2018\u00e2det olmu\u015ftur. \u0130\u015fte o te\u015fv\u00eek\u00e2t-\u0131 ma\u2018\u00e2rif-perver\u00e2ne s\u00e2yesindedir ki eserleri ma\u2018l\u00fbm ve me\u015fh\u00fbr olan yukar\u0131ki f\u0131krada zikri sebk eden e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u00fcdeb\u00e2m\u0131z v\u00fcc\u00fbda gelmi\u015ftir. Daha yak\u0131nlarda vef\u00e2t eden Mu\u2018allim N\u00e2ci Efendi o te\u015fv\u00eek\u00e2t\u0131n perverdesidir. \u0130sti\u2018d\u00e2d Hud\u00e2d\u00e2dinin tamam\u0131yla m\u00fcnbas\u0131t olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada:<br \/>\nSeyr eyle s\u0131rr-\u0131 sebzimi gels\u00fcn de bah\u00e2r\u0131m<br \/>\nH\u00e2k-i siyeh i\u00e7re kalacak d\u00e2nemiyem ben<br \/>\n\u015eik\u00e2yetinde bulunan merh\u00fbm, der-sa\u2018\u00e2dete geldi\u011fi vakit, \u2018at\u00fbfetl\u00fc Ahmed Midhat Efendi hazretleri taraf\u0131ndan mazhar-\u0131 ihtir\u00e2m olarak, Terc\u00fcm\u00e2n-\u0131 Hak\u00eekat cer\u00eedesinin k\u0131sm-\u0131 edebiyesi muharrirli\u011fi<\/p>\n<p>[28] \u2018uhde-i ed\u00eeb\u00e2nesine teveddi\u2018 olundu. M\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyhin intik\u00e2d\u00e2t  ve m\u00fct\u00e2la\u2018at\u0131yle erb\u00e2b-\u0131 \u015feb\u00e2b h\u00e2rikul\u2018\u00e2de bir s\u00fbrette m\u00fcstef\u00eed olmaya ba\u015flad\u0131.<br \/>\nBu m\u00fcstef\u00eedlerden biri de bendenizim. Eskiden beri \u015fi\u2018re bir meyl-i mahs\u00fbsam vard\u0131. E\u011fer \u015fi\u2018r ile fahr etmek bir meziyet ise, diyebilirim ki:<br \/>\n\u201c\u015e\u00e2\u2018ir \u015f\u00e2\u2018ir do\u011fer anadan\u201d<br \/>\n\u201c\u00c2s\u00e2r\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ibtid\u00e2dan\u201d<br \/>\nBeytinin mazmununca, hay\u00e2t\u0131n be\u015finci, yahud alt\u0131nc\u0131 senesinde bed\u00e2i\u2018-i tabi\u2018ata kar\u015f\u0131 m\u00fcte\u2019essir olurdum. Fikrimce, her \u015f\u00e2\u2018irde b\u00f6yle olur. M\u00fcbala\u011fay\u0131, nesirde hi\u00e7 iltiz\u00e2m etmem. Bin\u00e2en\u2018aleyh i\u2018tim\u00e2d ediniz. Do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyorum. Hi\u00e7 unutamam: Sofya\u2019da idik, alt\u0131 ya\u015f\u0131nda idim. Galiba bir yere davetli bulunuyorduk. Bir cem\u2018iyet-i m\u00fbsikiye, icr\u00e2-y\u0131 \u00e2henk ediyordu. Bu cem\u2018iyet-i m\u00fbsikiye i\u00e7inde birisinin tebess\u00fcm\u00fc beni cezb etti. Gitmi\u015fim, onun yan\u0131nda oturmu\u015fum. Bunu biliyorum.<br \/>\nDaha k\u00fc\u00e7\u00fck idim. Beyrut\u2019ta oturdu\u011fumuz barok mermerle d\u00f6\u015fenmi\u015f salonunun m\u00fclevven, m\u00fczeyyen tavan\u0131nda, muktedir bir nakka\u015f taraf\u0131ndan t\u00fcller i\u00e7inde, al yanakl\u0131 bir k\u0131z resm olunmu\u015ftu. Elindeki portakal\u0131 atacak gibi tutuyordu. Bunu \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Gelin\u201d de de yazd\u0131m. Benim o tasvire sa\u2018atlerce bakt\u0131\u011f\u0131m zaman olurdu.<\/p>\n<p>[29] \u00c2h! Daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcm. \u015eam\u2019da bulunuyordum. \u2018Ali A\u011fa nam\u0131nda bir u\u015fa\u011f\u0131m\u0131z vard\u0131. D\u00f6rt ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z\u0131 Emine bazen bize gelirdi. O \u2018avdet ederken, hayk\u0131r\u0131rd\u0131m.<br \/>\nErzincan\u2019da on iki ya\u015f\u0131nda idim. Baz\u0131 geceler h\u00fcng\u00fcr h\u00fcng\u00fcr a\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 bilirim. Halbuki hen\u00fcz \u015feb\u00e2bete d\u00e2hil olmam\u0131\u015ft\u0131m.<br \/>\nUzatmayal\u0131m, b\u00fct\u00fcn bu haller istikb\u00e2l i\u00e7in bir heves-k\u00e2r-\u0131 \u015fi\u2018r yeti\u015ftirmi\u015f. O da ben oluyorum. Vallahi haberim yoktu.<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k Kerem, \u2018\u00c2\u015f\u0131k Garip, T\u00e2hir ile Z\u00fchre hik\u00e2yeleri, hususan \u2018\u00c2\u015f\u0131k \u00d6mer Divan\u0131 hemen ezberimde idi. Garip de\u011fil mi? Nef\u2018\u00eenin:<br \/>\n\u201cHem\u00e2n bir ol kadar  vard\u0131r ki mevz\u00fbn \u00fc mukaff\u00e2d\u0131r\u201d<br \/>\nm\u0131sra\u2018\u0131na, m\u00e2-sadak olan s\u00f6zlerim, bizim elvan ka\u011f\u0131tlardan yap\u0131lan cildi me\u015finli mecmu\u2018aya- fakat iml\u00e2ya ri\u2018\u00e2yet olunmaks\u0131z\u0131n- kaydolunurdu. Bu mecmu\u2018ay\u0131, hala arasam, belki evr\u00e2k-\u0131 peri\u015fan aras\u0131nda bulurum. Bu daha tuhaf de\u011fil mi? \u2018Aruz okumam\u0131\u015ft\u0131m.<br \/>\nLakin benim \u015f\u00e2\u2018iriyetim ne garip, ne de tuhaft\u0131r. Tabi\u2018at \u2018aruz okumakl\u0131\u011f\u0131ma h\u00e2cet-i mess ettirmemi\u015f. Bug\u00fcn bir fenn-i \u2018az\u00eem olan intif\u00e2l\u00e2t-\u0131 irsiye bahsini her cihete tatbik etmek k\u00e2bil oldu\u011funa<\/p>\n<p>[30] g\u00f6re, mesel\u00e2 m\u00fctevverim, yahud s\u0131r\u00e2celi bir v\u00e2lideden m\u00fcteverrim, yahud s\u0131r\u00e2celi  bir \u00e7ocuk do\u011fmas\u0131 k\u00e2bil oldu\u011fu gibi, \u015f\u00e2\u2018ir olan bir babadan  da bir \u015f\u00e2\u2018irin tevell\u00fcd\u00fc muhakkakt\u0131r.<br \/>\nBin\u00e2n-aleyh pederim \u015f\u00e2\u2018irdir. Hem \u015f\u00e2\u2018irlerin, hak\u00eem\u00e2ne \u015fi\u2018r yazan k\u0131sm\u0131na mens\u00fbptur. Demek ki intik\u00e2l\u00e2t-\u0131 hissiye ve hay\u00e2liye beni \u015f\u00e2\u2018ir etmi\u015ftir. Bundan, on be\u015f sene evvel s\u00f6yledi\u011fim gazeliy\u00e2t\u0131n ekseri, pederimin nazar-\u0131 tash\u00eehinden ge\u00e7en \u00e2s\u00e2rdand\u0131r. Ge\u00e7elim:<br \/>\nBenim i\u00e7in, ikinci m\u00fcrebbi N\u00e2ci Efendi oldu. Bazen m\u00fcl\u00e2yim\u00e2ne, bazen \u015fiddetk\u00e2r\u00e2ne bey\u00e2n-\u0131 m\u00fct\u00e2la\u2018aya ba\u015flad\u0131. Bunlardan bir mis\u00e2l \u2018arz etmekli\u011fim laz\u0131md\u0131r:<br \/>\nHer ne dem kim g\u00f6z ucundan kanl\u0131 m\u00fcjg\u00e2n\u0131n \u00e7\u0131kar<br \/>\nUrma destin s\u00eeneme s\u00eenemde peyk\u00e2n\u0131n \u00e7\u0131kar<br \/>\nSanma \u015febnem ey dil-i giry\u00e2n berg-i goncede<br \/>\nHer \u00e7emenden zerre zerre e\u015fk-i hicr\u00e2n\u0131n \u00e7\u0131kar<br \/>\nT\u00e2 s\u00fcveyd\u00e2-y\u0131 dil-i b\u00ee-m\u00e2ra ey cell\u00e2d-\u0131 c\u00e2n<br \/>\n\u00d6z elinle urdug\u0131n \u015fem\u015f\u00eer-i berr\u00e2n\u0131n \u00e7\u0131kar<br \/>\nMuntazar ol reh-g\u00fcz\u00e2r\u0131nda hem\u00e2n te\u015fr\u00eefine<br \/>\nMuhtemel ey \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 \u00fcft\u00e2de c\u00e2n\u00e2n\u0131n \u00e7\u0131kar<br \/>\nBir g\u00fcl-i g\u00fclz\u00e2r i\u00e7\u00fcn sad \u00e2hlar itdin Cel\u00e2l<br \/>\nSubha dek g\u00fcl\u015fende b\u00fclb\u00fcllerle efg\u00e2n\u0131n \u00e7\u0131kar<br \/>\nJandarma Dairesine Mensup Cel\u00e2l<\/p>\n<p>[31]<br \/>\n\u201cTerc\u00fcm\u00e2n-\u0131 Hak\u00eekat\u201d<br \/>\n(Sad \u00e2hlar) yerine (sad \u00e2h) denilebilmi\u015f olayd\u0131 \u015f\u00eeve-i lis\u00e2n g\u00f6zetilmi\u015f olurdu.<\/p>\n<p>***<br \/>\n\u0130\u015fte bu bir talt\u00eeftir. Ben merh\u00fbmun yerinde olsayd\u0131m, \u201ckanl\u0131 m\u00fcjg\u00e2n\u201dn\u0131n ne demek oldu\u011funu sorard\u0131m.<br \/>\nElh\u00e2s\u0131l Mu\u2018allim N\u00e2ci \u015f\u00e2\u2018ir, hak\u00eekaten m\u00fcnkad bir edip olarak, edebiyat\u0131m\u0131z\u0131 a\u2018l\u00e2ya s\u00e2\u2018i olmu\u015f ve p\u00e2di\u015f\u00e2h-\u0131 kadir-\u015fin\u00e2s Efendimiz hazretlerinin s\u00e2ye-i h\u00fcm\u00e2yunlar\u0131nda \u201cTarih-n\u00fcv\u00ees-i \u00c2l-i \u2018Osman\u201d  \u2018unv\u00e2n-\u0131 cel\u00eeline mazhariyetle k\u00e2m-y\u00e2b  olan d\u00e2hilerimizden bulunmu\u015ftur.<br \/>\nVef\u00e2t etti\u011fi zaman bil-ir\u00e2de-i seniye cennet-mek\u00e2n Sult\u00e2n Mahm\u00fbd H\u00e2n hazretlerinin t\u00fcrbe-i \u015fer\u00eefesine defn olunmu\u015ftur ki bu da \u015fehen\u015f\u00e2h-\u0131 \u2018ad\u00e2let-pen\u00e2h efendimiz hazretlerinin N\u00e2ci\u2019ye ibz\u00e2l buyurduklar\u0131 iltif\u00e2t-\u0131 hil\u00e2fet-pen\u00e2h\u00eenin mukaddes bir ni\u015f\u00e2nesidir.<\/p>\n<p>[32]<br \/>\n\u0130kinci K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>EDEB\u0130YAT<\/p>\n<p>[33]<\/p>\n<p>EDEB\u0130YAT<\/p>\n<p>Fenn-i edeb bir ma\u2018rifettir, ki insana haslet-\u00e2m\u00fbz-\u0131 edeb oldu\u011fu i\u00e7in edeb ve s\u00e2hibi ed\u00eeb tesmiye k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n\u015ein\u00e2si<\/p>\n<p>Edebiyat mahs\u00fbl\u00e2t-\u0131 efk\u00e2r\u0131n, yani insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp de yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131n hepsine \u015f\u00e2mil olmas\u0131 l\u00e2z\u0131m gelir. Her nev\u2018-i mahs\u00fbl\u00e2t-\u0131 fikriyeyi, yani insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp de yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131 bir intiz\u00e2m taht\u0131na alacak \u015fey edebiyatt\u0131r.<\/p>\n<p>[34]\t\t\t        Efkar<\/p>\n<p>Efk\u00e2r\u0131n um\u00fbmiyet ve hus\u00fbsiyet \u00fczere, baz\u0131 meziyetlere m\u00e2lik olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nHer fikirde mevcut olmas\u0131 laz\u0131m gelen meziyetler \u015funlard\u0131r:<br \/>\nHak\u00eekat<br \/>\nSel\u00e2met<br \/>\nVuz\u00fbh<br \/>\nintiz\u00e2m<br \/>\nHus\u00fbs, yani efk\u00e2r\u0131n baz\u0131lar\u0131nda bulunacak olan meziyetler dahi bunlard\u0131r:<br \/>\nS\u00e2delik<br \/>\nS\u00e2de-dil\u00e2nelik<br \/>\n\u0130ncelik<br \/>\n\u015eiddet<br \/>\nParlakl\u0131k<br \/>\n\u2018Ulviyet<br \/>\n\u015fimdi \u2018um\u00fbmi efk\u00e2r\u0131n meziy\u00e2t\u0131ndan olan hak\u00eekat, sel\u00e2met, vuz\u00fbh, intiz\u00e2m, s\u00e2delik, s\u00e2de-dil\u00e2nelik, incelik, \u015fiddet, parlakl\u0131k, \u2018ulviyet kelimelerinin del\u00e2let ettikleri ma\u2018n\u00e2y\u0131 z\u00eerde(altta) beyan edece\u011fiz.<\/p>\n<p>[35]<br \/>\nFikir<br \/>\nEdebiyat\u0131 anlamak, hus\u00fbsiyle anlatmak i\u00e7in fikir laz\u0131md\u0131r. O halde, fikrin ne demek oldu\u011funu da anlayal\u0131m:<br \/>\nGerek lak\u0131rd\u0131 s\u00f6ylerken, gerek yazarken zihnimize en evvel gelen \u015feye fikir deriz. Fikir olmay\u0131nca, yazaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n da, s\u00f6yleyece\u011fimizin de ehemmiyeti yoktur.<br \/>\n***<br \/>\nZihin<br \/>\nBir de zihni tarif edelim:<br \/>\nZihin o kuvvettir, ki b\u00fct\u00fcn anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri onun v\u00e2s\u0131tas\u0131yla anlar\u0131z. Zihnin hizmeti, bizde bir\u00e7ok efk\u00e2r ve m\u00fcl\u00e2haz\u00e2t h\u00e2s\u0131l etmekten \u2018ib\u00e2rettir. Mesela, \u015f\u00f6yle bir \u2018ib\u00e2re yazar\u0131z:<br \/>\n\u00c7al\u0131\u015fmayan \u00e7ocuklar, d\u00e2im\u00e2 mahc\u00fbp olur!<br \/>\n\u0130\u015fte, bu zihnimize geldi\u011fi vakit bir fikir olur. Halbuki bu fikri h\u00e2s\u0131l eden zihindir.<br \/>\nFikir s\u00e2limdir- E\u011fer h\u00e2v\u00ee oldu\u011fu \u015feye muv\u00e2fakat-\u0131 t\u00e2mesi bulunursa, bu halde, fikirde sel\u00e2met, hak\u00eekatten daha faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>[36]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nHak yol aramak v\u00e2cibdir \u2018akl-\u0131 sel\u00eeme<br \/>\nTevf\u00eekini isterse H\u00fcd\u00e2 rehber eyler<br \/>\nFikir-i v\u00e2z\u0131ht\u0131r- e\u011fer \u2018arz etti\u011fi \u015feyi mu\u2018ayyen ve musarrah olarak, ir\u00e2e ederse. Mis\u00e2l:<br \/>\nZiy\u00e2-y\u0131 \u2018akl ile tefr\u00eek-i h\u00fcsn \u00fc kubh olunur<br \/>\nKi n\u00fbr-\u0131 mihrden elv\u00e2n\u0131 eyleyen te\u015fh\u00eer<br \/>\nEfk\u00e2r\u0131n intiz\u00e2m\u0131na gelince: Bu da hak\u00eekat ve tabi\u2018at\u0131n ve aralar\u0131ndaki m\u00fcn\u00e2sebetin muntazam bir halde bulunmas\u0131yla h\u00e2s\u0131l olur.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Efk\u00e2r\u0131n Meziyy\u00e2t-\u0131 Hus\u00fbsiyesi<br \/>\nS\u00e2delik- zihinde kolayl\u0131kla h\u00e2s\u0131l olan ve pek a\u00e7\u0131k, yani herkesin anlayaca\u011f\u0131 surette zuh\u00fbra gelen fikre \u201cs\u00e2de\u201d denilir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nSatran\u00e7 oyunu pek kad\u00eem ve d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda m\u00fcte\u2018\u00e2riftir ve \u00eec\u00e2d\u0131 riv\u00e2y\u00e2t-\u0131 tarihiyyeden mukaddemdir \u00f6teden beri \u0130ran ve Hindistan<\/p>\n<p>[37]<br \/>\nve \u00c7in\u2019de ve Asya\u2019n\u0131n di\u011fer mem\u00e2lik-i m\u00fctemendinesinde e\u011flenceye med\u00e2r olmu\u015ftur.<br \/>\nM\u00fcnif Pa\u015fa<br \/>\nBazen s\u00e2delik i\u00e7inde pek ehemmiyetli ve tab\u00ee\u2018i fikirler vard\u0131r.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cHep g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi yazmakta ne terakki olabilir? Biraz da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi yazmal\u0131y\u0131z. \u0130nsan hemen g\u00f6rme\u011fe de\u011fil, g\u00f6sterme\u011fe de m\u00fcste\u2018iddir.\u201d<br \/>\nS\u00e2de-dil\u00e2nelelik- s\u00e2de-dil\u00e2nelik, z\u00e2hirde safderunluktan \u2018ib\u00e2ret gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Fakat dikkat olunursa, bir ta\u2018rifi, bir kin\u00e2yeyi m\u00fctezamm\u0131n oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u0130ncelik- incelik, \u00f6yle efk\u00e2ra denilir, ki ilk nazarda anla\u015f\u0131lan ma\u2018n\u00e2dan daha ba\u015fka bir ma\u2018n\u00e2s\u0131 olabilsin.<br \/>\nMis\u00e2l: \u201cHak\u00e2ret reddolunur.\u201d<br \/>\n\u015eiddet- efk\u00e2rda \u015fiddet, bir \u015feyi \u2018azametli ve m\u00fcb\u00e2la\u011fal\u0131 g\u00f6stermekten \u2018ib\u00e2rettir.<br \/>\n\u015eiddet-i efk\u00e2r yaln\u0131z, yaz\u0131 yazarken, ifr\u00e2t, yahut m\u00fcb\u00e2la\u011fa etmekle hus\u00fble gelir zannolunmas\u0131n cel\u00e2det gibi baz\u0131 hissiy\u00e2t-\u0131 \u015fed\u00eedenin sevkiyle gayr-\u0131 ihtiy\u00e2ri olarak, izh\u00e2r olunur.<\/p>\n<p>[38]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nTemk\u00eeni vir\u00fcp c\u00fcn\u00fbna alm\u0131\u015f<br \/>\nDery\u00e2 yine \u0131zt\u0131r\u00e2ba dalm\u0131\u015f<br \/>\nOlmu\u015f ge\u00e7erek s\u00fck\u00fbn zam\u00e2n\u0131<br \/>\nHer dalgas\u0131 bin c\u00fcn\u00fbn cih\u00e2n\u0131<br \/>\nGiydirmede r\u00fczg\u00e2r-\u0131 p\u00fcr-fen<br \/>\nHer dalgaya bir kab\u00e2 k\u00f6p\u00fckden<br \/>\nS\u00e2hil g\u00f6r\u00fcn\u00fcr mi korkusundan<br \/>\nGizlendi bu dalga ordusundan<br \/>\nDery\u00e2 beni eyle bir tem\u00e2\u015f\u00e2<br \/>\nSenden ide h\u00fckmi yemm teh\u00e2\u015f\u00e2<br \/>\nD\u00eev\u00e2ne misin hazer mi eyler<br \/>\nSenden bu \u015fen\u00e2ver-i dil\u00e2ver<br \/>\n\u015eiddetle at\u0131l da kast-\u0131 c\u00e2n it<br \/>\nKe\u015ft\u00eeyi bat\u0131r da imtih\u00e2n it<br \/>\nSeyr eyle olur m\u0131 yemm hir\u00e2s\u00e2n<br \/>\nKorkar m\u0131 imi\u015f \u00f6l\u00fcmden ins\u00e2n<br \/>\n\u0130fn\u00e2 ile r\u00fbh korkudulmaz<br \/>\nT\u00fbf\u00e2n ile N\u00fbh korkudulmaz<br \/>\nR\u00e2hat durulur m\u0131 b\u00f6yle c\u00e2nla<br \/>\n\u00c7arp\u0131\u015fmal\u0131 yemm b\u00f6yle cih\u00e2nla<br \/>\nMerh\u00fbm Mu\u2018allim N\u00e2ci<\/p>\n<p>[39]\tParlakl\u0131k-parlakl\u0131k, ekseriyetle lat\u00eef ve \u2018ulv\u00ee tasv\u00eer\u00e2t\u0131 ta\u2018k\u00eep eder.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201c&#8230;. iki \u00fc\u00e7 dakika ge\u00e7er ge\u00e7mez a\u011fa\u00e7lardan, \u00e7i\u00e7eklerden, da\u011flardan, ta\u015flardan, yerlerden, g\u00f6klerden n\u00fbr akma\u011fa ba\u015flad\u0131. Yapraklar televv\u00fcnde birer ebr-i seherden, meyveler itima\u2018da birer necm-i m\u00fcnevverden ni\u015f\u00e2n verirdi.\u201d<br \/>\n***<br \/>\nYazmak<br \/>\nYaz\u0131 yazarken, her \u015feyden evvel hissiy\u00e2t\u0131m\u0131za tabi\u2018\u00eedir. B\u00f6yle olmaz ise, yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z eserin kul\u00fbb-\u0131 be\u015feriye \u00fczerinde bir tes\u00eer h\u00e2s\u0131l edece\u011fine i\u2018tim\u00e2d edemeyiz. Fikr-i sel\u00eem ile d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015feyleri k\u00e2\u011f\u0131da \u00e2ks ettirdi\u011fimiz zaman, buna hak\u00eekaten (lis\u00e2n-\u0131 kalb) diyebiliriz. Hissiy\u00e2t-\u0131 kalbiye ca\u2018l\u00ee olamaz, ca\u2018l\u00ee olursa, ona hissiy\u00e2t-\u0131 kalbiye diyemeyiz! Zira hissiyat-\u0131 hak\u00eekiye ona derler, ki mehd-i zuh\u00fbru olan kalbi m\u00fcteessir eyledi\u011fi gibi, ba\u015fka kalpleri de m\u00fcteessir eyleyebilsin!<br \/>\nHissin ca\u2018l\u00ee (yapmac\u0131k) olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi hissimizle de temy\u00eez<\/p>\n<p>[40] ederiz: Bir s\u00f6z, ki kalbimizde tes\u00eer h\u00e2s\u0131l eder, o, hissiy\u00e2t-\u0131 hak\u00eekiyeyi h\u00e2v\u00eedir, kalbimizi m\u00fcteessir etmeyen \u00e2s\u00e2r-\u0131 edebiye, hissiy\u00e2t-\u0131 hak\u00eekiyeden mahr\u00fbmdur.<br \/>\nS\u00e2de, m\u00fczeyyen, \u2018\u00e2l\u00ee gibi \u00fcsl\u00fbb-\u0131 s\u00fcl\u00fcseden her hangisi intih\u00e2b olunur ise o yolda yaz\u0131 yazmak muvaffakiyetini tem\u00een eder, fakat, yaz\u0131 yazarken, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi, \u00eec\u00e2b eden kav\u00e2\u2018id-i edebiyyeyi senc\u00eede-i m\u00eez\u00e2n-\u0131 tetk\u00eek eylemeden evvel, hissiy\u00e2t\u0131 do\u011frudan do\u011fruya bir k\u00e2\u011f\u0131da \u2018aks ettirip sonradan kav\u00e2\u2018id-i edebiyye yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmek, muvaffakiyetini daha ziy\u00e2de tem\u00een etmi\u015f olur! \u00c7\u00fcnk\u00fc, bir mektup yazarken bir taraftan \u00fcsl\u00fbb-\u0131 if\u00e2deyi, di\u011fer cihetten kav\u00e2\u2018idi, bir yandan da iml\u00e2y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek kayd\u0131 ihtim\u00e2l, ki hissiy\u00e2t-\u0131 kuvve-i hak\u00eekiyesini z\u00e2yi\u2018 eder!<br \/>\n***<br \/>\nHissiy\u00e2t<br \/>\nEdebiyat, ta\u2018b\u00eer-i \u00e2harla kitap i\u00e7in, hissiy\u00e2t laz\u0131md\u0131r. Hissiy\u00e2t-\u0131 hisler, duygular demektir.<br \/>\nMesel\u00e2, bir \u00e7ocuk pederini, v\u00e2lidesini- tahs\u00eel sebebiyle- b\u0131rakarak, mektebe girmi\u015ftir. O\u011flu olmak hasebiyle, bir taraftan<\/p>\n<p>[41]derse, \u2018atf-\u0131 nazar ehemmiyet eder, bir taraftan da v\u00e2lidesini, pederini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, m\u00fcteessir olur. Bu cihetle, tes\u00eerini bir mektup ile \u2018\u00e2ilesine bildirmek ister, o vakit, eline kalemi al\u0131p da, \u201cV\u00fcc\u00fbdum elhamd\u00fclillah s\u0131hhat ve \u2018\u00e2fiyettedir. Hasret ve i\u015ftiy\u00e2k\u0131n\u0131zdan ba\u015fka bir kederim yoktur.\u201d \u2018ib\u00e2resini yazarsa, bu bir v\u00e2lideyi m\u00fcteessir etse bile, \u2018um\u00fbmiyet \u2018\u00e2lemine hi\u00e7 tes\u00eer h\u00e2s\u0131l edemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc, ca\u2018l\u00eedir, ca\u2018l\u00ee, ve hissiy\u00e2t-\u0131 kalbiyeden ber\u00ee oldu\u011funu kalplerde bir tes\u00eer edememesiyle isb\u00e2t ederler, fakat bu \u2018ib\u00e2renin yerine \u201c Anac\u0131\u011f\u0131m! Derslerime \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m nispette de sizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bazen uydu\u011fum vakit, r\u00fcyamda bana g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fc gibi, oluyorum, hatta, yine r\u00fcyada uyand\u0131\u011f\u0131m zaman sizi her vakitki gibi, pencere ba\u015f\u0131nda, minder \u00fcst\u00fcnde iplik e\u011firmekle me\u015fgul bulaca\u011f\u0131m\u0131 zannediyorum, sonra g\u00f6zlerimi a\u00e7\u0131yorum, bizim oday\u0131, sizi g\u00f6remiyorum, g\u00f6nl\u00fcme mahz\u00fbnluk geliyor!\u201d yolunda, hissiy\u00e2t-\u0131 ma\u2018s\u00fbm\u00e2neyi ok\u015fayacak bir s\u00f6z yaz\u0131l\u0131rsa, m\u00fcteessir olup, yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 herkes- okurken m\u00fcteessir oldu\u011fu i\u00e7in- anlar.<br \/>\nHissiy\u00e2t- size tes\u00eer eden bir kederi, yahud bir saf\u00e2y\u0131 ba\u015fkalar\u0131na da tes\u00eer ettirmek hassas\u0131na m\u00e2lik oldu\u011fundan dolay\u0131- edebiyat ve kit\u00e2bet i\u00e7in, her halde zikre \u015f\u00e2yand\u0131r.<br \/>\nBir hak\u00eekati beyan etmek a\u2018l\u00e2 oldu\u011fu gibi, onu c\u00e2lib-i nazm bir s\u00fbrette g\u00f6stermek \u2018aliyy\u00fcl-a\u2018l\u00e2d\u0131r. Fakat yaln\u0131z iyiyi, fen\u00e2y\u0131<\/p>\n<p>[42] tan\u0131tmak kif\u00e2yet etmez. \u0130yiyi sevdirmek, fen\u00e2dan nefret ettirmek l\u00e2z\u0131md\u0131r, ki bu da hisse \u2018\u00e2it bir vaz\u00eefedir.<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 hak\u00eeki ve tab\u00ee\u2018i olmal\u0131d\u0131r. Hak\u00eeki ve tab\u00ee\u2018i  olmazsa h\u00e2iz-i i\u2018tib\u00e2r olamaz.<br \/>\n***<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 Hak\u00eekiye<br \/>\nHissiy\u00e2t hak\u00eekidir, e\u011fer ca\u2018l\u00ee ve g\u00f6steri\u015f i\u00e7in olmazsa. Ca\u2018l\u00ee ve g\u00f6steri\u015f i\u00e7in olmayan hissiy\u00e2t sezen haberiniz olmadan kalbinizden do\u011far.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cElim ermez, ki boynuna sar\u0131lay\u0131m, \u015fu mektubu yazarken g\u00f6zlerimi g\u00f6rmekten ber\u00ee edecek bir h\u00e2le getiren ya\u015flar\u0131 y\u00fcz\u00fcne, g\u00f6\u011fs\u00fcne d\u00f6keyim de b\u00f6yle b\u00ee-ins\u00e2f\u00e2ne bir tekd\u00eerden ne kadar m\u00fcteessir oldu\u011fumu, karde\u015fli\u011finin vicd\u00e2n\u0131mda ne derece k\u0131ymet-d\u00e2r bulundu\u011funu g\u00f6z ya\u015f\u0131yla olsun g\u00f6nl\u00fcne nak\u015f edeyim!\u201d<\/p>\n<p>[43]<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 Tab\u00ee\u2018iyye<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 tab\u00ee\u2018iyyedir, e\u011fer \u2018akl ve hareketin tecv\u00eez etti\u011fi dereceyi tec\u00e2v\u00fcz etmez ve m\u00fcb\u00e2la\u011fadan ber\u00ee bulunursa.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nS\u00f6yle yavrum eyleyim \u015f\u00e2d-\u00e2b giryem h\u00e2kini<br \/>\nHangi toprakd\u0131r senin \u00f6rten v\u00fcc\u00fbd-\u0131 p\u00e2kini<br \/>\nEkrem \u2013Zemzeme<\/p>\n<p>***<br \/>\nHissiy\u00e2t\u0131n Env\u00e2\u2018-\u0131 Muhtelifesi<br \/>\nHissiy\u00e2t dahi efk\u00e2r gibi bir tak\u0131m env\u00e2\u2018a ayr\u0131l\u0131r<br \/>\n1-\tHissiy\u00e2t-\u0131 S\u00e2de-dil\u00e2ne<br \/>\n2-\tHissiy\u00e2t-\u0131 Rak\u00eeka<br \/>\n3-\tHissiy\u00e2t-\u0131 M\u00fcheyyice(Heyecanland\u0131ran)<br \/>\n4-\tHissiy\u00e2t-\u0131 \u2018\u00c2liye<br \/>\n***<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 S\u00e2de-dil\u00e2ne<br \/>\nHissiy\u00e2t s\u00e2de-dil\u00e2ne olur, e\u011fer i\u00e7inde \u00e7ocuk\u00e7a haller, s\u00e2f-der\u00fbnluk, l\u00e2ub\u00e2liy\u00e2nelik gibi \u015feyler bulunursa.<\/p>\n<p>[44]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nOyna g\u00fcl\u00fcp de, \u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 m\u00e2dere iltic\u00e2 eden bir \u00e7ocu\u011fun korka korka v\u00e2lidesine: \u201c Anneci\u011fim! Mektepten gelirken \u00fcst\u00fcme bir k\u00f6pek y\u00fcr\u00fcd\u00fc, ko\u015ftum, o da arkamdan ko\u015ftu, sonra ba\u011f\u0131rd\u0131, ben de aglad\u0131m!\u201ddemesi gibi.<br \/>\n***<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 Rak\u00eeka<br \/>\nHissiy\u00e2t rak\u00eek olur. E\u011fer gizli ve tatl\u0131 bir let\u00e2fetle kalbimize tes\u00eer ederse.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nMuhtaz\u0131r nev-res\u00eede bir \u015f\u00e2\u2018ir<br \/>\nBin g\u00fczel s\u00f6z bulup hay\u00e2linde<br \/>\nYazamaz nutka da de\u011fil k\u00e2dir<br \/>\nNe haz\u00eendir an\u0131n bu h\u00e2linde<br \/>\nO bak\u0131\u015f \u00e7e\u015fm-i z\u00ee-me\u00e2linde<br \/>\nO g\u00fcne\u015f r\u00fby-\u0131 infi\u2018\u00e2linde<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i m\u00fcbk\u00ee-i diger<\/p>\n<p>[45]<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u2018Acab\u00e2 b\u00fclb\u00fcle ne h\u00e2l olmu\u015f?<br \/>\nDerd-i hasretle b\u00ee-mec\u00e2l olmu\u015f?<br \/>\nA\u011flam\u0131\u015f \u00e7e\u015fm-i z\u00e2r\u0131 n\u00e2l olmu\u015f.<br \/>\nYoksa h\u00e2l\u00e2 bah\u00e2r gelmedi mi?<br \/>\nRef\u00eek Bey<br \/>\n***<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 M\u00fcheyyice<br \/>\nHissiy\u00e2t m\u00fcheyyic yani heyecanl\u0131 olur, e\u011fer kalplerimizde \u015fiddetli halec\u00e2nlar h\u00e2s\u0131l eder, ve g\u00f6zlerimizden ya\u015f getirecek kadar rikkatimize, merhametimize dokunursa.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cBir pederin vef\u00e2t etmi\u015f k\u0131z\u0131 i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fi bu s\u00f6zler gibi:\u201d<br \/>\nZavall\u0131 k\u0131z\u0131m! G\u00f6zlerim senin i\u00e7in kan a\u011fl\u0131yor! Y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6zlerini, dudaklar\u0131n\u0131 y\u00e2d ettik\u00e7e g\u00f6zlerimden ya\u015flar d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor! \u00c2h!.. sana ne r\u00fbh\u00e2n\u00ee ve ne cism\u00e2n\u00ee bir \u00e7\u00e2re bulabilirim! Senin derdine kar\u015f\u0131 dermanlar da a\u011flas\u0131nlar! Yavrum! Sen cennette g\u00fcller gibi gez! Baban mez\u00e2r\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 ucunda a\u011flamaya mahk\u00fbmdur!..<br \/>\n***<\/p>\n<p>[46]<br \/>\nHissiy\u00e2t-\u0131 \u2018\u00c2l\u00eeye<br \/>\nHissiy\u00e2t \u2018\u00e2l\u00ee olur, e\u011fer g\u00f6nl\u00fcm\u00fcze hayret ve \u2018ulviyetle tes\u00eer eylerse.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nMerhab\u00e2, ey tenh\u00e2 har\u00e2be-z\u00e2rlar! Iss\u0131z duvarlar! Ben sizden istimd\u00e2d eder ve sel\u00e2m ve m\u00fcn\u00e2c\u00e2t\u0131m\u0131 size \u2018arz eylerim, evet, manzaran\u0131z enz\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2mmeye bir deh\u015fet hafiye \u00eer\u00e2s ederse de benim kalbim sizin tem\u00e2\u015f\u00e2n\u0131zdan ihs\u00e2n-\u0131 \u2018am\u00eeka ve efk\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2liye iktis\u00e2b ile in\u015fir\u00e2h bulur.<br \/>\nVolnei- M\u00fctercimi \u00c2yetullah<br \/>\nDiger mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cEy cism-i lat\u00eef h\u00e2ba r\u00e2m ol<br \/>\n\u00c2s\u00fbde-i zulmet gar\u00e2m ol<br \/>\nR\u00fbhun gibi m\u00e2il h\u0131r\u00e2m ol<br \/>\nZ\u00eeb-\u00e2ver-i menzil mer\u00e2m ol\u201d<br \/>\n***<br \/>\n\u00dcsl\u00fbp<br \/>\n\u00dcslup demek herkesin efk\u00e2r\u0131n\u0131 ta\u2018b\u00eer ve ta\u2018r\u00eefteki tarz-\u0131<\/p>\n<p>[47]mahs\u00fbsad\u0131r herkesin \u00fcsl\u00fbp, y\u00e2hut tarz-\u0131 if\u00e2desi ise efk\u00e2r ve m\u00fcl\u00e2haz\u00e2t\u0131n\u0131n kalbidir.<br \/>\nG\u00fczel yazmak, iyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek, iyi hissetmek, iyi if\u00e2de etmekten \u2018ib\u00e2rettir. \u0130yi d\u00fc\u015f\u00fcnmek yazaca\u011f\u0131m\u0131z bir maddenin hi\u00e7bir taraf\u0131nda anla\u015f\u0131lmaz, \u015f\u00fcpheli bir nokta b\u0131rakmamakt\u0131r. \u015euras\u0131 g\u00fczelce h\u00e2t\u0131r-\u0131 ni\u015f\u00e2neniz olsun, ki bir \u015fey ne kadar iyi anla\u015f\u0131l\u0131rsa o kadar a\u00e7\u0131k if\u00e2de olunur. \u0130yi d\u00fc\u015f\u00fcnen insan\u0131n zihnine yazaca\u011f\u0131 l\u00fcgat ve ta\u2018b\u00eer\u00e2t da pek kolayl\u0131kla gelir.<br \/>\n***<br \/>\nZa\u2018f-\u0131 Tel\u00eef<br \/>\nZa\u2018f-\u0131 tel\u00eef demek, yazaca\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zleri- fakat, iktidars\u0131zl\u0131ktan dolay\u0131- m\u00fc\u015fevve\u015f, yahut tab\u00ee\u2018at\u0131 ihl\u00e2l ederek veya ma\u2018n\u00e2ca \u015f\u00fcm\u00fbl-i peyd\u00e2 eyleyecek derecede yazmakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z cihetiyle h\u00e2s\u0131l olan m\u00fcn\u00e2sebetsizlik demektir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nV\u00e2rid olan \u015f\u00fckkan\u0131zda g\u00f6nderildi\u011fi bey\u00e2n olunan konuya zaptiye alay\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc taburunun yevmiye jurnalleri\u2026<br \/>\n\u015eimdi \u015fu mis\u00e2lde g\u00f6nderilen alay m\u0131d\u0131r yoksa tabur mudur<\/p>\n<p>[48] yoksa, taburun yevmiye jurnalleri midir. Bu kem\u00e2l-i vuz\u00fbh ile \u00e2\u015fik\u00e2r olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 \u2018ib\u00e2re za\u2018f-\u0131 tel\u00eefe u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nTa\u2018k\u00eed (Mu\u011flak \u0130fade)<br \/>\nL\u00fcgat\u00e7e, ziy\u00e2de d\u00fc\u011f\u00fcmlemek ma\u2018n\u00e2s\u0131nad\u0131r. Fes\u00e2heten yazaca\u011f\u0131m\u0131z kel\u00e2m\u0131n ma\u2018n\u00e2-y\u0131 maks\u00fbda tamam\u0131yla benzememesidir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBir m\u00fcddetten beri terk-i c\u00e2me-i hayat eden erb\u00e2b-\u0131 s\u00fchandan ekser\u00eenin eserleri kadrini bilmeyen veyahut mes\u00e2lik esl\u00e2fa mu\u2018\u00e2r\u0131z olan n\u00fbr-\u0131 seyyid-i k\u00e2n ellerine ge\u00e7ip de iz\u00e2\u2018a edilmekten mi her ne vech ile ise zuh\u00fbr etmemekte olmakla (m\u00e2-ba\u2018d-\u0131 hay\u00e2t) h\u00fcsn-i zan ve i\u2018k\u00e2ddan s\u00e2k\u0131t oldu.<br \/>\n\u2018\u0130rfan Pa\u015fa<br \/>\nBu mis\u00e2lde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u201c M\u00e2-ba\u2018d-\u0131 hay\u00e2t\u201d ta\u2018b\u00eeri- vef\u00e2t\u0131ndan sonraki h\u00e2l- takd\u00eerinde ise de ta\u2018b\u00eerdeki mut\u00e2bakats\u0131zl\u0131k if\u00e2deyi ta\u2018k\u00eede  d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\nGar\u00e2bet<br \/>\nGar\u00e2bet denilen \u015fey vah\u015f\u00ee ve sem\u2018imize ho\u015f gelmeyen<\/p>\n<p>[49] ve kendileriyle \u00fcnsiyet h\u00e2s\u0131l olmayan l\u00fcgat ve ta\u2018b\u00eer\u00e2t isti\u2018m\u00e2linden h\u00e2s\u0131l olur.<br \/>\nEdebiyat-\u0131 Ced\u00eedemizden mehc\u00fbr olan \u2018Arab\u00ee, F\u00e2ris\u00ee, T\u00fcrk\u00e7e elf\u00e2z ve ta\u2018b\u00eer\u00e2t\u0131 isti\u2018m\u00e2l etmek gar\u00e2bete sebebiyet verir.<br \/>\nBu dedi\u011fimiz ta\u2018b\u00eer\u00e2ttan  baz\u0131 mis\u00e2l:<br \/>\n\u0130slemek- bunc\u0131lay\u0131n- dolunmak- kalubdur- hem\u00e2n\u00e2- pes- irte- ka\u00e7an- kan\u0131- kamu.<br \/>\nNesne- kimesne- gerekmez- gidende- her\u00e7end.<br \/>\n\u2018Ul\u00fbm ve f\u00fcn\u00fbna mahs\u00fbs \u0131st\u0131l\u00e2h\u00e2t-\u0131 gar\u00e2beti m\u00fbcib olur.<br \/>\nV\u00e2k\u0131\u2018\u00e2 \u00e2s\u00e2r-\u0131 edebiyede \u0131st\u0131l\u00e2h\u00e2t-\u0131 \u2018ilmiye kullan\u0131l\u0131r, e\u011fer m\u00fcn\u00e2sebet d\u00fc\u015fer veya fikri \u00eez\u00e2ha med\u00e2r olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r veyahut medl\u00fbl\u00fcn\u00fc ba\u015fka bir ta\u2018b\u00eer ile anlatmak k\u00e2bil olmazsa.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cMuh\u00e2rebe ise zaman\u0131m\u0131zda oldu\u011fu gibi esb\u00e2b-\u0131 tahr\u00eepten de\u011fil istirk\u00e2m ve i\u011ftin\u00e2m k\u00e2\u2018idesinin f\u00e2idesi ve n\u00fcf\u00fbs ve servet\u00e7e tab\u00ee\u2018i olan muzar\u00e2t\u0131na cebr-i m\u00e2f\u00e2n s\u00fbretiyle belki (f\u00e2iz-i m\u00fcrekkeb) nispetiyle muk\u00e2bele etti\u011fi i\u00e7in, ma\u2018m\u00fbriyet-i memleketin en b\u00fcy\u00fck ves\u00e2itinden biri idi.\u201d<br \/>\n\u2018Osmanl\u0131ca ecneb\u00ee l\u00fcgatlerinin isti\u2018m\u00e2li b\u00e2\u2018is-i gar\u00e2bettir:<\/p>\n<p>[50]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cLakda, Koskadda an\u0131nla randevular var idi!\u201d<br \/>\nes\u00e2m\u00ee ve \u0131st\u0131lah\u00e2t-\u0131 m\u00fcrekkebenin T\u00fcrk\u00e7eden \u2018Arab\u00ee ve F\u00e2ris\u00ee\u2019ye ve bunlardan T\u00fcrk\u00e7eye harfiyen terc\u00fcmesine kalk\u0131\u015fmak b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn gar\u00e2betten \u2018ib\u00e2rettir.<br \/>\n(Y\u00fczba\u015f\u0131- sersad) (Balyemez- \u2018asel nem\u00eehorde) (Zeytinburnu- enf\u00fcz-zeyt\u00fbn) gibi.<br \/>\nKesret-i Tekr\u00e2r<br \/>\nKesret-i tekrar bir lafz\u0131n bir \u2018ib\u00e2re veya bir f\u0131krada dikkatsizlik eseri olarak defa\u2018\u00e2t ile edilmesine denir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nKesret-i tekrar, \u015fiddet-i tes\u00eer i\u00e7in ise, bir kelime iktiz\u00e2s\u0131na g\u00f6re d\u00f6rt be\u015f def\u2018a tekrar olunabilir, ki fes\u00e2hati ihl\u00e2l etmek \u015f\u00f6yle dursun bil\u2018akis tezy\u00een\u00e2t-\u0131 \u00fcsl\u00fbpdan ma\u2018d\u00fbddur.<\/p>\n<p>[51]<br \/>\nTen\u00e2f\u00fcr<br \/>\nTen\u00e2f\u00fcr, s\u00f6z s\u00f6ylerken, lis\u00e2na, az \u00e7ok su\u2018\u00fbbet(zorluk) veren bir keyfiyettir.<br \/>\nBundan sem\u2018 \u00fc tab\u00ee\u2018at dahi teneff\u00fcr eder.<br \/>\nKelimede ten\u00e2f\u00fcr, hur\u00fbf-\u0131 m\u00fcrekkebesinin sad\u00e2lar\u0131 imtiz\u00e2c edememesinden h\u00e2s\u0131l olur. (isti\u2018d\u00e2d\u00e2t) (sel\u00e2setsizlik) gibi.<br \/>\nKel\u00e2mda ise sesleri bir biriyle \u00e7arp\u0131\u015facak kadar m\u00fcteb\u00e2yin veyahut fark olunamayacak s\u00fbrette m\u00fctek\u00e2rib olan kelim\u00e2t\u0131n bir c\u00fcmle i\u00e7inde yan yana veyahut bir biriyle pek yak\u0131n tes\u00e2d\u00fcf etmesinden ne\u015fet eder.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBu \u015feb-i ferhundede m\u00e2h\u00eeyeden \u015fehz\u00e2dede<br \/>\nSeyr iderler resm-i t\u0131g-\u0131 z\u00fclfik\u00e2r-\u0131 Haydar\u0131<br \/>\n\u00c7elebi-z\u00e2de \u2018\u00c2s\u0131m Efendi<br \/>\nBeyti- dede- den- dede- elf\u00e2z\u0131n\u0131n birisinden ta\u2018k\u00eep etmesinden dolay\u0131 nak\u00eesedar kalmaktan h\u00e2l\u00ee de\u011fildir.<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nK\u0131r\u0131k k\u00fcp, k\u0131rk\u0131 da kulpu k\u0131r\u0131k k\u00fcp!<\/p>\n<p>[52]<\/p>\n<p>\u015eiveye Mug\u00e2yeret (Uyu\u015fmazl\u0131k)<br \/>\n\u015eiveye mug\u00e2yeret demek, hi\u00e7 kimsenin ihtiy\u00e2r etmedi\u011fi bir usulde telif-i kel\u00e2m etmek demektir. (Siz dersinize \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, o zamanki akr\u00e2n\u0131n\u0131z i\u00e7inde tekd\u00eer olunursan\u0131z.) gibi.<br \/>\n\u0130ml\u00e2s\u0131zl\u0131k<br \/>\n(t-\u1e6d) ve (\u1e9f-s-\u1e63) ve (\u1e25-\u1e2b-h) ve (d-\u1e0d) ve (\u1e95-z-\u1e93) ve (\u1e93-\u1e0d) ve (\u2018- y) harflerini  telaffuzda hemen \u2018um\u00fbmen tefr\u00eek etmediklerinden, bu hal bir tak\u0131m iml\u00e2 yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131na sebebiyet veriyor. Bu m\u00fc\u015fk\u00fcl\u00e2t\u0131 def\u2018 etmek i\u00e7in, l\u00fcgat\u00e7e meleke tahs\u00eeline gayret etmelidir. Nak\u00e2y\u0131s-\u0131 edebiye bahsi burada bitti.<br \/>\nVuz\u00fbh<br \/>\nVuz\u00fbh bir hassa-i cel\u00eeledir, hizmeti, bir kel\u00e2mdan maks\u00fbd olan ma\u2018n\u00e2y\u0131 derh\u00e2l anlatmakt\u0131r.<br \/>\nVuz\u00fbh i\u00e7in, nesre mis\u00e2l:<br \/>\nHasan Efendi birinci derecede g\u00fczel d\u00fc\u015f\u00fcnmekle ve ikinci<\/p>\n<p>[53] derecede g\u00fczel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp de g\u00fczel yazanlar\u0131n \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131 num\u00fbne toplamakla m\u00fcyesser olur.<br \/>\nEbuzziya Tevfik- Num\u00fbne-i Edebiye<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201c Velh\u00e2s\u0131l \u015fi\u2018r-i tab\u00ee\u2018i odur ki \u015f\u00e2\u2018ir c\u00fczi bir m\u00fcl\u00e2haza \u00fczerine kalemi eline al\u0131p, irtic\u00e2len k\u0131rk elli beyit nazm edebilmeli.\u201d<br \/>\n\u015ei\u2018re mis\u00e2l:<br \/>\nVar kendi odamda bir kanaryam<br \/>\nAma ne g\u00fczel kanarya g\u00f6rsen<br \/>\nDild\u00e2de eder seni g\u00f6r\u00fcrsen<br \/>\nBir murg-\u0131 lat\u00eefdir kanaryam<br \/>\nB\u00fclb\u00fcl gibi eyliyor tegann\u00ee<br \/>\nP\u00fcr zevk \u00fc ne\u015f\u00e2t ider cin\u00e2n\u0131<br \/>\n\u2018Ali \u2018ulv\u00ee- Geli\u015fi G\u00fczel<br \/>\nTab\u00ee\u2018iyet<br \/>\nTab\u00ee\u2018iyet, demek efkar ve hissiy\u00e2t\u0131 z\u00eenet-i c\u00e2\u2018liyeden ber\u00ee olarak, g\u00e2yet serbest\u00e2ne bir s\u00fbrette  teklifsizce bey\u00e2n etmekten \u2018ib\u00e2rettir.<br \/>\nNesre mis\u00e2l:<br \/>\nBenim can\u0131mdan \u2018aziz olan v\u00e2lideci\u011fim efendim!<\/p>\n<p>[54]Ge\u00e7enki ald\u0131\u011f\u0131m mektubunuzda bir y\u0131ldan beri hasta oldu\u011funuzu bildirmi\u015f idiniz; \u00f6yle ise, efendim, ni\u00e7in bu zamana kadar bildirmediniz?..<br \/>\n\u015ein\u00e2s\u00ee- Num\u00fbne-i Edebiye<br \/>\nTab\u00ee\u2018iyet \u00fczere meydana gelen \u00e2s\u00e2r\u0131n, in\u015f\u00e2d\u0131 baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re pek kolay g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, lakin g\u00fc\u00e7t\u00fcr. G\u00fc\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in, o nev\u2018i \u00e2s\u00e2ra (sehl-i m\u00fcmteni\u2018) ta\u2018b\u00eer ederler.<br \/>\n\u015ei\u2018re mis\u00e2l:<br \/>\nEy dag ba\u015f\u0131 ey mak\u00e2m-\u0131 mes\u2018\u00fbd<br \/>\nEy merkez-i ins-i vah\u015fet-\u00e2l\u00fbd<br \/>\nHer manzara-i nazar-fir\u00eebin<br \/>\nBir cennetidir dil-i gar\u00eebin<br \/>\nSensin yine ey m\u00fc\u015ferref\u00fcl-fer\u015f<br \/>\nCennetlerin ortas\u0131nda bir \u2018ar\u015f<br \/>\nElv\u00e2n-\u0131 haf\u00eefe t\u00e2k-ber-t\u00e2k<br \/>\nBir mevceli n\u00fbr i\u00e7inde \u00e2f\u00e2k<br \/>\nSath\u00eece bakanlar aldan\u0131rlar<br \/>\nDa\u011f par\u00e7alar\u0131n bulut san\u0131rlar<\/p>\n<p>[55]<br \/>\nOlmu\u015f kavu\u015funca r\u00fczg\u00e2ra<br \/>\nEbr-i seher\u00ee hez\u00e2r p\u00e2re<br \/>\nMerhum : Mu\u2018allim N\u00e2ci<\/p>\n<p>M\u00fcnakkahiyet (Se\u00e7ilmi\u015flik)<br \/>\nBaz\u0131 uzun s\u00f6zler olur, ki merd\u00fbddur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, iki kelime ile daha beli\u011f anlat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan maksad\u0131, bir \u00e7ok s\u00f6zlerle anlatmaya kalk\u0131\u015fmak kit\u00e2bet ve edebiyat\u00e7a bir n\u00e2k\u0131sa \u2018addolunabilir. Baz\u0131 k\u0131sa s\u00f6zler olur, ki makbuld\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc, b\u00fcy\u00fck bir mer\u00e2m\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck  bir c\u00fcmle ile anlatmak mah\u00e2ret-i edebiyeden ne\u015fet eder.<br \/>\n\u0130\u015fte, m\u00fcnakkahiyet dedi\u011fimiz \u015fey merd\u00fbd olan uzun s\u00f6z ile makbul olan k\u0131sa s\u00f6z beyninde bir \u00fcsl\u00fbb-\u0131 mahs\u00fbsad\u0131r.<br \/>\nNesre mis\u00e2l:<br \/>\n\u201c \u2018At\u00e2let-i mevtin k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi, sef\u00e2het-i hay\u00e2t\u0131n b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.\u201d<br \/>\nM\u00fcnakkah olan us\u00fbl-i if\u00e2de tey\u00een\u00e2t-\u0131 edebiyeden h\u00e2l\u00ee bulunmak iktiz\u00e2 etmez. Fakat o misill\u00fc if\u00e2delerde vuz\u00fbhun gayb olmamas\u0131na dikkat etmek laz\u0131md\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>[56]<br \/>\n\u015ei\u2018re mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cGeldi beden-i za\u2018\u00eefe kuvvet<br \/>\nOld\u0131 y\u00fcr\u00fcmekde ba\u015fka \u2018\u00e2det<br \/>\nYerlerde s\u00fcr\u00fcnme vakti ge\u00e7di<br \/>\nDo\u011fruld\u0131 sem\u00e2ya do\u011fru k\u00e2met<br \/>\nMahvold\u0131 be\u015fik bebek sal\u0131ncak<br \/>\nE\u011flenceye zevke geldi nevbet<br \/>\nYan\u0131mdaki d\u00e2yeler iderdi<br \/>\nHer h\u00e2lime iri iri dikkat<br \/>\nAma yine kendi \u2018\u00e2lemimde<br \/>\nMahs\u00fbs idi kendime h\u00fck\u00fbmet<br \/>\nR\u00fcy\u00e2 gibi ge\u00e7se de \u00e7ocukluk<br \/>\nBirdir g\u00f6ze h\u00e2b ile hak\u00eekat<br \/>\nH\u00e2l\u00e2 o zam\u00e2na t\u00e2libim ben<br \/>\nD\u00f6nd\u00fcrmeye \u2018\u00f6mr\u00fc olsa kudret<br \/>\nEtr\u00e2f\u0131m\u0131 seyreder san\u0131rd\u0131m<br \/>\n\u0130nsan\u0131 melek cih\u00e2n\u0131 cennet<br \/>\nDerdi yine muttas\u0131l ba\u015f\u0131mda<br \/>\nAmm\u00e2 ki o h\u00e2tif-i hid\u00e2yet<br \/>\nY\u00fcksel! Ki boyun kadar kal\u0131rs\u0131n<br \/>\nSa\u2018y eyle ki b\u00ee-h\u00fcner kal\u0131rs\u0131n\u201d<\/p>\n<p>[57]<br \/>\nK\u0131sa s\u00f6z bahsine gelince, bu iki nev\u2018dir: birine \u00eec\u00e2z-\u0131 kasr derler, az kelime ile \u00e7ok ma\u2018n\u00e2 ifade etmektir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nSayal\u0131m f\u0131rsat gan\u00eemettir!<br \/>\nRe\u015fad Bey<br \/>\n\u00cec\u00e2z\u0131n ikinci nev\u2018i \u00eec\u00e2z-\u0131 hazfd\u0131r, s\u00f6z\u00fcn baz\u0131 c\u00fcz\u00fcn\u00fc terk etmek demektir.<br \/>\n\u00cec\u00e2z\u0131n her iki nev\u2018i de dur\u00fbb-\u0131 ems\u00e2lde, m\u00fcl\u00e2haz\u00e2t-\u0131 hikemiyede yak\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nBirka\u00e7 mis\u00e2l:<br \/>\nDur\u00fbb-\u0131 Ems\u00e2lden<br \/>\nAz\u0131c\u0131k a\u015f\u0131m, a\u011fr\u0131s\u0131z ba\u015f\u0131m.<br \/>\n*<br \/>\nHer saf\u00e2n\u0131n bir cef\u00e2s\u0131\u2026<br \/>\n*<br \/>\nGaraz, marazd\u0131r.<br \/>\n*<br \/>\nS\u00e2bit olan n\u00e2bit olur.<\/p>\n<p>[58]<br \/>\n*<br \/>\nHer yeni lezizdir.<\/p>\n<p>M\u00fcl\u00e2hz\u00e2t-\u0131 Hikemiyeden<\/p>\n<p>\u015e\u00fckr-i ni\u2018met dahi bir nimettir.<br \/>\n\u2018\u0130zzet Molla<br \/>\nD\u00fc\u015fman-\u0131 nefs ile sulh etme sak\u0131n.<br \/>\nvelehu<br \/>\nHaset bir ma\u2018nev\u00ee ta\u2018r\u00eezdir elt\u00e2f-\u0131 Mevl\u00e2ya.<br \/>\nvelehu<br \/>\n\u0130yi \u00f6lmek fen\u00e2 ya\u015famaktan efd\u00e2ldir.<br \/>\n\u015earon<\/p>\n<p>\u00c2heng-i \u2018Um\u00fbm\u00ee<\/p>\n<p>\u00c2heng-i \u2018um\u00fbm\u00ee, kelim\u00e2t\u0131n intih\u00e2b ve tanz\u00eeminden ve \u2018ib\u00e2r\u00e2t\u0131n h\u00fcsn-i tel\u00eefinden hus\u00fble gelir.<br \/>\nVuz\u00fbh ve ma\u2018na m\u00fcs\u00e2\u2018id oldu\u011fu halde lafzen sem\u2018e lat\u00eef<\/p>\n<p>[59]gelen  ve ten\u00e2f\u00fcrden ber\u00ee bulunan kelim\u00e2t intih\u00e2b etmek, aheng-i \u2018um\u00fbm\u00eece elzem olan (intih\u00e2b-\u0131 kel\u00eem\u00e2t) h\u00e2ssesini v\u00fcc\u00fbda getirir.<br \/>\nTanz\u00eem-i kel\u00eem\u00e2t ve \u00e2heng-i \u2018um\u00fbmiye ri\u2018\u00e2yet edilmek istenirse, \u00e2t\u00eede bey\u00e2n etti\u011fimiz alt\u0131 \u015feye ri\u2018\u00e2yetle etmelidir.<br \/>\n1-\tBirer heceden \u2018ib\u00e2ret olan sad\u00e2lar\u0131 imtiz\u00e2c etmeyen kel\u00eem\u00e2t\u0131n bir \u2018ib\u00e2rede ecm\u00e2\u2018ine meyd\u00e2n vermemelidir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nH\u00e2k-i p\u00e2ye bir rik\u00e2b ihd\u00e2s\u0131 n\u00e2\u00e7iz ise de<br \/>\nK\u0131lma  red k\u0131r an\u0131 vir  y\u00e2 al bag\u0131\u015fla bir kula<br \/>\n\u015eimdi, bu beyitte m\u0131sra\u2018-\u0131 s\u00e2niyi te\u015fkil eden ( red \u2013kabul \u2013vir- y\u00e2- al) laf\u0131zlar\u0131 birer heceden \u2018ib\u00e2ret ve sad\u00e2lar\u0131 gayr\u0131 m\u00fcmtezic oldu\u011fu i\u00e7in ahenksizli\u011fe sebep olmu\u015ftur.<br \/>\n2-\tBir \u2018ib\u00e2re i\u00e7inde bir harfe mahs\u00fbs olan sad\u00e2n\u0131n te\u2018\u00e2kip zuh\u00fbrunu men\u2018 etmelidir. \u00c2tide m\u00fcnderic beyitte bir harfe  mahs\u00fbs olan sad\u00e2lar bir birini ta\u2018k\u00eep etti\u011finden \u015fi\u2018rin \u00e2henksizli\u011fine sebebiyet vermi\u015ftir:<br \/>\nS\u00fcr\u00fbr-\u0131 sa\u2018d u s\u00e2m\u00e2n \u00fc sel\u00e2met sebze z\u00e2r u s\u00fbz<br \/>\nOlma ma\u2018c\u00fbn-\u0131 heft icr\u00e2 konup s\u00fckker efendiye<br \/>\n3-\tL\u00fczumsuz yere kesret-i tekrara d\u00fc\u015fmemelidir. N\u00e2b\u00ee\u2019nin \u00e2tideki beytindeki (geh) (g\u00e2h) laf\u0131zlar\u0131n\u0131n tekrar\u0131 \u00e2heng-i bey\u00e2n\u0131 ihl\u00e2l ediyor:<\/p>\n<p>[60]<br \/>\nLevh old\u0131 geh\u00ee v\u00fc g\u00e2h h\u00e2tem<br \/>\nGeh g\u00f6rdi s\u00fcr\u00fbr v\u00fc g\u00e2h m\u00e2tem<br \/>\nGeh ba\u015fa \u00e7\u0131kup geh old\u0131 p\u00e2m\u00e2l<br \/>\nG\u00e2h old\u0131 k\u00fcl\u00e2h v\u00fc g\u00e2h halhal<br \/>\nGeh k\u0131ble-n\u00fcm\u00e2 geh old\u0131 s\u00e2\u2018at<br \/>\nG\u00e2h old\u0131 rik\u00e2b \u00fc raht-\u0131 devlet<br \/>\nGeh micmer olup geh \u00e2fit\u00e2ba<br \/>\nGeh \u00e2te\u015fe girdi g\u00e2h \u00e2ba<br \/>\n4-\tEd\u00e2t \u00fc ef\u2018\u00e2lin kesret-i isti\u2018m\u00e2linden i\u00e7tin\u00e2b etmelidir. Buna \u2018adem-i dikkatten tertip eden \u00e2henksizli\u011fe mis\u00e2l:<br \/>\nLakin ol ta\u2018men \u2018\u00e2d\u00ee su zan olunur ise de (z\u00e2t\u0131nda) baya\u011f\u0131 su (olmayup) dev\u00e2 nev\u2018inden (m\u00e2ver\u00e2\u00fcn-nehrle) cebel-i C\u00fcrc\u00e2niyun ta\u2018bir olunur. C\u00e2luz yata\u011f\u0131 cebel-i keb\u00eer (\u015e\u00e2hkande) bir ber\u2018am\u00eekin (ka\u2018r\u0131nda) bir mutalsam\u2026<br \/>\n\u2018\u00c2kif Pa\u015fa<br \/>\n5-  \tTet\u00e2bu\u2018 (pe\u015f pe\u015fe) iz\u00e2fete meydan vermemelidir. \u00c2hengin tet\u00e2bu\u2018 iz\u00e2fetle mahv oldu\u011funa mis\u00e2l:<br \/>\nHer zaman, ki h\u00e2me-i ham\u00e2me-i mevz\u00fbn-ter\u00e2ne-i dil-ke\u015f-\u00e2viz-i ma\u2018rifet-perd\u00e2z ve muharrik cen\u00e2h\u0131 hak\u00eekat \u00fc mec\u00e2z ola.<br \/>\nNergis\u00ee<\/p>\n<p>[61]<br \/>\n6-\tKelim\u00e2t\u0131n kasr (eksik okuma) u med\u00eene k\u00e2il olmal\u0131d\u0131r. Kelim\u00e2t\u0131n kasr u med\u00eene k\u00e2il olmadan h\u00e2s\u0131l olan ahenksizli\u011fe mis\u00e2l:<br \/>\n\u00c2y\u00e2 ki bu (dost) mudur? Y\u00e2 d\u00fc\u015fman<br \/>\nY\u00e2 Rab bu hak\u00eer midir? Y\u00e2 rehzen<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\n\u2018\u0130b\u00e2r\u00e2t\u0131n h\u00fcsn-i tel\u00eefine gelince, bundan tahass\u00fcl edecek aheng-i sel\u00e2set- bu halde- bin\u00e2en-\u2018aleyh- halbuki- z\u00eer\u00e2- \u00e7\u00fcnki- v\u00e2k\u0131\u2018\u00e2- gibi, c\u00fcmel \u00fc f\u0131kar\u00e2t-\u0131 kel\u00e2miyeyi birbirine rabt eden edev\u00e2t\u0131n mevki\u2018inde kullanmakla muvaffakiyet h\u00e2s\u0131l olur.<\/p>\n<p>Mis\u00e2l:<br \/>\nBir tak\u0131m\u0131 dediler, ki r\u00fbhun m\u00e2hiyet ve hak\u00eekati mug\u00e2yeret ve m\u00fcb\u00e2yenet kabul etmez cevher-i basit-i m\u00fccerribdir. Efr\u00e2d-\u0131 insan\u0131n s\u00fbr-\u0131 esv\u00e2t\u0131nda ve ef\u2018\u00e2l u ahv\u00e2l \u00fc hareket \u00fc seken\u00e2t\u0131nda muh\u00e2lefet emzice-i kevniye ve t\u0131b\u00e2\u2018 u akt\u00e2r-\u0131 m\u00fcteb\u00e2yinenin tes\u00eer\u00e2t-\u0131 tab\u00ee\u2018iyesindendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u2018\u00e2lem-i kevn \u00fc fes\u00e2d\u0131n nefs-i n\u00e2t\u0131ka ile m\u00fcrettebat olan m\u00fcn\u00e2sebetinden dolay\u0131 an-be-an k\u00e2biliyet-i ins\u00e2niye m\u00fctehavvil(de\u011fi\u015fken) ve m\u00fctef\u00e2vit (farkl\u0131) olur.<br \/>\nS\u00e2mi Pa\u015fa<\/p>\n<p>[62]<br \/>\n\u00c2heng-i Takl\u00eed\u00ee<br \/>\n\u00c2heng-i takl\u00eed\u00ee, elf\u00e2z ile o elf\u00e2z\u0131n del\u00e2let etti\u011fi \u015feylerin birbirine sad\u00e2ca m\u00fcten\u00e2sip bulunmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu medl\u00fbl\u00e2t ister efk\u00e2rdan, ister hissiy\u00e2ttan ne\u015fet etsin, hepsi m\u00fcs\u00e2vidir.<br \/>\n\u00c2heng-i takl\u00eed\u00eedeki h\u00e2sse e\u015fy\u00e2y\u0131 esv\u00e2t ile tal\u00eed etmekten \u2018ib\u00e2rettir.<br \/>\n\u00c7a\u011f\u0131lt\u0131, \u015far\u0131lt\u0131, f\u0131s\u0131lt\u0131, \u00e7\u0131n \u00e7\u0131n, g\u00fcm g\u00fcm, \u00e7ake\u00e7ak gibi,<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nEvc-i hevada s\u0131yt-\u0131 \u00e7ek\u00e2\u00e7\u00e2k-\u0131 t\u00eegdan<br \/>\n\u00c2v\u00e2z-\u0131 ra\u2018d u s\u00e2\u2018ika reh g\u00fcm-k\u00fcn\u00e2n olur<br \/>\nNef\u2018\u00ee<br \/>\n\u00c2heng-i takl\u00eed\u00ee ma\u2018n\u00eed\u00e2r olmak \u015fart\u0131yla, kabul olunabilir. Yoksa:<br \/>\nYerden g\u00f6\u011fe k\u00fcp dizseler birbirine berkitseler<br \/>\nAlt\u0131ndakini \u00e7ekseler seyreyle sen g\u00fcmb\u00fcrt\u00fcy\u00fc<br \/>\ngibi so\u011fuk nev\u00e2lar o makb\u00fbliyete d\u00e2hil de\u011fildir.<br \/>\nNesre mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cNih\u00e2yet p\u00e2di\u015fah Topkap\u0131 ile Edirne Kap\u0131s\u0131 beyninde tens\u00eeb<\/p>\n<p>[63] etti\u011fi bir duvar\u0131 \u2018\u00e2d\u00ee toplardan birka\u00e7 batarya ile be\u015f on g\u00fcnler bir hat \u00fczerine d\u00f6ke d\u00f6ke ku\u015fatt\u0131ktan sonra b\u00fcy\u00fck toplara ate\u015f verilmesi emretmekle yanar da\u011f patlam\u0131\u015f gibi bir tarr\u00e2ke-i k\u0131y\u00e2met-n\u00fcm\u00fbn ile da\u011f par\u00e7as\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde at\u0131lan g\u00fcllelerin birbirini m\u00fcte\u2018\u00e2kip birer m\u00fccessem zelzele gibi v\u00fcr\u00fbd\u0131 duvar\u0131 yerle yeks\u00e2n eylemi\u015ftir.\u201d<br \/>\nBu mis\u00e2ller \u00e2v\u00e2z\u0131 taklit ediyor, bu \u00e2henk, bazen s\u00fck\u00fbn ve hareketi, h\u00e2l \u00fc vaziyeti, yeis ve \u00fcmidi, havf u tel\u00e2\u015f\u0131, s\u00fcr\u00fbr ve kederi, n\u00fbr ve zulmeti ve bunlara m\u00fcm\u00e2sil daha baz\u0131 \u015feyleri takl\u00eet eder.<br \/>\nZulmet ve s\u00fck\u00fbna mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cNazar\u0131m ise, etr\u00e2fa mestolu olan muh\u00eet-i zulmetin a\u2018m\u00e2k-\u0131 haf\u00e2s\u0131nda g\u00e2ib olmu\u015f gitmi\u015fti. Gittik\u00e7e zulmet bir h\u00e2le geldi, ki karanl\u0131\u011f\u0131 el ile tutmak k\u00e2bil gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.\u201d<br \/>\n\u015ei\u2018re mis\u00e2l:<br \/>\nHer tecell\u00ee kim ider \u2018a\u015fk-\u0131 dil-efr\u00fbz-\u0131 nig\u00e2r<br \/>\n\u0130nley\u00fcp b\u00e2d a\u00e7ar la\u2018lini g\u00fcl-b\u00e2g-\u0131 bah\u00e2r<br \/>\nC\u00fbylar girye id\u00fcp n\u00e2le urur murg-\u0131 hez\u00e2r<br \/>\nRaks ider p\u00eer-i felek vech ile b\u00ee- sabr u kar\u00e2r<\/p>\n<p>[64]<br \/>\nKimi b\u00ee-savt u hur\u00fbf v\u00fc kimi p\u00fcr n\u00e2le v\u00fc z\u00e2r<br \/>\nZikr ider hakk\u0131 cih\u00e2n z\u00eer \u00fc beri d\u00f6ne d\u00f6ne<br \/>\n\u00dcsk\u00fcdarl\u0131 \u015eems\u00ee Efendi<br \/>\nHareket ve heyec\u00e2na mis\u00e2l:<br \/>\nN\u00f6bet\u00e7i \u015fa\u015f\u0131r\u0131p ters\u00e2n ve lerz\u00e2n ufak ufak gezinir ve t\u00fcfengi kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Pencereden g\u00f6rd\u00fcm, \u201cAyol o silahla ne yapacaks\u0131n? Kendini mi \u00f6ld\u00fcreceksin? T\u00fcfengini oraya b\u0131rak da \u015fu \u00e7ocuklar\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u201d dedim.<br \/>\nR\u00e2c\u00ee Efendi<\/p>\n<p>Vuk\u00fbfa mis\u00e2l:<br \/>\nBurc u b\u00e2r\u00fb-y\u0131 Konstantiniye ki d\u00e2r\u00fcl-\u2018ac\u00e2yib-i turfe \u00e2s\u00e2rd\u0131r. K\u00fcng\u00fcre-i derv\u00e2zede kule-i f\u00fclk gibi a\u015fik\u00e2r ol\u0131cak Edirne Kap\u0131s\u0131 denmekle ma\u2018r\u00fbf olan b\u00e2b-\u0131 mu\u2018all\u00e2t\u00e2ka muttas\u0131l h\u00e2ri\u00e7-i derv\u00e2zede v\u00e2k\u0131\u2018 Handak His\u00e2r \u00fczerinde bin\u00e2 olan cisr-i ma\u2018h\u00fbd \u00fczere \u015fahs-\u0131 mezk\u00fbr \u2018in\u00e2nke\u015f semend reft\u00e2r olup m\u00fcheyy\u00e2-y\u0131 y\u00e2h\u00fb ve s\u00fbret-n\u00fcm\u00e2-\u0131 elved\u00e2 old\u0131.<br \/>\nNergis\u00ee<br \/>\nSu\u2018\u00fbd ve hub\u00fbta (inme ve \u00e7\u0131kma) mis\u00e2l<br \/>\nBir n\u00e2dire-i h\u00fcsn tasavvur ediniz: ana baba koynunda perver-\u015fiy\u00e2b olmu\u015f, \u015fehr\u00e2h-\u0131 hayat\u0131nda hi\u00e7bir ma\u2018niye tes\u00e2d\u00fcf etmemi\u015f sa\u2018\u00e2det<\/p>\n<p>[65] kendisine \u00e2g\u00fb\u015funu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130htim\u00e2l bir zevc-i vef\u00e2-perveri var, ihtim\u00e2l bu zevc evvelce vef\u00e2-perver de\u011fildir. Bu n\u00e2dire-i h\u00fcsn elindeki me\u015f\u2018ale \u2018a\u015fk ile onu d\u00e2ire-i hid\u00e2yete alarak vef\u00e2-perver etmi\u015ftir. Sa\u2018\u00e2det-i \u00e2ileden ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Evc-i \u2018iffette i\u2018til\u00e2 ediyor, ebediyetle \u00e7\u0131k\u0131yor.<br \/>\nYine o ya\u015fta bir kad\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u00fcz: peder, v\u00e2lide tebess\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6rememi\u015f zehirli tebess\u00fcmlere, yalanc\u0131 bak\u0131\u015flara etv\u00e2r-\u0131 ma\u2018s\u00fbm\u00e2nesiyle muk\u00e2bele ederek b\u00fct\u00fcn cemiyet-i be\u015feriyeyi kendisine dost zannediyor. Nih\u00e2yet bu b\u00ee-\u00e7\u00e2renin de gird\u00e2b-\u0131 sef\u00e2lete d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir dak\u00eeka olur. Hayat-\u0131 f\u00e2niyede bu dak\u00eeka pek ac\u0131 bir \u2018as\u0131rd\u0131r. Ka\u2018r-\u0131 n\u00e2y\u00e2b-\u0131 sef\u00e2lete tenezz\u00fcl ediyor. Ebediyete iniyor.<br \/>\nTela\u015f ve harekete mis\u00e2l:<br \/>\nAman ne deh\u015fetli gece idi o ki y\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131 \u015fim\u015fek av\u00e2zesi gibi \u201cKrali\u00e7e gidiyor!\u201d  ve daha sonra \u201cGitti!\u201d nid\u00e2s\u0131 yay\u0131ld\u0131!<br \/>\nBosue \u2013 m\u00fctercim: Sa\u2018id Bey<\/p>\n<p>H\u00e2l ve k\u0131y\u00e2fete mis\u00e2l:<br \/>\nPel\u00e2s-p\u00e2re-i rind\u00ee be-d\u00fb\u015f u k\u00e2se-be kef<br \/>\nZek\u00e2t-\u0131 mey verilir bir diy\u00e2re dek gideriz<br \/>\nN\u00e2il\u00ee<\/p>\n<p>[66]<br \/>\nMuv\u00e2fakat<br \/>\nMuv\u00e2fakat bir k\u00e2nundur, ki \u00fcsl\u00fbbu mevz\u00fb\u2018una tevf\u00eek etmek ve ta\u2018b\u00eer-i di\u011ferle if\u00e2deyi efk\u00e2r ve hissiy\u00e2t ile m\u00fcten\u00e2sip d\u00fc\u015f\u00fcrmekten \u2018ib\u00e2rettir.<br \/>\n\u0130\u015fte bu k\u00e2nun h\u00fckm\u00fcne istin\u00e2dendir, ki es\u00e2l\u00eeb-i if\u00e2de, \u00fcsl\u00fbb-\u0131 s\u00e2de, \u00fcsl\u00fbb-\u0131 m\u00fczeyyen ve \u00fcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00ee n\u00e2mlar\u0131yla \u00fc\u00e7 k\u0131sma ayr\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 S\u00e2de<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 s\u00e2de, tebeyy\u00fcn ve ta\u2018l\u00eeme ve e\u011flendirmeye mahs\u00fbs bir tavr-\u0131 if\u00e2de oldu\u011fu i\u00e7in, mutavvel \u2018ib\u00e2relerden, \u2018azametli te\u015fb\u00eeh ve isti\u2018\u00e2relerden, \u015fa\u2018\u015fal\u0131 hay\u00e2llerden ber\u00eedir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nMecmu\u2018 lafz\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ta\u2018r\u00eeften m\u00fcsta\u011fn\u00eedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc mecmu\u2018a denilince her \u015feyi c\u00e2mi\u2018 bir mecelle oldu\u011funu vehleten zihne teb\u00e2dir(ans\u0131z\u0131n gelme) eder.<br \/>\nEbuzziya Tevfik: Mecmu\u2018a-i Ebuzziya<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nA\u00e7 idi bu kara ku\u015f yavrusu bir g\u00fcn yuvada<br \/>\nAnas\u0131 yoksul an\u0131n\u00e7\u00fcn yem arard\u0131 ovada<\/p>\n<p>[67]<\/p>\n<p>Bir bora \u00e7\u0131kt\u0131 yuva derken a\u011fa\u00e7tan d\u00fc\u015ft\u00fc<br \/>\nBa\u015f\u0131na yavruca\u011f\u0131n k\u00f6yl\u00fc \u00e7ocuklar \u00fc\u015fd\u00fc<br \/>\nLa Fonten- m\u00fctercimi: \u015ein\u00e2s\u00ee<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 M\u00fczeyyen<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 m\u00fczeyyen, tezy\u00een\u00e2t-\u0131 edebiyenin k\u00e2fesini c\u00e2mi\u2018 oldu\u011fu i\u00e7in, m\u00fczeyyen vasf\u0131yla tavs\u00eef olunur.<\/p>\n<p>\u00dcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00ee ile \u00fcsl\u00fbb-\u0131 s\u00e2denin fevkinde, \u015fiddet ve \u2018ulviyet\u00e7e \u00fcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eenin d\u00fbnundad\u0131r.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cR\u00fcyada\u2026.g\u00f6r\u00fcr, sabah a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, g\u00fcne\u015f do\u011fmu\u015f, cih\u00e2n n\u00fbr ile dolmu\u015f zannederdi.<br \/>\n\u2026. Bulunduklar\u0131 yerin p\u00ee\u015f-g\u00e2h\u0131ndan bir ufak su akard\u0131. Ama bir s\u00fbrette haf\u00eef akar mu\u2018avvec \u015fekiller peyd\u00e2 ederdi, ki ge\u00e7ti\u011fi sahran\u0131n let\u00e2fetinden ayr\u0131lam\u0131yor ve ara s\u0131ra geldi\u011fi tarafa \u2018avdet etmek istiyor\u2026.\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cManzara-i bin\u00e2 \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2ne te\u015fb\u00eeh olunursa iki cen\u00e2h\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f bir \u2018ik\u00e2b-\u0131 \u2018az\u00eem\u00fcl-heykel-i perv\u00e2ze m\u00fcheyy\u00e2d\u0131r denilebilir. \u00d6n\u00fcndeki<\/p>\n<p>[68] s\u00e2ha bir ravza-i bed\u00ee\u2018\u00fcl- manzard\u0131r ki fesahet-i \u2018arz u t\u00fblunu medd-i nazar k\u00e2s\u0131rd\u0131r.\u201d<br \/>\n\u015ei\u2018re mis\u00e2l:<br \/>\nYeni a\u00e7m\u0131\u015f \u015f\u00fck\u00fbfe-i ra\u2018n\u00e2<br \/>\nNas\u0131l itmez zam\u00e2na isti\u2018n\u00e2<br \/>\nSanki bir lem\u2018a-i let\u00e2fetdir<br \/>\nY\u00e2 ki bir mevce-i ter\u00e2vetdir<br \/>\nLem\u2018a amm\u00e2 ki renk renk bah\u00e2<br \/>\nMevce amm\u00e2 ki hand-i saf\u00e2<br \/>\nNak\u015f-\u0131 feyz-i Hud\u00e2 tecelli-i r\u00fbh<br \/>\nNe\u015fve-i ruh-bah\u015f c\u00e2m-\u0131 sab\u00fbh<br \/>\nOkunur cebhesinde kudret-i Hak<br \/>\nG\u00f6r\u00fcn\u00fcr s\u00eenesinde n\u00fbr-\u0131 \u015fafak<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nBoyar elv\u00e2n g\u00fbn\u00e2g\u00fbne hur\u015f\u00eed<br \/>\n\u015eafak vaktinde levh-i \u00e2sm\u00e2n\u0131<br \/>\nGice env\u00e2r ile kaplar cih\u00e2n\u0131<br \/>\n\u0130der zevk-i neh\u00e2r\u0131  m\u00e2h-\u0131 tecd\u00eed<br \/>\nBiri \u2018aks-i deh\u00e2n-\u0131 la\u2018l-i hand\u00e2n<\/p>\n<p>[69]<br \/>\nBiri \u2018aks-i saf\u00e2-y\u0131 kalb-i \u015f\u00e2d\u00e2n<br \/>\nOlur bakd\u0131k\u00e7a her yerde n\u00fcm\u00e2y\u00e2n<br \/>\n\u00c7i\u00e7ek \u015feklinde zevk-i bezm-i Cem\u015f\u00eed<br \/>\nTebess\u00fcm-p\u00fb\u015f olur daglar \u00e7ay\u0131rlar<br \/>\nTemevv\u00fc\u00e7-y\u00e2b olup bahr-i let\u00e2fet<br \/>\nCih\u00e2n\u0131 duldurur \u015fevk \u00fc \u015fet\u00e2ret<br \/>\nYe\u015fillendik\u00e7e sahr\u00e2lar bay\u0131rlar<br \/>\nAkar enh\u00e2rdan g\u00fby\u00e2 ki sevd\u00e2<br \/>\nLet\u00e2fet \u2018arz ider \u00e7e\u015fme ser-\u00e2-p\u00e2<br \/>\nD\u00f6ner bir g\u00fcl\u015fen-i p\u00fcr-zevke d\u00fcny\u00e2<br \/>\nSez\u00e2 dense cih\u00e2na \u2018aks-i cennet<br \/>\nMenemenli-z\u00e2de T\u00e2hir<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00c2l\u00ee<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeye mis\u00e2l olacak as\u00e2rda g\u00f6rece\u011fimiz bir meziyet var ise, o da bu tarzda hissiy\u00e2t\u0131n as\u00e2let ve \u2018ulviyetine ve \u015fiddetini \u2018il\u00e2ve etmekten \u2018ib\u00e2ret bir h\u00e2sse-i cel\u00eeledir.<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00ee, m\u00fcn\u00e2c\u00e2t, nu\u2018vet, mersiye, hit\u00e2bet, felsefe, t\u00e2rih ve buna mem\u00e2sil \u015feylerde m\u00fcs\u00e2dif nazar olur.<\/p>\n<p>[70]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201c S\u00f6z ne kadar m\u00fcessir bir bed\u00ee\u2018ye-i f\u0131tratt\u0131r, ki bunca akv\u00e2m-\u0131 f\u00e2z\u0131lan\u0131n ma\u2018m\u00fbre-i \u2018irf\u00e2n-\u0131 be\u015fere yadig\u00e2r etti\u011fi tesis\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2liye ve mesn\u00fb\u2018\u00e2t-\u0131 nef\u00eeseden binde birine- tekall\u00fcb\u00e2t-\u0131 dehr- a\u2018m\u00e2k-\u0131 zeminde mest\u00fbr olan par\u00e7alar\u0131ndan ba\u015fka bir eserini b\u0131rakmam\u0131\u015f iken as\u00e2r-\u0131 edebiyelerinin bir tak\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn mahveden zulm ate\u015fleri, ceh\u00e2let t\u00fbfanlar\u0131 bile bir t\u00e2k\u0131n\u0131n hatt\u0131 bir harfini h\u00e2fita-i en\u00e2mdan iz\u00e2le edememi\u015ftir!\u201d<br \/>\nKus bin S\u00e2\u2018de\u2019nin Cevdet Pa\u015fa Hazretleri taraf\u0131ndan h\u00fcl\u00e2seten terc\u00fcme olunan bir hit\u00e2besinden \u015furaya nakletti\u011fimiz birka\u00e7 f\u0131kra \u00fcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eenin mis\u00e2li olabilir:<br \/>\nEy n\u00e2s! \u2026 Geliniz, dinleyiniz, belleyiniz, \u2018ibret al\u0131n\u0131z! Ya\u015fayan \u00f6l\u00fcr, \u00f6len fen\u00e2 bulur, olacak olur.<br \/>\nYa\u011fmur ya\u011far, otlar biter, \u00e7ocuklar do\u011far, analar\u0131n\u0131n babalar\u0131n\u0131n yerini tutar.<br \/>\nYem\u00een ederim, Allah\u0131n \u2018indinde bir din vard\u0131r, ki \u015fimdi bulundu\u011funuz dinden daha sevgilidir, vall\u00e2hi gelecek bir peygamberi vard\u0131r, ki gelmesi pek yak\u0131n oldu, g\u00f6lgesi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne geldi\u2026..<br \/>\n\u015ei\u2018re mis\u00e2l:<br \/>\n\u00c2h ki m\u00fbcid-i cih\u00e2nd\u0131r<br \/>\nHer d\u00fcrl\u00fc nik\u00e2bdan \u2018ay\u00e2nd\u0131r<\/p>\n<p>[71]<br \/>\nKesretden hez\u00e2r renge girmi\u015f<br \/>\nHer mazhara ba\u015fka reng virmi\u015f<br \/>\nBulmaz o tecelliy\u00e2t-\u0131 g\u00e2yet<br \/>\nA\u2018d\u00e2d nas\u0131l bulur nih\u00e2yet<br \/>\nTevh\u00eedi sever o h\u00e2lik\u00fcr-r\u00fbh<br \/>\nBirdir bir o b\u00ee-niy\u00e2z-\u0131 seb\u00fbh<br \/>\n\u00c2h nedir deyince g\u00e2fil<br \/>\n\u00c2h dey\u00fcp ham\u00fb\u015f olur dil<br \/>\nMerh\u00fbm: Mu\u2018allim N\u00e2ci<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\n\u201cG\u00f6nl\u00fcndeki s\u00e2ik-i hamiyet<br \/>\nG\u00f6sterdi cih\u00e2na feyz-i r\u00e2h\u0131<br \/>\nT\u00e2rihini g\u00fb\u015f ider de g\u00e2fil<br \/>\nA\u00e7maz yine \u00e7e\u015fm-i intib\u00e2h\u0131<br \/>\nY\u00fckselmeye sevk iderdi h\u00e2tif<br \/>\nGe\u00e7sen bile evc-i mihr \u00fc m\u00e2h\u0131<br \/>\nGelmezdi \u015feh\u00e2det olmasayd\u0131<br \/>\n\u0130cl\u00e2line t\u00e2 ebed ten\u00e2hi<br \/>\nY\u00fckseldi o r\u00fctbe kim mak\u00e2m\u0131n<br \/>\n\u2018Ar\u015f old\u0131 ser\u00eer-i ihti\u015f\u00e2m\u0131n\u201d<\/p>\n<p>[72]<\/p>\n<p>\u2018Ulviyet-i Sarfe<br \/>\nBa\u2018zen ta\u2018b\u00eerinde \u2018ulviyet bulunmayan bir fikir hadd-i z\u00e2t\u0131nda \u2018\u00e2l\u00ee olabilir. Buna \u2018ulviyet-i sarfe diyorlar. Ta\u2018b\u00eerinde \u2018ulviyet bulunmayan ve fakat hadd-i z\u00e2t\u0131nda \u2018\u00e2l\u00ee olan bu fikirler de r\u00fbhdan m\u00fctevellid, tab\u00ee\u2018i ve \u015fed\u00eed olmal\u0131d\u0131r!<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nKayrevan \u015fehrinin b\u00e2n\u00eesi olan m\u00fcc\u00e2hid-i me\u015fh\u00fbr \u2018Ukbet bin N\u00e2fi\u2018 Kanarya Adalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda r\u00e2kip oldu\u011fu devesini bahr-i muh\u00eete s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve elindeki m\u0131zra\u011f\u0131n\u0131 denizin kumlar\u0131na saplad\u0131\u011f\u0131 halde \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<br \/>\n\u201c \u0130l\u00e2h\u00ee! \u015e\u00e2hid misin: p\u00ee\u015f-g\u00e2h-\u0131 \u2018az\u00eemetime \u015fu \u2018umm\u00e2n tes\u00e2d\u00fcf etmeseydi, ism-i cel\u00e2lini daha ileriye g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcm!\u201d<br \/>\ni\u015fte bu \u2018ulviyet-i sarfedir. \u015eimdi biz cen\u00e2b-\u0131 Hakka kar\u015f\u0131 tevc\u00eeh olunan \u015fu hit\u00e2b\u0131 \u00fcsl\u00fbb-\u0131 s\u00e2de, yahud \u00fcsl\u00fbb-\u0131 m\u00fczeyyen ile de yazsak hadd-i z\u00e2t\u0131ndaki \u2018ulviyete hi\u00e7bir zaman halel gelmez.<br \/>\n\u2018Ulviyet-i sarfeyi uzun hit\u00e2belerde, makalelerde pek aramamal\u0131, bu m\u00fczeyyen ekseriyetle k\u0131sa s\u00f6zlerde bulunur.<\/p>\n<p>[73]<br \/>\n\u2018Ulviyet-i Fikr<br \/>\n\u2018Ulviyet-i fikr tasvirde \u2018azamettir. S\u00e2de, \u015fed\u00eed, k\u0131sa ta\u2018b\u00eer i\u00e7inde bulunur.<br \/>\nHazret-i Fahr-i Kainat (SAV) Efendimiz d\u00e2r-\u0131 \u00e2hireti te\u015fr\u00eef buyurduklar\u0131 zaman cen\u00e2b-\u0131 S\u0131dd\u0131k-\u0131  A\u2018zam mescid-i \u015fer\u00eefte \u015fu vech ile hit\u00e2pta bed\u2019e buyurmu\u015flar idi:<br \/>\n\u201cEy n\u00e2s! Muhammed\u2019e tapanlar bilmelidir, ki Muhammed vef\u00e2t etti, Allah\u2019a tapanlar bilsinler ki o b\u00e2kidir!\u201d<br \/>\n\u0130\u015fte bu s\u00f6zdeki \u2018ulviyet-i fikrin derece-i \u2018azametini ta\u2018r\u00eef m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c2tideki fakra \u2018ulviyet-i fikre mis\u00e2ldir:<br \/>\n\u201c _ Allah mu\u2018\u00eenin olsun!<br \/>\n_ Allah mu\u2018\u00eenimizdir!<br \/>\n_ Allah\u0131n i\u015fine kar\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131z, yoluna gidece\u011fiz.\u201d<br \/>\n\u2018Ulviyet-i His<br \/>\n\u2018Ulviyet-i his, kalbin  tahk\u00eer-i heves\u00e2t, meyl-i mu\u2018alla gibi ahv\u00e2lden dolay\u0131 birden bire izh\u00e2r etti\u011fi heyec\u00e2n-\u0131 \u015fed\u00eeddir.<\/p>\n<p>[74]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201c\u2026 Ya burada\u2026 kadrini g\u00f6sterecek bir hareket ederiz  yahud mezarlar haz\u0131r duruyor, \u015fu kara toprak bizi de kabul edecek kadar bir kucak bulmaktan hi\u00e7bir vakit \u2018\u00e2ciz kalmaz \u2026 Felek vef\u00e2 etmedi. Biz de mi b\u00ee-vef\u00e2l\u0131k edece\u011fiz? Ben vazifemi bilirim, ba\u015f\u0131n\u0131n ucuna velev tahtadan olsun bir i\u015f\u00e2ret dikip de \u00fczerine \u015f\u00e2n\u0131n\u0131 a\u2018l\u00e2 edecek, a\u011fy\u00e2r\u0131n ra\u011fm\u0131na taraftarlar\u0131n\u0131n gayretini g\u00f6sterecek bir \u015fey yazmad\u0131k\u00e7a \u015furadan \u015furaya k\u0131m\u0131ldamam, hatta yazaca\u011f\u0131m \u015feyi kan\u0131mla yazaca\u011f\u0131m!\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201c \u0130der tedv\u00eer-i \u2018\u00e2lem bir mek\u00eenin kuvve-i \u2018azmi<br \/>\nCih\u00e2n titrer seb\u00e2t-\u0131 p\u00e2y-\u0131 erb\u00e2b-\u0131 met\u00e2netden\u201d<br \/>\n\u2018Ulviyet-i Hay\u00e2l<br \/>\n\u2018Ulviyet-i hay\u00e2l b\u00fcy\u00fck bir \u015feyi veya b\u00fcy\u00fck bir fi\u2018ili parlak ve nazm-fir\u00eeb-i elv\u00e2n ile nak\u015f ve tasv\u00eer etmektir.<br \/>\nHel\u00e2l-i sihr vasf\u0131nda olan atideki manz\u00fbme dahi, aheng-i nez\u00e2ketin hissiy\u00e2t-\u0131 gar\u00eeb\u00e2ne-i \u015f\u00e2\u2018r\u00e2ne ile imtiz\u00e2c\u0131ndan hus\u00fble gelen<\/p>\n<p>[75] bed\u00e2\u2018\u00eeden bulunmu\u015f hissiyle \u2018ulviyet-i hay\u00e2le \u2013 velev zann\u0131m\u0131zda hata etmi\u015f olal\u0131m- mis\u00e2l olmak \u00fczere yazmaktan ge\u00e7emedim:<br \/>\nNedir bu feyz-i m\u00fckemmel nedir bu h\u00e2l-i seher<br \/>\nNedir hak\u00eekat-i \u2018ulviye-i me\u00e2l-i seher<br \/>\nNeden bulur bu kadar revnak\u0131 zil\u00e2l-i seher<br \/>\nBen olmu\u015fum ezel\u00ee \u2018\u00e2\u015f\u0131k-i cem\u00e2l-i seher<br \/>\nSenin de mi dilin \u00e2\u015f\u00fcfte-i vis\u00e2l-i seher<\/p>\n<p>Ne var \u2018acep \u00f6tesinde cih\u00e2n-\u0131 deyc\u00fbrun<br \/>\nNedir bilinmiyor asl\u0131 bu emr-i mest\u00fbrun<br \/>\n(Nedir gururuna b\u00e2is \u015fu necm-i p\u00fcr-n\u00fbrun)<br \/>\n(De\u011fer mi t\u00e2b\u0131na? H\u00e2\u015f\u00e2! O \u00e7e\u015fm-i mahm\u00fbrun)<br \/>\nMuharrik olma sevdama vaz\u2018-\u0131 meft\u00fbrun<br \/>\nSenin de mi kederin vard\u0131r ey hil\u00e2l-i seher<\/p>\n<p>Ne ho\u015f zaman ne gar\u00eeb\u00e2ne \u2018\u00e2lem-i meht\u00e2b<br \/>\nHava ne ho\u015f!.. ne kadar dil-fir\u00eeb safha-i \u00e2b<br \/>\n(N\u00fcc\u00fbm-\u0131 z\u00e2hireyi r\u00fbhum eyler isticv\u00e2b)<br \/>\n(Olup da n\u00fbruna h\u00e2il ne anl\u0131yor \u015fu seh\u00e2b?)<br \/>\nBu \u015feb neden yine kald\u0131n benim gibi b\u00ee-h\u00e2b<br \/>\nNe derd ile m\u00fcteellimsin ey hil\u00e2l-i seher!<\/p>\n<p>[76]<\/p>\n<p>Nedir o h\u00fcsn-i il\u00e2h\u00ee cih\u00e2n-\u0131 b\u00e2l\u00e2da<br \/>\nNedir o nak\u015f-\u0131 m\u00fcb\u00e2h\u00ee sipihr-i m\u00een\u00e2da<br \/>\nNedir o n\u00e2-m\u00fcten\u00e2h\u00ee let\u00e2fet e\u015fy\u00e2da<br \/>\nKal\u0131r m\u0131 t\u00e2kat-\u0131 dil bunlar\u0131 tem\u00e2\u015f\u00e2da<br \/>\nKimin o nur ki mevc urmada \u015fu dery\u00e2da<br \/>\nHud\u00e2 bilir ki per\u00ee\u015f\u00e2n\u0131m ey hil\u00e2l-i seher<\/p>\n<p>G\u00fczer-gehinde bulut m\u0131 o cem\u2018-i zulmet-b\u00e2r<br \/>\nVeya hav\u00e2ya m\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f zemindeki k\u00fbh-s\u00e2r<br \/>\nYan\u0131nda hayli yak\u0131\u015fm\u0131\u015f o kevkeb-i seyy\u00e2r<br \/>\nKimin o n\u00fbr\u0131 sem\u00e2v\u00e2t\u0131 dolduran d\u00eed\u00e2r<br \/>\nNedir o surh \u00fc sef\u00eed ? \u00c2h ba\u015fl\u0131yor mu neh\u00e2r<br \/>\nYar\u0131n sabaha demek sohbet ey hil\u00e2l-i seher!<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>\u00dcsl\u00fbb-\u0131 Hak\u00eek\u00ee<\/p>\n<p>Mesel\u00e2, k\u0131\u015f\u0131n da, yaz\u0131n da ye\u015fil duran bir zeytin a\u011fac\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz vakit \u201c\u015eu a\u011fa\u00e7 k\u0131\u015f\u0131n da, yaz\u0131n da ye\u015fil duruyor.\u201d<\/p>\n<p>[77] desen bu s\u00e2de bir tarz-\u0131 bey\u00e2nd\u0131r, ki ne san\u2018at\u0131, ne de z\u00eeneti vard\u0131r. \u0130\u015fte, bu yolda olan s\u00f6zlere \u00fcsl\u00fbb-\u0131 hak\u00eek\u00ee derler. Yahut terk\u00eeb-i basit-i \u0131tl\u00e2k(sal\u0131verme) derler.<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 Mec\u00e2z\u00ee<br \/>\nGeliniz bu fikri bir de \u015fu yolda if\u00e2de edelim:<\/p>\n<p>\u201c\u015eu a\u011fa\u00e7 \u00e7e\u015fm-i \u2018ibrete uruyor<br \/>\nYazda da k\u0131\u015fda da ye\u015fil duruyor<br \/>\nZannedersin \u00e7emen k\u0131y\u00e2m itmi\u015f<br \/>\nKudret-i Hakka ihtir\u00e2m itmi\u015f\u201d<br \/>\nBu beyitler yukar\u0131ki fikri \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2ne bir s\u00fbrette m\u00fcfessirdir. Bu cihetle \u00fcsl\u00fbp, \u00fcsl\u00fbb-\u0131 mec\u00e2z\u00ee olur.<\/p>\n<p>Mec\u00e2z-\u0131 Tahy\u00eel\u00ee<br \/>\nMec\u00e2z\u0131n bu k\u0131sm\u0131 efk\u00e2r-\u0131 tes\u00eer\u00e2t-\u0131 hak\u00eekiyelerinden daha m\u00fchim ve daha m\u00fcessir bir s\u00fbrette \u2018arz eyler.<br \/>\nBa\u015fl\u0131calar\u0131 \u015funlard\u0131r.<\/p>\n<p>[78]<br \/>\n1-\t\u0130sti\u2018\u00e2re<br \/>\n2-\t\u0130sti\u2018\u00e2re-i tahy\u00eele<br \/>\n3-\tTe\u015fb\u00eeh<br \/>\n4-\tMec\u00e2z-\u0131 M\u00fcrsel<br \/>\n5-\tTa\u2018r\u00eez ve Kin\u00e2ye<br \/>\n6-\tTevriye ve telm\u00eeh<br \/>\n7-\tTezat ve Muk\u00e2bele<br \/>\n8-\tEdeb-i Kel\u00e2m<br \/>\n9-\tTe\u015fh\u00ees ve \u0130nt\u00e2k<br \/>\n10-\tM\u00fc\u015f\u00e2kele<br \/>\n11-\t\u00ceham<br \/>\n12-\tM\u00fcbala\u011fa<br \/>\n\u0130sti\u2018\u00e2re<br \/>\n\u0130sti\u2018\u00e2re, bir lafz\u0131n ma\u2018n\u00e2-y\u0131 hak\u00eekisinden sarf-\u0131 nazar ile ona di\u011fer bir ma\u2018na vermektir ki bu ma\u2018n\u00e2-y\u0131 di\u011ferin o lafza muv\u00e2f\u0131k d\u00fc\u015fmesi ancak zihinde v\u00fcc\u00fbt bulan bir m\u00fc\u015f\u00e2behet \u2018al\u00e2kas\u0131ylad\u0131r.<\/p>\n<p>Sen bir \u015feh-i z\u00ee-\u015f\u00e2ns\u0131n \u015f\u00e2hen\u015fehe devr\u00e2ns\u0131n<br \/>\nYa\u2018ni ki sen h\u00e2k\u00e2ns\u0131n devrinde ben H\u00e2k\u00e2niyem<br \/>\nNef\u2018\u00ee<\/p>\n<p>[79]<br \/>\nM\u00fc\u015febbehe-i bihin m\u00fcl\u00e2yimini m\u00fcf\u00eed olan kelime isim olur, masdar olur, fi\u2018il olur, s\u0131fat olur.<br \/>\n\u0130sim oldu\u011funa mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cBunu itmek i\u00e7\u00fcn kar\u00een hazer<br \/>\nBelki de (pen\u00e7e-i) kaz\u00e2 titrer\u201d<br \/>\nMastar oldu\u011funa mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cK\u00e2til hem mu\u2018terif hem m\u00fcheyy\u00e2d\u0131r<br \/>\nBeni ifn\u00e2 n\u00e2m\u00fbsun\u0131 ihy\u00e2dar\u201d<br \/>\nFi\u2018il oldu\u011funa mis\u00e2l:<br \/>\nUyand\u0131)ger\u00e7i baht\u0131 r\u00fbz-g\u00e2r\u0131n h\u00e2b-\u0131 gafletden<br \/>\nVel\u00ee \u00e2r\u00e2yi\u015f-i d\u00fcny\u00e2n\u0131n old\u0131 deng-i hayr\u00e2n\u0131<br \/>\nNef\u2018\u00ee<br \/>\nS\u0131fat oldu\u011funa mis\u00e2l:<br \/>\n\u201c(M\u00fcd\u00e2hin)sevd\u00e2 (n\u00e2mussuz) muhabbet<br \/>\nVicd\u00e2n\u0131m\u0131 ifs\u00e2d etdin \u2018\u00e2k\u0131bet\u201d<br \/>\n\u0130sti\u2018\u00e2re te\u015fbihten daha m\u00fchim, daha mu\u2018ten\u00e2d\u0131r. \u0130sti\u2018\u00e2re mucezdir. \u0130sti\u2018\u00e2re m\u00fccerred\u00e2t\u0131 te\u015fh\u00ee\u015f, ma\u2018neviy\u00e2t\u0131 tecs\u00eem eder, gayr\u0131 z\u00ee-r\u00fbha c\u00e2n verir, z\u00ee-r\u00fbhu cem\u00e2d-\u0131 menzilesinde g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>[80]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cYine o asr i\u00e7inde idi, ki d\u00fcnyalar\u0131 ih\u00e2ta edemeyecek bir t\u00fbfan ma\u2018rifeti zihnine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rabilmek harikas\u0131na mazhar olan ve Vasko da Gama \u2018umm\u00e2n i\u00e7inde mest\u00fbr olan \u00dcmid Burnu taraf\u0131n\u0131 ke\u015ffetmekle Portekizler e\u015fc\u00e2r\u0131 altun semereler verir, neb\u00e2t\u00e2t\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f \u00e7i\u00e7ekler a\u00e7ar bir kimya bah\u00e7esi \u0131tl\u00e2k\u0131na \u015f\u00e2y\u00e2n Hindistan\u2019\u0131n mahs\u00fbl-i servetinden Avrupa\u2019y\u0131 m\u00fcstef\u00eed etmeye ba\u015flad\u0131lar.\u201d<br \/>\n\u0130sti\u2018\u00e2re her \u00fcslupta isti\u2018m\u00e2l olunabilir, lak\u0131rd\u0131 s\u00f6ylerken olur. (Hiddetinden ate\u015f p\u00fcsk\u00fcr\u00fcyor!) ve (Hiddetinden dona kald\u0131) s\u00f6zleri b\u00fct\u00fcn isti\u2018\u00e2relerden \u2018ibarettir.<br \/>\nFakat isti\u2018\u00e2renin yeni, reng\u00een, g\u00fczel olmas\u0131na d\u00e2im\u00e2 dikkat etmeli, ve isti\u2018\u00e2reyi s\u00fcfl\u00ee fikirlerden intih\u00e2b eylememeli, ki \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 takdir olabilsin.<br \/>\n\u0130sti\u2018\u00e2re-i Tahy\u00eeliye<br \/>\n\u0130sti\u2018\u00e2re-i Tahy\u00eeliye ve ta\u2018b\u00eer-i ahirle mec\u00e2z-\u0131 m\u00fcrekkep birtak\u0131m isti\u2018\u00e2r\u00e2t\u0131n ta\u2018\u00e2kip ve tev\u00e2lisinden ne\u015fet eder. Hizmeti bir hay\u00e2l ile di\u011fer bir fikri anlatmaktan ya\u2018ni melf\u00fbz olan bir m\u00fcste\u2018\u00e2r-\u0131 minhin lev\u00e2z\u0131m ve ahv\u00e2liyle melh\u00fbz olan bir m\u00fcste\u2018\u00e2r-\u0131 lehin lev\u00e2z\u0131m<\/p>\n<p>[81] ve ahvalini telv\u00eeh eylemekten (a\u00e7\u0131klamak) \u2018ib\u00e2rettir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nNice demler ki gelen eyledi b\u00fclb\u00fclden d\u00fbr<br \/>\nD\u00e2d elinden bu \u015fikest olas\u0131 genc-i kafesin<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\n\u0130sti\u2018\u00e2re-i tahy\u00eeliyede k\u00e2\u2018ide-i \u2018um\u00fbmiye m\u00fcste\u2018\u00e2rlara \u2018\u00e2it ahv\u00e2l-i zikr olunmakt\u0131r. \u015eu kadar ki isti\u2018\u00e2re-i \u2018\u00e2diyede m\u00fcste\u2018\u00e2r-\u0131 minhin m\u00fcste\u2018\u00e2r-\u0131 lehe bil\u00e2-iz\u00e2fe zikr ve tasr\u00eehindeki \u015fart cev\u00e2z kab\u00eelinden olarak isti\u2018\u00e2re-i tahy\u00eeliyede dahi \u015eeyh G\u00e2lib\u2019in:<br \/>\n\u201c\u00c2y\u00eeneye girdi \u2018aks-i \u2018\u00e2kis\u201d<br \/>\ntasavvur-\u0131 \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2nesi gibi<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nSevd\u00e2-ger-i \u015fehr-i h\u00fb\u015fy\u00e2r\u00ee<br \/>\nBu g\u00fbne ider suhen g\u00fcz\u00e2r\u0131<br \/>\nY\u0131kand\u0131 \u00e7\u00fcn ol \u015feb-i m\u00fckevkeb<br \/>\nS\u00e2bun-\u0131 kamerle c\u00e2me-i \u015feb<br \/>\n\u00c7\u0131kd\u0131 \u015feb-i t\u00eere c\u00e2mesinden<br \/>\nRuhs\u00e2re-i r\u00fbz old\u0131 r\u00fb\u015fen<\/p>\n<p>[82]<br \/>\n\u00c7\u00e2r\u00fbb-\u0131 e\u015fi\u2018a t\u00e2r-\u0131 b\u00e2m\u0131<br \/>\nHep sildi s\u00fcp\u00fcrd\u00fc gird-i c\u00e2m\u0131<br \/>\nZerr\u00een top\u0131 urd\u0131 d\u00e2ver-i b\u00e2m<br \/>\nY\u00fcz tutd\u0131 har\u00e2be kal\u2018a-y\u0131 \u015f\u00e2m<br \/>\nKasr-\u0131 \u015feb olup yire ber\u00e2ber<br \/>\nMeyd\u00e2n-\u0131 cih\u00e2n a\u00e7d\u0131 yekser<br \/>\nRef\u2018 eyledi secdeden serin h\u00fbr<br \/>\nSubh okudu vird-i s\u00fbre-i n\u00fbr<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\nTe\u015fb\u00eeh<br \/>\nTe\u015fb\u00eeh, m\u00fcn\u00e2sebet ve muv\u00e2fakat cihetiyle bir di\u011ferinin tenv\u00eer ve \u00eez\u00e2h ve tezy\u00eenine med\u00e2r olacak iki fikrin tek\u00e2b\u00fcl\u00fcnden hus\u00fble gelen s\u00fbrettir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201c Pencerenin kar\u015f\u0131s\u0131nda olan Anadolu da\u011flar\u0131ndan kamerin c\u00fcz\u2019\u00fc evveli g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Bir s\u00fbretteki pembe y\u00e2kuttan d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f bir hil\u00e2le benzerdi.\u201d<\/p>\n<p>[83]<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cHer yer karanl\u0131k p\u00fcr n\u00fbr o mevki\u2018<br \/>\nMa\u011frib mi yoksa mah\u015fer mi y\u00e2 Rab<br \/>\nY\u00e2 h\u00e2b-g\u00e2h-\u0131 dilber mi y\u00e2 Rab<br \/>\nR\u00fcy\u00e2 de\u011fil bu \u2018ayniyle v\u00e2ki\u2018<br \/>\nBir g\u00fcl\u015fen olmu\u015f bak \u015fu har\u00e2ba<br \/>\nEbr-i seher mi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f tur\u00e2ba\u201d<\/p>\n<p>Di\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nBenzedirken d\u00e2menin t\u00e2v\u00fbs\u0131 kuds\u00ee b\u00e2line<br \/>\nE\u015f tutarken k\u00e2metin nevreste t\u00fbb\u00e2 dal\u0131na<br \/>\nVerd-i firdevs-i ber\u00een dirken \u2018iz\u00e2r-\u0131 \u00e2line<br \/>\nAz g\u00f6r\u00fcrken n\u00fbr-\u0131 esved n\u00e2m\u0131n\u0131 fer h\u00e2line<br \/>\nNokta-i \u00fcmm\u00eed-i dil ta\u2018b\u00eer iderken h\u00e2line<br \/>\nZ\u00e2t\u0131n\u0131n \u2018\u00e2lemde virmezken v\u00fcc\u00fbd ems\u00e2line<br \/>\nD\u00fcn gice c\u00e2n\u00e2n\u0131 benzettim bak\u0131nca h\u00e2line<br \/>\nC\u00e2n bilip bir \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u0131n \u00fcmm\u00eed-i istikb\u00e2line<br \/>\nMerh\u00fbm Mu\u2018allim N\u00e2ci<\/p>\n<p>Te\u015fb\u00eehte bazen te\u015fb\u00eeh edev\u00e2t\u0131ndan(edatlar\u0131ndan) olan (gibi, sanki, g\u00fcya) kelimeleri  tayy olunur(at\u0131l\u0131r). O zaman te\u015fb\u00eeh parlak bir hayal s\u00fbretini al\u0131r.<\/p>\n<p>[84] Yavuz Sultan Selim hakk\u0131nda s\u00f6ylenilen bir mersiyede g\u00f6r\u00fclen \u015fu k\u0131t\u2018ada oldu\u011fu gibi:<br \/>\nAz zaman i\u00e7re \u00e7ok i\u015f itmi\u015f idi<br \/>\nS\u00e2yesi olmu\u015f idi \u2018\u00e2lem-g\u00eer<br \/>\n\u015eems-i \u2018asr idi \u2018as\u0131rda \u015femsin<br \/>\nZ\u0131ll-i memd\u00fbd olur zaman\u0131 kas\u00eer<br \/>\n\u0130bn-i Kemal<br \/>\nTe\u015fb\u00eeh bahsinde i\u2018tin\u00e2 edilecek bir \u015fey varsa, o da m\u00fcn\u00e2sebetsiz te\u015fbihlerden hazer etmektir.<br \/>\nS\u00fcfl\u00ee hay\u00e2l\u00e2ttan ictin\u00e2b etmelidir, ki te\u015fbihler de s\u00fcfl\u00ee olmas\u0131n mesel\u00e2: Bir sa\u00e7\u0131 y\u0131lana benzetirsen, bu te\u015fbih de\u011fil masharal\u0131k olur.<br \/>\nVaktiyle \u00fc\u00e7 ed\u00eebimiz, \u015f\u00e2\u2019irlerimizin te\u015fbihi suistim\u00e2l ettiklerinden dolay\u0131 \u015fu yolda e\u011flenmi\u015flerdir:<br \/>\n\u201c Divanlar\u0131m\u0131zdan biri m\u00fct\u00e2laa  olunurken insan muhtev\u00ee oldu\u011fu hay\u00e2l\u00e2t\u0131 zihninde tecess\u00fcm ettirirse etraf\u0131n\u0131 ma\u2018den elli, deniz g\u00f6n\u00fcll\u00fc, aya\u011f\u0131n\u0131 Z\u00fchalin tepesine basm\u0131\u015f, han\u00e7erini Merih\u2019in g\u00f6\u011fs\u00fcne saplam\u0131\u015f memd\u00fbhlar, fele\u011fi tersine \u00e7evirmi\u015f de kadeh diye \u00f6n\u00fcne koymu\u015f, cehennemi alevlendirmi\u015f de da\u011f diye g\u00f6\u011fs\u00fcne bast\u0131rm\u0131\u015f, ba\u011f\u0131rd\u0131k\u00e7a \u2018ar\u015f-\u0131 a\u2018l\u00e2 sars\u0131l\u0131r, a\u011flad\u0131k\u00e7a d\u00fcnya kan<\/p>\n<p>[85] tufanlar\u0131na gark olur \u2018\u00e2\u015f\u0131klar, boyu surdan uzun, beli k\u0131ldan ince, a\u011fz\u0131 zerreden ufak, k\u0131l\u0131\u00e7 ka\u015fl\u0131, karg\u0131 kirpikli, geyik g\u00f6zl\u00fc, y\u0131lan sa\u00e7l\u0131 ma\u2018\u015fuklarla m\u00e2l\u00e2m\u00e2l g\u00f6rece\u011finden kendini gulyaban\u00eeler \u2018\u00e2leminde zanneder.\u201d<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nBir k\u00e2meti m\u00ee\u015feye m\u00fc\u015f\u00e2bih<br \/>\nTutmaz bu diy\u00e2r-\u0131 \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2n\u0131<br \/>\nBir z\u00fclfe g\u00f6re m\u00fc\u015febbih-i bih<br \/>\nOlmaz hele engerek y\u0131lan\u0131<br \/>\nMerh\u00fbm Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nMesel\u00e2 bir muharrir istedi\u011fi halde elindeki kalemi m\u0131zra\u011fa, k\u0131l\u0131ca, ata, ya\u011fmur olu\u011funa, b\u00fclb\u00fcle, kargaya, kavala, ejdere ve hatta im\u00e2meli ve m\u00fckellef c\u00fcbbeli bir efendiye te\u015fbih edebilir. Bunun i\u00e7in yap\u0131lacak \u015fey bu ta\u2018d\u00e2d olunan e\u015fya ve mahl\u00fbkattan hangisini m\u00fc\u015febbih-i bih \u2018addetmi\u015f ise ona m\u00fclayim bir iki s\u00f6z yazmaktan \u2018ib\u00e2rettir. Kalem ise bu kadar \u015feyin hepsinde benzeyemez \u2026 zorla benzetilirse- ta\u2018b\u00eer ma\u2018z\u00fbr bulunsun- hokkabaza benzer benzerinden de beter olur!<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>[86]<br \/>\nMec\u00e2z-\u0131 M\u00fcrsel<br \/>\nMec\u00e2z-\u0131 m\u00fcrsel, kelim\u00e2t\u0131 ma\u2018n\u00e2-y\u0131 hak\u00eek\u00eelerinin gayride isti\u2018m\u00e2lden h\u00e2s\u0131l olur ise de bunda ma\u2018n\u00e2-y\u0131 hak\u00eek\u00ee ile ma\u2018n\u00e2-y\u0131 mec\u00e2z\u00ee aras\u0131nda v\u00fcc\u00fbdu laz\u0131m olan m\u00fcn\u00e2sebet-\u0131 m\u00fc\u015f\u00e2behetin gayri bir tak\u0131m \u2018al\u00e2kalar\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu \u2018al\u00e2kalar\u0131n \u2018aded-i env\u00e2\u2018\u0131 yirmi be\u015fe, otuza kadar ibl\u00e2\u011f olunur. Bizim i\u00e7in \u015fu be\u015f asl\u0131n zikri k\u00e2fidir:<br \/>\n1.\tC\u00fcziyyet k\u00fclliyettir, ki c\u00fcz\u00fcn isimini k\u00fclle, yahut k\u00fcll\u00fcn n\u00e2m\u0131n\u0131 c\u00fcze vermekten \u2018ib\u00e2rettir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nUyand\u0131r \u00e7e\u015fm-i c\u00e2n\u0131 h\u00e2b-\u0131 gafetden seher-h\u00eez ol<br \/>\n\u00c7emen b\u00fclb\u00fclleriyle subh-dem zikreyle Mevl\u00e2y\u0131<br \/>\n\u015eimdi bu beyitte \u00e7emen lafz\u0131ndan maksad e\u015fc\u00e2rl\u0131,ezh\u00e2rl\u0131, belki havuzlu, c\u00fbyb\u00e2rl\u0131 bir yerdir, ki \u00e7ene ondan bir c\u00fczd\u00fcr. Bu halde (\u00e7emen) kelimesi c\u00fcz\u00fc ile tesmiyeye mis\u00e2l olmu\u015f olur.<br \/>\n2.     H\u00e2liyet-i mahalliyettir, ki h\u00e2li zikr ile mahalli ve yahud mahalli zikr ile h\u00e2li ir\u00e2de eylemektir.<\/p>\n<p>[87] Zikr-i h\u00e2l ir\u00e2de-i mahalle mis\u00e2l:<br \/>\nG\u00e2h olur gurbet vatan g\u00e2hi vatan gurbetlenir.<br \/>\nH\u00e2m\u00ee-i \u00c2mid\u00ee<br \/>\nM\u0131sra\u2018\u0131ndaki (gurbet) kelimesidir. Zira kelimenin ma\u2018n\u00e2-y\u0131 hak\u00eek\u00eesi h\u00e2ri\u00e7 vatan bir mahall demek de\u011fil h\u00e2ric-i vatandaki h\u00e2ldir.<br \/>\n\u015ei\u2018r-i \u00e2t\u00eede (a\u011fa\u00e7lara s\u0131rmalar ilb\u00e2s olunmu\u015f) olmas\u0131 dahi zikr-i h\u00e2l ir\u00e2de-i mahall kab\u00eelindendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilb\u00e2s olunan s\u0131rma de\u011fil, s\u0131rmal\u0131 lib\u00e2st\u0131r.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cD\u00e2men-i \u00e2sm\u00e2nda ebr-i seher<br \/>\nD\u00f6ker evr\u00e2ka r\u00eeze-i elm\u00e2s<br \/>\n\u015eeb-hul\u00fbl eyleyince \u2018aks-i kamer<br \/>\n\u0130der e\u015fc\u00e2ra s\u0131rmalar ilb\u00e2s\u201d<br \/>\nZikr-i mahall ir\u00e2de-i h\u00e2l i\u00e7in mis\u00e2l ise:<br \/>\n\u201cHani bende o el hani o y\u00fcrek?\u201d<br \/>\nm\u0131sra\u2018\u0131ndaki (y\u00fcrek) lafz\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, (y\u00fcrek)den maksat ces\u00e2rettir ki y\u00fcrek onun mahallidir.<\/p>\n<p>[88]<br \/>\n3. Sebebiyet-i m\u00fcsebbiyettir, ki sebebi zikrederek m\u00fcsebbibi veya m\u00fcsebbibi zikrederek sebebi kastetmektir.<br \/>\nMesel\u00e2 (Filan kalemi ile te\u2018ayy\u00fc\u015f eder) denilse kalemden maks\u00fbd onun h\u00e2s\u0131l etti\u011fi \u015fey olaca\u011f\u0131ndan bu s\u00f6z zikr-i sebep ir\u00e2de-i m\u00fcsebbibe mis\u00e2l olur.<br \/>\nZikr-i m\u00fcsebbip ir\u00e2de-i sebebin mis\u00e2li:<br \/>\n\u201cKan\u0131 girye g\u00f6r ve sefk-i dima\u2019 ile d\u00e2menini \u00e2l\u00fbde etmekten ihtir\u00e2z et.\u201d<br \/>\n\u015eimdi bundaki (kan) lafz\u0131ndan maksat i\u2018d\u00e2m n\u00fcf\u00fbstur.<br \/>\n4. \u2018Um\u00fbmiyet-i hus\u00fbsiyettir, ki \u2018um\u00fbma mevz\u00fb\u2018 bir kelimeyi hus\u00fbsa \u2018\u00e2id bir lafz\u0131 \u2018um\u00fbmda isti\u2018m\u00e2l etmektir.<br \/>\n\u2018Um\u00fbm\u00ee hususta isti\u2018male mis\u00e2l f\u0131kra-i \u00e2tiyedeki (mal\u00fbk\u00e2t) s\u00f6z\u00fcd\u00fcr ki medl\u00fbl-i l\u00e2z\u0131m\u00eesi insanlard\u0131r. Ve hatta insanlarda bir k\u0131s\u0131m halkt\u0131r. Bu halde bu kelime hem zikr-i \u2018um\u00fbm ir\u00e2de-i hus\u00fbsa hem zikr-i k\u00fcl ir\u00e2de-i c\u00fcze mis\u00e2ldir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cVaktini H\u00e2l\u0131k\u0131n\u0131n \u2018ib\u00e2detine ve b\u00e2-hus\u00fbs efdal \u2018ib\u00e2det bildi\u011fi cihetle mahluk\u00e2t\u0131n ref\u00e2h ve sa\u2018\u00e2detini istihs\u00e2l-i hizmetine hasr etmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n<p>[89]<br \/>\nHus\u00fbs if\u00e2de eden kelimeyi \u2018um\u00fbma \u0131tl\u00e2ka gelince, o da:<br \/>\n\u201cY\u00e2 Rab nedir bu ke\u015fmeke\u015f-i derd-i ihtiy\u00e2c<br \/>\n\u0130ns\u00e2n\u0131n ihtiy\u00e2c\u0131 ki bir lokma n\u00e2nad\u0131r\u201d<br \/>\nBeytindeki (n\u00e2n) kelimesinin nev\u2018-i be\u015fer i\u00e7in, h\u0131fz-\u0131 hayata sebep olacak mek\u00fbl\u00e2t\u0131n \u2018um\u00fbnda kullan\u0131lmas\u0131 gibi isti\u2018m\u00e2l\u00e2tt\u0131r.<br \/>\n5.  L\u00e2z\u0131miyet-i melz\u00fbmiyettir, ki yaln\u0131z l\u00e2z\u0131m\u0131 zikr ederek melzumu ir\u00e2de etmektir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nSen ol ker\u00eem-i kerem-k\u00fcster \u00fc s\u00fchend\u00e2ns\u0131n<br \/>\nKi \u2018akl-\u0131 k\u00fcll a\u00e7amaz sahn-\u0131 meclisinde dehen<br \/>\nReis\u00fc\u2019l-k\u00fctt\u00e2b \u2018\u00c2rif<br \/>\n\u015eimdi bunda (a\u011f\u0131z a\u00e7mak)dan murad s\u00f6z s\u00f6ylemektir. S\u00f6z s\u00f6ylemek i\u00e7in a\u011f\u0131z a\u00e7mak yani tekell\u00fcm fiilinin a\u011f\u0131z a\u00e7may\u0131 istilz\u00e2m edece\u011fi derk\u00e2rd\u0131r.<br \/>\nTa\u2018r\u00eez ve Kin\u00e2ye<br \/>\nTa\u2018r\u00eez iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr:<br \/>\n1.\tBirisi bir \u015fahs\u0131n kavl ve fiiline ta\u2018r\u00eez etmektir. Buna i\u2018tir\u00e2z denir.<\/p>\n<p>[90]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cSenin (Bir mezarl\u0131k \u2019\u00e2lemi) \u2018unvanl\u0131 manzumen dahi bizler i\u00e7in me\u015fk ittih\u00e2z olunacak \u015feylerdir. Lakin (l\u00eek) gibi (\u00e7\u00fcn) gibi nesirde kullanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zleri \u015fi\u2018irde ni\u00e7in isiti\u2018m\u00e2l etmeli?\u201d<\/p>\n<p>2. \tDi\u011fer nev\u2018i kavl ve fiile do\u011frudan do\u011fruya tasr\u00eehen de\u011fil de bil-v\u00e2s\u0131ta ve telm\u00eehen dahl ve ta\u2018r\u00eez  etmektir.<br \/>\nBir \u00e2mirin kalemi devam etmeyen bir efendiye \u201cBey efendi! Z\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeniz g\u00e2liba geceleri \u00e7ok me\u015fg\u00fbl olursunuz! O me\u015fg\u00fbliyetin biraz\u0131n\u0131 buraya terk etseniz is\u00e2bet etmi\u015f olursunuz!\u201d demesi ve hi\u00e7bir mektubu al\u0131nmayan bir arkada\u015fa di\u011fer bir arkada\u015f\u0131n (Yan\u0131n\u0131zda mahc\u00fbbum. \u00c7\u00fcnk\u00fc ihs\u00e2n buyurdu\u011funuz mektuplar\u0131n hi\u00e7 birisine cevap arz edemedim!) yolundaki hit\u00e2b\u0131 bu sonraki nev\u2018e d\u00e2hil olan ta\u2018rizlerdendir.<br \/>\nKin\u00e2ye, mefh\u00fbm-\u0131 muh\u00e2lifini kasdederek s\u00f6z s\u00f6ylemek ve ta\u2018b\u00eer-i aherle maks\u00fbdunu hil\u00e2f\u0131n\u0131 m\u00fcf\u00eed olan ta\u2018b\u00eer\u00e2t ve elf\u00e2z ile anlatmak yoludur. \u0130yilikten bahsederse maksad\u0131 fen\u00e2l\u0131k anlatmakt\u0131r. Fen\u00e2l\u0131ktan bahsederse mer\u00e2m\u0131 iyili\u011fi tefh\u00eem etmektir. \u0130hv\u00e2nl\u0131ktan birisine karde\u015f\u00e7e \u015fik\u00e2yet etmek isteyince \u2018al\u00ee tar\u00eek\u00fc\u2019l-kin\u00e2ye<\/p>\n<p>[91] \u201cEtti\u011finiz i\u015fi \u00e7ok be\u011fendim! Do\u011frusu m\u00fcr\u00fcvvetinize diyecek yok!\u201d diyebilirsiniz. Maksad\u0131n\u0131z o i\u015fi be\u011fenmedi\u011finizi ve o z\u00e2t\u0131n m\u00fcr\u00fcvvetsizlik etti\u011finizi anlatmakt\u0131r.<br \/>\nAs\u0131l merci\u2018ini bey\u00e2n etmeyip de fele\u011fe, t\u00e2li\u2018e, insan kendi nefsine levm \u00fc \u2018it\u00e2b etmek dahi bir tarz-\u0131 kin\u00e2ye, bir tavr-\u0131 ta\u2018r\u00eezdir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nFelek dedikleri ol n\u00e2-bek\u00e2r-\u0131 s\u00fcfl\u00eedir<br \/>\nNedir bu ehl-i dilin \u00e7ekdi\u011fi \u2018az\u00e2b u elem<br \/>\nBir iki m\u00fcltezemi eyledi hav\u00e2le bana<br \/>\nKi i\u015ftir\u00e2k ile itmi\u015fler iltiz\u00e2m-\u0131 sitem<br \/>\nNef\u2018\u00ee<br \/>\nTevriye ve Telm\u00eeh<br \/>\nTevriye ve telmih, di\u011fer bir \u015feyi h\u00e2t\u0131ra getirmek i\u00e7in bir \u015feyi s\u00f6ylemektir. Ta\u2018y\u00een etti\u011fi \u015fey ile \u00eem\u00e2 veya b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn ihf\u00e2 etmek istedi\u011fi \u015fey-i di\u011fer aras\u0131nda bir m\u00fcn\u00e2sebet ve muv\u00e2fakat-\u0131 dak\u00eeka \u2018arz ederken onu ke\u015ff etmek k\u00e2riin ve s\u00e2mi\u2018ine \u2018\u00e2ittir.<br \/>\nT\u00e2rihe, es\u00e2tire, ahl\u00e2ka, \u2018\u00e2d\u00e2ta, efs\u00e2neye, dur\u00fbb-\u0131 ems\u00e2le vuk\u00fb\u2018\u00e2t ve hav\u00e2t\u0131r-\u0131 \u2018\u00e2diyeye velh\u00e2s\u0131l s\u00f6ylenen \u015fey ile miy\u00e2nelerde<\/p>\n<p>[92] dak\u00eek ve m\u00fcesser m\u00fcn\u00e2sebet bulunabilecek olan her h\u00e2le tevriye ve telm\u00eeh olunabilir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cYine o \u2018asr i\u00e7inde idi, ki Devletgir\u00e2y-\u0131 s\u00e2n\u00ee ikinci h\u00fcc\u00fbmunda Moskova taraflar\u0131na ate\u015f-zen-i istil\u00e2 olarak, \u015fim\u00e2lin karl\u0131 buzlu sahralar\u0131 i\u00e7inde \u00fc\u00e7 \u2018asr sonra gelecek bir cihangire ders-i \u2018ibret ve bir Rusya memuruna n\u00fcm\u00fbne-i imtis\u00e2l g\u00f6sterir gibi s\u0131n\u00e2\u2018i bir yanarda\u011f peyd\u00e2 eylemi\u015fti.\u201d<br \/>\n\u015eimdi bu \u2018ib\u00e2rede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u201ccih\u00e2ngir\u201d kelimesi b\u00fcy\u00fck Napolyon\u2019a ve Rusya memuru, kelimeleri de Moskova\u2019y\u0131 yakan Ruskovi\u00e7in\u2019e telm\u00eehtir.<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cYaln\u0131z karalar\u0131n sultan\u0131 de\u011fil- \u0130sl\u00e2miyeti- denizlerin de m\u00e2likesi g\u00f6rmek isterim!\u201d<br \/>\nBunda, bizce efs\u00e2neden ma\u2018d\u00fbd olan m\u00e2like-i dery\u00e2ya telm\u00eeh vard\u0131r.<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cBizce gerd\u00fbne-i per\u00ee-i gar\u00e2m<br \/>\n\u00c7ift olur v\u00e2s\u0131l-\u0131 sem\u00e2-y\u0131 mer\u00e2m\u201d<\/p>\n<p>[93]<br \/>\nBunda da es\u00e2tire irc\u00e2\u2018-i nazar olunarak- Yun\u00e2n\u00eelerin i\u2018tik\u00e2d\u0131nca- ilahet\u00fc\u2019l- h\u00fcsn\u00fcn bir \u00e7ift g\u00fcvercin ko\u015fulmu\u015f arabas\u0131na telm\u00eeh olunuyor.<br \/>\n\u2018\u0130zzet Molla Ke\u015fan\u2019da iken:<br \/>\n\u0130\u015fittik ki siz \u015f\u00e2\u2018ir-i \u015f\u00e2hs\u0131z<br \/>\nMa\u2018\u00e2rif semev\u00e2t\u0131na m\u00e2hs\u0131z<br \/>\nDegil haddimiz ger\u00e7i \u00e7ald\u0131rmasaz<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl bir iki nagme eyler niy\u00e2z<br \/>\n\u0130lh\u00e2h\u0131nda bulunan herzevekile, Molla\u2019n\u0131n:<br \/>\nDidim bedce \u00e7\u0131km\u0131\u015fd\u0131 avaz\u0131m\u0131z<br \/>\nSitanbulda terk eyledik saz\u0131m\u0131z<br \/>\nYolundaki cevab\u0131 da tevriye ve telm\u00eehi \u015f\u00e2mildir.<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\n\u201cS\u00eenesinde sanma bostand\u0131r o mihr-i \u2018ismetin<br \/>\n\u015eakk id\u00fcp koymu\u015f yed-i i\u2018c\u00e2z-\u0131 m\u00e2h\u0131 koynuna\u201d<br \/>\nBundaki telmih- \u015fakk\u00fc\u2019l-kamer-e \u2018\u00e2ittir.<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cY\u00e2rimin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yine z\u00fclf-i siy\u00e2h\u0131 boynuna<br \/>\nEski \u015f\u00e2\u2018irlerce k\u00fcfr itmi\u015f g\u00fcn\u00e2h\u0131 boynuna\u201d<\/p>\n<p>[94]<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nHi\u00e7bir v\u00e2lide n\u00fbr d\u00eedesinin Ka\u2018bet\u00fcl-\u2018u\u015f\u015f\u00e2k-\u0131 m\u00fcc\u00e2virlerinden bulundu\u011fu i\u00e7in a\u011flar m\u0131?<br \/>\nMerhum Mu\u2018allim N\u00e2ci<br \/>\nBuradaki Ka\u2018bet\u00fcl-\u2018u\u015f\u015f\u00e2k Moll\u00e2 Cami\u2019nin, derg\u00e2h-\u0131 Hazret-i Mevl\u00e2n\u00e2 hakk\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi:<br \/>\nKa\u2018bet\u00fcl-\u2018u\u015f\u015f\u00e2k b\u00e2\u015fed in mak\u00e2m<br \/>\nHer ki n\u00e2k\u0131s amed inc\u00e2 \u015fed tem\u00e2m<br \/>\nbeytine telm\u00eehtir.<br \/>\nDur\u00fbb-\u0131 ems\u00e2lden telm\u00eehe mis\u00e2l:<\/p>\n<p>Be\u011fenmezse y\u00e2r\u00e2n k\u0131z\u0131n virmes\u00fcn!<br \/>\nS\u00e2bit<br \/>\nB\u0131y\u0131klar\u0131n\u0131 balta kesmez hele<br \/>\nVeleh\u00fc<br \/>\nOyur ejderin kuyru\u011fun basd\u0131lar<br \/>\nVeleh\u00fc<br \/>\nOkun att\u0131 terki\u015f y\u00e2y\u0131n asd\u0131 kavs<br \/>\nKiri\u015f k\u0131rmak \u00fczre ayak basd\u0131 kavs<br \/>\nVeleh\u00fc<\/p>\n<p>[95]<br \/>\nKapak att\u0131 mi\u011ffer olup z\u00eer-i p\u00e2y<br \/>\nVeleh\u00fc<br \/>\nYine kazd\u0131\u011f\u0131 kuyuya d\u00fc\u015ft\u00fc \u00e7eh<br \/>\nVeleh\u00fc<br \/>\nDuman att\u0131r\u0131r d\u00fc\u015fmana r\u00fczgar<br \/>\nVeleh\u00fc<\/p>\n<p>Tezad ve muk\u00e2bele<br \/>\nTezad ve muk\u00e2bele denilen \u015fey her ne olursa olsun iki fikr-i muh\u00e2lifin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan \u2018ib\u00e2rettir. N\u00e2m\u0131na t\u0131b\u00e2k veya mut\u00e2b\u0131ka dahi denilir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nA\u011flar\u0131n h\u00e2t\u0131ra geldik\u00e7e g\u00fcl\u00fc\u015ft\u00fcklerimiz.<br \/>\nL\u00e2edr\u00ee<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nYaz gelir ezh\u00e2r a\u00e7ar bin d\u00fcrl\u00fc \u015fevk<br \/>\nK\u0131\u015f gelir karlar ya\u011far bir ba\u015fka zevk<br \/>\nRec\u00e2iz\u00e2de Mahmud Ekrem<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n_ \u2026\u2026\u2026Gel sohbetle h\u00e2t\u0131r\u0131 \u015f\u00e2d\u00e2n iden \u00e7ocuk!<\/p>\n<p>[96]<br \/>\n_ \u0130\u015fte geldim y\u00e2!<br \/>\n_ Bakay\u0131m ellerine\u2026 yine \u00fc\u015f\u00fcm\u00fc\u015fs\u00fcn\u2026<br \/>\n_ \u00dc\u015f\u00fcmedim\u2026 Hi\u00e7 \u00fc\u015f\u00fcr m\u00fcy\u00fcm\u2026 A\u011fabeyimin odas\u0131 da s\u0131cak\u2026<br \/>\n_ E ne yapt\u0131n\u0131z a\u011fabeyle bakay\u0131m?<br \/>\n_ Hi\u00e7\u2026 Dondurma yedik\u2026<br \/>\n_ Daha?<br \/>\n_ Daha\u2026 Masal s\u00f6yledim.<br \/>\n_ Ey?<br \/>\n_ Masal s\u00f6ylerken a\u011fabeyim g\u00fcl\u00fcyordu\u2026 Ben de g\u00fcld\u00fcm\u2026 Dad\u0131m a\u011flad\u0131!..<br \/>\nVeleh\u00fc<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nB\u00eeg\u00e2ne me\u015freb etmedi bir \u00e2\u015fin\u00e2 nazar<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nVakt-i \u015f\u00e2d\u00ee de gelir mevsim-i mihnet de ge\u00e7er<br \/>\nVeleh\u00fc<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nM\u00e2temi hem h\u00e2ne-i s\u00fbr olamas\u0131n bir kimsenin!<br \/>\nVeleh\u00fc<\/p>\n<p>[97]<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nSam\u00eemi matlebim ayr\u0131lmamakt\u0131 bir nefes senden<br \/>\nFir\u00e2k\u0131nla vis\u00e2l-i mevte olsam \u00e7ok mudur t\u00e2lib<br \/>\nBen art\u0131k sarfa \u00fcmm\u00eed eylemem nakd-i hay\u00e2t\u0131mdan<br \/>\nPer\u00ee\u015f\u00e2n oldum ey serm\u00e2ye-i cemiyyetim g\u00e2lib<br \/>\nHul\u00fbs\u00ee Dede<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nVef\u00e2 ki bir haslet-i \u2018ulviyedir, te\u015fhis etse p\u00e2kize ve ma\u2018s\u00fbm bir melek olur. Vef\u00e2ya hiy\u00e2netle muk\u00e2bele ki bir den\u00e2et-i sef\u00eeledir, tecess\u00fcm etse bir ibl\u00ees olur.<br \/>\nRec\u00e2iz\u00e2de Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Di\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201c\u00d6yle siyah \u00e7ehreli y\u00fcz binlerce mahlukat\u0131n kefenlere b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f olduklar\u0131 halde kar\u015f\u0131ma geli\u015fi \u00fcst\u00fcne f\u0131rt\u0131na bulutu \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f bir m\u00fcteharrik kabristan gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nBu \u015feb benimle ey melek-zeb\u00e2n g\u00fcz\u00e2r olur m\u0131s\u0131n<br \/>\nDil-i haz\u00e2n res\u00eedeye dem-i bah\u00e2r olur m\u0131s\u0131n<br \/>\nMenemenli-z\u00e2de T\u00e2hir<\/p>\n<p>[98]<br \/>\n\u0130\u015fte yukar\u0131dan beri yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z mis\u00e2llerde g\u00f6r\u00fclen yaz, k\u0131\u015f, a\u011flamak, g\u00fclmek, b\u00eeg\u00e2ne, \u00e2\u015fin\u00e2, \u015f\u00e2d\u00ee, mihnet, m\u00e2tem, s\u00fbr, cemiyyet, peri\u015fanl\u0131k, melek, iblis, piy\u00e2de, s\u00fcvar, vermek, almak, siyah, beyaz, bahar, hazan, has\u0131l\u0131 bir birine muh\u00e2lif kelimelerden hus\u00fble gelen tezad\u0131n mecaz-\u0131 tahy\u00eel\u00ee env\u00e2\u2018\u0131n en g\u00fczellerinden oldu\u011funu yine b\u00e2l\u00e2ya derc eyledi\u011fimiz ems\u00e2l-i edebiye isbat eder.<br \/>\nTezad k\u00e2riyenin fikrine intib\u00e2h verecek ve kalbine tesir edecek s\u00fbrette yap\u0131l\u0131rsa makbul olur.<br \/>\nYoksa yerden sonra g\u00f6k, beyazdan sonra siyah, sabahdan sonra ak\u015fam getirecek diye zor\u00e2ki tezadlara k\u00e2il olmak hi\u00e7bir zaman nazar-\u0131 ra\u011fb\u0131t\u0131 celb edemez.<br \/>\nEdeb-i Kel\u00e2m<br \/>\nEdeb-i kel\u00e2m, kelime-i mevz\u00fb\u2018as\u0131yla ifadesi halinde nezaket ve letafetten biri olacak ve yahud kaba ve d\u00fcr\u00fc\u015ft g\u00f6r\u00fcnebilecek olan mev\u00e2d ve efkar\u0131 kelama bir tavr-\u0131 mahs\u00fbs vererek ta\u2018bir ve tefh\u00eem eylemektir. \u0130sti\u2018m\u00e2li \u00fc\u00e7 suretle olur.<br \/>\nBirincisi, bir fikri tevsi\u2018 ve tezyin i\u00e7indir.<\/p>\n<p>[99]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nMe\u011fer bir subh-dem bu z\u00e2l-i gerd\u00fbn<br \/>\nSipihrin d\u00e2menin k\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 p\u00fcr h\u00fbn<br \/>\nMe\u011fer kim vaz\u2018-\u0131 haml itmi\u015fdi n\u00e2h\u00eed<br \/>\nAn\u0131n\u00e7\u00fcn kan i\u00e7inde do\u011fdu hur\u015f\u00eed<br \/>\nDo\u011furdu subh-dem b\u00e2n\u00fb-y\u0131 devr\u00e2n<br \/>\nBir altun ba\u015fl\u0131 s\u0131rma sa\u00e7l\u0131 o\u011flan<br \/>\n\u00c2h\u00ee<br \/>\n\u015eimdi \u015f\u00e2\u2018ir bunu do\u011fruca ifade etmek laz\u0131m geldi \u201cSabah oldu, g\u00fcne\u015f do\u011fdu\u201d diyecekti. Edeb-i kelam ile fikrine v\u00fcs\u2018at ve letafet veriyor. \u2018\u0130zzet Mola Ke\u015fan\u2019a giderken, k\u00e2r-\u0131 kad\u00eem arabalar i\u00e7inde \u00f6teye beriye yap\u0131\u015f\u0131k olan aynalarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u2018aksinin s\u00fbret ve hareketini edeb-i kel\u00e2m ile takd\u00eer etmi\u015ftir, ki bu meziyet-i cel\u00eelenin behak kadri takd\u00eer edilmek i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fi\u2018ri ber-vech-i \u00e2t\u00ee nakl eyledik:<br \/>\nRef\u00eekim idi bir s\u00fchen-ver ki\u015fi<br \/>\nBana mahrem olsun mu ya her ki\u015fi<br \/>\n\u2018Acep \u015f\u00e2\u2018ir-i p\u00e2k-i \u2018uzb\u00fcl-bey\u00e2n<br \/>\nSuhend\u00e2n-\u0131 seher-afer\u00een zaman<\/p>\n<p>[100]<br \/>\nEd\u00eeb \u00fc nut\u00fbk u z\u00e2if-\u015fin\u00e2s<br \/>\nLeb\u00eeb \u00fc hul\u00fbk u let\u00e2if-\u015fin\u00e2s<br \/>\nBu \u2018\u00e2lemde ancak h\u00fcner-ver odur<br \/>\nNaz\u00eerim benim var ise ger odur<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2bih bana s\u00fbret \u00fc s\u00eereti<br \/>\nH\u00fcnerde hem\u00e2n and\u0131r\u0131r \u2018\u0130zzeti<br \/>\nO bana ben ona id\u00fcp ser-f\u00fcr\u00fb<br \/>\nBir ag\u0131zdan eyler idik g\u00fcft-g\u00fb<br \/>\nBer\u00e2ber bakard\u0131 nig\u00e2h eylesem<br \/>\nBakup bir har\u00e2ma g\u00fcn\u00e2h eylesem<br \/>\n\u0130kincisi, bir \u015feyin \u2018\u00e2d\u00eeli\u011fini \u00f6rtmek i\u00e7indir. Mesel\u00e2 bir \u00e7ehrenin terledi\u011fini \u015fu yolda tasvir etmek gibi:<br \/>\nKat kat d\u00fc\u015f\u00fcp ol per\u00ee hic\u00e2ba<br \/>\nGark old\u0131 g\u00fcl\u00e2b-\u0131 \u0131st\u0131r\u00e2ba<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bir faide-i edebiyede tekrar\u0131 men\u2018 i\u00e7indir. Buna mis\u00e2lde, tezad ve muk\u00e2bele bahsinde ge\u00e7en misal-i mens\u00fbrdur. Onda,<\/p>\n<p>[101]f\u0131kra-y\u0131 evvel\u00eenin (beyaz kefenleri) f\u0131kra-y\u0131 s\u00e2niyede (elbise-i mevt\u00e2ya) tahv\u00eel k\u0131l\u0131narak (tekrar)a meydan b\u0131rak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nTe\u015fh\u00ees ve \u0130nt\u00e2k<br \/>\nZinde ve meyyit, h\u00e2z\u0131r ve g\u00e2ib, hak\u00eek\u00ee ve hay\u00e2l\u00ee, cism\u00e2n\u00ee ve r\u00fbh\u00e2n\u00ee, mahl\u00fbk\u00e2t ve e\u015fyaya his ve lisan vererek s\u00f6z s\u00f6yletmek demektir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nCennetden u\u00e7up sem\u00e2ya bir h\u00fbr<br \/>\nBurc-\u0131 hamele tek\u00e2b\u00fcl itmi\u015f<br \/>\nY\u00e2hut ki d\u00fc\u015f\u00fcp zem\u00eene bir n\u00fbr<br \/>\nK\u0131z s\u00fbretine temess\u00fcl itmi\u015f<br \/>\nBir nazl\u0131 kuzu olunca manz\u00fbr<br \/>\n\u00c2m\u00eez-\u015fine-i tem\u00e2y\u00fcl itmi\u015f<br \/>\nG\u00f6\u011fs\u00fcnde tutup o nev-hay\u00e2t\u0131<br \/>\nEyler \u015fu zeminde iltif\u00e2t\u0131:<\/p>\n<p>Ey k\u00f6rpe kuzu vef\u00e2-g\u00fcz\u00een ol<br \/>\nKa\u00e7ma o kadar seni sevenden<\/p>\n<p>[102]<br \/>\nTerk eyle teha\u015f\u015fii em\u00een ol<br \/>\nGelmez sana bir has\u00e2r benden<br \/>\n\u00c7\u0131k s\u00eeneme \u00e7\u0131k da dil-ni\u015f\u00een ol<br \/>\nKes ra\u011fbetini biraz \u00e7emenden<br \/>\nKehv\u00e2re sana kuca\u011f\u0131m olsun<br \/>\nB\u00e2l\u00een-i serin yana\u011f\u0131m olsun<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<br \/>\nDi\u011fer Mis\u00e2l:<br \/>\nBahar mevsiminde ezh\u00e2r-\u0131 reng\u00e2renk ile m\u00fczeyyen bir \u00e7ay\u0131r i\u00e7inde otlar\u0131n, \u00e7i\u00e7eklerin aras\u0131nda saklanm\u0131\u015f olan bir b\u00f6cek nazar-\u0131 dikkatini bir kelebe\u011fe hasr etmi\u015f idi, ki kelebe\u011fin bir reng-i let\u00e2fet-nis\u00e2r ile \u00e2r\u00e2yi\u015f-y\u00e2b olup \u00e7i\u00e7ekten \u00e7i\u00e7e\u011fe gezerdi. Zavall\u0131 b\u00f6cek m\u00fctehassir\u00e2ne bir \u00e2h ederek dedi ki:<br \/>\n_ \u015eu kelebek t\u00e2li\u2018i ile benim t\u00e2li\u2018im aras\u0131nda ne kadar b\u00fcy\u00fck bi fark var. Hilkat ona her let\u00e2feti bah\u015f etmi\u015f, bana ise hi\u00e7!<br \/>\nSel\u00e2nikli Fazl\u0131 Necib<\/p>\n<p>Di\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cBen eylesem gerek gice g\u00fcnd\u00fcz du\u2018\u00e2 size<br \/>\nOlsun bu \u015feb cih\u00e2nda ne varsa fed\u00e2 size<br \/>\nBir lahza-i s\u00fcr\u00fbra o m\u00e2tem kar\u0131\u015fmasun<br \/>\n\u015eek virmes\u00fcn o h\u00e2t\u0131ra n\u00e2-be-c\u00e2 size<\/p>\n<p>[103]<br \/>\nHatt\u00e2 bana terahh\u00fcm ile kendi de onun<br \/>\nS\u00f6yler ki \u00e2sumandan id\u00fcp iltic\u00e2 size<br \/>\n\u2018\u00c2lemde yok i\u015fim bana \u2018\u00e2lem kar\u0131\u015fmasun<br \/>\nKalsun lez\u00e2iz ile cih\u00e2n-\u0131 fen\u00e2 size\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nZavall\u0131 \u00f6ks\u00fcz! B\u00f6yle \u201cneneci\u011fim!.. neneci\u011fim!..\u201d diyerek uyand\u0131ktan ve mezara bir nazar-\u0131 hicran-\u0131 eserle bakt\u0131ktan sonra gayet l\u00e2kaydane bir tavr ile \u015f\u00f6yle s\u00f6yledi:<br \/>\n_ Ho\u015f imdi neneci\u011fim!.. \u0130\u015fte ben art\u0131k gidiyorum!.. Sana dar\u0131ld\u0131m!.. Hi\u00e7 neneler bir yere gittikleri vakit \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 beraber g\u00f6t\u00fcrmezler mi? Evvel sen kom\u015fuya gitsen beni g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcn!.. \u015eimdi ne oldu da beni b\u0131rakt\u0131n?.. Kime b\u0131rakt\u0131n?.. Bak ben sana geldim de sen beni istemiyorsun!.. Ad\u0131m\u0131 bile \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131yorsun!.. Beni g\u00f6rece\u011fin gelmedi mi? Sana dar\u0131ld\u0131m art\u0131k!.. Gidiyorum.<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2kele<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2kele, muh\u00e2tabada bir taraf\u0131n \u00eerad etti\u011fi bir kelimeyi taraf-\u0131<\/p>\n<p>[104] di\u011ferin dahi evvelki ma\u2018n\u00e2ya az \u00e7ok mug\u00e2yir olarak, isti\u2018m\u00e2l etmesinden hus\u00fble gelir.  Mesel\u00e2 \u201c B\u00f6yle \u015fey h\u00e2t\u0131ra gelir mi?\u201d dendi\u011fi zaman \u201c H\u00e2t\u0131ra geldi\u011fini bilmem fakat vuk\u00fb\u2018a geliyor!\u201d S\u00f6z\u00fcyle mukabelede vuk\u00fb\u2018a gelmek hat\u0131ra gelme\u011fe m\u00fc\u015f\u00e2kele olur.<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2kele bazen muhatab\u0131n\u0131n hen\u00fcz \u00eerad etmedi\u011fi ve fakat \u00eerad etmek ihtimali olan bir kelime ile de olur.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cDeli ihtiyar! Deli ihtiyar! Demincek bana nasihat veren sen de\u011fil miydin? Sana gen\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 dedimse seksen ya\u015f\u0131ndan sonra gen\u00e7lik et demedim ya!.. Nasihat verip  dururken g\u00f6n\u00fcl verdim mi diyeceksin?..\u201d<br \/>\n\u201c\u015eu misali de \u00eerad edelim:<br \/>\n\u201cDemek ki sen ben ziy\u00e2d\u0131n yaras\u0131n\u0131 ba\u011flam\u0131\u015fs\u0131n, ben ziyad da senin \u015fark\u0131n\u0131 ba\u011flam\u0131\u015f, m\u00fc\u015ffik\u00e2ne bir mu\u00e2meleye \u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne bir muk\u00e2bele!\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nKendi bazen gelir amma s\u00f6z\u00fc gelmez kaleme!<br \/>\nL\u00e2edr\u00ee<\/p>\n<p>[105]<\/p>\n<p>\u00ceham<br \/>\nSanat-\u0131 \u00eehamdi\u011fer bir fikir ve maksada hamli m\u00fcmk\u00fcn olacak surette s\u00f6z s\u00f6ylemektir, ki ikisi de hak\u00eeki veya bir hak\u00eeki di\u011feri mec\u00e2zi olmak \u00fczere iki manal\u0131 elf\u00e2z-\u0131 isti\u2018m\u00e2lden hus\u00fble gelir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nMeclis-i erb\u00e2b-\u0131 dil bir lahza sensiz olmasun<br \/>\nH\u00fcrmetin ink\u00e2r iden \u2018\u00e2lemde h\u00fcrmet g\u00f6rmes\u00fcn\t\t\t\t\t\t\t\tNef\u2018\u00ee<br \/>\n\u0130\u015fte, yukar\u0131ki beyitteki h\u00fcrmet ile, Nef\u2018\u00ee\u2019nin beytindeki h\u00fcrmet hem ta\u2018z\u00eem, hem de har\u00e2m manas\u0131na gelir.<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nKehh\u00e2l g\u00f6z a\u00e7makda \u2018aceb m\u00fckh\u00fcle s\u00fcrmez<br \/>\nBir kerre \u00e7eken d\u00eedesine bir dahi g\u00f6rmez<br \/>\nReis\u00fcl-k\u00fcttab \u2018\u00c2rif<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201c_ Nikah k\u0131y\u0131lacak \u00f6yle mi?<br \/>\n_ Evet k\u0131y\u0131lacak!.. Mutlaka k\u0131y\u0131lacak!.. Karar verildi bitti, Anlad\u0131n m\u0131?<\/p>\n<p>[106]<br \/>\n_ \u2026.ye mi? (kime k\u0131yma\u011fa) karar verdiniz?<br \/>\n_ Nikah nikah! Anl\u0131yor musun? Bir daha s\u00f6yleyim k\u0131y\u0131lacak!<br \/>\n_ \u00d6yle ise \u2026..de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hal nedir? Nikah lak\u0131rd\u0131s\u0131 olunca neden \u00f6yle acayip hale geldi de gitti?<br \/>\n_ Adam utand\u0131 da gitti. Dikkat etmiyor musunuz? Bu g\u00fcnlerde sevin\u00e7 delisi olmu\u015f! Ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor.<br \/>\n_ Evet, evet! Utand\u0131 da gitti. Hem o kadar utand\u0131 ki zannederim bu gidi\u015fle yere (ge\u00e7ecek!..)\u201d<br \/>\n\u00ceham bazen bir m\u00fcnasebet, bir n\u00fckte i\u00e7in yap\u0131l\u0131r:<br \/>\nMisal:<br \/>\nBin ya\u015fa ey vez\u00eer-i dery\u00e2-dil<br \/>\nAsaf-\u0131 b\u00ee-mu\u2018\u00e2dil \u00fc \u2018\u00e2dil<br \/>\nVer donanmaya takviyet \u015f\u00e2nd\u0131r<br \/>\nGemisin kurtaran kapud\u00e2nd\u0131r<br \/>\nBahre \u00e7\u0131ksan hava sana yol a\u00e7ar<br \/>\nDalgalar havf u heybetinle ka\u00e7ar<br \/>\nYana\u015f\u0131rsan ken\u00e2r-\u0131 bahre vel\u00ee<br \/>\n\u00c7a\u011f\u0131r\u0131r da\u011flar \u201cMuhammed Ali!\u201d<br \/>\n\u015ein\u00e2si<\/p>\n<p>[107]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nK\u00e2lub-\u0131 Nef\u2018\u00ee-i mu\u2018ciz g\u00fbdan o reng-i suhen mahl\u00fbl<br \/>\nSahn-\u0131 senc\u00e2n-\u0131 olmu\u015fd\u0131 her bir \u2018asrda t\u00e2lib<br \/>\n\u0130dince \u015fimdi da\u2018va tab\u2018\u0131m ol c\u00e2h-\u0131 mu\u2018all\u00e2y\u0131<br \/>\nDidi h\u00fckk\u00e2m-\u0131 d\u00eev\u00e2n kaz\u00e2 \u201cel-h\u00fckm\u00fcl- g\u00e2lib\u201d<br \/>\nG\u00e2lib Bey<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u015eu\u2018ar\u00e2 haylini defter idicek kilk-i kaz\u00e2<br \/>\nMahv u isb\u00e2t ile p\u00fcr k\u0131ld\u0131 nice evr\u00e2k\u0131<br \/>\nKaz\u0131d\u0131 niceyi yanl\u0131\u015f diy\u00fc bu defterden<br \/>\nB\u00e2ki\u2019ye id\u00fcp i\u015f\u00e2ret didi \u201csahh\u00fc\u2019l-b\u00e2k\u00ee!\u201d<br \/>\nB\u00e2k\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nN\u00e2biy\u00e2 \u00e2mede \u015f\u00e2yand\u0131r ezelden dinse<br \/>\nN\u00fcsha-i n\u00e2dire z\u00e2-y\u0131 \u00e7emenist\u00e2n-\u0131 na\u2018\u00eem<br \/>\nT\u00e2ze h\u00e2misi zuh\u00fbr eyledi\u011fim g\u00fb\u015f itdik<br \/>\nEylemi\u015f h\u00fcsn-i him\u00e2yetle har\u00e2b\u0131n term\u00eem<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nSen ey s\u00fcr\u00fbr u \u00e2n-\u0131 ruhs\u00e2r\u0131 g\u00fcl-g\u00fbn<br \/>\nNolur itsen beni bir kerre memnun<\/p>\n<p>[108]<br \/>\nOlur \u2018a\u015fk\u0131nla ahv\u00e2lim di\u011fer-g\u00fbn<br \/>\nGam-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131nla (Leyl\u00e2) old\u0131 Mecn\u00fbn<br \/>\nLeyla Han\u0131m<\/p>\n<p>M\u00fcb\u00e2la\u011fa<br \/>\nEkerem Bey Talim-i Edebiyat\u2019ta, m\u00fcbala\u011fay\u0131 tarif i\u00e7in \u201c m\u00fcbala\u011fa bir \u015feyi vas\u0131fta mahiyetinin birka\u00e7 derece ya m\u00e2fevkine \u00e7\u0131karmak veya m\u00e2d\u00fbnuna indirmektir\u201d demi\u015f. V\u00e2k\u0131a m\u00fcbala\u011fan\u0131n en do\u011fru tarifi de budur. Sizin anlayaca\u011f\u0131n\u0131z gibi s\u00f6ylemek laz\u0131m ise denilir ki, m\u00fcbala\u011fa \u015fair\u00e2ne ve ed\u00eeb\u00e2ne yalan s\u00f6ylemekten ibarettir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cFirkatin bu kadar \u015fed\u00eed bir azap, intizar\u0131n bu kadar dil-s\u00fbz bir ate\u015f oldu\u011funu bilmezdim. G\u00f6zlerim tema\u015f\u00e2-y\u0131 cemalinden d\u00fbr olal\u0131 sekiz g\u00fcn oldu. V\u00fccudum seksen sene mezarlarda kalm\u0131\u015f da b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn mahv olma\u011fa y\u00fcz tutmu\u015f meyyitlere benziyor!..\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cSarsar\u0131n \u015fiddeti ile kum deryalar\u0131n\u0131n s\u00fcrat-i ink\u0131lab\u0131 yerleri g\u00f6kleri lerze-n\u00e2k-\u0131 deh\u015fet g\u00f6sterdi\u011fi halde yine sebat-\u0131 azminde<\/p>\n<p>[109] kat\u2018\u00e2 za\u2018f ve teredd\u00fcte d\u00fc\u015fmeyerek bora-y\u0131 n\u00e2-reftenin bin t\u00fcrl\u00fc me\u015fakkatine galebe ile Nil kenar\u0131na vas\u0131l oldu\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nP\u00fcr gazab yok cevab-\u0131 Mus\u00e2da<br \/>\nEli t\u0131g-\u0131 hay\u00e2t-\u0131 fers\u00e2da<br \/>\nBir cevab almay\u0131nca kendinden<br \/>\nF\u00e2ris\u00e2n olmak istey\u00fcp rehzen<br \/>\nHamle g\u00f6sterdiler o \u015f\u00eer-i nere<br \/>\nC\u00fcmlesin p\u00e2re p\u00e2re y\u0131gd\u0131 yere<br \/>\n\u00d6teki atl\u0131lar ko\u015fup birden<br \/>\nK\u0131ld\u0131lar kasd-\u0131 M\u00fbsa-y\u0131 yekten<br \/>\nGer\u00e7i p\u00ee\u015f \u00fc pesinde d\u00fc\u015fman \u00e7ok<br \/>\nLik M\u00fbsada h\u00ee\u00e7 perv\u00e2 yok<br \/>\nNazar\u0131nda n\u00fcm\u00e2yi\u015f-i han\u00e7er<br \/>\nMevc-i \u00e2b-\u0131 hay\u00e2t\u0131ndan ho\u015f-ter<br \/>\nT\u0131g-\u0131 \u00eez elde arkada cev\u015fen<br \/>\nP\u00ee\u015f-i a\u2018d\u00e2da kal\u2018a-i \u00e2hen<br \/>\nKalbi bir r\u00fctbe bulm\u0131\u015f istihk\u00e2m<br \/>\nUyanmaz bin k\u0131y\u00e2met itse k\u0131y\u00e2m<br \/>\nMerhum Muallim N\u00e2ci<\/p>\n<p>[110]<br \/>\nM\u00fcbala\u011fada en ziyade g\u00f6zedilecek madde, yaz\u0131lan \u015feyin hakikate m\u00fc\u015fabehetidir. Hakikate m\u00fc\u015fabeheti tecav\u00fcz eden m\u00fcbala\u011fa merdud olur. Ondan bir \u015feyi tasavvur olunamaz.<br \/>\nMisal:<br \/>\nYine iri\u015fdi temm\u00fbz old\u0131 cih\u00e2n p\u00fcr tef \u00fc t\u00e2b<br \/>\nGirdi bir hilkate hep ate\u015f \u00fc b\u00e2d ab u t\u00fcr\u00e2b<br \/>\nNef\u2018\u00ee<br \/>\nMatla\u2018\u0131ndaki m\u00fcbala\u011fa biraz hakikate \u015feb\u00eeh bir \u015fey oldu\u011fu i\u00e7in, kabul olunur.<br \/>\nFakat:<br \/>\nDonar so\u011fukdan efendi semender ate\u015fde<br \/>\nBir iki g\u00fcn dahi b\u00f6yle eserse sarsar<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\nBeyti m\u00fcbalagat-\u0131 merd\u00fbdeyi h\u00e2vidir.<br \/>\n\u015euras\u0131n\u0131 da unutmayal\u0131m, ki baz\u0131 m\u00fcbala\u011fa \u2013lat\u00eefe ve mizahtan ibaret olmak \u015fart\u0131yla- hakikate \u015feb\u00eeh olmasa bile makbuld\u00fcr.<br \/>\nLat\u00eefede m\u00fcbala\u011faya misal:<br \/>\n\u201cHindistan\u2019da sabahtan bir iki saat sonra yolculuk pek zahmetli olur. Ya mehtapta yahud sabah karanl\u0131\u011f\u0131nda gitmeli, \u00e7\u00fcnk\u00fc<\/p>\n<p>[111] g\u00fcnd\u00fcz yola \u00e7\u0131k\u0131lacak olursa adam s\u0131caktan \u00e2deta eriyor da y\u00fcr\u00fcyecek yerde aka aka gidiyor. Hareket etmiyor da \u00e2deta cereyan ediyor!..<\/p>\n<p>Mecaz Tebli\u011f\u00ee<br \/>\nYukar\u0131dan beri tarif ve izah olunan mecaz-\u0131 tahayy\u00fcl\u00ee enva\u0131ndaki h\u00e2sse, e\u015fyan\u0131n menaz\u0131r ve e\u015fkalini tebdil ve tenv\u00ee\u2018 kendilerini i\u2018z\u00e2m suretlerini ihf\u00e2 veyahut di\u011fer yeni bir heyette arz ederek bir tak\u0131m tehayy\u00fcl\u00e2t\u0131 nazar-\u0131 mefk\u00fcreden imr\u00e2r etmekten ibaret oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck, mecaz-\u0131 tebli\u011f\u00eedeki meziyet ise efkar ve m\u00fclahazat\u0131n beyan ve tabirinde \u00fcsl\u00fbb-\u0131 hakikide olmayan baz\u0131 evz\u00e2\u2018 ve harek\u00e2t\u0131 ir\u00e2e etmekten ibarettir. Mecaz-\u0131 tebli\u011f\u00eedeki meziyy\u00e2t-\u0131 edebiyye \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>[112]<br \/>\n1.\t\u0130ltifat<br \/>\n2.\t\u0130stifham<br \/>\n3.\tNid\u00e2<br \/>\n4.\t Kat\u2018<br \/>\n5.\tTerd\u00eed<br \/>\n6.\tR\u00fcc\u00fb\u2018<br \/>\n7.\tAks<br \/>\n8.\tTekr\u00eer<br \/>\n9.\tTedr\u00eec<br \/>\n\u0130ltif\u00e2t<br \/>\n\u0130ltif\u00e2t denilen \u015fey, bir hali, bir maksad\u0131 bir vakay\u0131 beyanda devam ederken, haz\u0131r ve gaib-i hakik\u00ee ve hayal\u00ee zinde ve meyyit bir \u015fahsa veya cemad\u00e2ttan bir \u015feye tevc\u00eeh-i hitap etmektir.\tMisal:<br \/>\nAncak bu kadar zay\u0131f ve kemter\u00een olan bu nur-\u0131 aks ile d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm bu zul\u00fcm\u00e2t-\u0131 yeisten ben nas\u0131l \u00e7\u0131kay\u0131m? U\u011frad\u0131\u011f\u0131m bu firkat aile-s\u00fbz i\u00e7inde ben nas\u0131l teselli bulay\u0131m?<br \/>\nDil\u00e2ra! Ey ma\u015fuka-y\u0131 b\u00ee-v\u00fccud! Ey hayal olmu\u015f emel! Ey c\u00e2n\u00e2ne-i adn-ni\u015f\u00een! Ey n\u00fch\u00fcfte-i nur-nazar! G\u00f6r\u00fcyor musun nas\u0131l a\u011fl\u0131yorum?<br \/>\nRecaizade Mahmud Ekrem<br \/>\n\u0130stifh\u00e2m<br \/>\n\u0130tifh\u00e2m s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya birtak\u0131m sualler \u00eer\u00e2d eylemekten<\/p>\n<p>[113] \u0130barettir. Fakat bu yolda, suallerden maksat cevap almak de\u011fil, belki efkar ve hissiyat\u0131 daha v\u00e2z\u0131h, daha \u015fed\u00eed, daha m\u00fcessir  bir yolda meydana \u00e7\u0131karmak, muhatab\u0131 tehy\u00eec, ikn\u00e2\u2018, ic\u00e2b etmektir. Bunu istifham-\u0131 \u2018\u00e2d\u00eeden tefr\u00eek i\u00e7in nam\u0131na (tecah\u00fcl-i \u00e2rif) demek de olabilir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nYoksa bunu sen kolay m\u0131 sand\u0131n?<br \/>\nGam le\u015fkerini alay m\u0131 sand\u0131n?<br \/>\n\u015eeyh Galib<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cHangi bir derdimi hicr\u00e2n ile ta\u2018d\u00e2d ideyim<br \/>\nSen de d\u00e2d itmez isen ben kime fey\u00e2d ideyim\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nBiz bunlara bak\u0131p hayrette kal\u0131yoruz. \u201cTelemak yaz\u0131l\u0131r kitap m\u0131? Larpoetik yap\u0131lr eser mi? \u0130tali olmaz \u015fey! Tart\u00fcf mucize!\u201d diye s\u00f6yl\u00fcyoruz. Bunlar\u0131n ne suretle meydana getirildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr m\u00fcy\u00fcz?<br \/>\nMuallim Naci<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nTa\u2018rifine gitmemekdir evveli<br \/>\nTa\u2018rife gelir mi hi\u00e7 mevl\u00e2<br \/>\nMuallim Naci<\/p>\n<p>[114]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u0130tsen ne olur biraz tem\u00e2y\u00fcl<br \/>\nL\u00e2y\u0131k m\u0131 bu n\u00e2-be-c\u00e2 teg\u00e2f\u00fcl<br \/>\n\u2018Ali \u2018Ulv\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nMevt\u00e2 evine girer mi ihy\u00e2<br \/>\n\u0130hy\u00e2ya zah\u00eer olur m\u0131 mevt\u00e2<br \/>\n\u2018Ali Ferruh<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nMahr\u00fbm edilir mi hizmetinden<br \/>\nHavf eylemedin mi \u2018ismetinden<br \/>\nNid\u00e2<br \/>\nNid\u00e2 dedi\u011fimiz \u015fey ruhun b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck hislerini \u015fedid \u015fedid heyecanlar\u0131n\u0131 ih\u00e2tadan insan \u00e2ciz kald\u0131\u011f\u0131 zaman n\u00e2geh\u00e2n\u00ee izhar edilen feryad-\u0131 muztarib\u00e2neden ibarettir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cEy h\u00e2b-g\u00e2h\u00ee d\u00e2r\u00fc\u2019l-em\u00e2n\u00ee<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f zaman\u0131 ben y\u00e2da geldim\u201d<\/p>\n<p>[115]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cEy \u00e7arh tevakkuf et zaman ver<br \/>\nEy saat-\u0131 sa\u2018d am\u00e2n am\u00e2n ver\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cEy m\u00e2temi her yerde bana he-reh olan y\u00e2r<br \/>\nOldum yine bak mihr-i hay\u00e2lin ile b\u00ee-d\u00e2r\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cEy g\u00f6nl\u00fcm\u00fcn sa\u2018\u00e2deti bir ibtis\u00e2m\u0131n\u0131z<br \/>\nBilsem sizin melek mi ya h\u00fbri mi n\u00e2m\u0131n\u0131z?\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cO b\u00ee-vef\u00e2ya ni\u00e7\u00fcn kayd\u0131n ey felek \u2018acab\u00e2<br \/>\nNe lezzet anlad\u0131n ey mevt-i cism-i z\u00e2r\u0131ndan<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cEy insafs\u0131z evlad! Sen v\u00fccudunun ma\u2018d\u00e2s\u0131, gen\u00e7li\u011fin vaktinde hicap etmez misin ki b\u00fct\u00fcn zaman\u0131n\u0131 g\u00f6nl\u00fc\u011f\u00fc e\u011flendirme\u011fe sarf edersin de hanedan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn me\u015f\u00e2k-\u0131 mai\u015fetini ihtiyar pederinin a\u011farm\u0131\u015f ba\u015f\u0131na ve b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f boynuna b\u0131rak\u0131rs\u0131n?\u201d<br \/>\nNid\u00e2, muhataba tenbih i\u00e7in de olur.<\/p>\n<p>[116]<br \/>\nMisal:<br \/>\nEy taleb-gir-i enfes e\u015f\u2018\u00e2r<br \/>\nEyle dikkatle fevk \u00fc z\u00eere nazar<br \/>\n\u015eiirdir hep o g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn \u00e2s\u00e2r<br \/>\n\u015eiirdir hep o duydu\u011fun sesler<br \/>\nYerde bir k\u0131z, semada bir ahter<br \/>\nHer biri bir bed\u00ee\u2018e-i di\u011fer!<br \/>\nRecaizade Mahmud Ekrem<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nEy t\u00e2lib-i \u015feb-\u00e7er\u00e2g-\u0131 ma\u2018na<br \/>\n\u0130ns\u00e2f ile k\u0131l kel\u00e2m\u0131m \u0131sg\u00e2!<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib<\/p>\n<p>Kat\u2018<br \/>\nKat\u2018, if\u00e2desine devam olunmakta olan bir s\u00f6z\u00fc hen\u00fcz tamam olmaks\u0131z\u0131n ba\u011fteten (birden) keserek di\u011fer bir fikre ge\u00e7mektir. Fakat o suretteki kat\u2018 olunan s\u00f6z devam etemkte olan s\u00f6zden daha v\u00e2z\u0131h, daha beli\u011f olsun.<\/p>\n<p>[117]<br \/>\nMisal:<br \/>\nReislerimizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bu ittih\u00e2d\u0131n g\u00f6nl\u00fcm\u00fczde dahi bulundu\u011funu tasavvura ni\u00e7in cesaret etmeyim? Baz\u0131 kere g\u00f6zlerimiz yekdi\u011ferine kar\u015f\u0131 gelir. Birlikte b\u00ee-ihtiyar ah ederiz. Ve baz\u0131 gizli gizli g\u00f6zya\u015flar\u0131 d\u00f6keriz. ,<br \/>\nAh J\u00fcli! Bu ittihad e\u011fer takdir-i ezel\u00ee ise\u2026 B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bir yere gelse\u2026 Aman J\u00fcli! Affediniz, \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m! Sa\u00e7ma s\u00f6yl\u00fcyorum. Temenniyat\u0131m\u0131 \u00fcmid addetmeye cesaret ediyorum.<br \/>\nJan Jak Russo: M\u00fctercimi M\u00fcnib Pa\u015fa<\/p>\n<p>Terd\u00eed<br \/>\nTerdid, ifadesine ba\u015flan\u0131lan bir s\u00f6z\u00fcn neticesi hakk\u0131nda erbab-\u0131 m\u00fctalaay\u0131 m\u00fctereddid tutarak, meraka d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. \u0130ki nevdir. Biri terd\u00eed-i s\u00e2d\u0131kt\u0131r. Ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6z\u00fc ciddi bir suretle neticelendirir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201c\u2026. \u0130nsan d\u00fcnyay\u0131 i\u011ffale muvaffak olsa bir \u015fah\u0131s kal\u0131r ki onu aldatmas\u0131na imkan olamaz. O da kendi nefsidir.\u201d<\/p>\n<p>[118]<br \/>\nDi\u011feri, terd\u00eed-i lat\u00eefe-\u00e2mizdir ki erbab-\u0131 m\u00fctalaaya m\u00fchim bir netice \u00fcmid ettirdi\u011fi halde latife ve mizahta karar verir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u015eu\u2018ar\u00e2-y\u0131 zam\u00e2neden birisi<br \/>\nD\u00fczd-i ma\u2018n\u00e2dan eyley\u00fcp \u015fekv\u00e2<br \/>\nDidi nazm\u0131mdaki hay\u00e2l\u00e2t\u0131m<br \/>\n\u00c7ald\u0131lar hep birer birer z\u00fcref\u00e2<br \/>\nG\u00fb\u015f idenler doru\u011fa haml idecek<br \/>\nBen did\u00fcm kim bilir ki s\u00e2d\u0131k ola<br \/>\nFil-hak\u00eeka s\u00f6z\u00fcnde s\u00e2d\u0131k imi\u015f<br \/>\nG\u00f6rd\u00fck e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 c\u00fcmle b\u00ee-ma\u2018na<br \/>\nMel\u00eeh Ahmed<br \/>\nCiddi bir terd\u00eede misal:<br \/>\n\u201c_ Bu tevehh\u00fcm neden geliyor nen var?<br \/>\n_ Bir \u0131st\u0131rab\u0131m var ki def\u2018i d\u00fc\u015fvar!<br \/>\n_ Derdin nedir?<br \/>\n_ Hayat!..\u201d<\/p>\n<p>R\u00fccu\u2018<br \/>\nR\u00fccu\u2018 san\u2018at\u0131 if\u00e2de olunan bir s\u00f6z\u00fc daha parlak, daha  lat\u00eef bir s\u00f6zle ta\u2018d\u00eel ve tash\u00eeh etmektir.<\/p>\n<p>[119]<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u0130der \u2018isy\u00e2na g\u00f6n\u00fcl\u00fcmde ned\u00e2met galebe<br \/>\nNeyleyim y\u00fcz bulamam ye\u2019s ile \u2018afv\u0131m talebe<br \/>\nNe dedim tevbeler olsun bu da fi\u2018l-i \u015ferdir<br \/>\nBenim \u2018\u00f6zr\u00fcm g\u00fcnah\u0131mdan iki kat beterdir<br \/>\nN\u00fbr-\u0131 rahmet neye g\u00fcld\u00fcrmeye r\u00fby-\u0131 siyehim<br \/>\nTanr\u0131n\u0131n ma\u011ffiretinden de b\u00fcy\u00fck m\u00fc g\u00fcnah\u0131m \t\t\t\t\t\t\t\u015einasi<br \/>\n\u2018Akis<br \/>\n\u2018Akis, kelimeleri takd\u00eem ve tehir etmektir. Baz\u0131 manas\u0131zl\u0131klara sebebiyet verece\u011fi i\u00e7in, isti\u2018malinde fevkalede ihtiyat etmek laz\u0131md\u0131r. Mesela akis sanat\u0131 yapmak i\u00e7in \u201cSef\u00eehin paras\u0131 paran\u0131n sef\u00eehidir.\u201ddersek manas\u0131z bir lak\u0131rt\u0131 s\u00f6ylemi\u015f oluruz. Halbuki birer m\u00fcnasebet ve birer suret-i \u015fair\u00e2ne ve edib\u00e2nede yap\u0131lan akis sanat\u0131 hem manid\u00e2r, hem de makbul olur.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u0130tdi ruh-\u0131 h\u00fcsni nester-i nezz\u00e2r<br \/>\nRuhs\u00e2re-i \u2018a\u015fk u \u2018a\u015fk-\u0131 ruhs\u00e2r<br \/>\n\u015eeyh Galib<\/p>\n<p>[120]<\/p>\n<p>Tekr\u00eer<br \/>\nTekr\u00eer, bir \u2018ib\u00e2re veya bir f\u0131kra i\u00e7inde bir kelimeyi veya bir tabiri birka\u00e7 defa tekrar etmektir, ki maksat bu suretle ifadeye daha ziyade vuz\u00fbh, daha ziyade \u015fiddet, daha ziyade tesir bah\u015f etmektir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nDiyorlar ki derdin ne birdir cevap<br \/>\n\u2018Uluvv-\u0131 cen\u00e2b\u0131m \u2018uluvv-\u0131 cen\u00e2b\u0131m<br \/>\nMerhum Muallim Naci<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nKesdin aman aman\u0131m\u0131 ey b\u00ee-aman aman<br \/>\nL\u00e2-edr\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nHem-r\u00e2h\u0131n idik bu yolda ey m\u00e2h<br \/>\nHem-r\u00e2h\u0131n\u0131 terk ider mi hem-r\u00e2h<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u2018\u0130tim\u00e2d itmez isen o rumuh\u0131n tecr\u00fcbeye<br \/>\n\u0130\u015fte levh, i\u015fte kalem, i\u015fte k\u00fct\u00fcp, i\u015fte f\u00fch\u00fbl<br \/>\nH\u00e2m\u00ee-i \u00c2mid\u00ee<\/p>\n<p>[121]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nG\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e7e\u015fmime bu gamla varsam seyr-i g\u00fclz\u00e2ra<br \/>\nG\u00fcl a\u011flar b\u00fclb\u00fcl a\u011flar j\u00e2le a\u011flar g\u00fclsit\u00e2n a\u011flar<br \/>\nF\u00e2z\u0131l<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nG\u00f6z siyah m\u00fcjgan siyah k\u00e2k\u00fcl siyah ebr\u00fb siyah<br \/>\nKorkar\u0131m mecn\u00fbn ider bir g\u00fcn bu sevd\u00e2lar beni<br \/>\nR\u00e2\u015fid \u00c2mid\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nH\u00e2li k\u00e2fir z\u00fclf\u00fc k\u00e2fir \u00e7e\u015fmi k\u00e2fir el-am\u00e2n<br \/>\nSer-te-ser ikl\u00eem-i h\u00fcsn\u00fcn k\u00e2firist\u00e2n oldu hep<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cDil ate\u015f d\u00eede ate\u015f s\u00eene ate\u015f r\u00fby-y\u00e2r ate\u015f<br \/>\nG\u00fcl ate\u015f b\u00fclb\u00fcl ate\u015f g\u00fcl\u015fen ate\u015f c\u00fby-b\u00e2r ate\u015f\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nReh\u00e2 bulmak ne m\u00fcmk\u00fcn s\u00fbzi\u015f-i mihnetden \u2018u\u015f\u015f\u00e2ka<br \/>\nFir\u00e2k ate\u015f vis\u00e2l ate\u015f bel\u00e2-y\u0131 intiz\u00e2r ate\u015f<br \/>\nNola yansam yak\u0131lsam Ref\u2019et\u00e2 bezm-i muhabbetde<br \/>\nKi \u2018a\u015fk ate\u015f mey ate\u015f h\u00fcsn-i y\u00e2r-\u0131 g\u00fcl\u2018iz\u00e2r ate\u015f<br \/>\nRef\u2019et<\/p>\n<p>[122]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cBeni itmekle lutfa m\u00fcsta\u011frak<br \/>\nSizsiniz c\u00fcmleye bedel olarak<br \/>\nRa\u011fbet \u00fc h\u00fcrmet itdi\u011fim ins\u00e2n<br \/>\n\u015e\u00fckriyyene \u2018\u00e2ciz oldu\u011fum ihs\u00e2n<br \/>\nBir benim bir de siz \u015fu d\u00fcny\u00e2da<br \/>\nBa\u015fka kim varsa hepsi r\u00fcy\u00e2da<br \/>\nHepsi g\u00e2ibde hepsi \u2018ayn\u0131 hay\u00e2l<br \/>\nYal\u0131n\u0131z biz var\u0131z bize meyy\u00e2l\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cNitekim h\u00e2k i\u00e7inde bin ha\u015fer\u00e2t<br \/>\nBeslenir s\u00e2yesinde ecs\u00e2d\u0131n<br \/>\nBulur na\u2018\u015f\u0131n \u00fczere evl\u00e2d\u0131n<br \/>\nHer cer\u00eehanda bin g\u0131d\u00e2-y\u0131 hay\u00e2t<br \/>\nNe b\u00fcy\u00fckd\u00fcr senin bu ihs\u00e2n\u0131n<br \/>\nDaha kuds\u00ee o \u015f\u00eer-i m\u00e2derden<br \/>\nDaha \u015f\u00eerin duh\u00e2n-\u0131 dilberden<br \/>\nDaha revnakli reng-i h\u00e2verden<br \/>\nDaha reng\u00een h\u0131y\u00e2z-\u0131 kevserden\u201d<\/p>\n<p>[123]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cB\u00fcy\u00fcks\u00fcn \u0130lah\u00ee b\u00fcy\u00fcks\u00fcn b\u00fcy\u00fck<br \/>\nB\u00fcy\u00fckl\u00fck yan\u0131nda kal\u0131r pek k\u00fc\u00e7\u00fck\u201d<\/p>\n<p>Tedr\u00eec<br \/>\nTedr\u00eec bir nevi\u2018 mecazd\u0131r ki m\u00fcellif hayalden hayale, fikirden fikre derece derece \u00e7\u0131karak veya inerek istedi\u011fi noktaya v\u00e2s\u0131l olur.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cLutfunun zikrini ed\u00e2 d\u00fc\u015fv\u00e2r<br \/>\nKuluna \u00e7\u00fcnki iltif\u00e2t\u0131n var<br \/>\nBir de \u00e7e\u015fm-i siy\u00e2h\u0131n \u2018a\u015fk\u0131na sun<br \/>\nBir de \u015f\u00eerin nig\u00e2h\u0131n \u2018a\u015fk\u0131na sun<br \/>\nDurma ba\u015f\u0131n i\u00e7\u00fcn bana mey sun<br \/>\nEl-am\u00e2n ey per\u00ee pey-\u00e2-pey sun\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201c\u2026.Alaylar bir birinin imdad\u0131na gide gide iki birinci saf harpleri tamam\u0131yla yek-di\u011ferine kar\u0131\u015ft\u0131. \u0130htiyatlar da silah arkada\u015flar\u0131n\u0131 teyid i\u00e7in yerlerinden oynad\u0131. Taraf\u0131ndan top<\/p>\n<p>[124] ve t\u00fcfek sadas\u0131 kesildi. \u0130ki asker m\u0131zrak m\u0131zra\u011fa, k\u0131l\u0131\u00e7 k\u0131l\u0131ca, han\u00e7er han\u00e7ere, hatta bo\u011faz bo\u011faza u\u011fra\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar.\u201d<\/p>\n<p>San\u00e2yi\u2018-i Lafziyye<br \/>\nSan\u00e2yi\u2018-i lafziyye \u00fcslubun tezy\u00een\u00e2t\u0131ndand\u0131r. En m\u00fchimleri ber-vech-i \u00e2t\u00ee zikrolunur.<br \/>\n1.\tTen\u00e2s\u00fcb<br \/>\n2.\t\u00ceh\u00e2m-\u0131 Ten\u00e2s\u00fcb<br \/>\n3.\t\u00ceh\u00e2m-\u0131 Tezad<br \/>\n4.\tTens\u00eek-i S\u0131fat<br \/>\n5.\t\u0130ktibas ve Tazm\u00een<br \/>\n6.\tTelmih<br \/>\n7.\tTecn\u00ees ve M\u00fclhak\u00e2t\u00ee<br \/>\n8.\tSeci\u2018 ve Ters\u00ee\u2018<br \/>\n9.\tVasf-\u0131 Tahs\u00een\u00ee<br \/>\n10.\t\u00cecad ve Terv\u00eec-i Elf\u00e2z<\/p>\n<p>[125]<br \/>\nTen\u00e2s\u00fcb<br \/>\nTen\u00e2s\u00fcb bir f\u0131kra veya \u2018ib\u00e2rede cem\u2018 ve ta\u2018d\u00e2d suretiyle \u00eerad olunan e\u015fya aras\u0131nda fikren veya mahiyeten birer kar\u00e2bet veya m\u00fcnasebet bulunmas\u0131ndan \u2018ibarettir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201c G\u00fcya ki felek bahar\u0131n zemine verdi\u011fi h\u00fcsne g\u0131pta eder de ufukta bah\u00e7elerimize nazire yapmaya kalk\u0131\u015f\u0131r: G\u00fcne\u015f ya tulu\u2018 ya da gurub edip de saba temevv\u00fcce ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gibi katmer katmer olur. Kimi ye\u015fillenir, yaprak \u015fekli ba\u011flar. Kimi morar\u0131r, s\u00fcmb\u00fcl gibi kandil andil \u00f6teye beriye da\u011f\u0131l\u0131r.\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nBir d\u00fcrr-i sedef-ni\u015f\u00een idim ben<br \/>\nBir mevce ile ken\u00e2re d\u00fc\u015fd\u00fcm!<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nA\u00e7\u0131ld\u0131 b\u00e2b-\u0131 rahmet gitdi gam g\u00f6zden seh\u00e2b-\u00e2s\u00e2<br \/>\nN\u00fcm\u00e2y\u00e2n old\u0131 \u00e2s\u00e2r-\u0131 sa\u2018\u00e2det afit\u00e2p-\u00e2s\u00e2<br \/>\nK\u00e2n\u00ee<\/p>\n<p>[126]<\/p>\n<p>\u00ceh\u00e2m-\u0131 Ten\u00e2s\u00fcb<br \/>\n\u00ceh\u00e2m-\u0131 ten\u00e2s\u00fcb bir s\u00f6z i\u00e7inde kullan\u0131lan bir lafz\u0131n mevz\u00fb\u2018-\u0131 fikre di\u011fer cihetten dahi m\u00fcn\u00e2sebet-i maneviyesi bulunmaktan ibarettir ki ekseriya manay\u0131 o m\u00fcnasebet ikmal ve tenv\u00eer eder.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u015e\u00e2h-\u0131 g\u00fcl goncasiyle ser-efr\u00e2z<br \/>\nSal\u0131n\u0131r r\u00fbzig\u00e2re eyler naz<br \/>\n\u015eimdi \u015fu beyitteki (r\u00fbzgar) kelimesi \u2018\u00e2lem manas\u0131na geldi\u011fi gibi, hub\u00fbb-\u0131 heva manas\u0131na dahi geldi\u011finden ve bu ikinci manas\u0131yla kelimenin o ifadeler i\u00e7inde m\u00fcnasebet-i maneviyesi derkar bulundu\u011fundan beyit \u00eeh\u00e2m-\u0131 tenas\u00fcb\u00fc \u015f\u00e2mil ve bu iki s\u00f6z\u00fcn m\u00fckemmeliyet ve m\u00fcnevveriyet manalar\u0131na ise \u00eeh\u00e2m-\u0131 tenas\u00fcb s\u0131fat\u0131 k\u00e2fil oluyor demektir.<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cKad\u0131n erkek herkes okuyup yazmak bilmesini \u0130slamiyet mukteziyat\u0131ndan de\u011fildir?  Ben ni\u00e7in herkesten ma\u2018d\u00fbd olmuyorum? Ehem olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi beni n\u00e2-ehl \u2018addediyorsunuz?<\/p>\n<p>[127]<\/p>\n<p>\u00ceh\u00e2m-\u0131 Tezad<br \/>\n\u00ceh\u00e2m-\u0131 tezad birbirinin z\u0131d veya mukabili olan elfaz\u0131n bir ifade i\u00e7inde fakat cinas-\u0131 manev\u00ee yolunda \u00eerad\u0131ndan \u2018ibarettir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cSeninle b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 dola\u015fal\u0131m. Kutuplara var\u0131ncaya kadar gidelim. Nihayet Amerika\u2019da tevat\u0131n edelim. Bu k\u00f6hne cihan\u0131n havadis ve ahvalini yeni d\u00fcnya gibi bir yerden muhakeme edelim!\u201d<\/p>\n<p>Tens\u00eek-i S\u0131fat<br \/>\nTens\u00eek-i s\u0131fat, e\u015fhas ve e\u015fyadan birini tavsif i\u00e7in bir \u00e7ok s\u0131fatlar \u00eerad etmektir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cH\u00e2s\u0131l\u0131 mehd-i insaniyet (insaniyet be\u015fi\u011fi), Mescid-i Aks\u00e2-y\u0131 diy\u00e2net, evvelin dershane-i hikmet, d\u00e2r\u00fcl-muallim\u00een-i marifet, n\u00fcm\u00fbne-i \u2018umran-\u0131 medeniyet, ma\u015fr\u0131k-\u0131 envar-\u0131 ma\u2018delet olan Asya k\u0131t\u2018as\u0131 Cengiz gibi seba\u2018dan a\u015fni\u2018, \u015firk-i kader-i mel\u2018un, cehl gibi den\u00ee bir d\u00e2hiyyenin zuhuruyla her taraf\u0131 tahtadan yap\u0131lma kaba saba sanemlerle dolmu\u015f bir puthane-i cehalet her k\u00f6\u015fesi kanl\u0131 kelleden yap\u0131lma kulelerle m\u00fczeyyen bir istihkam-\u0131 vah\u015fiyane \u015feklini bulmu\u015ftu.\u201d<\/p>\n<p>[128]<\/p>\n<p>\u0130ktibas ve Tazmin<\/p>\n<p>\u0130ktibas denilen s\u0131fat-\u0131 m\u00fchimme teyid-i fikr ve tezyin-i kelam i\u00e7in. \u00c2y\u00e2t-\u0131 kerime ve ah\u00e2dis-i \u015ferifeden baz\u0131s\u0131n\u0131 \u2013 \u00e2yet ve hadis oldu\u011funa i\u015faret etmemek \u015fart\u0131yla- \u00eerad etmektir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nBesd\u00fcr erb\u00e2b-\u0131 fikrete bu hit\u00e2b<br \/>\nFetakvallah ya \u00fclilelb\u00e2b<br \/>\nKulhuvallahahu ile dili meml\u00fb<br \/>\nEllezi l\u00e2 ilahe illah\u00fb<br \/>\n\u015e\u00e2kir Ahmed Pa\u015fa<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nN\u00e2gehan manend-i nesim bir biriyle h\u00fcceste-lik\u00e2 nezd-i hakiraneme iltica ile feth-i duhan me\u015fk-ef\u015fan id\u00fcp hem nefha-i Cibril tebli\u011f-i selam sultan-\u0131 celil itdikde sahr\u00e2-y\u0131 beden-i g\u00fclzar-\u0131 bahar ve riyaz-\u0131 can  \u201ccennat-\u0131 tecri men tahteha\u2019l-enh\u00e2r\u201d old\u0131.<br \/>\nS\u00e2mi Pa\u015fa<br \/>\n\u0130ktibasta vezin ve kafiye zaruretine mebni tagyire dahi cevaz vard\u0131r.<br \/>\nGelelim Tazmine: Tazmin demek muktez\u00e2-y\u0131 h\u00e2le muvafakat\u0131 ve yahud<\/p>\n<p>[129] zat\u0131nda letafeti cihetiyle bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n e\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan bir beyit veya bir m\u0131sra\u0131 \u015fair kendi ne\u015fidesine katmaktan \u2018ibarettir.<br \/>\nTazmin olunan s\u00f6z me\u015fhur ise, tazmin olundu\u011funa dair bir i\u015faret edilmez. Me\u015fhur olmad\u0131\u011f\u0131 surette sirkat denilmemek i\u00e7in kailine i\u015faret olunmak icab eder.<br \/>\nMisal:<br \/>\nZam\u00e2n-\u0131 \u2018adl \u00fc d\u00e2d\u0131nda be-kavl-i sabri-i \u015f\u00e2kir<br \/>\nGir\u00eeb\u00e2n-\u0131 felek mehc\u00fbr-\u0131 dest-i \u00e2h-\u0131 \u015fekv\u00e2d\u0131r\t\t\t\t\t\t\t\tNef\u2018\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nBu mahalde \u2018aceb evs\u00e2f\u0131na \u015f\u00e2y\u00e2n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr<br \/>\nNola bu beytini B\u00e2kinin idersem tazm\u00een<br \/>\nDef\u2018-i Ye\u2019c\u00fcc-i gama e\u015figidir sedd-i sed\u00eed<br \/>\nMen cey\u015f-i eleme dergehidir h\u0131sn-\u0131 has\u00een<br \/>\nNef\u2018\u00ee<br \/>\n\u2018\u0130ndel-b\u00fcleg\u00e2 me\u015fhuriyetine mebn\u00ee bil\u00e2-tasrih-i tazm\u00eene misal:<br \/>\n\u0130tdi\u011fi g\u00fcnler mel\u00e2l-i dil beni s\u0131hr-\u0131 enverd<br \/>\n\u00c7\u00e2resiz r\u00e2h\u0131mda p\u00e2-m\u00e2l itdi\u011fim her birin zerd<br \/>\nBir gar\u00eeb \u00e2vaz ile izh\u00e2r id\u00fcp tahrik-i derd<\/p>\n<p>[130]\tR\u00fbzg\u00e2ra kar\u015f\u0131 g\u00f6nl\u00fcmden \u00e7\u0131kup bir \u00e2h-\u0131 serd<br \/>\n\u201cA\u011flaram ama ni\u00e7\u00fcn bilmem kimin\u00e7\u00fcn a\u011flaram?\u201d<br \/>\nRecade Mahmud Ekrem<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nOl z\u00e2ta tahass\u00fcrle sand\u0131m ki zaman a\u011flar<br \/>\nUmdum ki y\u00fcz\u00fc subhun bir reng-i haz\u00een ba\u011flar<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcm ki g\u00fcne\u015f do\u011fmu\u015f p\u00fcr hande b\u00fct\u00fcn da\u011flar<br \/>\nB\u00fclb\u00fcller \u00f6ter \u015f\u00e2d\u00e2n p\u00fcr ne\u015fe sular \u00e7a\u011flar<br \/>\n\u201c\u00c2lem yine ol \u00e2lem devr\u00e2n yine ol devr\u00e2n\u201d<br \/>\n-veleh\u00fc-<br \/>\nTazmin bazen tey\u00eef yolunda dahi olur.<br \/>\nMisal:<br \/>\nHerkesin yan\u0131nda y\u00e2ri sal\u0131n\u0131r bekler gibi<br \/>\nM\u0131sra\u0131 \u0130zzet Mola taraf\u0131ndan:<br \/>\nArd\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f dil-i z\u00e2r\u0131m gider bekler gibi<br \/>\nM\u0131sra\u0131 ile tazmin olunmu\u015ftur.<br \/>\nTazmin yaln\u0131z T\u00fcrk\u00e7eye mahsus de\u011fildir. Arab\u00ee, Faris\u00ee s\u00f6zler dahi tazmin olunur.<br \/>\nMisal:<br \/>\nSende yoksa dahi elem \u00e7ekme<br \/>\nKenz-i Mevl\u00e2da s\u00eem \u00fc zer b\u00ee-aded<\/p>\n<p>[131]<\/p>\n<p>Ki buyurmu\u015f halife-i bilhak<br \/>\n\u201cFemenallah r\u0131zk-\u0131 k\u00fcll ehad\u201d<br \/>\n\u0130zzet Molla<\/p>\n<p>Di\u011fer misal:<br \/>\nBu tesirle nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olur zabt-\u0131 fig\u00e2n<br \/>\nHer ki zahm\u0131 hurd\u00fclb\u00fcte figan\u0131 d\u00e2red<\/p>\n<p>Telm\u00ee\u2018<br \/>\nTelm\u00ee\u2018 \u0131tl\u00e2k etti\u011fimiz s\u0131fat-\u0131 men\u015f\u00fbr\u00e2t ve manz\u00fbm\u00e2tta \u2018Arab\u00ee ve Faris\u00ee baz\u0131 c\u00fcmleler ve terkibler bulundurmaktan ib\u00e2rettir, ki bunlar iktib\u00e2s ve tazm\u00een yolunda olmamak ve kendi kendilerine birer ma\u2018n\u0101 ifade eylemek iktiza eder.<br \/>\nMisal:<br \/>\nVefed\u00e2k-i ruh-\u0131 ebi v\u00fc ey d\u00fc-\u2018\u00e2lemin c\u00e2n\u0131<br \/>\nEy\u00e2 ser\u00eer-i kem\u00e2lin \u015feh-i cih\u00e2n-b\u00e2z\u0131<br \/>\nReis\u00fc\u2019l-k\u00fctt\u00e2b \u2018\u00c2rif<\/p>\n<p>Di\u011fer misal:<br \/>\nN\u00e2b\u00ee bu fen\u00e2dan eyle perh\u00eez<br \/>\nBir g\u00fcn dimeden zam\u00e2ne ber-h\u00eez\t\t\t\t\t\tN\u00e2b\u00ee<\/p>\n<p>[132]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nFelekde evc-i \u2018ayy\u00fbk \u00fczre bir yer var m\u0131 dirlerse<br \/>\nLeb-i b\u00e2-mey tebess\u00fcm \u00fczre dir kim inneh\u00fc haz\u00e2<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\nDi\u011fer Misal:<br \/>\nG\u00fcc\u00e2-est guy-\u0131 Ned\u00eem\u00e2? Ter\u00e2nesiyle bu dem<br \/>\nGelir cih\u00e2ne g\u00fcl-ef\u015f\u00e2n olup o t\u00e2ze nih\u00e2l<br \/>\nNed\u00eem<\/p>\n<p>Tecn\u00ees ve m\u00fclhak\u00e2t\u00ee<br \/>\nTecnis ki cinas yapmak demektir, lafz\u00ee ve manev\u00ee n\u00e2miyeleriyle ikiye m\u00fcnkas\u0131md\u0131r.<br \/>\n1.\tCinas-\u0131 lafz\u00ee bir s\u00f6z i\u00e7inde telaffuz ve imlada tamamen veya k\u0131smen m\u00fcttehid ve manada m\u00fcteh\u00e2lif elfaz irad\u0131ndan husule gelir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nTevecc\u00fch eylese d\u00e2ni\u015fver\u00e2n-\u0131 dehre kaza<br \/>\nVerir efendi zar\u00fbr\u00ee heman kazaya r\u0131za<br \/>\nL\u00e2edr\u00ee<br \/>\n\u015eimdi bundaki kazalardan birincisi h\u00fck\u00fcmet-i \u015feriyye manas\u0131na di\u011feri ise kader manas\u0131nad\u0131r.<\/p>\n<p>[133]<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nYalan-\u0131 k\u00f6hneyi k\u0131ld\u0131 yalanc\u0131 pehl\u00fcv\u00e2n ol \u015f\u00e2h<br \/>\nCih\u00e2n\u0131n \u015fimdi oldu kahraman-\u0131 t\u00e2ze dest\u00e2n\u0131<br \/>\nBundaki (yalan) lafz\u0131 pehlivanlar manas\u0131na oldu\u011fu ve bunun mecanisi olan (yalanc\u0131) gelmesiyle telaffuzda, ve e\u011fer \u015fairin ihtiyar etti\u011fi imladan kast-\u0131 nazarla hakk\u0131 \u00fczre (yalanc\u0131) yaz\u0131lacak olursa kitabette dahi m\u00fc\u015fabeheti k\u0131smen bir m\u00fc\u015fabehetten ibaret bulundu\u011fu cihetle bu da bir cinas\u0131 h\u00e2vi demek olur.<br \/>\n2.\tCinas manev\u00ee ise bir s\u00f6z i\u00e7inde iki manal\u0131 olarak irad olunan elf\u00e2z\u0131n di\u011fer manalar\u0131yla saded-i bahs aras\u0131nda k\u00fcll\u00ee ve c\u00fcz\u2019\u00ee kar\u00eeb \u00fc ba\u2018\u00eed bir m\u00fcnasebet bulunmaktan v\u00fccuda gelir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u2018\u0130z\u00e2r\u0131nla let\u00e2fet bahs iderse l\u00e2le d\u00e2g\u00eed\u0131r<br \/>\nLebinle reng \u00fc b\u00fb da\u2018va iderse gonce bag\u0131d\u0131r<br \/>\nReis\u00fcl-K\u00fcttab \u00c2rif<br \/>\nBundaki (dag\u0131) kelimesinin cebele mensup demek olarak, di\u011fer manas\u0131 ise azg\u0131n ve \u00e2s\u00ee oldu\u011fu gibi (bagi)dahi hem ba\u011fa mensup hem de serke\u015f manas\u0131na geldi\u011finden cinas-\u0131 manevi v\u00fccut bulmu\u015f oluyor!<\/p>\n<p>[134]<br \/>\nCinas-\u0131 lafz\u00eeden cinas-\u0131 manev\u00eenin en b\u00fcy\u00fck fark\u0131 cinas\u0131 d\u00e2\u2018i kelimenin birincsinde lafzen  ve ikincisinde manen tekrar etmesidir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nSan\u2018at g\u00f6z\u00fcne \u2018i\u015fve \u00fc naz ile giri\u015fme<br \/>\n\u2018\u00c2det m\u00fcjene t\u0131g ile \u2018u\u015f\u015f\u00e2ka giri\u015fme<br \/>\nEmr\u00ee<br \/>\nBundaki (giri\u015fme) kelimesinin lafzen tekririni g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz cihetle h\u00e2vi oldu\u011fu cinas\u0131n bir cinas-\u0131 lafz\u00ee oldu\u011funda teredd\u00fct olunmaz.<br \/>\nCinas-\u0131 lafz\u00eeye birka\u00e7 misal:<br \/>\nLutf eyle k\u0131rup ge\u00e7irme halk\u0131<br \/>\n\u2018U\u015f\u015f\u00e2k\u0131 \u015fikeste beste g\u00f6rme<br \/>\nYa \u00e7e\u015fm-i keb\u00fbde s\u00fcrme \u00e7ekme<br \/>\nYa ka\u015flar\u0131n \u00fczre vesme s\u00fcrme<br \/>\nReis\u00fcl- K\u00fcttab \u2018\u00c2rif<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nDa\u011f da\u011fa kavu\u015fmaz dinir amma ki ci\u011ferde<br \/>\nSad da\u011f kavu\u015fd\u0131 dahi dil-i y\u00e2re kavu\u015fmaz<br \/>\nVeleh\u00fc<\/p>\n<p>[135]<\/p>\n<p>Di\u011fer :<br \/>\nN\u00e2geh kenar\u0131mda g\u00f6rd\u00fcm<br \/>\nSayd eyler iken o m\u00e2h-\u0131 m\u00e2h\u00ee<br \/>\n\u2018Aksi dahi yemde berk urunca<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcm o mehi bu \u015feb kem\u00e2h\u00ee<br \/>\nVeleh\u00fc<br \/>\nCinas-\u0131 manev\u00eeyede misal:<br \/>\nZ\u00eer z\u00fclf\u00fcndeki o h\u00e2l-i siy\u00e2h<br \/>\nKim an\u0131n kadri m\u00fc\u015fke ber-terdir<br \/>\nPerde-d\u00e2r-\u0131 har\u00eem-i ruhs\u00e2r\u0131<br \/>\nBende-i makbel ad\u0131 \u2018anberdir<br \/>\nReis\u00fcl- K\u00fcttab \u2018\u00c2rif<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nS\u0131hhat ruyana olur nerm neh\u00e2d\u00e2n muht\u00e2c<br \/>\nD\u00fc\u015fmes\u00fcn r\u00fc\u015fte \u00e7al\u0131\u015fsun nazar s\u00f6z\u00fcnden<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cEhliyle yanan g\u00fcnahs\u0131zd\u0131r<br \/>\nEhliyeti i\u015ftib\u00e2hs\u0131zd\u0131r<br \/>\nMa\u2018b\u00fbd an\u0131 duzahda yakmaz<br \/>\nCennette de ehilsiz b\u0131rakmaz\u201d<\/p>\n<p>[136]    \u0130ttih\u00e2d  \u00fc \u0130\u015ftik\u00e2k \u00fc \u015eebih-i \u0130\u015ftik\u00e2k<br \/>\nTecn\u00ees-i m\u00fclhak\u00e2t\u0131ndan olan ittih\u00e2d \u00fc i\u015ftik\u00e2k ve \u015febih-i i\u015ftik\u00e2k sanat\u0131 bir s\u00f6z i\u00e7inde muhtelif manalara kullan\u0131lan iki lafz\u0131n i\u015ftik\u00e2k cihetiyle ittih\u00e2d veya m\u00fc\u015f\u00e2behetinden ib\u00e2rettir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u0130\u015fte bundaki (\u2018akl, \u2018ak\u00e2l\u00ee) kelimeleri gibi<br \/>\nDi\u011fer Misal:<br \/>\n\u201c\u0130fademi bir hal ile telakki itdi ki tarifine g\u00f6n\u00fcl dayanmaz. Bilemem ki nam-\u0131 makdes-i Ahmed\u00ce ziver zeban ihtir\u00e2m oldu\u011fu zaman Ebu Leheb o mertebe leh\u00eeb ef\u015f\u00e2n gazab olur muydu?\u201d<br \/>\nDi\u011fer Misal:<br \/>\nK\u00e2bil olsun da ki\u015fi isterse makbul olmas\u0131n<br \/>\nL\u00e2edr\u00ee<\/p>\n<p>Kalb<br \/>\nCinas-\u0131 m\u00fclhak\u00e2t\u0131ndan mad\u00fbd olan kalb sanat\u0131 dahi bir s\u00f6z i\u00e7inde bulunan lutfun hur\u00fbf-\u0131 m\u00fcrekkebesi tamamen veya k\u0131smen birbirinin<\/p>\n<p>[137] ayn\u0131 oldu\u011fu halde tertipte muhtelif b\u00f6l\u00fcnmelerinden ibarettir. Cinas-\u0131 lafz\u00eede kelime-i m\u00fctec\u00e2niselerin ittihad\u0131 ezdiy\u00e2d makbuliyyete med\u00e2r olarak o makule cinaslara cinas-\u0131 tam ismi verildi\u011fi gibi kalb sanat\u0131nda dahi kelimelerden ikincisi birincisinin i\u015f\u00e2g\u00eeden yukar\u0131 do\u011fru s\u0131ras\u0131yla aksinden hus\u00fble gelen mut\u00e2b\u0131k olmak laz\u0131m gelir. Ve nam\u0131na kalb-i k\u00fcl denilir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nElde bulundu \u2018izzet \u00fc \u2018irfan olur rev\u00e2<br \/>\nY\u00e2ver bize de\u011fildir emel-i \u015f\u00f6hret \u00fc riy\u00e2<br \/>\nBu beytede m\u0131sra-\u0131 evvelin son kelimesiolan (rev\u00e2)n\u0131n m\u00fcretteban aks \u00fc kalbden m\u0131sra-\u0131 saninin ibtida\u011f\u0131 kelimesi bulunan vek\u00e2ilin muhalifi e\u015far idi (yaver) lafz\u0131 husule gelir.<br \/>\nBiri di\u011ferinin m\u00fcve\u015f\u015faen makl\u00fbbu olan kelimeleri cami s\u00f6ze misal ise, \u015fu beytdir:<br \/>\nErmeden ad\u0131m\u0131 ihraca mard\u0131r b\u00e2is<br \/>\nKi nam-\u0131 az\u00eez\u00e2 irem bozundusudur<br \/>\nL\u00e2edri<\/p>\n<p>[138]<\/p>\n<p>Seci\u2018 ve Terc\u00ee\u2018<br \/>\nSeci\u2018 ve terc\u00ee\u2018 \u015feraitine muvaf\u0131k olursa, makbuld\u00fcr. Yoksa seci\u2018 ve terc\u00ee\u2018  g\u00f6sterece\u011fim diye manay\u0131 z\u00eer \u00fc zeber etmekte hi\u00e7bir mana yoktur.<br \/>\nSeci\u2018<br \/>\nSeci\u2018 \u0131tlak olunan \u015fey nesre mahsustur. Terkib ve ib\u00e2ratla fevas\u0131l-\u0131 kel\u00e2miyede veya bir birine matuf ve ekseriy\u00e2 bir lafz ile merbut olan olan c\u00fcmel ve f\u0131karat\u0131n sonlar\u0131nda v\u00e2ki\u2018 kelim\u00e2t\u0131n ve ahiri huruf u harekat ve sekenat\u00e7a m\u00fctehaddid bulunmaktan ibarettir.<br \/>\nEvvelki surette olan esc\u00e2\u2018a seci\u2018-i mutlak ikincisine seci\u2018-i mukayyed ve yahud seci\u2018-i rabt\u00ee deriz.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201c Fakat hasm\u0131yla \u00e7arp\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flar ba\u015flamaz sevk-i r\u00fczgar ecz\u00e2-y\u0131 v\u00fccudunu tarumar etti\u011finden o ate\u015fpare-i cel\u00e2det yok yere mahv oldu gitti.\u201d<br \/>\nBundaki (r\u00fczgar-tarumar)seci\u2018i merbut ve mukayyed olmad\u0131\u011f\u0131ndan yani (tarumar) dan sonra gelen (itti\u011finden) gelmesi<\/p>\n<p>[139] (r\u00fczgar) lafz\u0131na elsak ve ahlak edemeyece\u011fimizden bu seci\u2018 (seci\u2018 mutlak) enva\u2018\u0131ndan demek olur.<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cHalefi Sultan Orhan ise ol hamlesinde Bursa\u2019n\u0131n B\u00fcnyan mukavemetini zir \u00fc zeber ve o zamana kadar rah\u015f-\u0131 gaza \u00fczre b\u00ee-karar olan serir-i h\u00fck\u00fcmetine bu \u015fehr-i garray\u0131 mukarrer itdi.\u201d<br \/>\nSeci\u2018-i mutlaka misal:<br \/>\nBu haber-i gam-\u00e2ver s\u00e2mi\u2018e g\u00fczar seyyid\u00fclbe\u015fer oldukta merat-i zammiyelerine vesile-i keder olup\u2026<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\nSeci\u2018-i mukayyede misal:<br \/>\n\u0130l\u00e2h\u00ee v\u00e2k\u0131f-\u0131 keyfiyet hal \u00fc \u2018\u00e2lem-i dakay\u0131k-\u0131 ahvalsin bilirsin ki senden gayr\u0131 mu\u2018\u00een \u00fc mez\u00e2hirim yoktur. Ve etraf u civanbende has\u0131l u mu\u2018\u00e2nidim \u00e7oktur.\t\t\t\t\t\t\tFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nBunlardan ba\u015fka bir de seci\u2018-i mefr\u00fbk vard\u0131r ki o da sebk-i mef\u2018\u00fble muvaf\u0131k yaz\u0131lan makalatta c\u00e2r\u00eedir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u0130mam Cafer-i Sad\u0131kdan nakildir ki efrat-\u0131  girye be\u015f ki\u015fiye m\u00fcnhas\u0131rd\u0131r. Biri \u00c2dem ki behi\u015ft firak\u0131ndannalan idi. Ve biri<\/p>\n<p>[140] Yakup ki Yusuf hicrinden giryan idi. Ve biri Yusuf ki Yakup derdinden peri\u015fan idi. Ve biri Fat\u0131ma Zehra ki Hazret-i Resul\u00fcn ate\u015f-i firkat\u0131ndan b\u00fcryan idi. Ve biri \u0130mam Zeynelabidin ki k\u0131rk y\u0131l vak\u0131a-y\u0131 Kerbela\u2019dan sonra layenkat\u0131\u2018 \u015firi\u015fk ef\u015fan idi.<br \/>\nFuzuli<\/p>\n<p>Tars\u00ee\u2018<br \/>\nTers\u00ee\u2018, nazm u nesirde m\u00fc\u015fterek olarak  bir m\u0131sra\u0131 ve yahud bir c\u00fcmle veya f\u0131kray\u0131 te\u015fkil idi. Kelimelerin ikiden ziyadesi di\u011fer m\u0131srada ve yahud di\u011fer c\u00fcmle ve  de mukabilleri bulunan kelimat ile hem vezin ve hem kafiye olmas\u0131ndan ibarettir.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cBasit-i \u00e2lemde medayin-i az\u00eeme in\u015fas\u0131yla rev\u00e2b\u0131t-\u0131 icitm\u00e2\u2018\u0131 te\u015fy\u00eed ediyor, muhit-i azamda sef\u00e2in-i ces\u00eeme peydas\u0131yla ve s\u00e2\u0131t-i intif\u00e2\u2019\u0131  tezyin ediyor. A\u2018d\u00e2d itti\u011fi edev\u00e2t ile siy\u00e2h gibi mevc-i deryada sair oluyor f\u0131trat\u0131 ise o mahiyetten m\u00fcberrad\u0131r.  \u00cec\u00e2d itti\u011fi alat ile zi cenah gibi \u00fc\u00e7 havada tair oluyor, hasleti ise o hasiyetten muarrad\u0131r. Cismi hak\u00eer amma efkar\u0131na eb\u2018\u00e2d gibi hadd \u00fc enh\u00e2 bulunmaz, \u00f6mr\u00fc kas\u00eer amma asar\u0131na a\u2018d\u00e2d gibi<\/p>\n<p>[141] \u2018aded \u00fc ahs\u00e2 tasavvur olunmaz. Mekmen-i kudrette mestur olan serair-i tabiat\u0131 piraye-i efkar etmektedir, mahzen-i f\u0131tratta matmur olan cevahi-i marifeti sermaye-i Pazar etmektedir.\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\n\u201cEcz\u00e2-y\u0131 be\u015fer c\u00e2lib-i ta\u2018c\u00eel fen\u00e2d\u0131r<br \/>\nEbk\u00e2-y\u0131 eser-i m\u00fbcib tahs\u00eel-i bek\u00e2d\u0131r\u201d<\/p>\n<p>\u015eer\u00e2it-i tesc\u00ee\u2018<br \/>\nTe\u015fc\u00ee\u2018in bir tak\u0131m \u015feraiti vard\u0131r. Bunlardan birincisi seci\u2018in tabi\u2018i olmas\u0131, ikincisi kesret-i isti\u2018m\u00e2linden ictinab edilmesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc tabiat\u00e7e \u00fcslubun nev\u2019iyle m\u00fctenasip bulunmas\u0131, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc esc\u00e2\u2018-\u0131 mukayyidede cemel \u00fc f\u0131kar\u00e2t\u0131n tetavveline veyahud bir di\u011ferinden hadd-i i\u2018tid\u00e2li tec\u00e2v\u00fcz edecek  s\u00fbrette kas\u00eer olmas\u0131na meydan verilmemesi, be\u015fincisi seci\u2018-ender seci\u2018in iki mertebeyi tec\u00e2v\u00fcz etmemesi maddeleridir<br \/>\nTab\u00ee\u2018i olan seci\u2018i te\u2019mil \u00fc tevkif etmesizin kendili\u011finden v\u00e2rid olan veya hi\u00e7 olamazsa tasannu\u2018 ve tekell\u00fcf \u015f\u00e2\u2019ibelerinden  biri g\u00f6r\u00fcnendir.<\/p>\n<p>[142]<br \/>\nF\u0131kar\u00e2t-\u0131 \u00e2t\u00eeyedeki (pen\u00e2h- istin\u00e2dg\u00e2h) seci\u2018leri bil\u00e2- te\u2019mil olan esc\u00e2\u2018-\u0131 tab\u00ee\u2018iyedendir:<br \/>\n\u201c\u0130\u015fte bu h\u00e2dise \u00fczerine Sal\u00e2haddin\u2019in Cen\u00e2b-\u0131 Hakdan gayr\u0131 bir pen\u00e2h\u0131 ve onun ihs\u00e2n-\u0131 mahs\u00fbs olan has\u00e2\u2019il-i z\u00e2tiyyesinden ba\u015fka bir istin\u00e2d-\u0131 k\u00fcll\u00ee kalmad\u0131\u011f\u0131 halde yine kat\u2018iyyen f\u00fct\u00fbr  getirmeyerek m\u00fck\u00e2lemeye giri\u015fmi\u015f  ve harb  ve sulhta\u2026\u201d<br \/>\n\u0130f\u00e2deyi mebde\u2019inde alm\u0131\u015f oldu\u011fu hatt-\u0131 istik\u00e2metinden inhir\u00e2f ettirmemek, lafzen mut\u00e2bakats\u0131zl\u0131ktan s\u00e2lim bulunmak ve h\u00fc\u015f\u00fb, tekrar-\u0131 ma\u2018nev\u00ee, tet\u00e2bi\u2018-i iz\u00e2f\u00e2t, gar\u00e2bet, rab\u0131ts\u0131zl\u0131k, ma\u2018n\u00e2n\u0131n lafza tabi\u2018\u00eeti gibi nak\u00e2y\u0131stan hi\u00e7 birini \u00eec\u00e2b eylememek esc\u00e2\u2018-\u0131 tab\u00ee\u2018iyyenin h\u00e2s-\u0131 m\u00fctemeyyizesindendir.<\/p>\n<p>Bu h\u00e2le nazaren atideki f\u0131kr\u00e2tta g\u00f6r\u00fclecek esc\u00e2\u2018-\u0131 merd\u00fbdedir: merhem ceriha-i fu\u2019\u00e2d \u00fc m\u00fbmy\u00e2-bah\u015f d\u00e2g-\u0131 der\u00fbn-\u0131 muhallis-i vef\u00e2 mu\u2019t\u00e2d olan\u2026<br \/>\nKenan Bey Merhum<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nCen\u00e2b-\u0131 m\u00fckerremlerini taraf\u0131m\u0131zdan istifs\u00e2r-\u0131 emr-i muh\u00e2l \u00fc irs\u00e2l ahb\u00e2r-\u0131 r\u00fctbe-i istih\u00e2lede bir hayal iken bu def\u2018a pederleriyle irs\u00e2l-i t\u00e2rih ve bir def\u2018a dahi pa\u015fam\u0131z Ahmed Efendi ile \u00eesal-\u0131 selam b\u00ee-renc olunmu\u015ftu.\t\t\t\t\tVeys\u00ee<\/p>\n<p>[143]<br \/>\nBir f\u0131kra i\u00e7inde bir cinsten bir \u00e7ok esc\u00e2\u2018\u0131n ta\u2018\u00e2kib ettirilmesi  hem tab\u00ee\u2018i olmaz, hem ahenk-i if\u00e2deyi ihl\u00e2l eder.<br \/>\nHezl \u00fc miz\u00e2h yolunda yaz\u0131lan \u015feylerde seci\u2018 \u00e7ok\u00e7a da olsa beis yoktur. Hatta bazen o mak\u00fble \u015feyler i\u00e7inde esc\u00e2\u2018\u0131n tev\u00e2lisi if\u00e2denin revn\u00e2k\u0131n\u0131, \u015fet\u00e2reti tezy\u00eed eder.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBa\u2018de s\u00e2hib-i lakab kesret-i s\u00fcr\u00fbr-\u0131 vefret-i hab\u00fbr ile izh\u00e2r-\u0131 server  iderek h\u00e2nesine var\u0131p ehli dert-mend h\u00e2tuna teb\u015f\u00eer  \u00fc lafz e\u015fk-i hay\u00e2ya tebd\u00eel olundu\u011funu takr\u00eer-i \u2018avret bir \u00e2h-\u0131 s\u00fbz-n\u00e2k  \u00e7ek\u00fcp evvela ziy\u00e2fet i\u00e7\u00fcn sarf olunan nakdine senin \u2018ar\u0131za-i telef oldu\u011funa te\u2019ess\u00fcfle:<br \/>\nB\u00ee-\u00e7\u00e2re kat\u0131r-\u0131 mefte sat\u0131ld\u0131 semeriyle<br \/>\ndiyerek s\u00eenesini \u00e7\u00e2k ve s\u00e2niyen tebd\u00eel-i lakab bir f\u00e2ideyi m\u00fcntec olmay\u0131p hemen tecd\u00eed-i ham\u00e2riyet etmi\u015f olmakla \u00e7e\u015fm-i hayret-d\u00eedesini girye-n\u00e2k\u2026<br \/>\nK\u00e2n\u00ee<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nAn\u0131 senin gibi idr\u00e2ki g\u00fb\u015f\u0131n ve mahfaza-i mugz\u00ee \u2018avne-n\u00fcm\u00e2-y\u0131 d\u00fcnbelek olanlar te\u2018akk\u00fcl ve iz\u2018\u00e2n edemezlerse ma\u2018z\u00fbr olurlar.<br \/>\nVelehu<\/p>\n<p>[144]<br \/>\nEnv\u00e2\u2018-\u0131 es\u00e2libden her d\u00fcrl\u00fc seci\u2018e en ziy\u00e2de m\u00fcs\u00e2\u2018id olan \u00fcslub-\u0131 m\u00fczeyyendir.<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 s\u00e2deyi tezy\u00een edecek seci\u2018ler az olmakla beraber lafzen ziy\u00e2de me\u2019n\u00fbs ve lat\u00eef olmak iktiz\u00e2 eder.<\/p>\n<p>\u00dcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeye gelince bunda dahi iktiz\u00e2s\u0131na g\u00f6re kullan\u0131lmak ve lafzen \u2018ulv\u00ee olmak \u015fart\u0131yla seci\u2018 bulunabilirse de bu seci\u2018ler \u015f\u00e2yed bir z\u00eenet-i hak\u00eekiye mak\u00e2m\u0131na ge\u00e7emeyecek olursa ifadenin ciddiyetini ve mevzu\u2018-bahsin \u2018ulviyetini ihl\u00e2l etmek mukarrerdir.<br \/>\nSeci\u2018 i\u00e7in \u00fcsl\u00fbb-\u0131 s\u00e2deye mis\u00e2l:<br \/>\nHazret-i \u2018Azra\u00eel dahi r\u00fbh-\u0131 p\u00fcr-f\u00fct\u00fbh-\u0131 Muhammed\u00eeyi kabz ile a\u2018l\u00e2-y\u0131 \u2018iliyyine ula\u015ft\u0131rd\u0131. Sallallahu Aleyhi vessellem, i\u015fte d\u00fcny\u00e2n\u0131n h\u00e2li budur: Ki\u015fi ne kadar ya\u015fasa enc\u00e2m\u0131 fen\u00e2d\u0131r. B\u00e2k\u00ee ancak Hud\u00e2d\u0131r. Bu kona\u011fa her g\u00fcn gelip giden \u00e7ok amma d\u00f6n\u00fcp gelen yok. Vef\u00e2s\u0131z d\u00fcnya kimseye kalmaz. D\u00fcnya varl\u0131\u011f\u0131 kimseye kalmaz. D\u00fcnya varl\u0131\u011f\u0131 kimseye mal olmaz.\t\t\t\t\tCevdet Pa\u015fa<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 m\u00fczeyyene mis\u00e2l:<br \/>\nBu cez\u00eerenin sekene-i z\u00fck\u00fbr\u0131 d\u00fc\u015fmen kesb-i menfa\u2018at ve etf\u00e2l \u00fc nis\u00e2s\u0131 har\u00ees z\u00eeb-i z\u00eenet olarak bunlarda g\u00f6rd\u00fc kim noks\u00e2n\u00ee-i<\/p>\n<p>[145] let\u00e2fet tab\u00ee\u2018at-\u0131 dil-i muhabbet mev\u2019ile muhattar-\u0131 mub\u00e2\u2018adet oldu\u011fu halde ref\u00eeklerim bezm-i \u00fclfet \u00fc \u00fcns\u00eete da\u2018vet\u2026<br \/>\nFenelon- M\u00fctercimi: Yusuf Kamil Pa\u015fa<br \/>\n\u00dcsl\u00fbb-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeye mis\u00e2l:<br \/>\nH\u00fckem\u00e2 dedi\u011fimiz kudem\u00e2-y\u0131 i\u015fr\u00e2kiy\u00fbndan yek-di\u011feri idr\u00e2k ederek gelmi\u015f ve tar\u00eeka-i tilm\u00eez \u00fc tilmizle m\u00fcteselsel olmu\u015f yedi nefer-i merd-i ma\u2018arif eserdir. Ve mu\u2018ahherleri Efl\u00e2tun olup bunun dahi \u015fakirdi Arist\u00e2listir. L\u00e2kin Arist\u00e2lis mes\u00e2\u2019il-i felsefede tazarrur ve \u00fcst\u00e2d\u0131na muh\u00e2lefetle temerr\u00fcd edip silsile-i e\u015fr\u00e2k\u00eeden m\u00fcnfik ve mes\u00e2t\u00ee g\u00fcr\u00fbhuna reis-inev-meslek oldu.<br \/>\nS\u00e2m\u00ee Pa\u015fa<br \/>\nSeci\u2018in en \u00e7ok yak\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerler m\u00fcr\u00e2\u2018eten naz\u00eer\u00ee ve tens\u00eek-\u0131 s\u0131f\u00e2t\u0131 \u015f\u00e2mil f\u0131kralard\u0131r.<br \/>\nM\u00fcr\u00e2\u2018aten naz\u00eer i\u00e7in mis\u00e2l:<br \/>\n\u201c\u2019As\u00e2kir-i \u0130sl\u00e2miye ser-\u2018askerinin ismi \u2018Abdullah bin Sa\u2018d olup kalb-ile\u015fker onunla ma\u2018m\u00fbr ve meymene-i c\u00fcn\u00fbd \u2018Abdullah bin \u2018Amr ile mens\u00fbr ve m\u00fcessere-i \u2018asker \u2018Abdullah bin Zeb\u00eer\u2019in kud\u00fbmuyla mesr\u00fbr ve mukaddeme-i cuy\u00fb\u015f dahi haz\u00fbr \u2018Abdullah bin \u2018Abbas ile p\u00fcr-n\u00fbr oldu\u011fundan muharebe-i mezk\u00fbre (harb\u00fc\u2019l-\u2018ib\u00e2dele) denmekle  \u015f\u00f6hret bulmu\u015f\u2026\u201d<\/p>\n<p>[146]<br \/>\nTens\u00eek-i s\u0131f\u00e2t i\u00e7in mis\u00e2l:<br \/>\nS\u00e2lih Yahudi ol fes\u00e2hattan m\u00fcte\u2019essir olup eytti.<br \/>\n\u201c Ey  \u2018az\u00eez! V\u00e2liden kimdir?\u201d \u0130mam H\u00fcseyin eytti: \u201cSuk\u00fbt-\u0131 hand\u00e2n ris\u00e2let, k\u0131dmet-i d\u00fbd-m\u00e2n ne b\u00fbt, sadef-i \u2019iffet \u00fc \u2018ismet g\u0131rre-i \u00e7ehre-i \u2018ilm \u00fc hikmet nokta-i d\u00e2\u2019ire men\u00e2k\u0131b ve mef\u00e2hir, lem\u2018a-i n\u00e2-s\u00e2ye-i meh\u00e2med \u00fc m\u00fcesser, m\u00e2der-i  s\u00e2d\u00e2t, mecmu\u2018-\u0131 sa\u2018\u00e2d\u00e2t, \u015fem\u2018-i \u2018arsa-i \u2018aras\u00e2t, bet\u00fbl-i \u2018azr\u00e2, ya\u2018ni F\u00e2t\u0131ma\u00fc\u2019z- Zehr\u00e2d\u0131r.\u201d<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nH\u00e2s\u0131l\u0131 seci\u2018 ve ters\u00ee\u2018 \u2013 su\u2019istim\u00e2l edilmemek ve mahallinde olmak \u015fart\u0131yla kabul olunabilir.<\/p>\n<p>Vasf-\u0131 Tahs\u00een\u00ee<br \/>\nVasf-\u0131 tahs\u00een\u00ee dedi\u011fimiz \u015fey mevs\u00fbfunun ta\u2018y\u00een-i m\u00e2hiyeti i\u00e7in de\u011fil ancak tezy\u00een-i if\u00e2de maksad\u0131yla \u00eer\u00e2d olunan s\u0131fatlar, vasf-\u0131 terk\u00eeb\u00eeler veyahud bunlar\u0131n mak\u00e2m\u0131na k\u00e2\u2019im olacak ta\u2018birlerdir ki k\u00e2\u2018ideten zev\u00e2\u2019idden add olunabilirse de k\u00e2\u2018ide-i edebiyece ehemmiyet-i mahs\u00fbsay\u0131 h\u00e2izdir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nMesel\u00e2 afit\u00e2b(\u2018\u00e2lem-t\u00e2b)<br \/>\n\u2018Azm-i magrib k\u0131l\u0131nca zulmet-i \u015feb<\/p>\n<p>[147]<br \/>\nBir s\u00fck\u00fbt (\u2018am\u00eek) olur peyd\u00e2<br \/>\nSanki h\u00e2ba var\u0131r b\u00fct\u00fcn e\u015fy\u00e2<br \/>\n\u2018Aks-i berf-i zam\u00e2ne perverde<br \/>\nG\u00f6r\u00fcn\u00fcr vech-i leyl (esmerde)\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nBu \u015fi\u2018r-i (teri)okurken ol m\u00e2h<br \/>\nBir savt-\u0131 (gar\u00eeb) i\u015fitdi n\u00e2g\u00e2h<br \/>\nBir t\u00fbti-i (sebz-i \u00e2l-i mink\u00e2r)<br \/>\nBir \u015f\u00e2hda eyler an\u0131 tekr\u00e2r<br \/>\nKim duhter-i \u015f\u00e2h-\u0131 \u00e7\u00een o h\u00fbn-r\u00eez<br \/>\nBu baga gelir \u00e7\u00fc kubh-\u0131 g\u00fclb\u00eez<br \/>\nVasf-\u0131 tahs\u00eeni yaln\u0131z \u015fiirde de\u011fil, nesirde de pek yak\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u0130nsan\u0131n (en dak\u00eek) hissiy\u00e2t\u0131, efk\u00e2r\u0131n (en \u2018ulv\u00ee) derec\u00e2t\u0131 te\u015frih\u00e2t\u0131yla, tafs\u00eel\u00e2t\u0131yla, kemaliyle tiyatro kitaplar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Efk\u00e2r-\u0131 \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2ne ve iktid\u00e2r-\u0131 edebiy\u00e2t\u0131n en ziy\u00e2de mah\u00e2ret-n\u00fcm\u00e2-y\u0131 (kem\u00e2l) oldu\u011fu yerler tiyatro ris\u00e2leleridir. \u0130\u00e7inde \u00f6yle (fez\u00e2feyz) baharlara tes\u00e2d\u00fcf olunur ki heyec\u00e2n ile \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131r bir g\u00f6n\u00fcl o tem\u00e2\u015f\u00e2-y\u0131 (r\u00fbh-efz\u00e2n\u0131n) kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ip de sa\u2018atlerce lezzetlere, Saf\u00e2lara gark olmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \t\t\t\t\tSez\u00e2\u00ee<\/p>\n<p>[148]Bir nevi vas\u0131flar daha vard\u0131r. Bunlar \u00f6tekilerine benzerse de tezy\u00een-i kel\u00e2ma \u00e2it de\u011fil m\u00fccerred hayaldeki gar\u00e2beti, tasavvurdaki n\u00fckte ve let\u00e2feti g\u00f6stermeye mahsustur. Bunun i\u00e7in hazflar\u0131 kabul olunamaz.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201cMutlak bu yerde olsun zev\u00e2lim<br \/>\nHur\u015f\u00eedim i\u015fte kar\u015f\u0131mda g\u00e2rib<br \/>\nHur\u015f\u00eed \u00f6lg\u00fcn hur\u015f\u00eed (muzlim)<br \/>\nMa\u015fr\u0131k kararm\u0131\u015f yanmakda magrib<br \/>\nMatem-i lib\u00e2s\u0131m \u2018aksiyle g\u00fcl\u015fen<br \/>\nBir leyl isem de bir leyl-i (r\u00fb\u015fen)<br \/>\nHep ba\u015fka ba\u015fka ezh\u00e2r a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f<br \/>\nNahl-i emelimi cism-i niz\u00e2r\u0131n<br \/>\nBenzer \u015fah\u00e2be senin mez\u00e2r\u0131n<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u00fc\u015f zem\u00eene n\u00fbr\u0131 sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f<br \/>\nG\u00f6k m\u00fc yar\u0131lm\u0131\u015f ya R\u00e2b  nedir bu<br \/>\nEzh\u00e2r (p\u00fcr-n\u00fbr) env\u00e2r (ho\u015f-b\u00fb)\u201d<br \/>\nZira derc etti\u011fmiz meselede (ah\u00een) ve (m\u00fcn\u00eer) vas\u0131flar\u0131 bulunmasayd\u0131 if\u00e2de o kadar \u015fiddetli, o kadar ehemmiyetli olmazd\u0131:<br \/>\n\u201c Gazan Bahad\u0131r- ki zor bazuda zaman\u0131n\u0131n mez\u00eedi idi.- esn\u00e2-y\u0131 gir\u00fc darda Emire rast gelerek elinde bulunan ve yar\u0131m kantar<\/p>\n<p>[149] a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda olan g\u00fcrz-i ahen\u00eeni bir \u015fiddet-i fevkal\u2018ade ile g\u00f6\u011fs\u00fcne urduysa da \u2026\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cG\u00e2zi-i \u2018Az\u00eem\u00fc\u2019l-m\u00fcesser eline hizmet-i veyne s\u00e2lih b\u00f6yle bir v\u00e2s\u0131ta ge\u00e7ince hemen onu riy\u00e2set-i id\u00e2reye getirmik ve b\u00e2rika-i efk\u00e2r-\u0131 hak-perest\u00e2nesini ziy\u00e2-y\u0131 mihr-i m\u00fcn\u00eer gibi \u2018\u00e2lem-i b\u00e2l\u00e2dan ne\u015fr etmek tasavvurunda bulundu.\u201d<br \/>\nDi\u011fer misal:<br \/>\nCih\u00e2n-b\u00e2n-\u0131 yeg\u00e2ne \u00e2fit\u00e2b-\u0131 \u00e2s\u00fcm\u00e2n-s\u00e2ye<br \/>\nH\u00fcd\u00e2vend-i zam\u00e2ne mehd-\u00e2r\u00e2-y\u0131 neg\u00fb-k\u00e2r\u00ee<br \/>\nBis\u00e2t-\u0131 heft ikl\u00eemin \u00e7er\u00e2g-\u0131 \u2018\u00e2lem efr\u00fbz\u0131<br \/>\nSer\u00eer-i n\u00fch rev\u00e2k\u0131n p\u00e2di\u015f\u00e2h-\u0131 m\u00e2h-\u0131 d\u00eed\u00e2r\u0131<br \/>\nHid\u00eev-i n\u00e2m-ver \u00e2r\u00e2yi\u015f-i taht-\u0131 S\u00fcleym\u00e2n<br \/>\nCih\u00e2ng\u00eer-i muzaffersaf-\u015fik\u00e2r rezm kerr\u00e2r\u00ee\t\t\u2018Ali rezm v\u00fc S\u00fcleym\u00e2n kevkebe sult\u00e2n \u2018Osm\u00e2n kim<br \/>\nRev\u00e2d\u0131r t\u00e2k-\u0131 \u2018ar\u015f \u00fczre a\u00e7\u0131lsa t\u00eeg-\u0131 h\u00fbn-b\u00e2r\u00ee<br \/>\nNef\u2018\u00ee<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u2018\u00c2lem hay\u00e2t-\u0131 nev bulur c\u00e2nlar ba\u011f\u0131\u015flar dembedem<br \/>\nEnf\u00e2s-\u0131 r\u00fbhu\u2019ll\u00e2hd\u0131r g\u00fby\u00e2 nes\u00eem-i subh-dem<\/p>\n<p>[150]<br \/>\nSahn-\u0131 felekde cilve-ger t\u00e2v\u00fbs-\u0131 zerr\u00een-b\u00e2l \u00fc per<br \/>\nB\u00e2g-\u0131 cih\u00e2n p\u00fcr z\u00eeb \u00fc fer \u2018\u00e2lem g\u00fclist\u00e2n-\u0131 \u0130rem<br \/>\nM\u00fc\u015fk\u00een nes\u00eem old\u0131 hev\u00e2 \u2018anber \u015fem\u00eem old\u0131 sab\u00e2<br \/>\nG\u00fclz\u00e2re gelse g\u00e2lib\u00e2 urmaz Hotenden n\u00e2fe dem<br \/>\nB\u00e2d\u0131n seherden ho\u015fnes\u00eem hulk-\u0131 Hud\u00e2vend ker\u00eem\tSult\u00e2n-\u0131 \u2018\u00c2dil H\u00e2n Sel\u00eem \u015f\u00e2hen\u015f\u00e2ha s\u00e2hib kerem<br \/>\nKeyhusrev Cem\u015f\u00eed-fer Cem\u015fid-i Keyhusrev-g\u00fcher<br \/>\nD\u00e2r\u00e2-y\u0131 \u0130skender-zafer \u0130skender-i D\u00e2r\u00e2-ha\u015fem<br \/>\nB\u00e2k\u00ee<\/p>\n<p>\u00cec\u00e2d ve Terv\u00eec Elf\u00e2z<br \/>\n\u00cec\u00e2d-\u0131 elf\u00e2z ta\u2018birinden anlayaca\u011f\u0131m\u0131z mana l\u00fcgat itaplar\u0131nda asla yeri bulunmayan kelim\u00e2t\u0131 keyf\u00ee olarakyeniden te\u015fkil ve isti\u2018mal etmek demek de\u011fildir. Ancak kelamda ekseriya yeni ve n\u00fckteli bir fikri bir tarz-\u0131 nev\u00een ve ho\u015f \u00e2yende ile  bey\u00e2n i\u00e7in terkib ve in\u015f\u00e2s\u0131 itibar\u0131yla b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn n\u00e2\u015fen\u00eede tabirler \u00eer\u00e2d eylemektir.<br \/>\nKendilerini terkib ve te\u015fkil eden l\u00fcgatlar zaten mevcut ve hatta me\u2019n\u00fbs olmak iktiz\u00e2 een o t\u00fcrl\u00fc harek\u00e2t-\u0131 mahz\u00e2 s\u00fbret-i terk\u00eebiyeleri itibar\u0131ylad\u0131r ki \u00eec\u00e2da nisbet olunurlar.<\/p>\n<p>[151]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u201c Em\u00eer M\u00fcc\u00e2hid  bu himmet-i (tagy\u00eer-i n\u00e2-pez\u00eer)ine nazaran cevher-i sal\u00e2betten masn\u00fb\u2018 bir heykel-i \u2018anber\u00ee gibi ne derece nev\u00e2dir r\u00fbzgardan olunsa rev\u00e2d\u0131r!\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cEmirin cel\u00e2det (R\u00fcstem-i pesend\u00e2ne)siyle birtak\u0131m muh\u00e2cem\u00e2t-\u0131 \u015fed\u00eededen sonra galebe Mahmud gaz\u00e2ran taraf\u0131ndan kalarak Baydu Han f\u0131rkas\u0131 hez\u00eemet-i k\u00fclliye ile ric\u2018at eyledi.\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201c Bu mel\u2018\u00fbne ise daha sa\u011f iken arzusu cad\u0131lara isn\u00e2d olunan kan i\u00e7meye, can yakmaya hasr eylemi\u015fti,  g\u00e2h per\u00eeh\u00e2n\u0131n \u015fahane cemal-i (\u2018\u00e2lem tesh\u00eer)ini n\u00e2zende ed\u00e2-y\u0131 (r\u00fbh itil\u00e2f\u0131n\u0131) kendi let\u00e2fet-i pejm\u00fcrdesine k\u0131yas eder, \u2018\u00e2dil Giray nazar\u0131nda kendinin ona tevfiki ahir har\u00eefin ol bah\u00e2da r\u00fcch\u00e2n\u0131 gibi muh\u00e2l\u00e2tdan bulur ve bu ye\u2019s ile \u2018\u00f6mr g\u00fcze\u015ftesinin her dakikas\u0131n\u0131 kendince bir devre-i mem\u00e2t bilirdi.\u201d<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cMah\u015ferde mez\u00e2r\u0131ndan k\u0131y\u00e2m eden (iltif\u00e2t-\u0131 perverdeg\u00e2n)-\u0131 il\u00e2hi gibi ta\u2018r\u00eefi n\u00e2-k\u00e2bil bir \u015fevk ile yata\u011f\u0131ndan f\u0131rlad\u0131.\u201d<\/p>\n<p>[152]<br \/>\nDi\u011fer Mis\u00e2l:<br \/>\n\u201cO cihetle bir (H\u00fcrrem bah\u00e2r-\u0131 sa\u2018\u00e2detde) g\u00f6kde infil\u00e2k-\u0131 seherin, yerde g\u00fc\u015f\u00e2yi\u015f-i ezh\u00e2r\u0131n let\u00e2fetiyle hay\u00e2l\u00e2t \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nesine m\u00fcsta\u011frak olmu\u015f bir sevd\u00e2-zedeyi uzakdan ak\u0131p giden \u00e7aylar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131lt\u0131s\u0131 nas\u0131l gelirse per\u00eeh\u00e2nede meclisin muh\u00e2veresi o yolda te\u2019s\u00eer ederdi.\u201d<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>AKS\u00c2M-I MUHARR\u0130R\u00c2T<\/p>\n<p>Edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n ahz\u00e2r etti\u011fi \u00e2s\u00e2r-\u0131 ced\u00eedeyi- velev muhtasar olsun- birka\u00e7 nev\u2018e taks\u00eem edebiliriz. Muharrir\u00e2t-\u0131 resmiye, in\u015f\u00e2-y\u0131 resmiyeye ait \u00e2s\u00e2rdan oldu\u011fundan burada onlardan bahs etmeye imkan yoktur. Binaenaleyh muharrir\u00e2t-\u0131 edebiyyemizin aks\u00e2m-\u0131 m\u00fctenevvesini \u2013 bir dereceye kadar- ber vech-i \u00e2t\u00ee yazar\u0131z:<br \/>\nMukaddime.<\/p>\n<p>[154]<\/p>\n<p>Mektup<br \/>\nTezkire<br \/>\nTa\u2018ziyet-n\u00e2me<br \/>\nMakale-i Fenniye<br \/>\nMakale-i Edebiye<br \/>\nT\u00e2r\u00eeh<br \/>\nB\u00fcy\u00fck Hikayeler ve Aksam\u0131<br \/>\nMu\u2019aheze-n\u00e2me<br \/>\nLet\u00e2\u2019ife M\u00fcte\u2018allik Muharrirat<br \/>\nTakr\u00eezler<br \/>\nMut\u00e2la\u2018a-n\u00e2me<br \/>\nNutuk<br \/>\nMensur \u015fi\u2019irler<br \/>\nTiyatro<br \/>\nMukaddime bir eserin ibtid\u00e2s\u0131nda, o eserin m\u00e2hiyetine d\u00e2\u2019ir yaz\u0131lan birka\u00e7 sat\u0131r s\u00f6zd\u00fcr. Mukaddimeler, onlar\u0131 ta\u2018kib edecek sah\u00e2yifin m\u00fcnderec\u00e2t ve ehemmiyetine d\u00e2\u2019ir olmak laz\u0131m gelir. Yoksa, m\u00fccerret bir kitapta<\/p>\n<p>[155] bir mukaddime bulunsun diye haric ez-sadet h\u00e2mer\u00e2n bahs ve makal olmak makd\u00fbhdur.<br \/>\nMukaddimeye mis\u00e2l:<br \/>\nSef\u00e2let-i be\u015feriyeye d\u00e2\u2019ir tahr\u00eer ve gazete ile ne\u015fr etti\u011fim bir hikayede de yazm\u0131\u015f oldu\u011fum vechile, kelebeklerle \u00e7i\u00e7ekler aras\u0131nda mechul bir  ri\u015fte oldu\u011fu gibi, delikanl\u0131larla gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n ruhlar\u0131 aras\u0131nda da ma\u2018nev\u00ee bir rab\u0131ta vard\u0131r.<br \/>\nKelebekler o \u00e7i\u00e7eklerin \u00fcst\u00fcne konmak istedikleri gibi delikanl\u0131lar da gen\u00e7 k\u0131zlara musallat olmak arzusunda bulunurlar.<br \/>\n\u0130lkbahar\u0131n \u015fet\u00e2retli bir g\u00fcn\u00fcnde sahr\u00e2ya \u00e7\u0131k\u0131p da, p\u00e2ym\u00e2l-i hak\u00e2ret etti\u011finiz o tab\u00ee\u2018i \u00e7i\u00e7ekler aras\u0131nda u\u00e7u\u015fan kelebeklerin \u015fevk \u00fc \u015fet\u00e2retine dikkat etti\u011finiz var m\u0131d\u0131r? Guy\u00e2 \u00fczerlerindeki  jaleleri i\u00e7e i\u00e7e mest olurlar da  ne yapacaklar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131r\u0131rlar. Sanki \u00e7i\u00e7ekler de kelebeklerin bu nev\u00e2zi\u015fine kar\u015f\u0131 naz ediyorlarm\u0131\u015f gibi az bir nes\u00eemin tesiriyle ihtiz\u00e2za ba\u015flarlar.<br \/>\nBir de bahar\u0131n tebess\u00fcm\u00fc yerine haz\u00e2n\u0131n giryesi k\u00e2im oldu\u011fu, b\u00fct\u00fcn dereler karlarla mest\u00fbr bulundu\u011fu vakit \u2013 e\u011fer \u00fc\u015fenmezseniz- be\u015f alt\u0131 ay evvel g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz  o sahraya bir daha \u2018atf-\u0131 nazar eder misiniz? Nerede kelebek? \u00c7i\u00e7ekler o kadar vef\u00e2dar oldu\u011funu sab\u00e2htan ak\u015fama kadar isbat eyleyen kelebek ne olmu\u015f? U\u00e7mu\u015f!..<\/p>\n<p>[156]<br \/>\nO aral\u0131k, belki, karlar\u0131n aras\u0131nda kurumu\u015f. Ne oldu\u011fu bilinmez bir \u015fey g\u00f6z\u00fcn\u00fcze ili\u015fir: dikkat etseniz anlars\u0131n\u0131z ki o kurumu\u015f, solmu\u015f, teverr\u00fcm etmi\u015f yadigar bir  \u00e7i\u00e7e\u011fin bir c\u00fcz\u00fcd\u00fcr! Ni\u00e7in \u00f6yle? Orada kelebe\u011finin dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerde terk-i hayat etmi\u015f! demek, \u00e7i\u00e7ekler kelebeklerden daha vefal\u0131d\u0131rlar.<br \/>\nBir delikanl\u0131n\u0131n bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131 takip etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u00fcz: k\u0131z ne kadar naz, ne kadar isti\u011fna izhar edserse delikanl\u0131  o kadar sevda, o kadar \u0131zt\u0131rab g\u00f6steriyor. Hele bu iki v\u00fccud, bir aral\u0131k yaln\u0131z kald\u0131klar\u0131 vakit, delikanl\u0131n\u0131n a\u011flaya a\u011flaya k\u0131z\u0131n ayaklar\u0131na kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 o aral\u0131k k\u0131zca\u011f\u0131z\u0131n g\u00fcnlerce mukavemet etti\u011fi bir kuvvete kar\u015f\u0131 art\u0131k takati kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 isbat etti\u011fini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Be\u015f, alt\u0131 ay sonra bu iki ruhu tasavvur ediniz: s\u00fckut!.. Delikanl\u0131 ne olmu\u015f?  Sevdi\u011fini terk etmi\u015f!.. Ya k\u0131z?.. Arkas\u0131nda y\u0131rt\u0131k bir entari, aya\u011f\u0131nda patlam\u0131\u015fbir potin oldu\u011fu halde, namusunu muhafaza ede ede, sefaletin kar\u015f\u0131nda  titreye titreye karn\u0131n\u0131 \u015fi\u015firmi\u015f  olan \u00e7ocu\u011fun harekat\u0131n\u0131  men\u2018e muktedir olamayarak dileniyor!.. Demek kad\u0131nlar erkeklerden daha vefal\u0131d\u0131rlar.<br \/>\n\u015eimdi, bu mukaddimeyi okudu\u011fumuz vaki, elbette, bundan sonra<\/p>\n<p>[157] gelecek sat\u0131rlar\u0131n, bir kad\u0131n\u0131n acz-i masumanesine kar\u015f\u0131 bir erke\u011fin ihanet-i iblisfiribanesine dair oldu\u011funu nlar\u0131z. \u0130\u015fte maksat da budur.<br \/>\nMektup<br \/>\nMektubun da env\u00e2\u2019\u0131 vard\u0131r. Fakat mektuplar\u0131n her nev\u2019ini burada ir\u00e2e etmek zaten mufassal olan \u015fu eserin m\u00fcsa\u2019edesi olmad\u0131\u011f\u0131 cihetle, yaln\u0131z burada yaz\u0131 yazmak demek. S\u00f6z s\u00f6ylemek demek olaca\u011f\u0131n\u0131 ve bin\u00e2en \u2018aleyh insan bir refikayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrken nas\u0131l lak\u0131rd\u0131 ederse, ihv\u00e2niyete ait bir mektupta da o yolda id\u00e2re-i lisan etmesi laz\u0131m gelece\u011fini \u015fu sual ile ir\u00e2e ederiz:<br \/>\nMisal:<br \/>\nBirader!<br \/>\nAlt\u0131 may\u0131s, \u00fc\u00e7 y\u00fcz sekiz tarihli mektubunuzu ald\u0131m. Ben size ved\u00e2 etmeyelim, demedim mi? O vakit alam-\u0131 iftirak daha haz\u00een olacakt\u0131. \u0130stanbul\u2019dan m\u00fcf\u00e2rekat\u0131n\u0131z\u0131 ne haz\u00een tasvir etmi\u015fsiniz. Siman\u0131n g\u00f6z ya\u015flar\u0131na kar\u0131\u015fan vapur dumanlar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan te\u015fhis etti\u011finiz tebess\u00fcmlerin c\u00fcmlesi bendeniz gibi arkada\u015flar\u0131n\u0131za ait olmamak gerek. Bu tebess\u00fcmlerin bir k\u0131sm\u0131 da ihtimal ki \u0130stanbul\u2019da<\/p>\n<p>[158] Nazar-\u0131 \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nenizi celp eden ben\u00e2t-\u0131 hav\u00e2n\u0131n hafif, fakat m\u00fckedder\u00e2ne g\u00fcl\u00fcmsemelerinden ib\u00e2rettir.<br \/>\n\u00c2h vapur vapur! Ben vapur \u2018\u00e2lemini pek severim. Lakin benim sevdi\u011fim vapur sizinkine benzemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc o vapur sizi \u0130stanbul\u2019dan g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu, beni ise memleketime getiriyordu. Hi\u00e7 unutmam: Kanun-\u0131 s\u00e2ninin sisili sabahlar\u0131n\u0131n birinde, g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131 beyaz k\u00f6p\u00fckler i\u00e7inde b\u0131rakan vapurumuz \u0130stanbul\u2019a yana\u015f\u0131yor, ser\u00eer-i m\u00fc\u015frik\u0131 tenvir eden s\u0131rma sa\u00e7l\u0131 g\u00fcne\u015f de seman\u0131n mai g\u00f6zlerini \u00f6perek beyaz minarelerin zirvelerini yald\u0131zl\u0131yordu. G\u00fcverteye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m vakit, tarifine muktedir olamayaca\u011f\u0131m bir hiss-i heyecan ve hayretle \u201cU\u00e7! \u0130stanbul!\u201d diye hayk\u0131rd\u0131m. Sizin g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131z ile bu na\u011fme-i server aras\u0131nda ya\u011fmurlu bir hazan ile let\u00e2fetli bir bahar kadar fark vard\u0131r.<br \/>\nVapuru takip eden her mevcede bir hayal g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz, \u00f6yle mi? O dalga edv\u00e2r-\u0131 sermediyetten size ne kadar seda naklettiler? Bunu hissetniz mi, azizim?<br \/>\nElbette! denizde tema\u015fa edilen tulu\u2019 u gurub i\u2019tikad\u0131mca her sahrada yoktur. G\u00fcne\u015fin denize dalar gibi g\u00f6r\u00fcnmesi s\u0131rma sa\u00e7l\u0131 bir asatir perisinin eski tablolarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz saf, sakit, berrak bir g\u00f6lde y\u0131kan\u0131\u015fa benzemez mi?<\/p>\n<p>[159]<br \/>\nAtina\u2019da, Korfo\u2019da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz kad\u0131nlar\u0131n letafetinden bahsediyorsunuz: pekiyi ama Buyana nehrinin sahilinde, sahran\u0131n hev\u00e2-y\u0131 nes\u00eemi-i let\u00e2fetiyle perveri\u015fy\u00e2b olmu\u015f sahra perileri \u015fehirli kad\u0131nlardan daha ziyade ruhunuzu ok\u015famaz m\u0131? Sabah zi-saf\u00e2-y\u0131 bahar\u0131n sevdal\u0131 bir zaman\u0131nda hab-\u0131 masumanesinden \u2013bir ku\u015fun na\u011fme-i tarabfezas\u0131yla- bidar olan, \u00e7\u0131plak ayaklar\u0131 ile mahmur mahmur kul\u00fcbesinden \u00e7\u0131kan, de\u011firmenin berrak suyu ile y\u00fcz\u00fcn\u00fc y\u0131kayan, hevayi g\u00f6zleri ile sem\u00e2-y\u0131 laciverdiye nasb-\u0131 nigah-\u0131 tefekk\u00fcr eden bir k\u00f6yl\u00fc kad\u0131n\u0131 fikr-i \u015fairaneyi kanatland\u0131rmak, ruhu ok\u015famak i\u00e7in, zannetmem ki bir \u015fehirli kad\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 kals\u0131n!  Ah bu ma\u2019sumiyet! B\u00e2k\u00ee uhuvvet!<\/p>\n<p>Tezkere<br \/>\nMektubun \u00fcslub-\u0131 tahririndeki \u015fer\u00e2\u2019it tezkirede mevcuttur. Mesela ihvan\u0131m\u0131zdan birini \u2013 ilkbaharda \u2013 bir mesireye davet edece\u011fimiz vakit \u015fu yolda idare-i lisan ederiz:<br \/>\n\u2018Azizim !<br \/>\nBahar\u0131n \u00e2s\u00e2r-\u0131 bedayi-i nisar\u0131ndan istifade etmek \u00fczere, yar\u0131n<\/p>\n<p>[160] -hava m\u00fcsait oldu\u011fu halde- bir \u00c7aml\u0131ca \u00e2lemi yapmak istiyoruz. Sizin te\u015frifiniz ise, bu \u00e2lemi \u015fenlendirecek \u015fereflerdendir. Yar\u0131n \u00dcsk\u00fcdar vapurunda bulu\u015fal\u0131m. Baki muh\u00e2lesat!<\/p>\n<p>Ta\u2019ziyet-n\u00e2me<br \/>\nBirisinin vefat\u0131nda, onun akraba ve ta\u2019allukat\u0131na g\u00f6nderilir. Teselliyet-n\u00e2medir ki bu gibi yaz\u0131lar \u00e2det h\u00fckmine girmi\u015f oldu\u011fundan, hemen ekser\u00ee hissiyat-\u0131 rakikten biri oldu\u011fu i\u00e7in muharririnin m\u00fcteessir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 irae ederiz. M\u00fcteessir\u00e2ne yaz\u0131lm\u0131\u015f ta\u2019ziyetn\u00e2meler nadirdir ki o nev\u00e2dirden biri de, merhum Sadullah Pa\u015fa\u2019n\u0131n biraderleri Said Bey Efendi\u2019ye yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fu mektuptur:<br \/>\nAh birader can birader!<br \/>\nAld\u0131\u011f\u0131m kara haber s\u00e2\u2019ika-i bel\u00e2 gibi nazil oldu.<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcm viran, g\u00f6zlerimden siri\u015fk-i hasret revand\u0131r. C\u00fcmlemiz muhabbet-i evlad esiriyiz. Hususa peder ve validenin b\u00f6yle vuku\u2019at-\u0131 ci\u011fer-suzda u\u011frayacaklar\u0131 tesir\u00e2t kalbiyeyi m\u00fcl\u00e2haza etdik\u00e7e h\u00fczn \u00fc elem bir kat daha m\u00fc\u015fetdet olmaktad\u0131r. Fele\u011fin b\u00f6yle sitemleri \u00e7ekilir dertlerden de\u011fildir. Lakin ahkam-\u0131 kazaya r\u0131zadan ba\u015fka \u00e7are var m\u0131d\u0131r? Gidenleri ta\u2019ziye ile u\u011fra\u015fanlar dahi bu \u00e2lemden<\/p>\n<p>[161] gitmeyecekler mi? Kim hayata ma\u011frur olabilir? Bu misafir-h\u00e2neye mihman olan kimi erken, kimi ge\u00e7 gider.<br \/>\nHer giden nevbetini savar. M\u00fcddet-i misafirettin kasr u meddinde ehemmiyet yokdur. Mesele \u00e2lem-i bek\u00e2da u\u011fran\u0131lacak tavr u h\u00e2letdedir.<br \/>\nMa\u2019sum gidenler arkada b\u0131rakd\u0131klar\u0131n\u0131 mahzun iderler amma g\u00e2\u2019ile-i hesab ve kitabdan masun ve ni\u2019am-\u0131 uhreviye ile ebediy\u00fc\u2019s-s\u00fcr\u00fbr olurlar. Bu cihet d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse kalp m\u00fcteselli olma\u011fa ba\u015flar. Ve cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n idrakinden \u2018\u00e2ciz oldu\u011fumuz h\u00fckm-i hafiyyesine \u2018arz-\u0131 teslimiyyet ider. H\u00fcd\u00e2-y\u0131 m\u00fcte\u2018al c\u00fcmlemize ecr-i cem\u00eel ihsan eylesin. Tatv\u00eel-i mak\u00e2le mec\u00e2lim olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu kadar yazabildim.<br \/>\nBir\u00e2derim! Ric\u00e2 ederim: Hikmet-i \u0130l\u00e2hiyyeyi te\u2019mil ile ate\u015f-i kalbi teskin ediniz.<\/p>\n<p>Mak\u00e2le-i Fenniyye<br \/>\nHer t\u00fcrl\u00fc muharrir\u00e2t- velev fenn\u00ee olsun- h\u00fcsn-i if\u00e2deyi h\u00e2\u2019iz olmak \u015fart\u0131yla ni\u00e7\u00fcn aks\u00e2m-\u0131 edebden ma\u2019d\u00fbd olamas\u0131n? Edebiyat, mak\u00e2lat-\u0131 fenniyyeye dahi bu cihetle bir mevki\u2018 temyiz-i tefrik ider.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nKokunun m\u00e2hiyyeti hakk\u0131nda verilen ma\u2018l\u00fbmat dahi ba\u2018yine ziy\u00e2n\u0131n<\/p>\n<p>[162] m\u00e2hiyyeti hakk\u0131nda verilen ma\u2018l\u00fbmat gibi insana bir kana\u2018at-\u0131 k\u00e2mile verebilecek mertebede de\u011fildir. Evvel\u00e2 \u015furas\u0131n\u0131 tesl\u00eem etme\u011fe mecb\u00fbriyyet vard\u0131r ki koku bir cisimdir. Z\u00eer\u00e2 h\u00e2ricde v\u00fccudunun mevcud oldu\u011fu bedihi olmakdan fazla bir mahalden di\u011fer bir mahale nakl dahi edilebilir.<br \/>\nOrtaya habbe kadar misk koyacak olsalar kokusu bir salonu doldurur.<br \/>\nDemek olur ki orada bir salon dolusu koku vard\u0131r. L\u00e2kin miske nazar edilecek olursa, hen\u00fcz onun mikd\u00e2r\u0131ndan hi\u00e7bir \u015fey eksilmemi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Be\u015f on g\u00fcn duracak olsa dahi eksilmez. \u015eu hal \u00fczere teemm\u00fcl eden baz\u0131 h\u00fckem\u00e2 kokunun cism olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015flerse de madem ki koku vard\u0131r madem ki te\u2019s\u00eeri dahi derk\u00e2rd\u0131r mutlak\u00e2 v\u00fccudu olmak laz\u0131m gelece\u011fi hem hikmeten hem mant\u0131ken m\u00fcsellemdir.<br \/>\nBinaen\u2018alayehi zalik h\u00fckem\u00e2 kokuya \u201cBir cism \u00fczerinden inti\u015f\u00e2r eden zerr\u00e2t-\u0131 m\u00fctetebi\u2018ade\u201d derler ise de bunlar\u0131n bitip bitmeyece\u011finde bir k\u00fc\u00e7\u00fck ihtilaf kalm\u0131\u015f ve cumhur her halde bitebilece\u011fi- baz\u0131 kokusu az ve kuvvetsiz ecs\u00e2mdan kokunun biraz vakt sonra  bitmesiyle- isbat eylemi\u015fdir.<\/p>\n<p>[163]\tKokunun baz\u0131 ecs\u00e2m\u0131n zat\u0131yla yekm\u00e2ye olmas\u0131 isbat olunamaz. Bunun dahi ziya gibi bir ba\u015fka cism ile k\u00e2\u2019il-i \u2018arziyatdan olmas\u0131 bed\u00e2het-i suretiye g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130mdi anlamal\u0131 cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n emr-i h\u00e2lk\u0131yyatda olan kuvvet-i kudretini ki koca bir salonu be\u015f on defa ve hatta daha ziy\u00e2de doldurabilecek olan bir cismi k\u00fc\u00e7\u00fclte k\u00fc\u00e7\u00fcklte ve hulasa ede ede bir habbe kadar cism-i \u00e2hir i\u00e7ine der\u00e7 edebilmektedir. \u015eu kuvvet-i nazar-\u0131 dikkatte muh\u00e2keme eden h\u00fckem\u00e2 cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n bir habbeyi koca bir \u2018\u00e2lem olacak mertebede bast ve koca bir \u2018\u00e2lemi dahi bir habbe menzilesine indirecek kadar k\u0131sa edebilece\u011fini h\u00fckm ile cebhe-s\u00e2y-\u0131 secde-g\u00e2h-\u0131 hayret olmakdad\u0131r. Ne b\u00fcy\u00fck tem\u00e2\u015f\u00e2! Ne b\u00fcy\u00fck zevk!<br \/>\n\u0130mdi koku hev\u00e2-y\u0131 nesim\u00ee i\u00e7inde tayer\u00e2n edecek kadar m\u00fcnbasit ve hafif bir \u015fey oldu\u011funa g\u00f6re bunun bize yani cevari\u2019 azam\u0131za kadar gelmesi pek kolay tasavvur olunur ise de bunlar\u0131n i\u00e7ine girmesi biraz m\u00fc\u015fkilce oldu\u011fundan hazret-i nizam-\u0131 \u2018\u00e2lem bunun i\u00e7in dahi ayr\u0131ca bir kanun koymu\u015fdur. O kanun ise a\u011fz\u0131m\u0131zla nefes almak ihtim\u00e2li mevcut iken bir de burnumuzla nefes almak suretidir ki koku hava ile beraber tayeran itdi\u011fine g\u00f6re yine hava ile beraber burnumuzdan i\u00e7eri girmek dahi pek muvaf\u0131k hikmetdir.<br \/>\nAhmed Midhat Efendi<\/p>\n<p>[164]<\/p>\n<p>Makale-i Edebiyye<br \/>\nMak\u00e2l\u00e2t-\u0131 edebiyenin bir \u00e7ok enva\u2018\u0131 vard\u0131r. Biz burada iki suretini g\u00f6sterece\u011fiz. Bunlardan biri olduk\u00e7a ciddi bir bahsi \u015f\u00e2ir\u00e2ne bir suretde if\u00e2de, di\u011feri ihtis\u00e2s\u00e2t-\u0131 \u015f\u00e2ir\u00e2neyi oldu\u011fu gibi ir\u00e2e eyler.<br \/>\nMisal:<br \/>\nMatbu\u2018at ve edebiyat Osmanl\u0131n\u0131n mazhar oldu\u011fu tecd\u00eed\u00e2t-\u0131 fevkal\u00e2de \u00fczerine \u00e2s\u00e2r-\u0131 garbiyeden pek \u00e7ok istif\u00e2deler eyledi\u011fi ma\u2018lumdur.<br \/>\nMilli \u00e2s\u00e2r yazma\u011fa iktidarlar\u0131 derk\u00e2r iken bu babda \u2013 bilmem ni\u00e7\u00fcn? \u2013 imsak eylemekde olan muharirlerimizin te\u2019ennileri ne kadar \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 te\u2019lif ise, \u00e2s\u00e2r-\u0131 ecenbiyyeyi lisan\u0131m\u0131za nakl ile i\u015ftigal eden gayur m\u00fctercimlerin himmet \u00fc gayretleri de o kadar sez\u00e2v\u00e2r-\u0131 tebrikdir.<br \/>\nMuharririn vazifesi, tasvir edece\u011fi vak\u0131\u2018ay\u0131 elinden geldi\u011fi kadar nazar-firib-i elv\u00e2n ile ir\u00e2e etmek, tahayy\u00fcl\u00e2t\u0131n\u0131 muvaf\u0131k zevk-i sel\u00eem olmak \u00fczere tahrir eylemek, her \u015feyden ziy\u00e2de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 halk i\u00e7inde h\u00fckm-ferm\u00e2 olan ahlak-\u0131 be\u015feriyyeyi ifs\u00e2d edecek suretde id\u00e2re-i kel\u00e2mdan \u00e7ekinmekdir.<\/p>\n<p>[165]<br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc, bir eser yaln\u0131z manaya de\u011fil; elf\u00e2za da arz-\u0131 iftik\u00e2r eder.<br \/>\nBunula beraber garib elfaz ile tabi\u2018i olmayan hay\u00e2lat erb\u00e2b-\u0131 m\u00fctala\u2018ay\u0131 memnun edemez. Kendi memleketinin ahlak u a\u2018d\u00e2t\u0131, mesub oldu\u011fu halka daha tabi\u2018i, daha g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnece\u011fi malum iken mesela bin sahifelik bir roman\u0131, ba\u015fka bir memleketin gar\u00e2\u2019ib a\u2018d\u00e2t\u0131yla doland\u0131rmak- kari\u2019in nazar\u0131nda- muharrirce bir mevki\u2018-i m\u00fcmtaz te\u2019m\u00een etmi\u015f add olunamaz. \u201cEdebiyat\u201d kelimesinde anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, muharrir, her yazaca\u011f\u0131 eseri nezahet-i edebiye ve fez\u00e2\u2019il-i ahlakiye ile tezyin eylemek vazife-i mukaddesiyesiyle muzaf olaca\u011f\u0131ndan, tehz\u00eeb-i ahlak\u0131n h\u00e2dimi olan her muharrir terbiye haricinde yaz\u0131 yazmama\u011fa hele her \u015feyden ziyade mecburdur.<br \/>\nM\u00fctercimin vazifesi daha ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr: kudret-i temyize,-ba\u015fka bir tabir ile- h\u00fcsn-i intih\u00e2ba m\u00e2lik ve kendi lisan\u0131yla ecnebi lisan\u0131n\u0131n gavamizine vak\u0131f olan bir m\u00fctercim muvaffakiyetini temin edebilir. Zira efkar u ahlak tab\u00e2yi\u2018in her g\u00fcn me\u015fhud olan m\u00fcbayenet ve televv\u00fcn\u00fcne nazaran mesela Frans\u0131zca tab\u00ee\u2018i, bizce garib g\u00f6r\u00fcnen ahlak u etvar\u0131 bize iraede bir faide tasavvur etmek \u015f\u00f6yle dursun, belki erbab-\u0131 mut\u00e2la\u2018an\u0131n d\u00fbd-\u0131 kes\u015ff mechuliyet i\u00e7inde it\u2018\u00e2b-\u0131 efkar etmesine b\u00e2di olaca\u011f\u0131ndan, kudret-i temyize ve h\u00fcsn<\/p>\n<p>[166]-i intih\u00e2ba vacibini lisan\u0131n gavam\u0131z\u0131na kesb-i vukuf etmek meziyetine vak\u0131f olan bir m\u00fctercim, halk\u0131m\u0131zca garib g\u00f6r\u00fcnecek bir vak\u0131\u2018ay\u0131 intihabdan sarf-\u0131 nazarla di\u011fer bir eser tahririne ba\u015flar.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u015eafak taravet-engiz jalelerini g\u00fcllerin \u00fcst\u00fcne sa\u00e7\u0131p, berrak, sakin, hazin g\u00fcllere \u2018aksini b\u0131rak\u0131rken bilir misin ne isterim, sevdi\u011fim?<br \/>\nS\u0131rma sa\u00e7l\u0131 g\u00fcne\u015f, seman\u0131n mai g\u00f6zlerini \u00f6perek, bir yang\u0131n levhas\u0131 i\u00e7inde \u015fa\u2018\u015fa\u2018a-fe\u015fan olan ma\u015fr\u0131k\u0131 yald\u0131zlara gark ederek, denizin dalgalar\u0131na kanatlar\u0131n\u0131 \u00e7arpan mart\u0131lar\u0131n g\u00fczel t\u00fc\u011flerini yald\u0131zlarken, bilir misin ne isterim, g\u00fczelim?<br \/>\nEdvar-\u0131 sermediyetden haber getiren, sonra yapraklar\u0131 dest-i nevazi\u015fiyle ok\u015fayan r\u00fczg\u00e2r\u0131n ku\u015flar\u0131n ahengiyle hem-ahenk oldu\u011fu vakit, bilir misin ne isterim, s\u0131rma sa\u00e7l\u0131 canan\u0131m?<br \/>\nZ\u0131rban-\u0131 kalbiyyem, dest-i p\u00fcr-zur-\u0131 mevtin tazyikiyle tevakkuf etdi\u011fi, tabaka-y\u0131 \u015febyegehimde menku\u015f olan hayal-i b\u00ee-misalinin bana tebess\u00fcm eyledi\u011fi s\u0131rada, dudaklar\u0131m\u0131 dudaklar\u0131na rabt ederek, nefes \u00fc epsinin bir ihtizaz haziniyle bilir misin ne isterim, mai g\u00f6zl\u00fc \u015fehlevendim!<br \/>\nSeni seviyorum, demek isterim!<\/p>\n<p>[167]<br \/>\nTarih<br \/>\nTarih iki k\u0131sma ayr\u0131l\u0131r: Biri hususus\u00ee, biri \u2018umum\u00eedir. Husus\u00ee tarihler, bir padi\u015fah\u0131n, yahud b\u00fcy\u00fck bir cihangirin ef\u2018\u00e2linde, \u2018umum\u00ee tarihler b\u00fct\u00fcn d\u00fcvel-i milletin ahvalinden bahs eder. Tarih, vuku\u2018at-\u0131 yevmiyenin bir mir\u2019at-\u0131 in\u2018it\u00e2f\u0131 oldu\u011fu m\u00fcnasebetle, bunlarda, her vak\u2018a oldu\u011fu gibi bir uslup-\u0131 sade ile yaz\u0131lmak laz\u0131m gelip, te\u015fbihat ve \u0131st\u0131lahat ile ibraz h\u00fcner etmek m\u00fcnasebetsiz olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ibraz-\u0131 h\u00fcner maksad\u0131yla irae edilecek \u0131st\u0131lahat-\u0131 perdazane s\u00f6zler vakayi\u2018-i tarihiyeyi tamam\u0131yla g\u00f6sterme\u011fe h\u00e2\u2019il olur.<br \/>\nOsmanl\u0131 tarihinden bir sahife:<br \/>\nVak\u0131\u2018\u00e2 bizz\u00e2t imparator cenaplar\u0131 mahz\u00e2 bir imparatorluk nam\u0131n\u0131 muhafaza edebilmek i\u00e7in her \u015feyi kabul edece\u011finden bahisle amana d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc\u015f ise de kabul olunmam\u0131\u015fd\u0131r. Ma\u2018haza \u0130stanbulda pek kilitli Rum galabal\u0131\u011f\u0131 olup e\u011fer Mora taraflar\u0131nda dahi \u0130stanbul imdad\u0131na ko\u015fulacak olur ise emr-i tesh\u00eer bir kat daha g\u00fc\u00e7le\u015fece\u011finden evvela Mora \u00fczerine bir kolordu g\u00f6nderildi. Zira \u0130stanbul imparatorunun seri\u2018an Avrupa\u2019ya el\u00e7iler \u00e7\u0131kararak istimdad ve isti\u2018ane eyledi\u011fi dahi haber al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Ondan sonra<\/p>\n<p>[168] iki y\u00fcz elli bin kadar asker ile \u0130stanbul \u00fczerine dahi y\u00fcr\u00fcnerek her tarafdan bil-muhasara tazyike ve Beyo\u011flu da\u011flar\u0131 \u00fczerine tabya olunan toplar ile harbe ba\u015fland\u0131. Tamam elli \u00fc\u00e7 g\u00fcn muhasara ve muhaceme devam ederek birka\u00e7 h\u00fccumda adeta bo\u011faz bo\u011faza gavgalar edilmi\u015fdi. Nihayet top ile a\u00e7\u0131lan  gediklerden bir h\u00fccum g\u00f6sterilerek onu m\u00fcte\u2018akip her tarafdan dahi y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f edilmekle nefis \u0130stanbul sokaklar\u0131 i\u00e7inde dahi muharebenin imtidat\u0131yla dereler gibi kanlar d\u00f6k\u00fclmek mukabilinde pay-\u0131taht\u0131m\u0131z feth olunmu\u015fdu.<br \/>\nAhmed Mithat Efendi<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Hikayeler ve Aksam\u0131<br \/>\nEn evvel roman\u0131n ne demek oldu\u011funu anlayal\u0131m:<br \/>\nRoman yazmakdan, roman okumakdan maksad nedir? Acaba roman yazmakdan meram, g\u00fczel bir kad\u0131n, sonra yine g\u00fczel bir delikanl\u0131 tasvir etmek, kad\u0131n\u0131 delikanl\u0131ya, delikanl\u0131y\u0131 kad\u0131na bir ri\u015fte-i a\u015fk ile rabt etmek, sonra ortaya bir de rakib \u00e7\u0131kararak, bir ike \u00e2d\u00ee entrika ile rakibi \u2018\u00e2zim-i semt-i \u2018adem edip, iki zavall\u0131n\u0131n da heman ekser hikayelerimizde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kurban ederek i\u015fi bitirivermekden mi ibaretdir.<\/p>\n<p>[169] Acaba, roman okumak, bir kitab\u0131n muttas\u0131l yapraklar\u0131n\u0131 saymak, sat\u0131rlar\u0131n\u0131 s\u00fczmek can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131ndan patlamamak i\u00e7in garib bir vak\u2018a i\u015ftime\u011fe heveskar olmak nihayet okunan kitab\u0131n ne fikir ile yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu anlamamak maksad\u0131na mebni midir?<br \/>\nZannedersek hakikat b\u00f6yle olmamal\u0131. Roman yazmakdemek bir \u2018\u00e2lem tasvir etmek demektir. Roman yazmak, vuku\u2018u ihtimal dahilinde olan vaka\u2018iyi, muvaf\u0131k ak\u0131l ve hikmet-i hayalat ve nazar-firib-i elvan ile irae eylemekden \u2018ib\u00e2retdir. Bizim gibi \u00e2cizlerin de\u011fil, roman yazma\u011fa muktedir olan e\u2018\u00e2z\u0131m erbab-\u0131 edebin, bir vak\u2018ay\u0131 adab-\u0131 \u2018umumi tatbikan yazmakda u\u011frad\u0131klar\u0131 m\u00fc\u015fkilat, \u00e7ekdikleri zahmet nazar-\u0131 dikkate al\u0131nacak olursa her g\u00fcn g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fcp durdu\u011fumuz \u015fu \u2018\u00e2lemin hakay\u0131k\u0131na vak\u0131f olman\u0131n ve binaenaleyh o hakay\u0131k\u0131 bi-tarafane tasvir etmenin ne kadar m\u00fc\u015fgil oldu\u011fu teslim edilir.<br \/>\nHatta hakay\u0131k-\u0131 \u2018\u00e2lemi tedkik ile k\u00e2rilerine yeni bir cihan ke\u015ff etmek isteyen baz\u0131 muharrirlerin, bir \u00e7ok me\u015fakkati ihtiyar ederek, hayvanlar\u0131n bile bar\u0131namayaca\u011f\u0131 meyhanelerde yatd\u0131klar\u0131, g\u00fcnlerce a\u00e7 kalmalar\u0131, haydutlarla, sefillerle hem-bezm olmalar\u0131 fakirlerin yediklerini, i\u00e7tiklerini, oturduklar\u0131 yerleri ke\u015ffe kada vard\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr ki iki y\u00fcz sahifelik bir kitab\u0131n ne\u015fri i\u00e7in bu kadar zahmet hakikaten \u015fayan-\u0131 hayretdir. Fakat siz bilir misiniz, ki mesela bir fakirin ayaklar\u0131ndaki<br \/>\n[170] eski kunduralar\u0131n\u0131n diki\u015flerinin nas\u0131l s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011funu tarife muktedir olan bir muharrir, bizce k\u00fc\u00e7\u00fck, kendisince pek b\u00fcy\u00fck \u2018addedilen bu muvaffakiyetden dolay\u0131 ne kadar sevinir! Belki sevincinden gecelerde uyuyamaz!<br \/>\n\u0130\u015fte bu tetkik ve tecess\u00fcs sayesindedir ki roman yazmak baz\u0131 muharrirler-hususiyle \u015fu son as\u0131rda- ahlak ve \u2018\u00e2d\u00e2t-\u0131 \u2018umumiyyeyi tasvirde b\u00fcy\u00fck bir iktidar g\u00f6steriyorlar. Mesela bir\u00e7ok rak\u0131 i\u00e7di\u011fi i\u00e7in ayakda durma\u011fa iktidar\u0131 kalmayan bir adama, a\u011fz\u0131 d\u00fczg\u00fcn bir adam\u0131n s\u00f6yledi\u011fi lak\u0131rd\u0131y\u0131 s\u00f6yletmiyorlar. Mesela g\u00fcnlerce a\u00e7 kalan bir adam\u0131n, evca\u2018-\u0131 batniyyesini fennin kabul etemeyece\u011fi bir suretde tasvir etmiyorlar. Mesala bir fakirin kul\u00fcbesinde bir porselen tabak yahut bir demir ka\u015f\u0131k aram\u0131yorlar. Romanc\u0131lar\u0131n bu iktidar\u0131 yaln\u0131z taklid-i etvar u elfaz cihetine m\u00fcnhas\u0131r de\u011fildir. Hissiyat-\u0131 be\u015feriyeyi, ahval-i \u2018\u00e2lemi, ihtisasat-\u0131 kalbiyyeyi ortaya koymakla beraber, bir tak\u0131m k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck vak\u0131\u2018alardan b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck ibretler \u00e7\u0131karmak, ve mesela ber\u00e2-y\u0131 ademin muh\u00e2ssin etvar\u0131n\u0131 bittasvir bir katillik tehzib-i ihtilak\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmak b\u00fct\u00fcn o iktidar d\u00e2hindedir. Roman \u2018\u00e2lemi cihan-\u0131 edebin Amerikas\u0131 addolunma\u011fa \u015fayand\u0131r. Amerikal\u0131lar, mesela, bir jalenin nas\u0131l sukut etti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in, canlar\u0131n\u0131 feda etmek derecesine vard\u0131klar\u0131 gibiromanc\u0131lar da faraza<\/p>\n<p>[171] bir kad\u0131n\u0131n kirpikleri aras\u0131nda bir damla g\u00f6z ya\u015f\u0131n\u0131n nas\u0131l titredi\u011fini ke\u015ff edebilmek i\u00e7in ellerinden gelse b\u00fct\u00fcn mevcut servetlerini sarf ederler. Romanlar\u0131n ekseri tehzib-i ahlaka, tasvir-i hakay\u0131k mesele-i m\u00fchimmesi \u00fczerine yaz\u0131l\u0131r. Bu halde romanc\u0131lar cemiyyet-i be\u015feriyeye kar\u015f\u0131 bir musavvir-i ahlak olmak \u00fczere telakki edilmek laz\u0131m gelir. Bu halde romanc\u0131lardan cemiyet-i be\u015feriyeye kar\u015f\u0131 tarahhum olunur mu? Bu bizim nemize laz\u0131m! Yaln\u0131z \u015funu s\u00f6ylemek kifayet eder ki roman yazmak mutlaka h\u00fcsn-i ahlak\u0131 talim etme\u011fe m\u00fcnhas\u0131r olmak iktiza eder. Buna muvaffakiyet insan\u0131n- istidad-\u0131 fevkaladesiyle beraber- bir fikri tetkike malikiyetinden ibaretdir. Fransa muharrirlerinin biri \u201c mevtin \u0131st\u0131rabat\u0131n\u0131 tamam\u0131yla hissederek, o \u0131st\u0131rabat\u0131 k\u00e2r\u00eelerime kar\u015f\u0131 hakiki bir suretde tasvir edebilemki\u00e7in, bir kere \u00f6l\u00fcp yine dirilmek isterim\u201d demi\u015fdir ki bizim bu davam\u0131z\u0131 isbat eden delailin  en vaz\u0131hlar\u0131ndand\u0131r. Roman okumak ni\u00e7indir? Bizim buna verece\u011fimiz en sade cevap \u015fudur: esasen roman yazmak ne i\u00e7in ise roman okumak da onun i\u00e7indir. Romanlar tehzib-i ahlak i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131yor mu idi? O halde tehzib-i ahlak i\u00e7in okunurlar.<br \/>\nRoman hakk\u0131nda- velev muhtasar olsun- buraya kadar verdi\u011fimiz malumat ni\u00e7in yaz\u0131laca\u011f\u0131, ni\u00e7in okunaca\u011f\u0131na dair<br \/>\n[172] elbette bir fikir-i m\u00fccmel vermi\u015fdir. \u015eimdi romanlar\u0131 da yine muhtasaran ber-vech-i \u00e2ti baz\u0131 aksama taksim etmek istiyoruz:<br \/>\n&#8211;\tHiss\u00ee roman<br \/>\n&#8211;\tHikem\u00ee roman<br \/>\n&#8211;\tFenn\u00ee roman<br \/>\n&#8211;\tCinayet-i \u00e2d\u00ee roman<br \/>\n&#8211;\tMudhik (g\u00fcl\u00fcn\u00e7) roman<br \/>\n&#8211;\tHayal\u00ee roman<br \/>\n&#8211;\tFus\u00fble taksim olunmayan roman<br \/>\n&#8211;\tEbvab-\u0131 aksama taksim olunan roman<br \/>\n&#8211;\tSerg\u00fcze\u015ft nev\u2019inden roman<br \/>\n&#8211;\tJurnal tarz\u0131nda roman<br \/>\n&#8211;\tMektuplardan te\u015fkil roman<\/p>\n<p>Hiss\u00ee Roman<br \/>\nMuharririn \u2018azimet-i hayalden, servet-i elfazdan, \u015fiddet-i tasvirden, \u015fa\u2019\u015fa\u2019a-y\u0131 ifadeden ziyade kendi ihtisasat-\u0131 rakikas\u0131na t\u00e2bi\u2018 olarak yazd\u0131\u011f\u0131 esere \u201chiss\u00ee roman\u201d denir ki, bu gibi eserlerde muvaffakiyet-i edebiyesini temin edenler bihakk\u0131n sezav\u00e2r-\u0131 tebrikdirler. Bununla beraber,<\/p>\n<p>[173] hiss\u00ee roman yazmak o kitap i\u00e7inde g\u00fczeran eden vakayi\u2018i bilfiil hissetmek m\u00fctevakk\u0131f olup insan\u0131n hissedebildi\u011fini yazabilece\u011fi sehv g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse de biz bunu sehl-i m\u00fcmteni\u2018 addedebiliriz. Erbab-\u0131 m\u00fctala\u2018aya g\u00f6z ya\u015f\u0131 d\u00f6k\u00fcverecek muharrir pek \u00e7ok a\u011flam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. \u201cLadam o Kamelya\u201d \u201cAntonin\u201d \u201cSerg\u00fcze\u015ft\u201d \u201cHanriyet\u201d hiss\u00ee romanlardan addolunabilir.<br \/>\nBir hiss\u00ee romandan bir sahife:<br \/>\n\u0130nanm\u0131yordu. Fahriye vefat etsin! Bu m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr! Bu Cemal\u2019in Fahriye\u2019yi sevip sevmedi\u011fine da\u2019ir bir tecr\u00fcbedir!<br \/>\nHalim Bey o\u011fluna dedi ki:<br \/>\n-Eve gidelim mi?<br \/>\n-Fahriye orada m\u0131!<br \/>\nOrada bulunanlar\u0131n hepsi g\u00f6zlerini yere indirdi. \u00c2h! Fahriye orada yokdu.<br \/>\nSonra peder o\u011fluna kar\u015f\u0131 iltizam- \u015fiddet eyledi:<br \/>\n-O halde seni t\u0131marhaneye g\u00f6ndereyim.<br \/>\n-Me\u2018a\u2019t-te\u015fekk\u00fcr.<br \/>\nBu \u015fiddet de ehemniyetsiz kald\u0131. Nihayet Halim Bey ile Hulusi, Cemal\u2019e \u201cMakar\u0131 k\u00f6y\u00fcne gidiyoruz\u201d dediler. Edip ile Halim Bey bir arabaya, Cemal ile Hulusi de di\u011fer arabaya bindiler.<\/p>\n<p>[174]\tYar\u0131 yolda Halim Bey arabay\u0131 tevkif ettirdi. Arabac\u0131ya o\u011flunun bulundu\u011fu arabaya yana\u015fmas\u0131n\u0131 emr eyledi. \u0130ki araba yana\u015fd\u0131, Halim Bey b\u00fcy\u00fck o\u011fluna dedi ki:<br \/>\n-Belki \u015fimdi treni bulamay\u0131z. Daim beyin bah\u00e7esine gitsek nas\u0131l olur?<br \/>\n-Pek m\u00fcnasib!<br \/>\nHalim Beyin evi Daim Beyin bah\u00e7esine pek yak\u0131n idi.<br \/>\nAraba kavu\u015fuyor, Cemal \u2013 zihnine dokunan m\u00fcthi\u015f bir darbenin tesiriyle- d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<br \/>\nDaim Beyin bah\u00e7esi \u00f6n\u00fcnde idiler. Kap\u0131dan i\u00e7eri girdikleri vakit hazan\u0131n kahr\u0131na u\u011frayan \u00e7\u0131plak a\u011fa\u00e7larla iki taraf\u0131 m\u00fczeyyen olan bir yol \u00fcst\u00fcnde bulundular. Y\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Ba\u015fka ev bah\u00e7elerinde g\u00f6rd\u00fcklerimize nispetle pek b\u00fcy\u00fck addolunabilecek bir havuzun kenar\u0131na kadar gitdiler. \u0130\u00e7inde k\u0131rm\u0131z\u0131 bal\u0131klar sakitane y\u00fcz\u00fcyorlard\u0131.<br \/>\nCemal m\u00fctefekkirane bir nazarla o berrak suya bakd\u0131. Birdenbire at\u0131l\u0131p oraya g\u00f6m\u00fclmek kabil mi idi? Heyh\u00e2t! Bu havuzdan ne olur? Nihayetsiz kederleri \u00f6rtmek i\u00e7in derin denizler laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>[175]\tAvdet ediyorlard\u0131. Halim Bey endi\u015fe-nak, Hulusi m\u00fcteharriz, bah\u00e7eden \u00e7\u0131kd\u0131lar. Biraz y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Bir soka\u011fa sapt\u0131lar ki bu soka\u011f\u0131n nihayetinde Halim Beyin evi vard\u0131. O ev, ev i\u00e7i, Fahriye\u2019nin bahar ku\u015funun na\u011fmesinden daha tarap-feza olan sadas\u0131yla bir behi\u015ft-i safay\u0131 and\u0131ran ev! \u015eimdi hazin, sakin g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<br \/>\nCemal kap\u0131dan i\u00e7eri girerken, sallan\u0131yordu. \u015eayan-\u0131 hayret bir metanetle yukar\u0131ya, \u015fimdi yatd\u0131\u011f\u0131 yemek odas\u0131na \u00e7\u0131kd\u0131.<br \/>\nMebrure Han\u0131m geldi: G\u00f6zleri ya\u015f i\u00e7inde idi. Bo\u011fuk, m\u00fctessir bir sada ile \u201cNe yapal\u0131m o\u011flum! Cenab-\u0131 Hak b\u00f6yle emretti.\u201d dedi.<br \/>\nCemal, belki pederinin, validesinin yan\u0131nda a\u011flamak bir hata addolunur, zann\u0131yla g\u00f6zya\u015f\u0131na ruhsat-\u0131 cereyan vermek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kd\u0131. Orada, birka\u00e7 ki\u015fi, kendisine beyan-\u0131 ta\u2018ziyet etdiler. Yine a\u011flama\u011fa ba\u015flad\u0131lar.<br \/>\nBir \u00e7eyrek sonra-gudad-\u0131 dem\u2018iyenin ifraz etdi\u011fi- bu katarat-\u0131 h\u00fcz\u00fcn ve elem birden kesildi. Cemal pencerenin \u00f6n\u00fcne geldi. A\u015fa\u011f\u0131ya bakd\u0131.<br \/>\nBir tekme ile cam\u0131 k\u0131racak, a\u015fa\u011f\u0131daki kald\u0131r\u0131m \u00fcst\u00fcnde par\u00e7alanacakd\u0131.<br \/>\nBu fikr-i m\u00fcdhi\u015fi hisseden bir m\u00fctehass\u0131s doktor elini Cemal\u2019in<\/p>\n<p>[176] omzu \u00fcst\u00fcne koydu. \u201cTahamm\u00fcl etmek kadar b\u00fcy\u00fckl\u00fck olamaz.\u201d dedi:<br \/>\nTahamm\u00fcl! Bu kelimenin hasayis-i insaniyeyi tezyid eden kelimetdan oldu\u011funa kani\u2018im. Heyhat, ki tahamm\u00fcl\u00fc \u00f6\u011frenmek felaket \u00f6\u011frenme\u011fe m\u00fctevakk\u0131fd\u0131r.<br \/>\nBir hafta bir bahr\u00e2n-\u0131 m\u00fcdhi\u015f i\u00e7inde ge\u00e7di. Bu bir haftadan sonra, Cemal\u2019in a\u00e7\u0131k yerlerde gezdirilmesi et\u0131bb\u00e2 taraf\u0131ndan tavsiye olundu. Hi\u00e7bir \u015fey h\u00fczn\u00fcn\u00fc izale edemiyordu.<br \/>\nCemal, muttas\u0131l Fahriye\u2019yi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, i\u00e7inde yatd\u0131klar\u0131 odan\u0131n \u00f6n\u00fcnden bir t\u00fcrl\u00fc ge\u00e7emiyordu.<br \/>\nBir g\u00fcn balkona \u00e7\u0131km\u0131\u015fd\u0131. Oradan Fahriye\u2019nin odas\u0131na bakd\u0131. Perdeler indirilmi\u015fdi Fahriye\u2019nin ekseriyetle \u00f6n\u00fcnde oturdu\u011fu pencereyi- bahar zaman\u0131 ye\u015fil yapraklar\u0131ndan- bir perde-i hadra ile \u00f6rten salk\u0131m a\u011fac\u0131 nazar\u0131na ili\u015fmi\u015fdi. Bu nazar imtid\u00e2d etdi, o salk\u0131m a\u011fac\u0131na bir ip rabt etmek, sonra bu ipi boynuna ge\u00e7irmek, y\u00fcz\u00fcn\u00fc o pencereye \u00e7evirip, son nefesini o pencerye kar\u015f\u0131 vermek fikr-i m\u00fcdhi\u015fesi g\u00f6zlerini buland\u0131rd\u0131. Sonra anla\u015f\u0131lmaz bir \u00fcm\u00fcd ile \u201cHay\u0131r! \u00d6lmemi\u015fdir!\u201d dedi.<\/p>\n<p>[177]   Hikem\u00ee Roman<br \/>\nHikem\u00ee romanlarda tehzib-i ahlak cehdi pek ziyade g\u00f6zetilir. Bununla beraber, maneviyata h\u00e2dim olmak \u00fczere pek \u00e7ok sat\u0131rlar yaz\u0131labilir ki bunlar\u0131n ahlak ile pek b\u00fcy\u00fck m\u00fcnasebeti vard\u0131r.<br \/>\nEz-c\u00fcmle Rene nam\u0131nda bir delikanl\u0131 serg\u00fcze\u015ftini nakl ederken, \u015f\u00f6yle bir m\u00fclahazada bulunur:<br \/>\nHayat denilen sahili me\u00e7hul bir bahr-i b\u00ee-payana at\u0131ld\u0131m. Evvela bug\u00fcn bile isimleri yad olunmayan insanlar\u0131n memleketlerini g\u00f6rme\u011fi arzu etdim: Vaktiyle zek\u00e2vet-i \u2018\u00e2liyye ashab\u0131 yeti\u015fdiren Yunanistan ve Roma harabelerini g\u00f6rd\u00fcm. Be\u015ferin acziyle tabiat\u0131n \u015fiddeti p\u00ee\u015f-i nazar-\u0131 itibar\u0131mda tecelli ediyordu: Gubar-\u0131 ruzgar ile setr olunmu\u015f \u2018\u00e2l\u00ee binalar\u0131n sakinlerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Onlar\u0131n mezarlar\u0131 otlarla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Nesim-i nevazi\u015flere kar\u015f\u0131 ihtizaz eden nazik berfileriz- m\u00fcrur-\u0131 zaman ile- mezarlar\u0131n bu sert ta\u015flar\u0131n\u0131 deler. Lakin heyhat! Onlar\u0131n alt\u0131nda yatan o muktedir insanlar filizi tahrik edemezler.<br \/>\nBazen de sahrada infirad eden y\u00fcksek bir s\u00fctunu dery\u00e2-y\u0131 felaket i\u00e7inde na-b\u00fbd olan bir ruhun fikr-i ulvisine benzetirdim.<br \/>\nBu harabelerin vakayi\u2018-i tarihiyesi beni saatlerce, g\u00fcnlerce d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>[178] \t\u0130lk hut\u00fbt \u015fu\u2018\u00e2\u2018\u0131yesiyle t\u00fcrab i\u00e7inde gun\u00fbde olan bu \u2018\u00e2l\u00ee  binalar\u0131n ilk ta\u015f\u0131n\u0131 yald\u0131zlayan \u00e2fitab \u015fimdi harabelerin \u00fcst\u00fcnde meyyal-i igtir\u00e2b olur. M\u00fcteakiben saf, berrak semada nur-\u0131 nev-zuhur kamer-i be\u015ferin mazisini muhafaza eden k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, gubar-\u00e2l\u00fbd s\u00fctunlar\u0131n aras\u0131ndan bana sakit, s\u00f6n\u00fck bir kabristan\u0131n manzara-y\u0131 mahvfesini irae ederdi.<br \/>\nHay\u00e2l\u00e2t-\u0131 \u015fair\u00e2neyi \u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 m\u00fcnevverinde perver\u015fiyab eden  bu kamer, hat\u0131ra-y\u0131 devr a devr maziyi bir peri-yi m\u00fctefekkir k\u0131yafetinde yanmada g\u00f6sterirdi.<br \/>\nNihayet harabe-i gubar-\u00e2l\u00fbdun mazisini okumakdan usand\u0131m. O tozlar\u0131n i\u00e7inde cinayetler de vard\u0131.<br \/>\nBer-hayat olanlarla, vefat edenleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu iki k\u0131s\u0131mdan hangi k\u0131s\u0131m daha faziletli idi. Bu s\u0131rr\u0131 ke\u015ff etmek isterdim.<br \/>\nBir g\u00fcn v\u00e2si\u2018 bir harabede gezerken b\u00fcy\u00fck bir binan\u0131n arkas\u0131ndan ge\u00e7dim. Bir meydana girdim. Orada, parma\u011f\u0131yla me\u015fhur bir felaket mahallini irae eden bir heykel g\u00f6rd\u00fcm. Oradaki tenhay\u0131, s\u00fck\u00fbnet beni m\u00fctessir etdi. Bu deh\u015fetli ta\u015f\u0131n etraf\u0131nda yaln\u0131z ruzgar inliyordu. Amelenin bir k\u0131sm\u0131 heykelin kenar\u0131na oturmu\u015fdu. Bir k\u0131sm\u0131 da \u0131sl\u0131k \u00e7alarak ta\u015f yontuyordu. Bu heykelin neye<\/p>\n<p>[179] delalet etdi\u011fini sordum. Kimi m\u00fcbhem cevaplar verdi. Kiminin de bu heykelin muhtar oldu\u011fu felaketden hi\u00e7 haberi yokdu.<br \/>\nMe\u011fer be\u015fer pek k\u00fc\u00e7\u00fck, pek \u00e2ciz bir mahluk imi\u015f! D\u00fcnyaya velvele veren bu kadar adamlar ne oldu. Zaman bir ad\u0131m atar. Arz\u0131n kuvveti tecedd\u00fct eder.<br \/>\nEsna-y\u0131 seyahatimde, bir avdetin terane-i semavisiyle sanayi\u2018-i nefise erbab\u0131na, fazilet-i maneviye ashab\u0131na, mekabire kar\u015f\u0131  b\u00fcy\u00fck bir h\u00fcrmetle serf\u00fcr\u00fb eden insanlara \u015fiir okuyan erbab-\u0131 vecdi arad\u0131m.<br \/>\nAh! Bu adamlar pek mukaddesdir. Bunlar cenab-\u0131 Hak taraf\u0131ndan bu bedbaht k\u00fcrre-i arza ihd\u00e2 edilmi\u015f zannolunur.<br \/>\nHayatlar\u0131nda ulviyyet ve masumiyyet vard\u0131r. Cenab-\u0131 Hakk\u0131 ber-lisan-\u0131 m\u00fczehheb ile tebcil eylerler. Saf-dil\u00e2na harekat bunlar\u0131n mahsusat\u0131ndand\u0131r. Sermediyete mahsus zeban bunlara ber-lisan-\u0131 t\u0131flane bah\u015f eder. Kavanin-i kainat\u0131 tarif etdikleri halde, hayat\u0131n en tabii, en sade bir hallderine vukuflar\u0131 yok gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ser\u00e2\u2019ir-i hayat-\u0131 be\u015feri hepimizden ziyade bilirler. Sonra hi\u00e7bir \u015feyden haberdar olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek \u00e2lem-i faniye veda ederler\u2026<\/p>\n<p>[180]<br \/>\nFenn\u00ee Roman<br \/>\nFenn\u00ee romanlar hayal-i perverane tasavvurlardan \u2018\u00e2r\u00ee oldu\u011fu cihetle bunlarda ihtisasat-\u0131 kalbiyyeye ta\u2018alluk eder hemen hi\u00e7bir sahifeye tesad\u00fcf olunmaz. Bu gibi eserler hakay\u0131k-\u0131 fenniyyeyi hik\u00e2ye suretinde tasvir etdiklerinden tatl\u0131 tatl\u0131 okunur. De\u011fil \u015febab i\u00e7in, b\u00fcy\u00fcklere kar\u015f\u0131 bir ma\u2018lumat-\u0131 kafiye ihzar etmek meziyetini her zaman muhafaza eder.<br \/>\nBir fenn\u00ee romandan birka\u00e7 sat\u0131r:<br \/>\nKanun-\u0131 saninin yirmi dokuzuncu g\u00fcn\u00fc Seylan adas\u0131 ufuk \u00fczerinde gayip oldu. Notiliyus dahi saatde yirmi mil s\u00fcr\u2018atle (Maldavi) cezairini (Lakedavi) cezairinden tefrik eden kar\u0131\u015f\u0131k bo\u011faz aras\u0131nda ilerleme\u011fe ba\u015flad\u0131.  Hatta (Lakedavi) cezairini te\u015fkil eden ba\u015fl\u0131ca on dokuz adan\u0131n bir olup bin d\u00f6rt y\u00fcz doksan dokuz senesinde Vaskadogama taraf\u0131ndan ke\u015ff olunan on derece otuz dakika arz-\u0131 \u015fimal\u00ee ile altm\u0131\u015f dokuz ve elli derece tul-i \u015fark\u00ee meyan\u0131nda vaki\u2018 ve (madrepevrik) cinsinden olan (Kitinan) adas\u0131n\u0131n ta yan\u0131ndan ge\u00e7di.<br \/>\n\u015eu hesap\u00e7a Japonya Denizinde vaki\u2018 hareketinden beri<\/p>\n<p>[181] on alt\u0131 bin iki y\u00fcz yirmi mil yani yedi bin be\u015f y\u00fcz sah mesafe kat\u2018 etmi\u015f olduk.<br \/>\n-J\u00fclvern-<\/p>\n<p>Cinayete Aid Romanlar<br \/>\nCinayete aid olan romanlara misal irad\u0131ndan sarf-\u0131 nazar etdik \u00e7\u00fcnk\u00fc ekser \u00e2sar m\u00fctercime bu yoldaki hikayelerden ibaret oldu\u011fu cihetle zaten her g\u00fcn okunup deveran ve hemen her gazetede ilanlar\u0131 g\u00f6r\u00fclen \u00e2sar erbab-\u0131 m\u00fcte\u2018allikan\u0131n ma\u2018lumudur.<\/p>\n<p>Mudhik Roman<br \/>\nMudhik romanlar bir tak\u0131m ho\u015f-\u00e2yende elfaz ile tuhaf tuhaf vuku\u2018\u00e2t\u0131 ihtiva eden hikayelerdir. Bunlardaki tafsilat-\u0131 d\u00fbr\u00e2-d\u00fbr, ara s\u0131ra let\u00e2if ile mecz olundu\u011fundan o letaifi burada da irae etmek i\u00e7in, o tafsilat ile erbab-\u0131 mutala\u2018ay\u0131 tasdik etmek laz\u0131m gelir. Bu cihetle, mudhik romanlar\u0131n ehemmiyetini irae maksad\u0131yla<\/p>\n<p>[182] buraya b\u00fcy\u00fck bir misali nakl etmekden ise, Midhat Efendi\u2019nin (\u00c7engi) unvanl\u0131 eseriyle, Pol d\u00f6 Kuk\u2019un hemen b\u00fct\u00fcn \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131n m\u00fctala\u2018as\u0131n\u0131 k\u00e2r\u00eeye tavsiye ederiz.<br \/>\nHayal\u00ee Roman<br \/>\nHayal\u00ee romanlar, tasvirat-\u0131 \u015fairaniyeden ziyade hayalat-\u0131 m\u00fcbala\u011fa pervaneye meyyaldir. Bu gibi eserlerde muharrir, her \u015feyden ziyade hayalat\u0131na t\u00e2bi\u2018 olur. Bununla beraber, baz\u0131 hayal\u00ee romanlar vard\u0131r ki hayalat-\u0131 d\u00fbr\u00e2-d\u00fbr ile k\u00e2r\u00eeyi hem tasaddi\u2018, hem i\u2018c\u00e2b eyler. Hayal\u00ee romanlar, ne o kadar m\u00fcbala\u011fa-k\u00e2r\u00e2ne, ne de o kadar hakikat-cuy\u00e2ne yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. M\u00fcbala\u011fa-k\u00e2r\u00e2ne yaz\u0131l\u0131rsa, hudud-\u0131 akl \u00fc fikri \u00e7\u00e2k eden bir tak\u0131m gavl-i yaban\u00ee tahayy\u00fclat\u0131 insana usan\u00e7 verir. Hakikat-c\u00fby\u00e2ne yaz\u0131l\u0131rsa, hayal\u00ee roman olmazlar.<br \/>\nMisal:<br \/>\nV\u00e2lidem b\u00eehu\u015f yat\u0131yor, pederim m\u00fctefekkir oturuyordu. M\u00fcthi\u015f bir s\u00fckutun sek\u00e2leti h\u00fckm-ferm\u00e2 idi.<br \/>\nBir aral\u0131k pederimin yava\u015f\u00e7a \u00e7\u0131ng\u0131ra\u011f\u0131n ipini \u00e7ekdi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm, dad\u0131m girdi. Babam beni g\u00f6sterdi, bu i\u015faret o kadar<\/p>\n<p>[183] h\u00e2kim\u00e2ne idi ki aya\u011fa kalkd\u0131m. Bilmem ne i\u00e7in ya\u015f ile memlu olan g\u00f6zlerimi valideme \u00e7evirdim g\u00f6zlerini a\u00e7\u0131k, girye-n\u00e2k bir nazarla mukabele ediyor gibi zannetdi; dad\u0131m\u0131n elinden kurtulmak, yata\u011fa at\u0131lmak istedim; heyhat! Kap\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131, beni d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kard\u0131lar.<br \/>\nBah\u00e7ede idim, kelebek kovalamak \u00fczere a\u011f\u0131m\u0131 da beraber alm\u0131\u015f idim. Dad\u0131m\u0131 bir k\u00f6\u015fede b\u0131rakm\u0131\u015f deli gibi dola\u015f\u0131yor idim. G\u00fcl fidanlar\u0131n\u0131n yan\u0131ndan ge\u00e7erken kelebekler \u00fcrkerek ka\u00e7\u0131yorlard\u0131. Bu tayyar \u00e7i\u00e7ekleri toplamakdaki maharatim bug\u00fcn beni terk etmi\u015f gibi idi. G\u00f6zlerim bunlar\u0131n pervaz-\u0131 latifini de\u011fil validemin pencerelerini seyr ediyordu.<br \/>\nNe kadar zaman dola\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131 bilmiyorum, fakat g\u00f6zlerim o pencereleri bir saniye terk etmedi.<br \/>\nEsas-\u0131 intizar\u0131m\u0131n, sebeb-i tecess\u00fcs\u00fcm\u00fcn cahili olarak peri\u015fan bir \u015fey ile y\u00fcr\u00fcr iken aya\u011f\u0131ma bir taflan dal\u0131 dola\u015fd\u0131, yere d\u00fc\u015fd\u00fcm, hen\u00fcz kalkmam\u0131\u015f idim ki bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc oldu, validemin penceresinin cam\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131, tiz bir feryad i\u015fitdim.<br \/>\nKalkd\u0131m, ko\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131m, arakmdan dad\u0131m yeti\u015fdi, \u00f6n\u00fcme lalam \u00e7\u0131kd\u0131.<\/p>\n<p>[184]<br \/>\nBa\u011f\u0131rd\u0131m:<br \/>\n&#8211;\tAnne! Anne!<br \/>\nHeyhat! Her vakt feryad\u0131m\u0131n aks-i sadas\u0131 olan cevap-\u0131 latif mesk\u00fbt kald\u0131.<br \/>\nU\u015f\u015fak\u00ee-z\u00e2de Halid Ziya<\/p>\n<p>Fus\u00fbla Taks\u00eem Olunmayan Romanlar<br \/>\nRomanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ebv\u00e2b u aksama taks\u00eem olunmaz. Bu gibi romanlar \u015fimdi nadirdir. \u00dcdeb\u00e2-y\u0131 kudem\u00e2n\u0131n ekser \u00e2s\u00e2r\u0131 ebv\u00e2b u aksama taksim olunmam\u0131\u015fd\u0131r. Ez-c\u00fcmle Fransa \u00fcdebas\u0131ndan \u015eatobiriyan\u0131n e\u015fher \u00e2s\u00e2r\u0131ndan olup, muharir-i \u00e2ciz taraf\u0131ndan lisan\u0131m\u0131za naklolunan \u201cRone\u201d unvanl\u0131 eser ebv\u00e2b u aksam olunmayan \u00e2s\u00e2rdand\u0131r. Mamafih bu gibi taksimata \u00fcdeb\u00e2-y\u0131 \u2018ad\u00eede pek ziyade ri\u2018ayet  etmekdedirler ki, i\u015fte bu dikkat sayesinde, okunan her eserin kulub-\u0131 k\u00e2r\u00ee\u2019inde daha ziyade tesiri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, birka\u00e7 maddeyi bir yere s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131p, erbab-\u0131 m\u00fctala\u2018an\u0131n zihni i\u015fgal etmekden ise, her madde i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 bablar irae etmek, okunan \u015feyi tamam\u0131yla anlama\u011fa yard\u0131m etdi\u011fi m\u00fcnasebetle pek m\u00fcnasib<\/p>\n<p>[185] g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ebvab u aksama taksim olunmayan romanlardan burada misal irad\u0131na l\u00fczum g\u00f6r\u00fclmez san\u0131r\u0131m.<\/p>\n<p>Ebv\u00e2b u Aks\u00e2ma Taksim Olunan Romanlar<br \/>\n\u015eu son as\u0131rda yaz\u0131lan romanlar\u0131n, hemen ekseri ebv\u00e2b u aksama taksim olunmu\u015fdur. B\u00fcy\u00fck romanlar hem ebv\u00e2b\u0131, hem aksam\u0131 h\u00e2v\u00eedir. K\u00fc\u00e7\u00fck bir f\u0131kra bir bab\u0131, daha bir\u00e7ok bablar\u0131 te\u015fkil eder.<br \/>\nBu f\u0131kra bitdikden sonra, yine o f\u0131kraya m\u00fcnasebeti olan bir vak\u0131\u2018a ba\u015flar ki, bu vak\u0131\u2018a ikinci, ve bundan sonra gelen vak\u0131\u2018a \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131 te\u015fkil eyler. Ebv\u00e2b\u0131 h\u00e2v\u00ee romanlardan biri mesela \u2013 tavsi\u2018e l\u00fczum g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi i\u00e7in- Fransuva Koppe\u2019nin (Hanriyet)i, aksam\u0131 h\u00e2v\u00ee bulunan romanlardan biri de faraza- tavsi\u2018e ihtiya\u00e7-\u0131 mess etdi\u011fi cihetle, Ahmed Midhat Efendi\u2019nin (Hasan Mellah)\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>[186]<\/p>\n<p>Serg\u00fcze\u015ft Nev\u2018inden Romanlar<br \/>\nSerg\u00fcze\u015ft nevinden yaz\u0131lan romanlarda, muharririn kendine \u2018\u00e2id hi\u00e7bir fikri, hi\u00e7bir m\u00fctala\u2018as\u0131 bulunmaz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu gibi eserlerde, yaln\u0131z bir adam-kendisi de e\u015fh\u00e2s-\u0131 vak\u2018adan olmak \u00fczere-ya bir serg\u00fcze\u015ft nakleder, yahud, di\u011fer bir adamdan naklen rivayet eyler. Bunlar\u0131n her ikisi de bir roman te\u015fkil eyler. Ez-c\u00fcmle (Rone) unvanl\u0131 eserde, (Rone) nam\u0131nda bir delikanl\u0131, kendisinin taharri-i serg\u00fczetiyle me\u015fgul olan birka\u00e7 ki\u015fiye, \u015fu vech ile serg\u00fcze\u015ftini s\u00f6yler:<br \/>\nEy muhterem ihtiyarlar! Etraf\u0131n\u0131zdaki s\u00fckun, tabiat\u0131n s\u00fckunet-\u0131 mutlakas\u0131yla kar\u0131\u015fd\u0131k\u00e7a, teheyy\u00fccat-\u0131 hayatiyemin intizams\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan mahcup oluyorum. Serg\u00fcze\u015ft-i bed-bahtaneme ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m vakit, bu mahcubiyeti saklayamayaca\u011f\u0131m.<br \/>\nKim bilir bana ne kadar ac\u0131yacaks\u0131n\u0131z! Benim \u0131zt\u0131rab\u0131m size ne kadar sefilane g\u00f6r\u00fcnecek! Me\u015f\u00e2kk-\u0131 hayat\u0131 g\u00f6r\u00fcp ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011funuz halde b\u00eet\u00e2b olan faziletsiz bir gencin kendi davet etdi\u011fi eleminden \u015fik\u00e2yet etmesine acaba ne dersiniz \u00e2h! Pek mu\u2018azzebim lakin beni mahkum etmeyiniz. Tasavvur edece\u011finizden daha ziyade m\u00fccazata du\u00e7ar oldum. Benim ilk tebess\u00fcm\u00fcm, validemin son tebess\u00fcm\u00fcn\u00fc, benim hayat\u0131m, validemin<\/p>\n<p>[187] memat\u0131n\u0131 davet etdi. Ben de rahm-\u0131 m\u00e2derden-bir mengeneye merbut oldu\u011fum halde- \u00e7\u0131kd\u0131m. \u00c2\u015fiyane-i pederden d\u00fbr oldu\u011fum halde, zaman-\u0131 sab\u00e2vetimde b\u00ee-karar idim. Bazen pek \u015fedid bulunurdum. Bir g\u00fcn \u015fad olursam ertesi g\u00fcn endi\u015fe-n\u00e2k g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. Arkada\u015flar\u0131m\u0131 etraf\u0131ma toplad\u0131ktan sonra onlar\u0131 birdenbire terk eyledi\u011fim dakikalar olurdu. Tenha yerlerde ihtifa edere, semada s\u00fcratle ko\u015fan bulutlara bakard\u0131m. Yapraklar\u0131n \u00fcst\u00fcne serpilen ya\u011fmur damlalar\u0131n\u0131n muttarid aheng-i hafifini dinlemek ne kadar ho\u015fuma giderdi. Vakta ki nefha-y\u0131 bahar, sahran\u0131n latif \u00e7i\u00e7eklerini a\u00e7ard\u0131, uzak bir vilayetde, berrak, sakit, bir g\u00f6l\u00fcn kenar\u0131nda, ormanlar\u0131n i\u00e7inde pederimin ikamet etdi\u011fi \u00e2\u015fiyaneye gelirdim. Pederimin huzurunda s\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a hem\u015firem Ameli\u2019nin yan\u0131na ko\u015far, onunla beraber ferah-n\u00e2k olurdum. Tatl\u0131 bir meyel\u00e2n-\u0131 tabi\u2018i beni bilmem nas\u0131l bir hiss-i h\u00e2fi ile hem\u015fireme takr\u00eeb ederdi. Ameli benden biraz b\u00fcy\u00fckd\u00fc. Onunla beraber tepelere \u00e7\u0131kar, g\u00f6lde sandal ile gezer, sonra yapraklar\u0131n\u0131 d\u00f6ken \u00e7\u0131plak ormanlarda ko\u015fard\u0131k. Bu ge\u015ft \u00fc g\u00fczar-\u0131 masumanenin hayal-i latifi hala ruhumda menk\u00fb\u015fdur.<br \/>\nG\u00fcn olurdu ki garip bir s\u00fckunetle y\u00fcr\u00fcrd\u00fck. Sonbahar\u0131n serin r\u00fczgar\u0131ndan tanin-end\u00e2z olan ormanlar\u0131 hazan\u0131n<\/p>\n<p>[188] yapraklar\u0131ndan lerzan g\u00f6r\u00fcnen ve ayaklar\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131nda m\u00fcphem bir zemzeme-i tahass\u00fcr ile h\u0131\u015f\u0131rdayan yapraklar\u0131 dinlerdik bazi\u00e7e-i masumanemiz var idi. \u00c7ay\u0131rlar i\u00e7inden, \u015fayan-\u0131 hayret bir s\u00fcr\u2019atle s\u00fcz\u00fcl\u00fcp u\u00e7an k\u0131rlang\u0131\u00e7lar\u0131, ya\u011fmurlu tepelerde- sisler aras\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz- kavs-\u0131 kuzah\u0131 takip ederdik.<br \/>\n\u015eayan-\u0131 tefekk\u00fcr olan bu kadar bed\u00e2yi\u2018-i tabi\u2018iyye aras\u0131nda dudaklar\u0131m\u0131zdan bil\u00e2-ihtiyar bir tak\u0131m \u015fiirler d\u00f6k\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<br \/>\nS\u00e2ni\u2018-i nefisenin \u00e2\u015f\u0131k\u0131 oldum: Gen\u00e7 idim. Hayat\u0131n\u0131n on alt\u0131nc\u0131 bahar\u0131n\u0131 g\u00f6ren bir kalbin ihtis\u00e2s\u00e2t\u0131 kadar \u015fairane bir \u015fey var m\u0131d\u0131r? \u015eebabet hayat\u0131n sabah\u0131d\u0131r. Bu sabah, bir bahar gecesinin subh-\u0131 dil-fir\u00eebi kadar hayalat\u0131n aheng-i latifiyle m\u00e2lidir.<br \/>\nYortu ve pazar g\u00fcnleri muzlim ormanlar\u0131n z\u0131l\u00e2l-i hazini aras\u0131nda dola\u015f\u0131rken, sahrada bulunanlar\u0131 ibadet-haneye davet eden bir \u00e7\u00e2n sadas\u0131 i\u015fitirdim. O vakit bir a\u011fa\u00e7 k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc benim k\u00fcrs\u00fc-yi isti\u011frak\u0131m olurdu. Orada otururdum.<\/p>\n<p>Jurnal Tarz\u0131nda Yaz\u0131lan Romanlar<br \/>\nMuharririn, bir ademin kendi serg\u00fcze\u015ftini- muhal vak\u0131\u2018\tay\u0131 da tasrih ederek- sene, ay, g\u00fcn tarihiyle, o adem lisan\u0131ndan<\/p>\n<p>[189] tasvir ve tahrir etmesinden husule gelen jurnal tarz\u0131nda roman derler.<br \/>\nOktav F\u00f6ye\u2019nin \u201cM\u00fcteveffiye\u201d unvanl\u0131 eseri \u015f\u00f6yle ba\u015flar:<br \/>\nSavanyer. Eyl\u00fcl. 187<br \/>\nAmcam\u0131n sayfiyesindeyim. Amcamla musahabat, \u015fevk-\u00e2ver \u00fc lezzet-bah\u015fd\u0131r. Bazen musabahat\u0131m\u0131z fas\u0131la-pezir olur ve benim i\u00e7in bo\u015f vakitler kal\u0131r. Bu vakitlerimi de me\u015fagil-i edebiyyeye hasr etmek fikrinde bulundum.<br \/>\n\u015eimdiye kadar birka\u00e7 telgrafnameden ba\u015fka bir \u015fey yazmam\u0131\u015f oldu\u011fum halde ben de herkes gibi h\u00e2me-r\u00e2n olmakdan \u00fcmid-v\u00e2r\u0131m. Civarda k\u00e2\u2019in bir \u015fatoda ve amcam\u0131n dostlar\u0131ndan birinin nezdinde benim i\u00e7in daim k\u00fc\u015fade bir kitaphane mevcutdur. Bu kitaphane on yedinci asra dair evrak-\u0131 m\u00fcte\u2018addideyi h\u00e2v\u00ee oldu\u011fundan ibtida Volter taraf\u0131ndan mes\u00e2mihe edilmi\u015f olan on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Lui tarihini yazmak i\u00e7in bunlardan istifade emelinde bulundum. Fakat ba\u2018del-m\u00fct\u00e2la\u2018a kendiminkini yazma\u011f\u0131 tercih etdim. Ebetde terceme-i h\u00e2limin bana her \u015feyden ziyade ta\u2018alluku vard\u0131r.<br \/>\nK\u00e2ri\u2019im- e\u011fer bir dane olsun bulunursa- teemm\u00fcl buyuracakt\u0131r ki bir aynada ahirin hayalini tema\u015fadan ziyade insan kendi vechini ru\u2019yetden m\u00fctelezziz olur. \u0130\u015fte benim halim!<\/p>\n<p>[190]<br \/>\nOtuz ya\u015f\u0131nday\u0131m. Uzun boylu halim \u00fc nazikim. Levnim kumrald\u0131r. \u0130yi dans oynr\u0131m. G\u00fczel hayvana binerim. V\u00fccut\u00e7a ahlaf\u0131m\u0131z benim kadar kutlu olamayacak san\u0131r\u0131m. Kuvva-y\u0131 akliyeme gelince epeyce eser m\u00fctalaa etdim. Ahlak cihetiyle bak\u0131lsa bed-h\u00fb de\u011filim. Do\u011frusu ben kendimde ancak bir kusur g\u00f6r\u00fcyorum. Bu da \u00e2lemde hi\u00e7bir \u015feyin ciddiyetine ka\u00eel olmamakl\u0131\u011f\u0131md\u0131r. Birka\u00e7 sene evvel itikadat\u0131m\u0131n tezelz\u00fcle u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetdim. Bu vakit a\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 der-h\u00e2t\u0131r ediyorum. Bundan sonra daimi bir zevk-i meserret zaten \u015fen olan tab\u2018\u0131mda esas-g\u00eer oldu. \u015e\u00fcbhesiz merasim u \u2018\u00e2d\u00e2ta kar\u015f\u0131 laz\u0131m gelen fed\u00e2karl\u0131klar\u0131 ihtiyar ediyorum, fakat hakikatde serbest fikirli bir maddiyat tarafdar\u0131 veya fikrinde mas\u0131r bir farmason bu sat\u0131rlar\u0131 yazan asilzadeye nisbeten hurafat ile \u00fclfete bir koca kar\u0131 m\u00fcnzelesinde kal\u0131r.<br \/>\nMamafih amcam mansup oldu\u011fu aile erkan\u0131 kafiyeten z\u00fchd \u00fc takva ile mutass\u0131f ve kendisi gayet dindar bir k\u0131z\u0131 benim ile izdiva\u00e7 itdirmek niyetinde bulundu. \u0130\u015fte tedkik \u00fc tefhise ve muktedir bir r\u00e2sad taraf\u0131ndan g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne terass\u0131da lay\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm hayat\u0131n bu \u00e2v\u00e2n\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>[191]<br \/>\nMektuplardan Te\u015fkil Eden Romanlar<br \/>\nMektuplardan te\u015fkil eden romanlar, birka\u00e7 mektubun ta\u2018dad itmesinden hus\u00fble gelen hik\u00e2yeleri te\u015fkil eder. Bunlar\u0131n hem\u00e2n c\u00fcmlesi hiss\u00eedir.<br \/>\nMektuplardan te\u015fkil eden romana numune olmak \u00fczere bir mektup:<br \/>\nEy Ne\u015fve-i C\u00e2n!<br \/>\n\u015eeref-y\u00e2b-\u0131 cem\u00e2liniz oldu\u011fum anda n\u00e2t\u0131k\u0131yyet-i vicd\u00e2niyeme kadar icr\u00e2-y\u0131 h\u00fckm eden s\u00fck\u00fbt bende bir mest\u00ee-i t\u00e2m hus\u00fble getirdi. Fikrimde garip bir hay\u00e2l\u00e2t \u2018\u00e2lemi ibd\u00e2\u2018 etdiniz ki her levha-y\u0131 b\u00ee-mis\u00e2li hem\u00e2n ebed\u00ee denecek ne\u015fvelerle m\u00fczeyyendir. Bilseniz neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum?<br \/>\nFakat bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerim o derece gar\u00eeb\u00e2ne ki hayat-\u0131 m\u00fcstakbelemi tehd\u00eed ediyor. G\u00e2h o i\u015fve-f\u00fcr\u00fbz g\u00f6zleriniz g\u00f6n\u00fclde \u00eek\u00e2\u2018 etdi\u011fi \u015f\u00fbr\u00fc\u015f-i sevd\u00e2-perver\u00eeyi dinliyorum.  Bir hayat-\u0131 taze tekmil a\u2018s\u00e2b\u0131m\u0131 istil\u00e2 ediyor. G\u00e2h n\u00e2kil-i hayat olan o g\u00fczel dudaklar\u0131n\u0131z\u0131n t\u00e2-me\u015f\u00e2m-\u0131 c\u00e2n\u0131ma kadar te\u2019s\u00eer eden lezzet-i vicd\u00e2n-firibini tahayy\u00fcl ediyorum. Bir ra\u2018\u015fe-i hayat-fers\u00e2 ile m\u00fcte\u2019ezzi oluyorum. Bu iki hiss-i ten\u00e2kuzun cismimde hus\u00fbla getirdi\u011fi ink\u0131l\u00e2bat-\u0131 \u015fedide benim i\u00e7in pek m\u00fcdhi\u015f bir g\u00e2ye-i \u00e2m\u00e2l haz\u0131rl\u0131yor.<br \/>\nGonca kadar latif o dehen-i p\u00e2kden huzurunuzda dudaklar\u0131ma kadar<\/p>\n<p>[192] gelen can\u0131ma d\u00f6kd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz katr\u00e2t-\u0131 mey ile o derece ne\u015fve-y\u00e2b oldum ki bu h\u00e2t\u0131rat\u0131 asla unutamayaca\u011f\u0131m. Bir seyyale-i \u00e2te\u015f\u00een o anda \u00e2r\u00e2m\u0131m\u0131 yakd\u0131.<br \/>\nBilmem ki ne denir? Sizi sevmek i\u00e7in g\u00f6nl\u00fcmde intibah \u00fczere bulunan hiss-i bedi\u2018-i meyyel\u00e2n beni bir \u0131st\u0131rab\u00e2t-\u0131 el\u00eeme i\u00e7ine at\u0131yor. Beynimde bir g\u0131r\u00eev-i \u00e2r\u00e2msuz d\u00e2\u2019im\u00e2 o lat\u00eef s\u00f6zlerinizi tekr\u00e2r ediyor. Me\u011fer hayat-\u0131 f\u00e2n\u00eede bir de hayat-\u0131 s\u00e2n\u00eeye varm\u0131\u015f. Me\u011fer mes\u2018udiyyet-i hakikiye \u0131st\u0131r\u00e2b\u00e2t-\u0131 sevd\u00e2 i\u00e7inde nih\u00e2n imi\u015f.<br \/>\n\u0130lk ra\u2018\u015fe-i te\u2019s\u00eeri sizin yan\u0131n\u0131zda hissettim. Eliniz elime tem\u00e2s etdi\u011fi anda idi ki tahvil\u00e2t-i fikriyye i\u00e7inde kald\u0131m.<br \/>\nKalbimin \u00e2s\u00e2yi\u015f olu\u015funa t\u00e2r\u00ee olan \u015fu herc \u00fc mercden o derece memnunum ki istirahat-\u0131 kalbiye taharri edenlere \u015fimdi ben ac\u0131yorum. Tahayy\u00fclat\u0131mda bir \u015fiddet-i h\u00e2rika peyd\u00e2 oldu. G\u00f6nl\u00fcm inki\u015f\u00e2f\u00e2t-\u0131 me\u00e7hule kar\u015f\u0131s\u0131nda duruyor. Fakat tavr\u0131ndaki tereddi g\u00f6rseniz ac\u0131rs\u0131n\u0131z. \u0130htil\u00e2t-\u0131 hay\u00e2liyenin c\u00fcmlesi pi\u015fg\u00e2h-\u0131 fikretimde d\u00f6n\u00fcyor. Sizi hay\u00e2l\u00ee der\u00e2gu\u015flarla \u00fcz\u00fcyorum. Kalb\u00ee buselerle rencide ediyorum. Rahats\u0131z, uykusuz b\u0131rak\u0131yorum. \tUyuyam\u0131yorsunuz. M\u00fcjgan\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131kan e\u015fi\u2018a-y\u0131 hayat beni \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor.<br \/>\nPek endi\u015fe-n\u00e2kim. E\u011fer enciz\u00e2b\u00e2t-\u0131 ruhiyeye k\u00e2\u2019il iseniz ruhumun<br \/>\n[193] sizinle beraber oldu\u011funa inan\u0131n\u0131z. Z\u00e2ten bende bir h\u00fczn-i f\u0131tr\u00ee var idi.  Feyz-i lat\u00eef-i muhabetiniz onu tabi\u2018at-\u0131 evliyesinden \u00e7\u0131kard\u0131.<br \/>\nHen\u00fcz o \u00e2lem-i ne\u015fve-fez\u00e2n\u0131n te\u2019s\u00eer\u00e2t-\u0131 evliyyesi alt\u0131nda zebunum. Size \u015fu sat\u0131rlar\u0131 yazarken hayalinizi taharri ediyordum. Dudaklar\u0131mda bir hareket-i hayatiye h\u00e2s\u0131l oldu. Sabahlara kadar uyuya uyuya doyamad\u0131\u011f\u0131m o mecmu\u2018-\u0131 lez\u00e2yizi hat\u0131rl\u0131yorum. Bilseniz ne kadar m\u00fcte\u2019essir oluyorum?<br \/>\nBen o der-\u00e2gu\u015fun tesiri z\u00e2lim\u00e2nesinden korkuyorum. Hayat-\u0131 serseriy\u00e2neme \u2018\u00e2r\u0131z olan bu ink\u0131l\u00e2b\u0131 nazar-\u0131 hayretle g\u00f6r\u00fcyorum. Bir \u00e2vaz-\u0131 latif ile m\u00fcteheyyi\u00e7, bir lutf-\u0131 mahsus ile har\u00e2b\u0131m.<br \/>\n\u00c2h! Ne kadar sab\u0131rs\u0131z\u0131m, ne kadar tahamm\u00fcls\u00fcz\u00fcm. Ne kadar m\u00e2\u2019il-i i\u015ftiy\u00e2k\u0131m. Ne derece mugberim. Yine sizi rahats\u0131z ediyorum de\u011fil mi? Evet.<br \/>\nArt\u0131k bir \u015fey s\u00f6yleyemeyece\u011fim. Yaln\u0131z cevab-\u0131 latifinize intiz\u00e2r edece\u011fim. Benim ruhum, can\u0131m, efendim.<br \/>\nAhmed R\u00e2sim Bey<\/p>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck Hik\u00e2yeler<br \/>\nK\u00fc\u00e7\u00fck hikayeler maddeten b\u00fcy\u00fck hikayeler kadar hemen her \u015feyi ihtiv\u00e2 edemezse de, ma\u2018naen pek b\u00fcy\u00fck mes\u00e2\u2019ili c\u00e2mi\u2018 olur ki bunlar\u0131n hemen<\/p>\n<p>[194] her sat\u0131r\u0131 Monte Kristo, yahut Hasan Mellah- b\u00fcy\u00fck ve hayal\u00ee- bir hikaye te\u015fkiline med\u00e2r olur. Bunu isbat i\u00e7in diyebiliriz ki, mesel\u00e2 K\u0131saviye de Montepenin (Simon ile Mari)si y\u00fczlerce sahifeyi i\u015fgal etmekte oldu\u011fu halde, hi\u00e7bir te\u2019sir h\u00e2s\u0131l etememesine g\u00f6re, Jurij Une\u2019nin bir eseri vard\u0131r ki iki formay\u0131 tec\u00e2v\u00fcz etmez. Hissiyat nokta-y\u0131 nazar\u0131ndan pek b\u00fcy\u00fck ehemmiyeti h\u00e2\u2019izdir.<br \/>\nK\u00fc\u00e7\u00fck hikayeler, ekseriya, pek \u015fair\u00e2ne bir ib\u00e2re ile ba\u015flar.<br \/>\nMesela:<br \/>\nK\u00f6\u015fede duran lamban\u0131n etrafa aks ettirdi\u011fi ziya, oday\u0131 k\u0131smen tenvir etmi\u015fti. Ziya, menba\u2018\u0131ndaki parlakl\u0131\u011f\u0131 kay\u0131p ede ede inti\u015f\u00e2r etdi\u011finden her taraf\u0131n\u0131 iyiden iyiye tenvir edememi\u015fdi. K\u0131y\u0131lar\u0131na do\u011fru serpilen z\u0131ll-i hafif ile, pencerelerden n\u00fcfuz eden zal\u00e2m-\u0131 kesif-i \u2018ac\u00eeb bir tezad h\u00e2s\u0131l etmi\u015f, eskilerin, duvara as\u0131lm\u0131\u015f e\u015fyan\u0131n g\u00f6lgeleri bir suret-i garibede uzanm\u0131\u015f idi.<br \/>\nKap\u0131dan girince sa\u011f tarafda ceviz bir karyola oray\u0131 istil\u00e2 edercesine kaplam\u0131\u015f oldu\u011fundan ilk nazar-\u0131 dikkat ona m\u00fcn\u2018at\u0131f olur.<br \/>\nDuvarlar me\u015fhur-\u0131 esliha gibi olan m\u00fctenevvi\u2018a ile m\u00fczeyyen olup,<\/p>\n<p>[195]birka\u00e7 da ya\u011fl\u0131 boya tablolar\u0131 vard\u0131r. Bu levhalardan biri bir m\u00fctefekkireyi, di\u011feri bir k\u0131r \u00e2lemini, di\u011feri de nur-\u0131 hakikate delalet eden, bir me\u015fale tutan bikr-i fazileti musavvirdir.<br \/>\nAhmed Rasim Bey<br \/>\nMu\u00e2hize-n\u00e2me<br \/>\nMu\u00e2hize-n\u00e2me, her t\u00fcrl\u00fc as\u00e2r\u0131 tenkide-kalem\u00fc\u2019n-n\u00e2s k\u00e2fe-i muharrirata \u0131tlak olunur. Ancak, \u015fer\u00e2itine muvaf\u0131k olan mu\u00e2hize-n\u00e2meler, tenkid olunan \u00e2s\u00e2rdan bahis olunarak, h\u00e2ric-i ez-saded-i i\u2018tir\u00e2z\u00e2ta, hususiyle \u015fahsiy\u00e2ta \u2018\u00e2id tec\u00e2v\u00fcz\u00e2ta-bu gibi eserlerde-mes\u00e2g-\u0131 edeb\u00ee yokdur.<br \/>\nMu\u00e2hiz\u00e2t\u0131n \u015fer\u00e2yiti \u201cTakdir-i Elhan\u201dda muharrer olundu\u011fundan, biz burada mezkur eserin m\u00fct\u00e2l\u00e2s\u0131n\u0131 tavsiye ederiz.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u201cYazar e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 k\u00e2fiye aramaz<br \/>\nZihnini sarf u nahvle yoramaz<br \/>\nDo\u011fru s\u00f6ylerse \u015fi\u2018rini a\u2018l\u00e2<br \/>\nBakamaz olsa da s\u00f6z\u00fcnde hat\u00e2\u201d<\/p>\n<p>[196]<br \/>\nS\u00f6zlerinin h\u00fckmi kabul olunur tahakk\u00fcmlerden de\u011fildir zannederim.<br \/>\nV\u00e2k\u0131\u2018\u00e2 edebiyatda ve hususiyle \u015fiirde itin\u00e2 edece\u011fimiz \u015fey nef\u00e2set-i fikr \u00fc let\u00e2fet m\u00fcedd\u00e2 ise de \u00fcslubun s\u0131hhat \u00fc intizam\u0131yla mukayyed olmayacak yani yaln\u0131z belagata bakarak fesahata ehemmiyet vermeyecek de\u011filiz. Bir musavvirin levha-i h\u00fcnerinden en evvel aranacak \u015fey \u2018arz etdi\u011fi suverin e\u015fk\u00e2l \u00fc elvanca ten\u00e2s\u00fcb olan bir levha-i tasviri ince i\u015flenmi\u015f g\u00f6rmek ister. Onun gibi mealen latif olan bir \u015fiirin de elfaz\u0131ndan intizam aranmak pek tabi\u2018idir. Her kelimeyi yerinde kullanmak\u2026 her s\u00f6z\u00fc ka\u2018ideye muvaf\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcrmek\u2026 hi\u00e7bir vakitde hi\u00e7bir yanl\u0131\u015fl\u0131kla k\u00e2il olmamak taassub-\u0131 tahvir-sit\u00e2nesinden ib\u00e2ret olan ve ge\u00e7en sene edebiyat imtihan\u0131nda vuku\u2018 bulan sual \u00fczerine m\u00fcste\u2018d\u00e2n-\u0131 \u015fakirdand\u00e2n birisinin: \u201cBir nevi\u2018 hastal\u0131kd\u0131r\u201d tabiri m\u00fczeyyif-anesiyle yad etdi\u011fi m\u00fc\u015fkil-pesendlik vadilerinde dola\u015fmak ekseriya edeben ve bel\u00e2gaten bir \u00e7ok  fev\u00e2idin intifas\u0131n\u0131 m\u00fbcib ve bazen as\u0131l maksad olan fes\u00e2hati de s\u00e2lib olaca\u011f\u0131ndan hi\u00e7 de iyi bir \u015fey de\u011fildir.<br \/>\nAmma mes\u00e2mihe-i edebiye ve zaruret-i \u015fi\u2018riyye ile de kabil-i te\u2019vil olamayacak suretde-m\u00fcfredat\u00e7a mutabakats\u0131z\u2026 terkibat\u00e7a p\u00fcr-kusur\u2026<\/p>\n<p>[197]kafiyesi sakat\u2026 vezni bozuk\u2026 im\u00e2l\u00e2t \u00fc zih\u00e2f\u00e2t ile dolu-akv\u00e2l-i ma\u011f\u015fu\u015faya- velev fikren ne derece g\u00fczel farz olunursa olunsun- hi\u00e7bir vakitde \u015fiir \u0131tlak olunamaz.<br \/>\nE\u011fer o t\u00fcrl\u00fc bozuk d\u00fczen ifad\u00e2t-fikrindeki liyakat i\u00e7in-\u015fiir say\u0131labilseydi \u00e7\u00fcnk\u00fc ekser \u015fairlerin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc\u2026 hiss \u00fc tahlil etdi\u011fi \u015feylerden pek \u00e7o\u011fu lisan-\u0131 edebe \u00e2\u015fin\u00e2\u2026 kavaid-i nazmiyeye v\u00e2k\u0131f s\u00e2\u2019ir insanlarca da me\u2019n\u00fbs olundu\u011fundan bunlar\u0131nda o \u015feylere dair p\u00fcr galat \u00fc sakat bir alay g\u00fcft\u00e2r-\u0131 peri\u015fanlar\u0131 \u2018indel-\u2018\u00e2m\u00e2 \u015fiir diye mergub ve mu\u2018teber olmak laz\u0131m gelirdi.<br \/>\nRec\u00e2izade Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Let\u00e2\u2019ife M\u00fcte\u2018allik Muharri\u00e2t<br \/>\nLet\u00e2\u2019ife aid muharrirat iki k\u0131s\u0131md\u0131r: Bunlardan biri ho\u015f-\u00e2yende mektuplardan \u2018ib\u00e2ret olur ki k\u00e2n\u00eenin Ye\u011fen Mehmed Pa\u015faya yaz\u0131p N\u00fcmune-i Edebiyata der\u00e7 olunan mektubu bu k\u00e2bildendir. Bunun i\u00e7in, refikam\u0131zdan ed\u00eep Haluk Re\u015fad Beyefendinin cem \u00fc te\u2019lif eyledi\u011fi (Let\u00e2\u2019if-i \u0130n\u015f\u00e2)ya m\u00fcracaat\u0131 tavsiye ederiz.<br \/>\nMisal:<br \/>\nHasisin bir o\u011fluna bir hoca tutmak isteyip hocaya  ka\u00e7 kuru\u015f talep edece\u011fini sorar.<\/p>\n<p>[198]<br \/>\nHoca \u2013 Efendim birinci ayda seksen kuru\u015f ve ikinci aydan itibaren altm\u0131\u015f kuru\u015f vereceksiniz-demesiyle hasis \u00f6yle ise derse ikinci aydan ba\u015flasak olmaz m\u0131, demi\u015f.<br \/>\nAlmancadan m\u00fctercemdir.<\/p>\n<p>Di\u011fer misal:<br \/>\nK\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocu\u011fa ta\u2018d\u00e2d-\u0131 erkan ta\u2018limiyle me\u015fgul olan bir hoca maksad\u0131 daha ziyade izah i\u00e7in \u00e7ocu\u011fa \u015fu vech ile sual irad eder:<br \/>\nHoca \u2013 Benim ba\u015f\u0131mda olarak ne var?<br \/>\n\u00c7ocuk \u2013 Burun.<br \/>\nHoca \u2013 Pekala iki olarak ne var?<br \/>\n\u00c7ocuk \u2013 G\u00f6zler.<br \/>\nHoca \u2013 Tamam (sa\u00e7lar\u0131 g\u00f6stererek) Pek \u00e7ok olarak ne var?<br \/>\n\u00c7ocuk \u2013 Bit.<br \/>\nAlmancadan m\u00fctercemdir<\/p>\n<p>Takrizler<br \/>\nTakriz, heyet-i ictima\u2018iyye her vech ile m\u00fcfid \u00fc m\u00fcesserini ila-yevm\u00fc\u2019l-k\u0131yam yad etdirecek bir eser-i zek\u00e2vet-i \u2018\u00e2liyye ashab\u0131 tarikinden ber\u00e2y-\u0131 tahsil yaz\u0131lan takdir-n\u00e2melere \u0131tlak olunur idi.<\/p>\n<p>[199]<br \/>\nBuradaki \u201cidi\u201d gelmesi elbette nazar-\u0131 dikkati celb eder. \u00c7\u00fcnki \u015fimdi o gibi eserlerin nedretiyle ber\u00e2ber, hakikaten \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 ehemmiyet olmayan ve iki bu\u00e7uk sat\u0131rdan ib\u00e2ret eserlerde-m\u00fcceddid muharrirlerinin iltic\u00e2-y\u0131 meded-c\u00fby\u00e2nesiyle- \u201ce\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u00fcdeb\u00e2m\u0131z\u201d diye y\u00e2d edilen zev\u00e2t-\u0131 kiram\u0131n takriz yazmalar\u0131ndaki hikmet erb\u00e2-\u0131 fazileti m\u00fcte\u2019essif etse bec\u00e2d\u0131r.<br \/>\nBi-hakk\u0131n yaz\u0131lm\u0131\u015f bir takriz varsa, o da Ta\u2018lim-i Edebiyyenin takriz-i me\u015fhurudur.<br \/>\n\u0130stitr\u00e2d; kabilinden \u015funu da s\u00f6ylemek isteriz ki: Her eserinde takriz bulunmas\u0131n\u0131 isteyen erbab-\u0131 tahrir kendi meziyet-i mahsusalar\u0131na bir iki edibin \u015fehadet etmesini isterler. Halbuki meziyet-i edebiyeyi efkar-\u0131 umumiye-ba\u015fka bir ta\u2018biri ile- zaman tayin eder.<br \/>\nMisal:<br \/>\n\u00c2ferin-t\u00e2b-\u0131 s\u00e2f-\u0131 s\u00e2fiyeye<br \/>\nRuh-\u0131 Sa\u2018d\u00eeyi \u015f\u00e2dm\u00e2n etmi\u015f<br \/>\nTarh-\u0131 nevresm-i g\u00fclsitan etmi\u015f.<br \/>\nG\u00fbyiy\u00e2 sa\u2018yi ile feyafiyeye<br \/>\nDolmu\u015f ezh\u00e2r ile bah\u00e2r bah\u00e2r<br \/>\nFakr-i k\u00e2ni\u2018 mis\u00e2li s\u00e2de g\u00fczel<br \/>\nServet-i eshiy\u00e2 gibi makbul<br \/>\nK\u0131sas\u0131, hususi saz\u00e2-y\u0131 kabul<br \/>\nFikri n\u00e2zik if\u00e2desi m\u00fccmel<\/p>\n<p>[200]<br \/>\nTarzi reng\u00een g\u00fcziide bir g\u00fcft\u00e2r<br \/>\n\u015e\u00fcbhe yokdur kar\u00een ra\u011fbet olur<br \/>\nHiss-i tertibi lutf-\u0131 in\u015f\u00e2d\u0131<br \/>\nRif\u2018at kaderine olur b\u00e2di<br \/>\nN\u00e2z\u0131m\u0131 v\u00e2yed\u00e2r \u015f\u00f6hret olur<br \/>\nKudret tab\u2018\u0131n\u0131 ider izh\u00e2r<\/p>\n<p>M\u00fct\u00e2la\u2018a-n\u00e2me<br \/>\nM\u00fct\u00e2la\u2018a-name ne mu\u2019ahazeye, ne tenkide benzer. V\u00e2k\u0131\u2018a burada intik\u00e2d\u00e2tdan bahs etmedik ise de tenkidin de bir nev\u2018-i mu\u2019aheze, fakat ed\u00eeb\u00e2ne bir mu\u2019aheze oldu\u011funu erb\u00e2b-\u0131 edeb-i tesl\u00eem eder. Mut\u00e2la\u2018a-n\u00e2me bir nev\u2018-i m\u00fcl\u00e2haza kabilinden olup, mesel\u00e2 \u201c\u015eu s\u00f6z bu yolda olsa daha muvaf\u0131k olurdu.\u201d gibi, bir s\u00f6z\u00fcn k\u00e2\u2019ilinin fikrini de z\u00eer \u00fc zeber etmeyerek ed\u00eeb\u00e2ne bir istifsardan ibaret kal\u0131r.<br \/>\nMisal:<br \/>\nLis\u00e2n\u0131m\u0131zda kullan\u0131lan (lutf) gibi masdarlar b\u00f6yle mevs\u00fbfiyet h\u00e2linde de \u2018al\u00e2met te\u2019n\u00eesi h\u00e2iz bulunan isimler yolunda m\u00fce\u2019ennes olarak kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n(Lutf-\u0131 cel\u00eel) (\u2018in\u00e2yet-i cel\u00eele) denilir. (Lutf-\u0131 cel\u00eele)<\/p>\n<p>[201] (\u2018in\u00e2yet-i cel\u00eel) denilmez. Denilecek olsa lis\u00e2n\u0131 bilenler yan\u0131lm\u0131\u015f \u2018add ederler. (lutf-\u0131 mesb\u00fbka)da bu yanl\u0131\u015flar c\u00fcmlesindedir.<br \/>\n\u201cK\u00e2\u2018ide-i lis\u00e2n\u201d dedi\u011finiz nedir? Lis\u00e2n-\u0131 \u2018Osm\u00e2n\u00ee k\u00e2\u2018desi de\u011fil mi? \u0130\u015fte o lisan\u0131n k\u00e2\u2018idesi budur. Yoksa lisan\u0131m\u0131zda bir masdar\u0131 hem m\u00fczekker hem m\u00fc\u2019ennes i\u2018tibar etmek hi\u00e7 de k\u00e2\u2018ide de\u011fildir.<br \/>\nK\u00e2\u2019ideler ke\u015ffeden bilgi\u00e7lerden oldu\u011funuz bizce m\u00fcsellem olmak laz\u0131m gelse bile \u015fu masdar k\u00e2idesini do\u011fru ke\u015ff edememi\u015f oldu\u011funuzu s\u00f6ylemekden \u00e7ekinmeyiz. Biz de size bir \u015fey ihtar edelim mi? \u0130ddi\u00e2s\u0131nda bulundu\u011funuz bilgi\u00e7likle beraber kalman\u0131zdan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan \u015fu (gazete-i mu\u2018tebere) tabirine dikkat ediniz. Do\u011fru mudur? Ne m\u00fcnasebet! (Lutf-\u0131 mesb\u00fbka)dan beter! Yoksa siz (gazete) lafz\u0131n\u0131 da o te\u2019enn\u00fcs ve tezk\u00eeri h\u00e2v\u00ee olan Arab\u00ee masdarlardan olmak \u00fczere mi tan\u0131rs\u0131n\u0131z? Bu nas\u0131l bilgi\u00e7lik? (Bu mektubumu gazete-i mu\u2018teberelerine dercden ictin\u00e2b etmezseniz) diyorsunuz. Kimlerin (gazete-i mu\u2018tebere)lerine? \u2026 B\u00f6yle s\u00f6z m\u00fc olur?<br \/>\nSiz evvel\u00e2 biraz s\u00f6z s\u00f6ylemeyi \u00f6\u011frenseniz de ondan sonra bilgi\u00e7li\u011fe kalk\u0131\u015fsan\u0131z fena olmaz. \u00d6yle d\u00f6rt bu\u00e7uk sat\u0131r yaz\u0131y\u0131<\/p>\n<p>[202] do\u011fru yazmaya muktedir olmayanlar bilgi\u00e7lik davas\u0131nda bulunurlar ise g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olurlar.<br \/>\nMerhum Muallim N\u00e2ci<\/p>\n<p>Nutuk<br \/>\nEkseriya, evvelce yaz\u0131l\u0131p sonra ezberlenerek irad olunur. Bunlardan, bir mektebde irad olunup \u201cin\u015f\u00e2-y\u0131 mu\u2018allem\u201dinde m\u00fcnderi\u00e7 bulunan\u0131 buraya nalk ile iktif\u00e2 ederiz:<br \/>\nBir haneyi ayd\u0131nlatmak i\u00e7in pencereler a\u00e7mak nas\u0131l mukteza ise memleketi dahi afitab-\u0131 marifetin i\u015f\u2018a-\u0131 feyz-\u00e2verinden m\u00fcsten\u00eer etmek i\u00e7in mektepler g\u00fc\u015f\u00e2d\u0131na ihtiya\u00e7 a\u015fikard\u0131r.<br \/>\nBir hanenin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 pencerelerinin miktar\u0131 derecesinde oldu\u011fu gibi bir memleketin env\u00e2r-\u0131 ma\u2018arifden istifadesi dahi mekteplerinin adediyle mebs\u00fbten m\u00fcten\u00e2sibdir.<br \/>\nPencerenin \u00e7oklu\u011fu rutubeti m\u00e2nidir  h\u0131fz-\u0131 s\u0131hhat-i bendeni m\u00fbcib olur. Mektebin kesreti cehaleti d\u00e2fi\u2018dir. Kem\u00e2l-i \u00e2fiyeti c\u00e2lib olur.<br \/>\nV\u00e2k\u0131f-\u0131 hak\u00e2y\u0131k olan sevgili padi\u015fah\u0131m\u0131z \u201c Sultan Abdulhamid Han\u201d s\u00e2n\u00ee efendimiz hazretleri bu hakikati dahi d\u00e2\u2019im\u00e2 nazar-\u0131<\/p>\n<p>[203]hekim\u00e2nelerinden d\u00fbr tutmad\u0131klar\u0131 cihetle mek\u00e2tibin, teksirine mevcutlar\u0131n\u0131n \u0131slah\u0131na ibz\u00e2l-i mes\u00e2\u2018i buyuruyorlar.<br \/>\nM\u00fcd\u00fcr Efendi!<br \/>\nSiz dahi bir mekteb g\u00fc\u015f\u00e2d\u0131yla memlekete m\u00fchim bir hizmet etmi\u015f ve bu hizmetini g\u00fcnden g\u00fcne tevsi\u2018 etmekde bulunmu\u015f erbab-\u0131 hamiyyetden oldu\u011funuz cihetle ma\u2018\u00e2rif-i \u2018um\u00fbmiye nez\u00e2ret cel\u00eelesinin mahz\u00fbziyetini z\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eenize tebli\u011fe memurum.<\/p>\n<p>Mensur \u015eiirler<br \/>\nMensur \u015fiirler demek, efk\u00e2r \u00fc tasfir\u00e2t-i \u015f\u00e2ir\u00e2neyi h\u00e2v\u00ee olmak \u00fczere- manzum olmamak \u015fart\u0131yla- yaz\u0131lan mak\u00e2l\u00e2ta \u0131tlak olunur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u00dcst\u00fc \u00e7ak\u0131l ta\u015f\u0131yla, iki taraf\u0131 s\u00f6\u011f\u00fcd a\u011fa\u00e7lar\u0131yla tezy\u00een olunmu\u015f bir yolun \u00fcst\u00fcnde y\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. S\u00f6\u011f\u00fcd dallar\u0131 aras\u0131ndan deniz, denizde u\u00e7an yelkenleri, ufukda toplanan beyaz bulutlar\u0131 seyrediyorlard\u0131. Yolun sa\u011f cihetine tes\u00e2d\u00fcf<\/p>\n<p>[204] edilen mezaristanda, bir beyaz mezar ta\u015f\u0131 \u00fczerinde birisi a\u011fl\u0131yordu!<br \/>\nG\u00f6remediler! G\u00f6zleri meh\u00e2sin-i tabi\u2018ate, ruhlar\u0131 bir birine bak\u0131yordu.<br \/>\nKays\u0131 dallar\u0131 \u00fczerinde bir k\u0131rlang\u0131\u00e7 \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor, bir k\u0131r \u00e7i\u00e7e\u011fine \u00e7alg\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7alan ar\u0131 konmak istiyordu. Bu esn\u00e2da bir gen\u00e7 k\u0131z, bir delikanl\u0131 yapraklar\u0131n aras\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f, yekdi\u011ferlerine if\u015f\u00e2-y\u0131 r\u00e2z ediyorlard\u0131.<br \/>\nG\u00f6remediler! G\u00f6zleri meh\u00e2sin-i tabi\u2018ate, ruhlar\u0131 bir birlerine bak\u0131yordu!<br \/>\nB\u00fcy\u00fck bir \u00e7\u0131nar a\u011fac\u0131n\u0131n yan\u0131ndan, ge\u00e7erlerken r\u00fczgar\u0131n yapraklar\u0131n aras\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 iniltiyi duyamad\u0131lar. Hatta bu \u00e7\u0131nar\u0131n alt\u0131nda fakir bir a\u2018ma, ba\u015f\u0131n\u0131 \u00fczerine dayad\u0131\u011f\u0131 keman\u0131n\u0131n yan\u0131n\u0131 tahriki etdik\u00e7e, o tellerinden \u00e7\u0131kan bo\u011fuk bir sada, \u0131zt\u0131rab i\u00e7inde ezilen bir ruh-\u0131 m\u00fckedderin n\u00e2kil-i v\u00e2veyl\u00e2s\u0131 oldu\u011fu halde, bu sada-zedede bir \u015fey hissedemediler!  Fakir a\u2018m\u00e2 orada idi.<br \/>\nG\u00f6remediler! G\u00f6zleri meh\u00e2sin-i tabi\u2018ate, ruhlar\u0131 bir birlerine bak\u0131yordu!<br \/>\nK\u00f6\u015fklerin birinden bir piyano sad\u00e2s\u0131 geliyordu. Bazen iki<\/p>\n<p>[205] g\u00fczel elin taht-\u0131 ink\u0131yad\u0131nda oldu\u011fu halde, o eller sahibinin g\u00f6nl\u00fcndeki ser\u00e2\u2019ir-i muhabbeti v\u00e2z\u0131h bir s\u00fbretde if\u015f\u00e2ya hizmet eyleyen bu piyanonun ruhu ihtizaza, kalbi vecde getiren, o haz\u00een nagam\u00e2t\u0131, iki sevd\u00e2-zede, k\u00f6\u015fk\u00fcn \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken, tevakkuf etdi. Sonra yine i\u00e7eri \u00e7ekildi.<br \/>\nG\u00f6remediler! G\u00f6zleri meh\u00e2sin-i tabi\u2018ate, ruhlar\u0131 bir birlerine bak\u0131yordu!<\/p>\n<p>Tiyatro<br \/>\nTiyatro yazmak da ayr\u0131ca bir sanat-\u0131 edebiyedir. Sahne-i tem\u00e2\u015f\u00e2da, ahv\u00e2l-i be\u015feri tabi\u2018i olarak, tasvir eden tiyatro kitaplar\u0131- \u0130htis\u00e2s\u00e2t-\u0131 be\u015feriyyeyi tedk\u00eek edenlerce tesl\u00eem olunur ki- nev\u00e2dirden ma\u2018d\u00fbddur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu gibi eserlerde, ihtis\u00e2s\u00e2t pek tabi\u2018i olmakla beraber, ifadede hay\u00e2l\u00e2t-\u0131 d\u00fbr\u00e2d\u00fbr-\u0131 \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2neden \u00e2z\u00e2de ve binaen-aleyh- pek sade olmak l\u00e2z\u0131m gelir.<\/p>\n<p>[206]<br \/>\nMisal:<br \/>\nSuleha \u2013 Bas\u00eeret g\u00f6z bebe\u011fi gibi iltih\u00e2f eder. Fakat uyumaz, h\u00e2b-\u0131 gaflet denilen \u015fey \u00e7e\u015fm-i irf\u00e2na girmez desem do\u011fru olacak. Sen de pederin gibi \u00e2demin vicd\u00e2n\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsun. V\u00e2k\u0131f\u00fc\u2019l-gay\u00eebe bir nisbetin mi var?<br \/>\nZehra \u2013 G\u00f6z\u00fcnde leme\u2018\u00e2n eden hayal ile \u00e7e\u015fm-i \u00e2\u015fin\u00e2l\u0131\u011f\u0131m var, Suleh\u00e2, sen de benim bir \u2018ayn\u0131ms\u0131n! \u2013 \u0130bn-i Ziy\u00e2d\u0131n yaln\u0131z a\u015fk\u0131 de\u011fil \u00e2\u015f\u0131k\u0131 da kendine mahsusdur, \u00e2\u015f\u0131k\u0131 hi\u00e7 s\u00e2hib-i a\u015fka benzemez. Nitekim kendi de hi\u00e7bir ma\u2018\u015fuka m\u00fc\u015f\u00e2bih de\u011fildir.<br \/>\nSuleha \u2013 \u00c2h! V\u00fccudu bir, fakat y\u00fcz binlerce hayali var, hayal-i cennet gibi herkesin g\u00f6z\u00fcnde o! Nazar-i \u0130l\u00e2h\u00ee gibi herkesin g\u00f6nl\u00fcnde o! Ona ma\u2018\u015fuk insaniyet denilse revad\u0131r! \u2013 Ma\u2018\u015fuk-\u0131 insaniyet olan da mahb\u00fbb-\u0131 H\u00fcd\u00e2 \u2018addolunabilir.<br \/>\nZehra \u2013 Gel seninle birle\u015felim de islamiyetle insaniyeti tasvir edelim.<br \/>\n(Kem\u00e2l-i mek\u00e2netle musafaha-s\u00e2z-\u0131 musaf\u00e2t olurlar.)<br \/>\nZeynep \u2013 (Bunlara i\u015ftidirmeyerek)<br \/>\nBunlara ne oluyor?<br \/>\nAy\u015fe \u2013 Ya bint-i Ey\u00fcb\u2019\u00fcn derdi ne oluyor?<\/p>\n<p>[207]<br \/>\nEmine \u2013 Ne olursa olsun! Size ne oluyor?<br \/>\nZeynep \u2013 Dua ile ic\u00e2bet gibi ikisi de bir birine m\u00e2\u2019il, fakat yine  ikisi de isti\u011fna g\u00f6steriyorlar!<br \/>\nZehra \u2013 Hi\u00e7 r\u00fcyada g\u00f6r\u00fcyor musun?<br \/>\nSuleha \u2013 \u00c2h! Her gece!.. Hatta r\u00fcyada da muharebede!.. O mah\u015fer-i emv\u00e2t i\u00e7inde, tesirinden, bir kalb-i m\u00fc\u015ffik gibi \u00e7arpd\u0131\u011f\u0131n\u0131 her gece r\u00fcyada g\u00f6r\u00fcyorum!.. R\u00fcyada gibi g\u00f6zlerim kapal\u0131 oldu\u011fu halde g\u00f6r\u00fcyorum!..<br \/>\nZehra \u2013 Ya sabahleyin, uyand\u0131ktan sonra, birden bire hat\u0131ra gelmesi? \u00c2h! \u0130nsana ayn\u0131yla yan\u0131na bir f\u00fctuhat-\u0131 m\u00fcjdecisi gelmi\u015f kadar g\u00fc\u015f\u00e2yi\u015f verir, \u00f6yle de\u011fil mi?<br \/>\nSuleha \u2013 Evet, evet. Hele uykuda hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6rmez iken, \u00e2det\u00e2 \u2018ademden imi\u015f gibi\u2026 O halde uyan\u0131k g\u00f6z\u00fc\u0148\u00fc\u0148 \u00f6\u0148\u00fcne getirdi\u011fi\u0148 vakit? \u2013 Adam kendini h\u00e2b-\u0131 ebed\u00eeden uyanm\u0131\u015f zanneder, \u00f6yle de\u011fil mi?<br \/>\nZehra \u2013 Ya hele uykuya dalaca\u011f\u0131\u0148 vakit? \u00c2h! O hay\u00e2l, bir cism-i latif gibi ba\u015f ucu\u0148a gelir, g\u00f6z\u00fc\u0148\u00fc kapars\u0131n gitmez\u2026<br \/>\nSuleh\u00e2 \u2013 A\u00e7ars\u0131n, gitmez. Eli\u0148le tutacak olursun, ruh gibi tutulmaz.<br \/>\nZehra \u2013 Peri gibi dokunulmaz. Odaya birisi girdi mi? Ka\u00e7ar.<\/p>\n<p>[208]<br \/>\nSuleh\u00e2 \u2013 Zihni\u0148e bir \u015fey geldi mi? Ka\u00e7ar. Sonra yine gelir\u2026<br \/>\nZehra \u2013 Zihni\u0148dekini de unutdurur\u2026<br \/>\nSuleh\u00e2 \u2013 Odadakini de unutdurur. \u2013 G\u00fclersin. A\u011flars\u0131n\u2026<br \/>\nZehra \u2013 Gide gide t\u00e2b u tuv\u00e2n\u0131\u0148 kesilir. Uyursun. \u2013 Bir de bakars\u0131n ki o k\u0131yafetle\u2026<br \/>\nSuleh\u00e2 \u2013 O let\u00e2fet ile uykuda da kar\u015f\u0131\u0148da duruyor.<br \/>\nZehra \u2013 Uyan\u0131rs\u0131n, yine kar\u015f\u0131nda duruyor.<br \/>\nSuleh\u00e2 \u2013 Ne yapsa\u0148 s\u00e2bit, yaln\u0131z ismi i\u015fidilse biraz hareket eder.<br \/>\nZehra \u2013 Nereye gitsen beraber, ancak sahibi gelirse gider.<br \/>\nSuleh\u00e2 \u2013 \u0130\u015fte o zaman, kendi mi hayaldir, yoksa hayal mi vucuddur, bilmezsin.<br \/>\nZehra \u2013 \u0130\u015fte o vakit, \u2018\u00e2lem-i h\u00fclyada m\u0131s\u0131n, \u2018\u00e2lem-i r\u00fcyada m\u0131s\u0131n, haberin olmaz.<br \/>\nSuleh\u00e2 \u2013 Ah \u2018a\u015fk\u0131na do\u011fru s\u00f6yle!.. dedi\u011fim gibi de\u011fil mi?<br \/>\nZehra \u2013 Dedi\u011fim gibi de\u011fil mi?<\/p>\n<p>[209]<br \/>\nZeynep \u2013 \u0130\u015fte emir!.. Geliyor.<br \/>\nZehra \u2013 Seninle bir ma\u2018\u015fukl\u0131y\u0131z, Suleh\u00e2, cen\u00e2b-\u0131 Hakdan bir talihli olmay\u0131 da niyaz edelim! Bil ki ben elimden gelen \u015feyler de seni\u0148 \u015fer\u00eeke\u0148 olaca\u011f\u0131m.\u201d<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Aks\u00e2m-\u0131 E\u015f\u2018\u00e2r<br \/>\n[210]<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>Aks\u00e2m-\u0131 E\u015f\u2018\u00e2r [211]<br \/>\nBu kitab\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeye tenzil eden erb\u00e2b-\u0131 m\u00fct\u00e2la\u2018a aks\u00e2m-\u0131 edebi\u0148 en mihmeni te\u015fkil eden \u015fi\u2018ri\u0148 ne demek oldu\u011funu elbette anlam\u0131\u015fd\u0131r. Anlamam\u0131\u015f ise \u2013 ta\u2018bir ma\u2018zur biliyorsun-  isti\u2018d\u00e2d\u0131 yok demekdir. Bunun \u00e7in burada \u015fi\u2018rin env\u00e2\u2018\u0131n\u0131 ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi e\u015f\u2018\u00e2r\u0131nde env\u00e2\u2018\u0131n\u0131\u0148 ba\u015fl\u0131calar\u0131n\u0131- bir dereceye kadar \u2013 ta\u2018rif etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>[212]<br \/>\nAks\u00e2m-\u0131 e\u015f\u2018\u00e2r ber-vech-i \u00e2t\u00eedir:<br \/>\n&#8211;\tTevh\u00eed<br \/>\n&#8211;\tM\u00fcn\u00e2c\u00e2t<br \/>\n&#8211;\tNa\u2018t-\u0131 \u015eer\u00eef<br \/>\n&#8211;\tMedhiye<br \/>\n&#8211;\tGirizg\u00e2h<br \/>\n&#8211;\tMersiye<br \/>\n&#8211;\tKaside<br \/>\n&#8211;\tTarih<br \/>\n&#8211;\tTerci\u2018-bend<br \/>\n&#8211;\tTerkib-i bend<br \/>\n&#8211;\tS\u00e2ki-n\u00e2me<br \/>\n&#8211;\tM\u00fcseddes<br \/>\n&#8211;\tTesdis<br \/>\n&#8211;\tMuhammes<br \/>\n&#8211;\tTahm\u00ees<br \/>\n&#8211;\tMurabba\u2019<br \/>\n&#8211;\tTerbi\u2019<br \/>\n&#8211;\tTazmin<br \/>\n&#8211;\tHicviye, hezel \u00fc mizah, \u015fathiy\u00e2t.<\/p>\n<p>&#8211;\t[213]<br \/>\n&#8211;\tFahriye<br \/>\n&#8211;\tM\u00fcfred<br \/>\n&#8211;\tM\u0131sra\u2018<br \/>\n&#8211;\tMatla\u2018<br \/>\n&#8211;\tMakta\u2018<br \/>\n&#8211;\tK\u0131t\u2018a<br \/>\n&#8211;\tNazm<br \/>\n&#8211;\tR\u00fcba\u2018i<br \/>\n&#8211;\t\u2018Azl<br \/>\n&#8211;\t\u015eark\u0131<br \/>\n&#8211;\tM\u00fcster\u00e2d<br \/>\n&#8211;\tMesnev\u00ee<br \/>\n&#8211;\tMu\u2018a\u015f\u015fer<br \/>\n&#8211;\tE\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 ced\u00eedeni\u0148 ak\u015fam\u0131<\/p>\n<p>Tevhid<br \/>\nTevd\u00eed, cen\u00e2b-\u0131 h\u00e2lik\u0131n kudret vukutunu tavsif sadedinde in\u015f\u00e2d olunan ve niheyeti \u2013 elbette- Beyan \u2018aczden \u2018ib\u00e2ret bulunan manzumelere \u0131tlak olunur.<\/p>\n<p>[214]<br \/>\nMisal:<br \/>\nAllah ki m\u00fbcid-i cih\u00e2nd\u0131r<br \/>\nHer d\u00fcrl\u00fc nik\u00e2bdan \u2018ay\u00e2nd\u0131<br \/>\nKesretde hez\u00e2r renge girmi\u015f<br \/>\nHer mazhara ba\u015fka renk girmi\u015f<br \/>\nBulmaz o tecelliy\u00e2t g\u00e2yet<br \/>\nA\u2018d\u00e2d nas\u0131l bulur nih\u00e2yet<br \/>\nTevh\u00eedi sever o H\u00e2l\u0131k-\u0131 r\u00fbh<br \/>\nBirdir bir o b\u00ee-niy\u00e2z-\u0131 sub\u00fbh<br \/>\nAllah nedir deyince g\u00e2fil<br \/>\nAllah diyor ham\u00fb\u015f olur dil<br \/>\n\u2018\u00c2kil biliyor ki var bir Allah<br \/>\nM\u00e2hiyyeti anla\u015f\u0131lm\u0131yor \u00e2h<br \/>\nOlmaz m\u0131 haride-g\u00fcdaz \u00fcmmet<br \/>\nPeygamberi l\u00e2l iden hak\u00eekat<br \/>\nEy t\u00e2\u2019ir -i gayb-\u0131 s\u00e2nekallah<br \/>\nPerv\u00e2z\u0131na bin tebarekallah<br \/>\n\u015eevkin kime durmayup gidersin<br \/>\nAllah\u0131 m\u0131 c\u00fcst\u00fcc\u00fb idersin<\/p>\n<p>[215]<br \/>\n\u2018\u00c2lem kal\u0131r ortas\u0131nda erzan<br \/>\nCevlangehi b\u00f6yle isterim ben<br \/>\n&#8230;<br \/>\nMerhum Muallim Naci<\/p>\n<p>M\u00fcn\u00e2c\u00e2t<br \/>\nCen\u00e2b-\u0131 Hakdan istid\u2018a-y\u0131 merhameti m\u00fctezamm\u0131n manzumelere \u201cm\u00fcn\u00e2c\u00e2t\u201d denilir.<br \/>\nMisal:<br \/>\nNe\u015f\u2019e-i \u015fevk ile \u00e2y\u00e2t\u0131na tapmak dilerim<br \/>\nAnla var h\u00e2l\u0131k\u0131ma gayr\u0131 ne yapmak dilerim<br \/>\nEy \u015ein\u00e2s\u00ee i\u00e7imi havf-\u0131 \u0130l\u00e2h\u00ee da\u011flar<br \/>\nS\u00fbretim ger\u00e7i g\u00fcler kalb g\u00fcz\u00fcm kan a\u011flar<br \/>\n\u0130der isy\u00e2n\u0131ma g\u00f6nl\u00fcmde ned\u00e2met galebe<br \/>\nNeyleyem y\u00fcz bulamam ye\u2019s ile afv\u0131m talebe<br \/>\nNe didim t\u00f6vbeler olsun bu da fi\u2018l-i \u015ferdir<br \/>\nBenim \u00f6zr\u00fcm g\u00fcnah\u0131mdan iki kat bedterdir<br \/>\nN\u00fbr-\u0131 rahmet neye g\u00fcld\u00fcrmeye r\u00fby-\u0131 siyehim<br \/>\nTanr\u0131n\u0131n ma\u011ffiretinden de b\u00fcy\u00fck m\u00fc g\u00fcnehim?<\/p>\n<p>[216]<br \/>\nB\u00ee-nih\u00e2ye keremi \u2018\u00e2leme \u015f\u00e2mil mi de\u011fil<br \/>\nYohsa \u2018\u00e2lemde  kul\u0131 \u2018\u00e2leme d\u00e2hil mi de\u011fil<br \/>\nKulunun za\u2018f\u0131na nisbet \u00e7og\u0131sa noks\u00e2n\u0131<br \/>\nY\u00e2 an\u0131n kahr\u0131na g\u00e2lib mi de\u011fil ihs\u00e2n\u0131<br \/>\nSehvine old\u0131 sebep \u2018acz-i tab\u00ee\u2019isi kulunun<br \/>\nHem odur \u2018\u00e2lem-i ma\u2018n\u00e2da \u015fef\u00ee\u2018i kulunun<br \/>\nBeni \u2018afv eyleme\u011fe fazl-\u0131 \u0130l\u00e2h\u00eesi yeter<br \/>\nSanma h\u00e2\u015f\u00e2  kerem-i n\u00e2-m\u00fcten\u00e2h\u00eesi biter<br \/>\n\u015ein\u00e2s\u00ee<\/p>\n<p>Na\u2018t-\u0131 \u015eer\u00eef<br \/>\nPeygamber-i z\u00ee-\u015f\u00e2n (S.A.V) efendimiz hakk\u0131ndaki tanzim olunan manz\u00fbm\u00e2ta \u0131tlak olunur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nRes\u00fbl-i kibriy\u00e2 hayru\u2019l-ver\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\n\u015eef\u00ee\u2018-i m\u00fc\u015ffik-i r\u00fbz-\u0131 cez\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nSer\u00eer-i k\u00e2b-\u0131 kavseyn-i ev-edn\u00e2 taht-g\u00e2h\u0131nd\u0131r<br \/>\n\u015eehen\u015f\u00e2h-\u0131 ak\u00e2lim-i r\u0131z\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nS\u00fcv\u00e2r-\u0131 Refref oldun g\u00e2\u015fiye-ber-d\u00fb\u015f idi Cebrayil<br \/>\n\u0130dince seyr-i mi\u2018r\u00e2c-\u0131 \u2018al\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<\/p>\n<p>[217]<br \/>\nVel\u00ee-yi \u00e2fer\u00eeni\u015f s\u0131rr-\u0131 levl\u00e2ke id\u00fcp mazhar<br \/>\nV\u00fccudun men\u015fe-i arz u sem\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nG\u00fcl-i huy-kerde-i ruhs\u00e2re-i p\u00fcr \u00e2b u t\u00e2b\u0131nla<br \/>\nBulur b\u00e2\u011f-\u0131 cih\u00e2n ne\u015fv \u00fc nem\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nM\u00fceyyed old\u0131 tebli\u011fin zuhur-\u0131 mu\u2018ciz\u00e2t\u0131nla<br \/>\nDe\u011fildir mant\u0131k-\u0131 vahyin hev\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nSeni Hak rahmete\u2019l-lil\u2018\u00e2lem\u00een itdi neb\u00eeler hem<br \/>\n\u0130derler senden \u00fcm\u00eed-i \u2018at\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nHar\u00eem-i Ka\u2018be-i k\u00fbyunda sa\u2018y-i p\u00fcr-tek\u00e2p\u00fblar<br \/>\nBe-hakk-\u0131 Merve \u2018u\u015f\u015f\u00e2ka saf\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nNe hikmetdir ki b\u00fcr\u2019\u00fc\u2019\u00fcs-s\u00e2\u2018a-y\u0131 te\u2019s\u00eer-i ihs\u00e2n\u0131n<br \/>\nOlur renc\u00fbr-\u0131 \u00e2s\u00e2ma dev\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nHem\u00e2n ol hokka-i lutf-\u0131 fir\u00e2v\u00e2n\u0131ndad\u0131r ancak<br \/>\nDil-i b\u00ee-\u00e7\u00e2ra \u00fcmm\u00eed-i \u015fif\u00e2 y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nSal\u00e2t ile sel\u00e2m\u0131n \u015ferm-s\u00e2r\u00e2na ider Vehb\u00ee<br \/>\nMutahhar r\u00fbhuna her dem hed\u00e2y\u00e2 Ahmed-i m\u00fcrsel<br \/>\nVehb\u00ee<\/p>\n<p>[218]<\/p>\n<p>Medhiye<br \/>\nMedhiye, \u00e7eh\u00e2r-\u0131 y\u00e2r-i g\u00fcz\u00een efendilerimizden, yahud evliyaullah-\u0131 \u2018iz\u00e2mdan biri hakk\u0131nda tanzim edilen \u015fiire \u0131tlak olunur.  Bir k\u0131s\u0131m \u015fu\u2018ar\u00e2, bu gibi med\u00e2yihi \u201ckas\u00e2id\u201d s\u0131ras\u0131nda zikretmek isterlerse de; \u201ckaside\u201d f\u0131kras\u0131nda g\u00f6r\u00fclece\u011fi ve\u00e7hile, \u201ckaside\u201d p\u00e2di\u015f\u00e2h\u00e2n-\u0131 \u2018iz\u00e2ma ve v\u00fczer\u00e2-y\u0131 ve k\u00fcber\u00e2ya kar\u015f\u0131 s\u00f6ylendi\u011fine nazaran \u201c medhiye\u201d evliyaullah mertebesinde olan zev\u00e2t-\u0131 kir\u00e2ma tahsis olunabilir. Ez-c\u00fcmle K\u00e2z\u0131m Pa\u015fa merhumun \u0130mam Ca\u2018fer-i S\u00e2d\u0131k Hazretlerine d\u00e2\u2019ir yazm\u0131\u015f olduklar\u0131 manzumeden \u015furaya nalketdi\u011fimiz eby\u00e2t o gibi methiyeden \u2018addolunabilir:<br \/>\nO \u015fehen-\u015f\u00e2h-\u0131 felek-c\u00e2h u melek-\u00e7\u00e2ker kim<br \/>\nYara\u015f\u0131r olsa ana \u2018ar\u015f-\u0131 \u0130l\u00e2h\u00ee evreng<br \/>\nO h\u00fcd\u00e2vend-i H\u00fcd\u00e2 halk-\u0131 neb\u00ee-haslet kim<br \/>\n\u2018Akl-\u0131 k\u00fcll p\u00ee\u015f-i rik\u00e2b\u0131nda urur raks u \u015feleng<br \/>\n\u015eem\u2018-i mihr\u00e2b-\u0131 H\u00fcd\u00e2 c\u00e2mi\u2018-i esr\u00e2r-\u0131 h\u00fcd\u00e2<br \/>\nSecde-g\u00e2h-\u0131 \u2018uref\u00e2 Ka\u2018be-i ehl-i ferheng<br \/>\nSeyyid-i nev-i be\u015fer kudve-i \u00e2l-i Haydar<br \/>\nMihr-i r\u00fb\u015fen nazar-\u0131 k\u00fcng\u00fcre-i heft evreng<\/p>\n<p>[219]<br \/>\nAr\u015f-\u0131 temk\u00een kader-i makderet \u00fc dehr-i seb\u00e2t<br \/>\nLevh-i tars\u00een-i fez\u00e2 tem\u015f\u00eet \u00fc berk-\u0131 pereng<br \/>\nHazret-i Ca\u2018fer-i S\u00e2d\u0131k ki sezad\u0131r el-hakk<br \/>\nNak\u015f-\u0131 p\u00e2y\u0131n ser-i hur\u015f\u00eede Hud\u00e2 k\u0131lsa \u00e7elenk<br \/>\nTab\u2018-\u0131 \u2018\u00e2l\u00ee-himemi bedr-i ka-i\u2019 ehl-i yak\u00een<br \/>\nDest-i lutf u keremi mahfaza-y\u0131 \u015f\u00ee\u015fe-i neng<br \/>\nNahl-i efk\u00e2r-\u0131 cel\u00eelinde h\u0131red-i nevb\u00e2ve<br \/>\nT\u00e2k-\u0131 eyv\u00e2n-\u0131 cel\u00e2linde semev\u00e2t \u00e2veng<br \/>\nAfak-\u0131 rif\u2018ate hur\u015f\u00eed-i sa\u2018\u00e2det pertev<br \/>\nTutuk-\u0131 ha\u015fmete Cem\u015f\u00eed Sikender serheng<br \/>\n\u2018Akl-\u0131 evvel nazar-\u0131 mihr eser \u00fc meh-peyker<br \/>\n\u2018Arsa-y\u0131 mah\u015fer olur hayme-i hadd\u00e2m\u0131na teng<br \/>\nKasr-\u0131 kadrin o kadar eylemi\u015f Allah \u2018az\u00eem<br \/>\nOlamaz r\u00fbzenine v\u00fcs\u2018at-\u0131 efk\u00e2r kepenk<br \/>\nOlsa feyz-i nazar\u0131 \u015f\u00e2mil-i erb\u00e2b-\u0131 zil\u00e2l<br \/>\nBeyt-i ma\u2018m\u00fbra d\u00f6ner kader-i sahn-h\u00e2ne-i teng<\/p>\n<p>[220]<\/p>\n<p>Girizg\u00e2h<br \/>\nBir z\u00e2t\u0131 medhe ba\u015flamadan evvel, o medh i\u00e7in yaz\u0131lan bir mukaddimeye girizg\u00e2h tabir edilir ki bunlar ekseriya kasidelerde mer\u2019idir. Nedim\u2019in Damad \u0130brahim Pa\u015fa vasf\u0131nda olan kasidesinin \u015fu mukaddime-i \u015f\u00e2ir\u00e2nesi emsaline tes\u00e2d\u00fcf olunmayan bed\u00e2\u2018idendir:<br \/>\nSep\u00eede dem ki olup d\u00eede h\u00e2bdan b\u00eed\u00e2r<br \/>\nHur\u00fb\u015fa ba\u015flad\u0131 n\u00e2g\u00e2h serde derd-i hum\u00e2r<br \/>\nHez\u00e2r za\u2018f ile hamm\u00e2ma do\u011fr\u0131 \u2018azm itdim<br \/>\nKemer g\u00fcsiste per\u00e2kende g\u00fb\u015fe-i dest\u00e2r<br \/>\nVarup o h\u00e2l ile hamm\u00e2ma \u00fcft \u00fc h\u00eez iderek<br \/>\n\u0130dince g\u00fb\u015fe-i halvetde c\u00e2y-g\u00e2h-\u0131 kar\u00e2r<br \/>\nNe g\u00f6rd\u00fcm \u00e2h am\u00e2n el-am\u00e2n bir \u00e2fet-i c\u00e2n<br \/>\nGel\u00fcp yan\u0131mda g\u00fcne\u015f gibi old\u0131 lem\u2018a nis\u00e2r<br \/>\nSa\u00e7\u0131 f\u00fct\u00e2desinin h\u00e2b\u0131 gibi pejm\u00fcrde<br \/>\nNig\u00e2h\u0131 \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u0131n\u0131n h\u00e2t\u0131r\u0131 gibi b\u00eem\u00e2r<br \/>\nV\u00fcc\u00fbd\u0131 h\u00e2m g\u00fcm\u00fc\u015fden bey\u00e2z g\u00fclden nermin<br \/>\nBoyu hen\u00fbz yeti\u015fmi\u015f nih\u00e2lden hem-v\u00e2r<br \/>\nKamer ham\u00eeresi y\u00e2hud g\u00fcne\u015f murabb\u00e2s\u0131<br \/>\nBil\u00fbr \u015f\u00e2h m\u0131 y\u00e2 nahl-i l\u00fc\u2019l\u00fc\u2019-i \u015fehv\u00e2r<\/p>\n<p>[221]<br \/>\nO kadd \u00fc hadd o ten\u00e2s\u00fcb o gabgab o pist\u00e2n<br \/>\nO y\u00e2l \u00fc b\u00e2l o tem\u00e2y\u00fcl o \u015f\u00eeve-i g\u00fcft\u00e2r<br \/>\nTam\u00e2m reng \u00fc bah\u00e2 m\u00fb-be-m\u00fb kiri\u015fme v\u00fc n\u00e2z<br \/>\nTam\u00e2m h\u00fcsn-i ser-\u00e2-p\u00e2y \u015f\u00fb\u2018le-i d\u00eed\u00e2r<br \/>\nVel\u00eek hissolunur kim o n\u00e2z-perverdin<br \/>\nDer\u00fbn\u0131 i\u00e7re bir end\u00ee\u015fe v\u00fc bir \u00e2te\u015f var<br \/>\nBen ise derd ile dirdim hem\u00e2n ki \u00e2h \u2018aceb<br \/>\nNedir iden dilin ol n\u00e2z-perverin b\u00eez\u00e2r<br \/>\nDidi o dem dil-i d\u00eev\u00e2ne her \u00e7i b\u00e2d-\u00e2b\u00e2d<br \/>\nBu h\u00e2letin iderim asl\u0131n andan istifs\u00e2r<br \/>\nCev\u00e2b-\u0131 lutf virirse eger zih\u00ee devlet<br \/>\nZih\u00ee sa\u2018\u00e2det eger kim iderse de \u00e2z\u00e2r<br \/>\nHem\u00e2n hit\u00e2b id\u00fcp ey \u00e2ft\u00e2b-\u0131 n\u00e2z didim<br \/>\nKi ey fed\u00e2 o siyeh z\u00fclfe n\u00e2fe-i T\u00e2t\u00e2r<br \/>\nG\u00fcm\u00fc\u015fden \u00e2yineler gibi s\u00e2f iken s\u00eene\u0148<br \/>\nSez\u00e2 m\u0131d\u0131r ki ola b\u00f6yle p\u00e2y-m\u00e2l-\u0131 gub\u00e2r<br \/>\nCih\u00e2n\u0131 itmi\u015f iken hayretin zeb\u00fbn y\u00e2 seni<br \/>\nKim itdi b\u00f6yle ser-end\u00e2z-\u0131 hayret \u00fc efk\u00e2r<br \/>\nNedir acep sebeb-i hayretin nedir derdin<br \/>\nKem\u00e2l-i l\u00fctfun ile k\u0131l kem\u00eene\u0148e ihb\u00e2r<\/p>\n<p>[222]<br \/>\n\u0130\u015fitdi \u00e7\u00fcn s\u00f6z\u00fcm ol g\u00fcl-i had\u00eeka-i n\u00e2z<br \/>\nDer\u00fbn-\u0131 sineden \u00e2h eyley\u00fcp \u00e7\u00fc b\u00fclb\u00fcl-i z\u00e2r<br \/>\nDidi ki \u00e2h su\u2019\u00e2l itme derd-i pinh\u00e2n\u0131m<br \/>\nDil-i fig\u00e2r\u0131ma zahm urma sen de di\u011fer b\u00e2r<br \/>\nDilimle u\u011frad\u0131\u011f\u0131m kayda ben bu \u2018\u00e2lemde<br \/>\nNe b\u00fclb\u00fcl u\u011frard\u0131 ne t\u00fbti-i \u015feker g\u00fcft\u00e2r<br \/>\nBu \u015feb bir \u00e2fetin ibr\u00e2m\u0131 ile meclisde<br \/>\n\u00c7ekilmi\u015f idi bir iki piy\u00e2le-i ser-\u015f\u00e2r<br \/>\nTam\u00e2m ne\u015feler itdikde mihr gibi tul\u00fb\u2018<br \/>\nMiy\u00e2n-\u0131 meclise nakl old\u0131 sohbet-i e\u015f\u2018\u00e2r<br \/>\nNed\u00eem n\u00e2m\u0131na bir \u015f\u00e2\u2018ir-i cih\u00e2n var imi\u015f<br \/>\nKemend-i z\u00fclf\u00fcme d\u00fc\u015fs\u00fcn il\u00e2h\u00ee ol \u2018ayy\u00e2r<br \/>\nBir iki beytin an\u0131n keyfe ma\u2019t-tafk n\u00e2g\u00e2h<br \/>\nBir ehl-i dil okuyup itdi bir dah\u0131 tekr\u00e2r<br \/>\n\u015eu r\u00fctbe itdi eser bana ol ed\u00e2-y\u0131 selis<br \/>\nKi \u2018azm id\u00fcp olam \u00eef\u00e2-y\u0131 nezre h\u00e2hi\u015f-k\u00e2r<\/p>\n<p>[223]<br \/>\nTutal\u0131m arayarak bulmu\u015fum an\u0131 amm\u00e2<br \/>\nKabul k\u0131lmayup eylerse nezrim istihk\u00e2r<br \/>\nHic\u00e2b m\u00e2ni\u2018 olursa ya n\u00e2z iderse yahud<br \/>\n\u0130derse z\u00fchd satup s\u00fbret-i riy\u00e2 izh\u00e2r<br \/>\nNice \u00e7\u0131kam acaba uhdesinden ol nezrin<br \/>\nKalur m\u0131 \u00e2h benim gerdenimde b\u00f6yle bu b\u00e2r<br \/>\nKa\u00e7an ki bu s\u00f6zi g\u00fb\u015f itdi dil kalup b\u00ee-h\u00fb\u015f<br \/>\nKem\u00e2l-i hayret ile hem \u00e7\u00fc suret-i d\u00eev\u00e2r<br \/>\nDidim ki ey g\u00fcl-i nev-h\u00eez-i n\u00e2z \u00fc \u2018i\u015fve sana<br \/>\nFed\u00e2 Ned\u00eem gibi bendeler hez\u00e2r hez\u00e2r<br \/>\nNe g\u00fcne sihr idi \u00e2y\u00e2 o beyt-i p\u00fcr-te\u2019s\u00eer<br \/>\nKi bir senin gibi ser-ke\u015f periyi k\u0131ld\u0131 \u015fik\u00e2r<br \/>\nDidi ki bir iki beyt\u00fc\u2019l-kas\u00eede kim olm\u0131\u015f<br \/>\nAn\u0131nla hazret-i sadr-\u0131 g\u00fcz\u00eene midhat-k\u00e2r<\/p>\n<p>Mersiye<br \/>\nMersiye, \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 muhabbet olan zev\u00e2t i\u00e7\u00fcn yaz\u0131lan manzumelere<\/p>\n<p>[224] ta\u2018bir olunur. Ekseriya,  Hz. H\u00fcseyin (ra) efendimiz i\u00e7\u00fcn ke\u015fide-i silk-i nazm olan figan-n\u00e2melere bu isim verilir.<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee\u2019nin:<br \/>\nTecd\u00eed-i m\u00e2tem-i \u015f\u00fched\u00e2 nef\u2018siz de\u011fil<br \/>\nM\u00e2tem bu g\u00fcn \u015feri\u2018ate bir ihtiramd\u0131r<br \/>\nNevres\u2019in:<br \/>\nN\u00eeze \u00fczre ser-i p\u00fcr-h\u00fbn-\u0131 H\u00fcseyni g\u00f6r\u00fccek<br \/>\nHayretinden ba\u015f a\u00e7\u0131k da\u011flara \u00e7\u0131kd\u0131 hur\u015f\u00eed<br \/>\nKaz\u0131m Pa\u015fa\u2019n\u0131n:<br \/>\nD\u00fc\u015fdi H\u00fcseyn at\u0131ndan sahr\u00e2-y\u0131 Kerbel\u00e2ya<br \/>\nCibr\u00eel var haber vir sult\u00e2n-\u0131 enbiy\u00e2ya<br \/>\nBeyitleri cen\u00e2b-\u0131 H\u00fcseyin (ra) i\u00e7\u00fcn birer \u00e2h-\u0131 haz\u00een olduklar\u0131 gibi, Muallim Naci Efendi merhumun, Parni\u2019den terc\u00fcme etdi\u011fi:<br \/>\nTenh\u00e2 idi h\u00e2b-gehi dilberin i\u015fte<br \/>\nGizlendi\u011fi me\u2019v\u00e2 o g\u00fczelliklerin i\u015fte<br \/>\nM\u00fcmk\u00fcn mi denilmek meh-i t\u00e2b\u00e2n gibi ge\u00e7din<br \/>\nEy n\u00fbr-\u0131 nazar berk-\u0131 \u015fit\u00e2b\u00e2n gibi ge\u00e7din<br \/>\nD\u00fcny\u00e2 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e7e\u015fmime zulmet-gede-i teng<br \/>\nYumdurd\u0131 g\u00fczel g\u00f6zlerini merg-i siyeh reng<\/p>\n<p>[225]<br \/>\nEy \u015fi\u2018r-i terim! E\u015fkim ile hem-cerey\u00e2n ol<br \/>\nSinemdeki n\u00eer\u00e2n-\u0131 gama re\u015fha-fe\u015f\u00e2n ol<br \/>\n*<br \/>\nSevd\u00e2s\u0131na binlerce es\u00eer itdi\u011fi diller<br \/>\nTaltif ile, ihs\u00e2n ile seyr itdi\u011fi diller<br \/>\nSeyr eylediler kar\u015f\u0131dan \u00e2s\u00fbde fen\u00e2s\u0131n<br \/>\nHi\u00e7 almad\u0131lar y\u00e2da ne h\u00fcsn\u00fcn ne \u2018at\u00e2s\u0131n<br \/>\nBir \u00e2h bile \u00e7ekmediler mevti i\u00e7\u00fcn \u00e2h<br \/>\nT\u00e2 tesliyet i\u00e7\u00fcn ola ol r\u00fbh ile hem-r\u00e2h<br \/>\nEy \u015fi\u2018r-i terim! E\u015fkim ile hem-cerey\u00e2n ol<br \/>\nSinemdeki n\u00eer\u00e2n-\u0131 gama re\u015fha-fe\u015f\u00e2n ol<br \/>\n*<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131klar\u0131 h\u00fcrrem yine y\u00e2 Rab bu ne \u2018\u00e2lem<br \/>\nBir g\u00fcn de dev\u00e2m itmedi mi s\u00e2hte-i m\u00e2tem<br \/>\nKabrin cihetinden oluyor munsarif ebs\u00e2r<br \/>\nKendin gibi \u2018\u00e2\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 sanma vef\u00e2d\u00e2r<br \/>\nHicr\u00e2n\u0131n ile ben gibi fery\u00e2d iden olmaz<br \/>\nFery\u00e2d nedir?  N\u00e2m\u0131n\u0131 da y\u00e2d iden olmaz<\/p>\n<p>[226]<br \/>\nEy \u015fi\u2018r-i terim! E\u015fkim ile hem-cerey\u00e2n ol<br \/>\nSinemdeki n\u00eer\u00e2n-\u0131 gama re\u015fha-fe\u015f\u00e2n ol<br \/>\n*<br \/>\nAmm\u00e2 benim olmakdad\u0131r \u00e2h\u0131m m\u00fctes\u00e2\u2018id<br \/>\n\u00d6lsem olamam h\u00e2b-gehinden m\u00fcteb\u00e2\u2018id<br \/>\n\u00c2l\u00e2m\u0131m\u0131 tezy\u00eed idiyor nur-\u0131 neh\u00e2r\u0131n<br \/>\nAhz\u00e2n\u0131n\u0131 ta\u2018r\u00eef ne m\u00fcmk\u00fcn \u015feb-i t\u00e2r\u0131n<br \/>\nM\u00fcstakbeliyem e\u015fk-i hur\u00fb\u015f\u00e2n ile fecrin<br \/>\nD\u00f6nd\u00fcrdi iki \u00e7e\u015fmeye \u00e7e\u015fm\u00e2n\u0131m\u0131 hecrin<br \/>\nTahf\u00eef-i elem itmedin ey \u015fi\u2018-i rev\u00e2n\u0131m \t\tSen dur y\u00fcr\u00fcs\u00fcn dem\u2018-i dem\u00e2dem cerey\u00e2n\u0131m<br \/>\nEy \u015fi\u2018r-i terim! E\u015fkim ile hem-cerey\u00e2n ol<br \/>\nSinemdeki n\u00eer\u00e2n-\u0131 gama re\u015fha-fe\u015f\u00e2n ol<br \/>\nmersiyesi de bir n\u00e2dire-i h\u00fcsne \u00e2iddir.<\/p>\n<p>Kas\u00eede<br \/>\nKaside, p\u00e2di\u015f\u00e2h\u00e2n-\u0131 \u2018iz\u00e2ma, v\u00fczeraya, vesair me\u015f\u00e2hire takdim olunan ve ekseriya altm\u0131\u015f beyti tec\u00e2v\u00fcz etmeyen ne\u015f\u00eedelere \u0131tlak olunub bunlara mukaddimen bir gazel ile bir de fahriye il\u00e2ve olunurd\u0131. \u015eimdi o yolda yaz\u0131lan kasidelere gazel ve fahriye -bazen- il\u00e2ve olunuyor.<\/p>\n<p>[227]<br \/>\nMisal:<br \/>\nR\u00fbz-\u0131 f\u00eer\u00fbz-\u0131 c\u00fcl\u00fbs-\u0131 \u015feh-i hur\u015f\u00eed-ha\u015fem<br \/>\nEyledi \u00e7ehre-i \u00e2f\u00e2k\u0131 ser\u00e2ser h\u00fcrrem<br \/>\nSubh-\u0131 rah\u015f\u00e2n-\u0131 m\u00fcn\u00eer ile sem\u00e2 t\u00e2bende<br \/>\nEser-i mihr-i latifiyle m\u00fcnevver \u2018\u00e2lem<br \/>\nG\u00fcnd\u00fczi \u015fevk ile subh u seher l\u00e2h\u00fbt\u00ee<br \/>\nGicesi pertev ile leyle-i g\u00fclz\u00e2r-\u0131 irem<br \/>\nBu kadar \u015fevk-i behi\u015ftiye be-kavl-i b\u00e2k\u00ee<br \/>\nNice sabr eyles\u00fcn \u0130lahi s\u00fcrese\u0148 \u00e2dem<br \/>\nT\u00e2katim kalmad\u0131 h\u00e2mu\u015fl\u0131\u011fa ald\u0131m ele<br \/>\nMedh-i sult\u00e2n-\u0131 kerem-g\u00fcster i\u00e7\u00fcn levh \u00fc kalem<br \/>\nO \u015feheh\u015f\u00e2h-\u0131 felek-mertebe kim l\u00e2y\u0131kd\u0131r<br \/>\nSer-f\u00fcr\u00fb eylese icl\u00e2line mihr-i a\u2018zam<br \/>\nO cih\u00e2n-b\u00e2n-\u0131 sem\u00e2-kevkebe kim ahr\u00e2d\u0131r<br \/>\nNeyyir-i t\u00e2li\u2018i hur\u015f\u00eed ile olsa hem-dem<br \/>\nB\u00e2rekallah zihi s\u00e2hib-i feyz-i hayd\u0131r<br \/>\nBende-i satveti \u0130skender \u00fc Z\u00e2l \u00fc R\u00fcstem<br \/>\nS\u00e2nekallah zihi mertebe-i sult\u00e2n\u00ee<br \/>\n\u00c7ekilir n\u00e2m-\u0131 h\u00fcm\u00e2y\u00fbn\u0131na her yerde \u2018alem<\/p>\n<p>[228]<br \/>\nKalb-i t\u00e2bendesi feyz-\u00e2ver-i mihr-i ilh\u00e2m<br \/>\nTab\u2018-\u0131 \u015f\u00e2h\u00e2nesi genc\u00eene-i esr\u00e2r-\u0131 hakem<br \/>\nB\u00e2b-\u0131 ihs\u00e2n\u0131n\u0131n efkendesi ash\u00e2b-\u0131 seh\u00e2<br \/>\nL\u00fctfunun bende-i \u015fermendesi erb\u00e2b-\u0131 kerem<br \/>\nH\u00e2tem-i T\u00e2yy ki seh\u00e2vetde mis\u00e2l-i yokd\u0131<br \/>\nG\u00f6rmedi b\u00f6yle seh\u00e2 b\u00f6yle kerem b\u00f6yle himem<br \/>\nH\u00e2me-i mucize-g\u00fb levha-i tebcil \u00fczre<br \/>\nVasf-\u0131 garr\u00e2-y\u0131 h\u00fcm\u00e2y\u00fbn\u0131n\u0131 itdikce rakam<br \/>\nDolar \u00e2f\u00e2ka b\u00fct\u00fcn gulgul-i g\u00fclbang-\u0131 zafer<br \/>\nA\u00e7\u0131l\u0131r hayret ile d\u00eede-i perv\u00eez-i \u2018acem<br \/>\n\u00d6yle bir \u2018\u00e2dil-i devr\u00e2n ki olur her lahza<br \/>\nKeremi zahm-\u0131 kul\u00fbb-\u0131 fukar\u00e2ya merhem<br \/>\nServer-i m\u00fclk-i cih\u00e2n hazret-i Sult\u00e2n Ham\u00eed<br \/>\nMatla\u2018-\u0131 \u2018adl \u00fc \u2018at\u00e2  d\u00e2ver-i f\u00e2r\u00fbk-\u015fiyem<br \/>\nTaht-\u0131 \u015f\u00e2h\u00e2nisine eyledi vakt\u00e2 ki c\u00fcl\u00fbs<br \/>\n\u015eevke geldi \u2018adem-\u00e2b\u00e2da fir\u00e2r eyledi gam<br \/>\nBuld\u0131 g\u00fclz\u00e2r-\u0131 saf\u00e2 ne\u015fv \u00fc nem\u00e2-y\u0131 c\u00e2vid<br \/>\n\u2018Andel\u00eeb\u00e2n-\u0131 suhen eyledi tecd\u00eed-i nagam<br \/>\nGel\u00fcp ikb\u00e2lini icl\u00e2lini takd\u00ees eyler<br \/>\nY\u00fcz s\u00fcrer p\u00e2y\u0131na bilc\u00fcmle san\u00e2did-i \u00fcmem<\/p>\n<p>[229]<br \/>\nO kadar eyledi ta\u2018m\u00eem-i \u2018ad\u00e2let dehre<br \/>\nBir gir\u00eeb\u00e2nda g\u00f6r\u00fclmez eser-i dest-i sitem<br \/>\nKalb-i p\u00fcr-n\u00fbr\u0131na ilh\u00e2m-i \u0130lah\u00ee makr\u00fbn<br \/>\nFikr-i derr\u00e2kine esr\u00e2r-\u0131 peyamber mahrem<br \/>\nLutf u ihs\u00e2n\u0131na af\u00e2k\u0131 id\u00fcp m\u00fcstagrak<br \/>\nEyledi merhameti \u2018\u00e2lemi dils\u00eer-i ni\u2018am<br \/>\nH\u00fcsrev\u00e2 p\u00e2di\u015feh\u00e2 server-i \u2018\u00e2l\u00eeg\u00fcher\u00e2<br \/>\nEy iden \u2018\u00e2lemi m\u00fcstagrak-\u0131 elt\u00e2f u kerem<br \/>\nDevrine devr-i ma\u2018\u00e2rif dinilirse \u015f\u00e2y\u00e2n<br \/>\nOld\u0131 b\u00fcny\u00e2n-\u0131 f\u00fcn\u00fbn l\u00fctfun ile m\u00fcstahkem<br \/>\nR\u00fbz-\u0131 f\u00eer\u00fbz-\u0131 c\u00fcl\u00fbsunda zek\u00e2vet g\u00fcne\u015fi<br \/>\nSaltanatla ufuk-\u0131 ma\u2018rifete basd\u0131 kadem<br \/>\n\u0130\u015fte ez-c\u00fcmle bu bende\u0148 de tem\u00e2y\u00fcz itdi<br \/>\nK\u0131ld\u0131 akr\u00e2n\u0131na nisbetle biraz kesb-i kadem<br \/>\nFahr idersem yara\u015f\u0131r s\u00e2ye-i \u015f\u00e2h\u00e2ne\u0148de<br \/>\n\u00c7ok m\u0131d\u0131r B\u00e2ki-yi \u015f\u00e2\u2018ir ile olsam tev\u2019em<br \/>\nBen ki t\u00e2rih-i sel\u00e2tin-i a\u2018z\u00e2m\u0131 yazd\u0131m<br \/>\nYazmam\u0131\u015f kimse an\u0131 \u015fi\u2018r ile benden akdem<br \/>\n\u0130ftih\u00e2r\u0131m \u015fu ki s\u00e2ye\u0148de yeti\u015fdimben de<br \/>\nKendi perverde\u0148 olan \u015f\u00e2\u2018iri g\u00f6rs\u00fcn \u2018\u00e2lem<br \/>\nPertev-i \u015fi\u2018rim ile ma\u015fr\u0131k\u0131 tenvir itdim<br \/>\nBelki de magribi Allah te\u2018\u00e2l\u00e2 a\u2018lem<br \/>\nHer s\u00f6z\u00fcm cevher-i ilh\u00e2m-\u0131 H\u00fcd\u00e2d\u0131r iderim<\/p>\n<p>[230]<br \/>\nN\u00e2m-\u0131 B\u00e2k\u00eeye yem\u00een r\u00fbh-\u0131 Fuz\u00fbl\u00eeye kasem<br \/>\nYeti\u015fir tab\u2018\u0131n\u0131 tavsifi ne h\u00e2cet biliriz<br \/>\nEy Cel\u00e2l ile du\u2018\u00e2 \u015fimdi du\u2018\u00e2d\u0131r elzem<br \/>\nT\u00e2 ki hur\u015f\u00eed-i ziy\u00e2b\u00e2r-i sipihr-i gerd\u00e2n<br \/>\nEyleye \u015fevk ile tenv\u00eer bah\u00e2r u \u015febnem<br \/>\nR\u00fbz u \u015feb hazret-i Sult\u00e2n Ham\u00eedi\u0148 Allah<br \/>\nKalb-i pertev \u00fc h\u00fcm\u00e2y\u00fbn\u0131n\u0131 k\u0131lsun h\u00fcrrem<\/p>\n<p>T\u00e2rih- Cevher, M\u00fchmel, Ta\u2018miye<br \/>\nT\u00e2rih, her t\u00fcrl\u00fc vak\u00e2yi\u2018in zaman vuku\u2018unu ebced hesab\u0131yla nazmen bildirir bir nev\u2018i sanat-\u0131 edebiyedir. Ebced hesab\u0131n\u0131 ise ber-vehc-i \u00e2t\u00ee ir\u00e2e ederiz:<\/p>\n<p>[231] T\u00e2rih-i t\u00e2m olur. E\u011fer ta\u2018miye denilen sanat-\u0131 edebiyeye \u2018arz-\u0131 ihtiy\u00e2c etmey\u00fcp de c\u00fcmle huruf\u0131 his\u00e2b olundukda m\u0131sr\u00e2\u2018\u0131n h\u00e2s\u0131l etdi\u011fi rakam t\u00e2rihinin yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00eec\u00e2b itdiren vak\u2018a t\u00e2rihine m\u00fcn\u00e2sib gelirse.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u00c2h ey z\u00e2lim ecel eyvah ey deh\u015fetli derd<br \/>\nK\u0131yd\u0131n\u0131z m\u0131 \u2018\u00e2k\u0131bet bir \u00e2fit\u00e2b-\u0131 \u2018ismete<br \/>\nVaz\u2018-\u0131 haml eyler iken geldi hav\u00e2le k\u0131yd\u0131 \u00e2h<br \/>\nS\u0131rma sa\u00e7l\u0131 m\u00e2\u2019i g\u00f6zl\u00fc bir feri\u015fte tal\u2018ata<br \/>\nHicret itdi \u00e2sum\u00e2na bir muh\u00e2cir dilberi<br \/>\nA\u00e7d\u0131lar \u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 kuds\u00eeler bu \u2018\u00e2l\u00ee hicrete<br \/>\n\u0130\u2018tim\u00e2d it sevdi\u011fim zevcen de pek \u00e7ok beklemez<br \/>\nHasreti\u0148le c\u00e2n atar bir g\u00fcn bu d\u00e2r-\u0131 rahmete<br \/>\nZevci t\u00e2li\u2018siz Cel\u00e2li\u0148 b\u00f6yle bir t\u00e2r\u00eehi var<br \/>\nGitdi Fehm\u00eeyem k\u0131z\u0131yla bezm-g\u00e2h-\u0131 cennete (1309)<br \/>\nSerfir\u00e2z\u00e2n-\u0131 \u00fcdeb\u00e2-y\u0131 Osm\u00e2niyeden devletl\u00fc Min\u00eef Pa\u015fa hazretlerinin mahdum-\u0131 dir\u00e2yet-i mevs\u00fbm\u0131 olup, Ma\u2018\u00e2rif Nez\u00e2ret-i Celilesi Enc\u00fcmen-i Tefti\u015f \u00fc Mu\u2018\u00e2yene Ba\u015fkatibi \u015fair nezahat-perver Vehb\u00ee Bey Efenidinin \u00e2tideki ne\u015f\u00eede-i \u015f\u00e2ir\u00e2neleri de tam t\u00e2rihdir:<\/p>\n<p>[232]<br \/>\nAglasun ehl-i dil ehl-i ins\u00e2f<br \/>\nDiyerek s\u00f6ndi o r\u00fbh-\u0131 v\u00e2m\u0131k<br \/>\nDaglasun dillerini \u015f\u00e2\u2018irler<br \/>\n\u00c7\u00fcn nih\u00e2n old\u0131 muhibb-i s\u00e2d\u0131k<br \/>\nM\u00e2temin tutsa rev\u00e2 b\u00fclb\u00fcller<br \/>\nM\u00fbsik\u00ee p\u00eeri idi ol \u2018\u00e2\u015f\u0131k<br \/>\nYand\u0131 bu h\u00e2le ser-\u2018asker kap\u0131s\u0131<br \/>\nG\u00f6lge ber-seyf idi amma \u015f\u00e2r\u0131k<br \/>\nVehbiy\u00e2 h\u00fczn ile d\u00fc\u015fdi t\u00e2r\u00eeh<br \/>\nGen\u00e7 iken gitdi \u015eeref Bey yaz\u0131k (1308)<br \/>\nTarih-i cevher olur. E\u011fer noktal\u0131 harfler hesab olunursa.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nMihr-\u00e2lud sadr\u0131 mak\u00e2m eyledi G\u00e2lib Pa\u015fa<br \/>\n\u0130de tevf\u00eeke mahal z\u00e2t-\u0131 \u015ferifin Mevl\u00e2<br \/>\nCevher-i harf ile t\u00e2r\u00eehini k\u0131ld\u0131m tezy\u00een<br \/>\nG\u00e2lib-i mutlak\u0131 Hak eyledi sadr\u00fc\u2019l-v\u00fczer\u00e2  (1239)<br \/>\n\u0130zzet Molla<\/p>\n<p>[233] Tarih-i m\u00fchmel olur. Bu halde noktas\u0131z harfler hes\u00e2b edilmelidir.<br \/>\nT\u00e2rihde t\u00e2miye vard\u0131r. T\u00e2miye demek, eksik vey\u00e2 ziy\u00e2de gelen bir t\u00e2rihi bir n\u00fckte-i edebiye ile tamam eylemek demek olur. Bu n\u00fcktede pek dakik, pek \u015f\u00e2ir\u00e2ne olmak laz\u0131m gelir.<br \/>\nMesela R\u00e2g\u0131p Pa\u015fa, Belgrad Kalesinin fethine:<br \/>\nBelgrad Kal\u2018as\u0131n\u0131 ald\u0131 Muhammed Pa\u015fa<br \/>\nM\u0131sra\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi halde, bu tarihde sekiz y\u00fcz elli biri ziy\u00e2de g\u00f6r\u00fcnce t\u00e2miyeyi \u015fu m\u0131sra ile \u00eer\u00e2d etmi\u015f:<br \/>\n\u00c7\u0131karup le\u015fker-i k\u00fcff\u00e2r\u0131 did\u00fcm t\u00e2r\u00eehini<br \/>\n(le\u015fker-i k\u00fcff\u00e2r) kelimeleri \u00e7\u0131k\u0131nca, sekiz y\u00fcz elli birde tenzil edilmi\u015f olaca\u011f\u0131ndan t\u00e2rihi de hem pek \u015f\u00e2ir\u00e2ne hem pek lat\u00eef d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur.   (geldi \u00fc\u00e7ler s\u00f6yler tarihini) gibi l\u00fczumsuz t\u00e2miyeler \u2013 \u2018alelhusus- \u015fu zamanda hi\u00e7 \u00e7ekilmez.<br \/>\nH\u00e2s\u0131l\u0131 tarih bahsinde iken m\u00fcverrih-i me\u015fhur Surur\u00ee\u2019nin tev\u00e2rihinden birka\u00e7\u0131n\u0131 buraya nakl etmek m\u00fcn\u00e2sib olsa gerek:<\/p>\n<p>[234]<br \/>\nOld\u0131 \u2018\u00e2l\u00fc\u2019l-\u2018\u00e2l kim k\u0131ld\u0131 bin\u00e2 Toph\u00e2nenin<br \/>\nSemt-i b\u00e2l\u00e2s\u0131nda bir v\u00e2l\u00e2 eser \u015f\u00e2h-\u0131 ker\u00eem<br \/>\nAt\u0131lup meyd\u00e2n-\u0131 nazma s\u00f6yledi t\u00e2r\u00eehini<br \/>\nTopc\u0131y\u00e2n i\u00e7\u00fcn mu\u2018alla k\u0131\u015fla yapd\u0131 \u015feh Sel\u00eem  (1208)<br \/>\n*<br \/>\nS\u00fcrdi yelken k\u00fcrek a\u2018d\u00e2y\u0131 kapudan pa\u015fa<br \/>\n*<br \/>\nOld\u0131 Ahmed Efendi defterd\u00e2r<br \/>\n*<br \/>\nY\u0131k\u0131ld\u0131 mektebin sakf\u0131 yap\u0131ld\u0131 g\u00f6nli s\u00fcby\u00e2n\u0131n<\/p>\n<p>Terci\u2018-bend<br \/>\nGazel tarz\u0131nda yaz\u0131lan bir \u015fiire \u2018il\u00e2ve edilen bir matla\u2018\u0131n tekririyle husule gelen nazma \u201cterci\u2018-bend\u201d dirler.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBen kimim bir b\u00ee-kes \u00fc b\u00ee-\u00e7\u00e2re v\u00fc b\u00ee-h\u00e2n\u00fcm\u00e2n<br \/>\nT\u00e2li\u2018im \u00e2\u015fufte, ikb\u00e2lim nig\u00fbn, baht\u0131m yaman<br \/>\nNemli e\u015fkimden zem\u00een, meml\u00fb \u00fcn\u00fcmden \u00e2sum\u00e2n<br \/>\n\u00c2h n\u00e2lem n\u00e2veki peyveste ham, kaddim kem\u00e2n<\/p>\n<p>[235]<br \/>\nT\u00eer-i \u00e2h\u0131m b\u00ee-hat\u00e2, te\u2019s\u00eer-i n\u00e2mem b\u00ee-g\u00fcm\u00e2n<br \/>\nMuttas\u0131l gam-h\u00e2ne-i s\u00eenemde y\u00fcz gam mihm\u00e2n<br \/>\nKanda bir gam yetse benden ists\u00fcnler ben z\u0131man<br \/>\nYok bana d\u00e2m-\u0131 bel\u00e2 v\u00fc kayda mihnetden am\u00e2n<br \/>\n\u00c7\u0131kd\u0131 g\u00f6nl\u00fcmden end\u00fbh u gam u mihnet hem\u00e2n<br \/>\nEy benim c\u00e2n\u0131m sen \u00fc g\u00f6nl\u00fcm seninle \u015f\u00e2dm\u00e2n<br \/>\nSensiz olmam ayr\u0131 mihnetden bel\u00e2dan bir zaman<br \/>\nEl-am\u00e2n hicr\u00e2n bel\u00e2 v\u00fc mihnetinden el-am\u00e2n<br \/>\n*<br \/>\nF\u00e2rig idim c\u00fcmle \u00e2lemden bilir \u00e2lem beni<br \/>\n\u2018Ayb iderdi b\u00ee-haber sanup ben\u00ee \u00c2dem beni<br \/>\nKoymad\u0131 devr\u00e2n-\u0131 \u00e7erh \u00f6z h\u00e2lime h\u00fcrrem beni<br \/>\n\u015e\u00e2d iken \u00e2lemde \u00e7arh itdi es\u00eer-i gam beni<br \/>\n\u2018A\u015fk n\u00e2-g\u00e2h old\u0131 peyd\u00e2 tutd\u0131 m\u00fcstahkem beni<br \/>\nSald\u0131 y\u00fcz sevd\u00e2ya ol g\u00ees\u00fb-y\u0131 ham-der-ham beni<br \/>\n\u015eimdi Mecnundan gam-\u0131 \u2018a\u015fk i\u00e7re sanman kem beni<br \/>\nY\u00e2r hod k\u0131lmaz har\u00eem-i vasl\u0131na mahrem beni<br \/>\nSen ki mahremsin sab\u00e2 sab\u00e2 billah alup her dem beni<br \/>\nS\u00f6yle ey g\u00fcl kim sana baht eylemez hem-dem beni<br \/>\nSensiz olmam ayr\u0131 mihnetden bel\u00e2dan bir zaman<br \/>\nEl-am\u00e2n hicr\u00e2n bel\u00e2 v\u00fc mihnetinden el-am\u00e2n<br \/>\n*<br \/>\nB\u00fclb\u00fcl-i z\u00e2r\u0131m g\u00fcl-i ruhs\u00e2r-\u0131 \u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<\/p>\n<p>[236]<br \/>\nT\u00fbti-i l\u00e2lim \u015feker nisbet mak\u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nDir idim sabr eyleyem olsam cem\u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nBilmedim d\u00fc\u015fv\u00e2r imi\u015f olmak visali\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nT\u00eere old\u0131 r\u00fbzg\u00e2r\u0131m z\u00fclf \u00fc h\u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nOld\u0131 sahra menzilim vah\u015f\u00ee gazeli\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\n\u00c7\u0131kd\u0131 c\u00e2n-\u0131 n\u00e2-t\u00fcv\u00e2n \u015f\u00eerin z\u00fcl\u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nOld\u0131m el-k\u0131ssa ruh-\u0131 ferhunde-f\u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nM\u00fb tek inceldi tenim n\u00e2zik nih\u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nHam get\u00fcrdi k\u00e2metim tesk\u00een hil\u00e2li\u0148den c\u00fcd\u00e2<br \/>\nSensiz olmam ayr\u0131 mihnetden bel\u00e2dan bir zaman<br \/>\nEl-am\u00e2n hicr\u00e2n bel\u00e2 v\u00fc mihnetinden el-am\u00e2n<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>Terk\u00eeb-i bend<br \/>\nTerkib-i bend, yine gazel tarz\u0131nda yaz\u0131lan \u015fiirlerin nihayetinde ayr\u0131 ayr\u0131 olunan matla\u2018lardan hus\u00fbla gelen manzumelere \u0131tlak olunur.<\/p>\n<p>[237]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nEy nig\u00e2h-\u0131 gazz-\u0131 mest-i mey-i nahvet-i n\u00e2z<br \/>\nGamzesi s\u00e2k\u00ee-i c\u00e2m-\u0131 ecel-i ehl-i niy\u00e2z<br \/>\nEy f\u00fcr\u00fbg-\u0131 ruh-\u0131 huy-kerdesi hur\u015f\u00eed-g\u00fcd\u00e2z<br \/>\nEy lebi n\u00e2dire g\u00fclberk-i g\u00fcl-i g\u00fcl\u015fen-i r\u00e2z<br \/>\nKorkar\u0131m r\u00e2z\u0131m\u0131 f\u00e2\u015f ide o \u00e7e\u015fm-i gamm\u00e2z<br \/>\n\u00c2\u015fin\u00e2 olmad\u0131 dile gamze b\u00eeg\u00e2ne nev\u00e2z<br \/>\n\u015eeb-i hicr \u00fc gam-\u0131 z\u00fclf \u00fc dil-i sevd\u00e2 perd\u00e2z<br \/>\n\u0130htiy\u00e2r\u00ee de\u011fil \u00e2h eyler isem d\u00fbr \u00fc d\u0131r\u00e2z<br \/>\n\u00c2h idersem n\u2019ola sevda\u0148 ile dolm\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcl<br \/>\nHaberim yok ki seni\u0148 \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u0131\u0148 olmu\u015f g\u00f6n\u00fcl<br \/>\n*<br \/>\nH\u00fcsn\u00fc\u0148 evvel bak\u0131\u015f\u0131mda beni itdi meft\u00fbn<br \/>\nEyledi s\u00e2hir-i \u00e7e\u015fmi\u0148 bana \u00e7ok mekr \u00fc f\u00fcs\u00fbn<br \/>\nZ\u00fclf\u00fc\u0148 itdi dilimi silsile-c\u00fcnb\u00e2n-\u0131 c\u00fcn\u00fbn<br \/>\n\u00c2hir\u00fc\u2019l-emr bu sevd\u00e2 ile oldum Mecn\u00fbn<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcm oldum elem-i \u2018a\u015fk\u0131\u0148 ile z\u00e2r u zeb\u00fbn<br \/>\n\u015eerbet-i lutf ile derd-i dilim itdi\u0148 efz\u00fbn<\/p>\n<p>[238]<br \/>\nDold\u0131 t\u00e2 derd-i muhabbetle der\u00fbn u b\u00eer\u00fbn<br \/>\nBa\u015flad\u0131\u0148 zehr \u00fc sitemle dilimi itmege h\u00fbn<br \/>\nR\u00fby-\u0131 dil g\u00f6ster\u00fcp itdi\u0148 beni \u00e7\u00fcn d\u00eev\u00e2ne<br \/>\nOldu\u0148 ey \u00e2hu-y\u0131 vah\u015f\u00ee giderek b\u00eeg\u00e2ne<br \/>\n*<br \/>\nB\u00ee-m\u00fcr\u00fcvvet ne idi \u2018arz-\u0131 muhabbet evvel<br \/>\nNe idi eyledigi\u0148 lutf u m\u00fcr\u00fcvvet evvel<br \/>\nNeye virdi\u0148 idi nezz\u00e2reye ruhsat evvel<br \/>\n\u0130tdi\u0148 idi garaz\u0131\u0148 \u00e7\u00fcnki fer\u00e2gat evvel<br \/>\nNi\u00e7\u00fcn itdi\u0148 dil-i b\u00ee-\u00e7\u00e2reye \u015fefkat evvel<br \/>\nNe idi t\u00e2 bu kadar kerem \u00fc \u00fclfet evvel<br \/>\n\u00dcns idi elde iken \u015f\u00e2ne\u0148e \u2018\u00e2det evvel<br \/>\n\u015e\u00e2hb\u00e2zam yok idi senden bu vah\u015fet evvel<br \/>\n\u2018Afv k\u0131l h\u00fcsn\u00fc\u0148e k\u00fcst\u00e2h nig\u00e2h itdimse<br \/>\n\u0130htiy\u00e2r elde degil girye v\u00fc \u00e2h itdimse<br \/>\n*<br \/>\nGer\u00e7i ben serho\u015fa \u2018a\u015fk\u0131\u0148la \u015far\u00e2b itmez idi\u0148<br \/>\nAte\u015f-i cevr ile bagr\u0131mda keb\u00e2b itmez idi\u0148<\/p>\n<p>[239]<br \/>\nEvvel \u00e2\u015f\u00fcfte\u0148e t\u00e2 b\u00f6yle hit\u00e2b itmez idi\u0148<br \/>\nBi\u0148 su\u2019\u00e2l itse de bir t\u00fcnd-i cev\u00e2b itmez idi\u0148<br \/>\nLutf iderdi\u0148 gazab-\u00e2l\u00fbd hit\u00e2b itmez idi\u0148<br \/>\nBeni g\u00f6rd\u00fckce ser-i rehde \u015fit\u00e2b itmez idi\u0148<br \/>\nCismimi ate\u015f-i hasretde keb\u00e2b itmez idi\u0148<br \/>\nDil-i v\u00eer\u00e2nemi tekr\u00e2r har\u00e2b itmez idi\u0148<br \/>\n\u015eimdi kurb\u00e2n\u0131\u0148 olam s\u00f6yle nedir n\u2019old\u0131 sebep<br \/>\n\u00c2\u015fin\u00e2-y\u0131 ezel\u00eeye bu tegaff\u00fcl bu gazab<br \/>\nFeh\u00eem<\/p>\n<p>S\u00e2k\u00ee-n\u00e2me<br \/>\nS\u00e2k\u00ee-n\u00e2me, \u2018\u00e2lem-i mey tasvir \u00fc tavsif eden manzumelere \u0131tlak olunur. H\u00e2f\u0131z \u015eir\u00e2z\u00ee\u2019nin hem\u00e2n her gazeli bir s\u00e2k\u00ee-n\u00e2me olabilir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nS\u00e2k\u00ee vir ol piy\u00e2le-i elm\u00e2sa fer \u00fc t\u00e2b<br \/>\nElm\u00e2s i\u00e7inde mevc ura amm\u00e2 ki la\u2018l-i n\u00e2b<br \/>\nVirs\u00fcn f\u00fcr\u00fbg-\u0131 bezme o hal-gerde \u00e2fit\u00e2b<br \/>\nOlsun har\u00eem-i meygede subh u \u015fafak \u015far\u00e2b<\/p>\n<p>[240]<br \/>\n\u015e\u00eer-i \u2018arak ben\u00e2t-\u0131 m\u00fcli ide feyz-y\u00e2b<br \/>\nBir bahr i\u00e7inde bark ura hur\u015f\u00eed \u00fc m\u00e2ht\u00e2b<br \/>\nDery\u00e2-dil\u00e2n-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131\u0148a \u00ees\u00e2r-\u0131 gevher it<br \/>\nSahb\u00e2-\u0131 surh \u00e7e\u015fmime y\u00e2k\u00fbt-\u0131 ahmer it<br \/>\n*<br \/>\nS\u00e2k\u00ee get\u00fcr ol \u00e2b\u0131 ki \u00e2te\u015f-f\u00fcr\u00fb\u015f ola<br \/>\nHer bir hab\u00e2b\u0131 kulz\u00fcm-i d\u00fbz\u00e2h-be-d\u00fb\u015f ola<br \/>\nMevc-i saf\u00e2s\u0131 \u015fu\u2018le-i kevser hur\u00fb\u015f ola<br \/>\nNak\u015f-\u0131 g\u00fcl \u00fc piy\u00e2lesi mahv-\u0131 n\u00fck\u00fb\u015f ola<br \/>\nSer-mest-i \u2018andel\u00eebi g\u00fcr\u00fbh-\u0131 s\u00fcr\u00fb\u015f ola<br \/>\nBu bahr-\u0131 h\u00fbn ki dildir ana c\u00fcr\u2018a-n\u00fb\u015f ola<br \/>\nKe\u015ff itdim ol ferahla gam-\u0131 dilsit\u00e2n\u0131m\u0131<br \/>\nDest\u00fbr olursa s\u00f6yleyeyim d\u00e2sit\u00e2n\u0131m\u0131<br \/>\n*<br \/>\nS\u00e2k\u00ee get\u00fcr ol c\u00e2m\u0131 ki mahm\u00fbr\u0131 mest olur<br \/>\nH\u00fbr-\u0131 behi\u015fti\u0148 irse g\u00f6z\u00fc mey-perest olur<br \/>\nS\u00e2gar-ke\u015f-i nuhust\u0131 har\u00e2b-\u0131 elest olur<br \/>\nYan\u0131nda kadr-i z\u00fchd \u00fc ker\u00e2met pest olur<\/p>\n<p>[241]<br \/>\nPeym\u00e2ne-i hay\u00e2t ki tevbe \u015fikest olur<br \/>\nMest\u00e2ne reng-i r\u00fby-\u0131 rec\u00e2 z\u00eeb-i dest olur<br \/>\nAmm\u00e2 h\u0131red te\u2019edd\u00fcb id\u00fcp ihtis\u00e2s\u0131na<br \/>\nN\u00e2z u niy\u00e2z hizmet ider bezm-i h\u00e2s\u0131na<br \/>\nG\u00e2lib Dede<\/p>\n<p>M\u00fcseddes<br \/>\nAlt\u0131 m\u0131sra\u2018dan \u2018ib\u00e2ret olan manzumelere \u0131tlak olunur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nD\u00fcn s\u00e2ye sald\u0131 ba\u015f\u0131ma bir serv-i ser-b\u00fclend<br \/>\nKim kaddi dil-r\u00fcb\u00e2 idi reft\u00e2r\u0131 dil-pesend<br \/>\nG\u00fcft\u00e2re geldi t\u00e2 ki a\u00e7up la\u2018l-i n\u00fb\u015f-h\u00e2nd<br \/>\nBir piste g\u00f6rd\u00fcm anda d\u00f6ker r\u00eeze r\u00eeze kand<br \/>\nSordum meger bu d\u00fcrc-i dehend\u00fcr didim didi<br \/>\nYok yok dev\u00e2-y\u0131 derd-i nih\u00e2n\u0131\u0148 durur seni\u0148<br \/>\n*<br \/>\nE\u011fmi\u015f hil\u00e2li \u00fcst\u00fcne tarf-\u0131 k\u00fcl\u00e2h\u0131n\u0131<br \/>\n\u00c7ok dil-\u015fikesteni\u0148 g\u00f6ge yet\u00fcrmi\u015f \u00e2h\u0131n\u0131<\/p>\n<p>[242]<br \/>\nZ\u00fclf\u00fcn dag\u0131td\u0131 gizledi ebr i\u00e7re m\u00e2h\u0131n\u0131<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcm y\u00fcz\u00fcnde halka-i z\u00fclf-i siy\u00e2h\u0131n\u0131<br \/>\nOl p\u00ee\u00e7 \u00fc t\u00e2b\u0131 \u00e7ok ne resendir didim didi<br \/>\nDevr-i ruhumda ri\u015fte-i c\u00e2n\u0131\u0148 durur seni\u0148<br \/>\n*<br \/>\nVirmi\u015f f\u00fcr\u00fbg-\u0131 \u015fem\u2018-i ruh\u0131 \u00e7er\u00e2g\u0131na<br \/>\nSalm\u0131\u015f \u015fikest-i serv-i kadi g\u00fcl budag\u0131na<br \/>\nD\u00fcn serv tek basanda kadem g\u00f6z bulag\u0131na<br \/>\nBir nice h\u00e2rdan elem irmi\u015f ayag\u0131na<br \/>\nG\u00fcl bergine batan ne dikendir did\u00fcm didi<br \/>\nM\u00fcjg\u00e2n-\u0131 \u00e7e\u015fm-i e\u015fk-fe\u015f\u00e2n\u0131\u0148durur seni\u0148<br \/>\n*<br \/>\nServ ile sald\u0131 baga g\u00fczer ol semen-\u2018iz\u00e2r<br \/>\nEnv\u00e2\u2018-\u0131 z\u00eeb \u00fc z\u00eenet ile fasl-\u0131 nev-bah\u00e2r<br \/>\nD\u00f6km\u00fc\u015f g\u00fcl \u00fczre s\u00fcnb\u00fcl-i g\u00ees\u00fb-y\u0131 m\u00fc\u015fg-b\u00e2r<br \/>\nYakm\u0131\u015f ayag\u0131na  yine g\u00fclberg tek nig\u00e2r<br \/>\nNesr\u00eene reng-i l\u00e2le nedendir did\u00fcm didi<br \/>\nGamzem hadengi d\u00f6kd\u00fcgi kan\u0131\u0148 durur seni\u0148<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>[243]<br \/>\nTesd\u00ees<br \/>\nBir matla\u2018a d\u00f6rt m\u0131sra\u2018 ilavesiyle h\u00e2s\u0131l olur. O matla\u2018da d\u00e2im\u00e2 tekrar ider.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nHicre d\u00fc\u015fd\u00fcm yine \u00e7e\u015fm\u00e2n\u0131ma t\u00e2r old\u0131 cih\u00e2n<br \/>\nYakmad\u0131 ate\u015f-i seyy\u00e2l gibi cismimi c\u00e2n<br \/>\nNe yaman derd imi\u015f \u00e2h bu derd-i hicr\u00e2n<br \/>\nOla \u015f\u00e2yed ki hal\u00e2sa bu bel\u00e2dan imk\u00e2n<br \/>\n\u201cD\u00e2r-\u0131 d\u00fcny\u00e2 deli g\u00f6nl\u00fcm gibi v\u00eer\u00e2n olsa<br \/>\nNe cih\u00e2n olsa ne c\u00e2n olsa ne hicr\u00e2n olsa\u201d<\/p>\n<p>Gitse g\u00f6nl\u00fcmce felek olsa meded-k\u00e2r-\u0131  kaz\u00e2<br \/>\n\u00c7ekmesem t\u00e2 bu kadar derd \u00fc bel\u00e2 kahr u cef\u00e2<br \/>\nMihrib\u00e2n olsa bu b\u00ee-\u00e7\u00e2reye c\u00e2n\u00e2n hatta<br \/>\nFirkati\u0148 kalmasa bir vech ile imk\u00e2n\u0131 vey\u00e2<br \/>\n\u201cD\u00e2r-\u0131 d\u00fcny\u00e2 deli g\u00f6nl\u00fcm gibi v\u00eer\u00e2n olsa<br \/>\nNe cih\u00e2n olsa ne c\u00e2n olsa ne hicr\u00e2n olsa\u201d<\/p>\n<p>B\u00ee-dev\u00e2-y\u0131 \u2018illet-i sevd\u00e2 m\u00fcteg\u00e2fil dilber<br \/>\nDerd \u00fc hicr\u00e2n ile dil muztarib \u00fc c\u00e2n muztar<\/p>\n<p>[244]<br \/>\nGelmiyor ki \u00e2h elden ne tahamm\u00fcl ne sefer<br \/>\nYars\u0131z eylemedense \u2018adem-\u00e2b\u00e2da g\u00fczar<br \/>\n\u201cD\u00e2r-\u0131 d\u00fcny\u00e2 deli g\u00f6nl\u00fcm gibi v\u00eer\u00e2n olsa<br \/>\nNe cih\u00e2n olsa ne c\u00e2n olsa ne hicr\u00e2n olsa\u201d<\/p>\n<p>\u00c2h\u0131na s\u00fbzi\u015fine bakmad\u0131\u0148 ey m\u00e2h-\u0131 cem\u00e2l<br \/>\nEyledi\u0148 (Ekrem\u2019i)hicri\u0148le per\u00ee\u015f\u00e2n ahv\u00e2l<br \/>\n\u0130derek ye\u2019s ile kurtulmaga bin \u00e7\u00e2re hay\u00e2l<br \/>\nGeliyor h\u00e2t\u0131ra b\u00ee-\u00e7\u00e2religimden bu me\u2019\u00e2l<br \/>\n\u201cD\u00e2r-\u0131 d\u00fcny\u00e2 deli g\u00f6nl\u00fcm gibi v\u00eer\u00e2n olsa<br \/>\nNe cih\u00e2n olsa ne c\u00e2n olsa ne hicr\u00e2n olsa\u201d<br \/>\nRec\u00e2\u2019i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Muhammes<br \/>\nHer bendi be\u015f m\u0131sra\u2018dan ib\u00e2ret olan manzumeye \u201cMuhammes\u201d denilir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nT\u00e2 be key \u2018ar\u015fa \u00e7\u0131ka \u00e2h dil-i n\u00e2-\u015f\u00e2d\u0131m<br \/>\nG\u00f6kleri aglada hasretle giden fery\u00e2d\u0131m<\/p>\n<p>[245]<br \/>\nNice bir c\u00e2n\u0131 yaka n\u00e2le-i ate\u015f-z\u00e2d\u0131m<br \/>\nM\u00fcsta\u2018id k\u0131l yok ise lutfu\u0148a isti\u2018d\u00e2d\u0131m<br \/>\nSana g\u00fc\u00e7l\u00fck mi var ey \u015f\u00e2h-\u0131 kerem-i mu\u2018t\u00e2d<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib<\/p>\n<p>Tahm\u00ees<br \/>\nBir \u015fairin gazelinin her beytine \u00fc\u00e7 m\u0131sra\u2018 il\u00e2vesine tahm\u00ees denilir. Fakat il\u00e2ve edilen m\u0131sra\u2018lar as\u0131l gazel ile yek-tavr  ve yek-nesak olmal\u0131d\u0131r ki tahm\u00ees \u015fer\u00e2itine muv\u00e2f\u0131k olsun. Bu cihetle bir gazeli be-hak tahm\u00ees etmek de muvaffakiy\u00e2t-i edebiyeden \u2018addolunur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nCism-i elf\u00e2za rev\u00e2n bah\u015f-\u0131 ed\u00e2d\u0131r h\u00e2mem<br \/>\nMehd-i h\u00fcly\u00e2ya su r\u0131z\u00e2-y\u0131 saf\u00e2d\u0131r h\u00e2mem<br \/>\nDerd-i e\u015fk\u00e2l ma&#8217;\u00e2n\u00eeye dev\u00e2d\u0131r h\u00e2mem<br \/>\nHasta-i n\u00e2t\u0131kaya ruh-fez\u00e2d\u0131r h\u00e2mem<br \/>\nZ\u00e2t-\u0131 \u0130s\u00e2 gibi i&#8217;c\u00e2z-n\u00fcm\u00e2d\u0131r h\u00e2mem<\/p>\n<p>[246]<br \/>\nNak\u015f\u0131na \u015fi\u015fe hay\u00e2l\u00e2t-\u0131 zar\u00e2fet te\u015fne<br \/>\nNokta v\u00fc hatt\u0131na her s\u00e2hib-i hikmet te\u015fne<br \/>\nKatre-i re\u015fhas\u0131na ehl-i bel\u00e2gat te\u015fne<br \/>\nRe\u015fha-i feyzine erb\u00e2b-\u0131 fes\u00e2hat te\u015fne<br \/>\nG\u00fbyiy\u00e2 \u00e7e\u015fmime ilh\u00e2m-\u0131 H\u00fcd\u00e2d\u0131r te\u015fne<br \/>\nSa&#8217;yi me\u015fk\u00fbr ola kim itdi y\u00fcce \u00e2dab<br \/>\nMerve-i kalbi saf\u00e2-y\u0131 rakmile s\u00eer\u00e2b<br \/>\nRe\u015fh\u00e2n\u0131 h\u00fcrrem-i c\u00e2na verip \u00e2b u t\u00e2b<br \/>\nOldu icr\u00e2-y\u0131 s\u00fchan etme ki zerr\u00een m\u00eez\u00e2b<br \/>\nKa&#8217;be-i ma&#8217;n\u00e2ya as\u0131lsa sez\u00e2d\u0131r h\u00e2mem<br \/>\nCevdet Pa\u015fa<br \/>\n\u015eairin her beytinin ilk m\u0131sra\u2018\u0131n\u0131 evvele alarak ol vech ile tahm\u00eese \u201ctahm\u00ees-i mutarraf\u201d dirler.<\/p>\n<p>Murabba\u2018<br \/>\nMurabba\u2018 her m\u0131sra\u2018\u0131 d\u00f6rt m\u0131sra\u2018dan terkib iden manzumeye \u0131tlak olunur.<\/p>\n<p>[247]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nNe anlars\u0131n bu h\u00e2limden benim ey \u00e7ehre-i r\u00fb\u015fen<br \/>\nMeserredden mi m\u00e2temden mi bilmem itdigim \u015f\u00eeven<br \/>\nFir\u00e2k\u0131yla o h\u00fbr-\u0131 n\u00e2zenini\u0148 \u2018azm iderken ben<br \/>\nBu h\u00ee\u00e7ist\u00e2n-\u0131 nisy\u00e2n\u0131 behi\u015ft-\u00e2b\u00e2d ider bir ku\u015f<\/p>\n<p>Bek\u00e2-bah\u015f-\u0131 fen\u00e2 bir savtd\u0131r bu \u00e2sum\u00e2n\u00eedir<br \/>\nKi her bir nagmesi bir \u015fi\u2018r-i s\u00e2f-\u0131 b\u00ee-m\u00fcd\u00e2n\u00eedir<br \/>\nBu eby\u00e2t\u0131n ki \u015f\u00e2irlerce ser-t\u00e2-ser me\u2018\u00e2n\u00eedir<br \/>\nNe m\u00fcmkin bilmeden mefh\u00fbm\u0131n\u0131 in\u015f\u00e2d ider bir ku\u015f<\/p>\n<p>Al\u0131r lezzet o bizlerden ziy\u00e2de \u00e2b-\u0131 c\u00e2riden<br \/>\nNes\u00eem-i k\u00fbh-peym\u00e2dan seh\u00e2\u2019ibden sah\u00e2riden<br \/>\nLet\u00e2\u2019ifden ne g\u00f6rd\u00fcyse bilip elt\u00e2f-\u0131 B\u00e2r\u00eeden<br \/>\nD\u0131raht \u00fcst\u00fcnde bir diger ku\u015fa ta\u2018d\u00e2d ider bir ku\u015f<br \/>\n&#8230;.<\/p>\n<p>Terb\u00ee\u2018<br \/>\nTerb\u00ee\u2018 bir \u015fairin iki m\u0131sra\u2018\u0131na iki m\u0131sra\u2018 daha il\u00e2vesine \u0131tlak olunur.<\/p>\n<p>[248]<\/p>\n<p>Tazm\u00een<br \/>\nTazm\u00een, bir \u015fairin bir beyt, yahud bir m\u0131sra\u2018\u0131n\u0131 beyt, yahud m\u0131sra\u2018-\u0131 digere rabt ederek \u00eer\u00e2d etmekdir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBu kadar \u015fevk-i behi\u015ftiye be-kavl-i b\u00e2k\u00ee<br \/>\n\u201cNice sabr eyles\u00fcn Allah\u0131 severse\u0148 \u00e2dem\u201d<br \/>\n\u0130\u015fte buradaki m\u0131sra\u2018-\u0131 s\u00e2n\u00ee B\u00e2k\u00ee\u2019nindir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Hicviye, Hezl \u00fc Miz\u00e2h, \u015eathiy\u00e2t<br \/>\nHicviye, hezl \u00fc miz\u00e2h, \u015fathiy\u00e2t-Manzum oldukdan sonra- aks\u00e2m-\u0131 e\u015f\u2018ardan ma\u2018d\u00fbd olsalar bile, bunlar ile i\u015ftig\u00e2l- edebiyat n\u00e2m\u0131na- her \u015f\u00e2ir i\u00e7in b\u00e2\u2018is-i \u015fan olmasa gerekdir. \u00c7\u00fcnki \u00f6tekiyle, berikiyle e\u011flenmek, yahud li\u00e2n-\u0131 nez\u00e2het olan \u015fi\u2018irde kaba kaba tabirler isti\u2018m\u00e2l etmek muv\u00e2f\u0131k olamaz. \u0130tik\u00e2d\u0131mca \u015fi\u2018iri, hek\u00eem\u00e2ne, \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2ne, \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne tasvir\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2liyeye hasr etmek daha m\u00fcn\u00e2sib olur. Onun i\u00e7\u00fcn burada mis\u00e2l \u00eer\u00e2d\u0131ndan te\u2019edd\u00fcb etdik.<\/p>\n<p>[249]<\/p>\n<p>Fahriye<br \/>\nFahriye kudem\u00e2-y\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2n\u0131n bir \u2018\u00e2detidir. V\u00e2k\u0131\u2018a, insan kendisini medh etmek kadar \u00e7irkin bir \u015fey tasavvur olunmaz. Fakat kudem\u00e2-y\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2 i\u00e7inde mesel\u00e2 Nef\u2018i gibi tem\u00e2y\u00fcz eden deh\u00e2n\u0131n fahriyeleri- ahenkli oldu\u011fu m\u00fcn\u00e2sebetle- ho\u015f \u00e2yende olmak \u00fczere kabul edilir. Binan-aleyh bir mis\u00e2l \u00eer\u00e2d edebiliriz:<br \/>\nMinnet Allaha ki virmi\u015f o kadar isti\u2018d\u00e2d<br \/>\nNazm i\u00e7\u00fcn eylemezem tab\u2018\u0131ma z\u00fbr u ibr\u00e2m<br \/>\nEylesem her ne zaman fikre \u2018azimet iri\u015f\u00fcr<br \/>\nG\u00fb\u015f\u0131ma zemzeme-i zenk-i ber\u00eed-i ilh\u00e2m<br \/>\nN\u00e2vek-i fikrim ider t\u00eer-i kaz\u00e2 gibi g\u00fczer<br \/>\nOlsa p\u00fbl\u00e2d-\u0131 D\u0131m\u0131\u015fk\u00eeden eger heft-ecr\u00e2m<br \/>\nZ\u00fbr u end\u00ee\u015fe v\u00fc \u00e2s\u00e2r-\u0131 hay\u00e2limdir iden<br \/>\nNeyled\u00fcgin n\u00fckte-\u015fin\u00e2s\u00e2n-\u0131 zam\u00e2ne i\u2018l\u00e2m<br \/>\nKuvve-i k\u00e2hire-i fikr-i Kem\u00e2l \u00fc H\u00fcsrev<br \/>\nSan\u2018at-\u0131 n\u00e2dire-i nazm-\u0131 Niz\u00e2m\u00ee vi Niz\u00e2m<br \/>\nNef\u2018i-i t\u0131g-zeb\u00e2n\u0131m ki zaman\u0131nda benim<br \/>\nSaf-\u015fik\u00e2f-\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2-y\u0131 suhan-\u00e2r\u00e2-y\u0131 ben\u00e2m<br \/>\nNef\u2018\u00ee<\/p>\n<p>[250]<br \/>\nM\u00fcfred<br \/>\nYek-di\u011feriyle hem-k\u00e2fiye olmayan \u015fiire \u0131tl\u00e2k olunur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nEvs\u00e2f\u0131n\u0131 ne\u015fr itmege indi yere Kur\u2019\u00e2n<br \/>\nMi\u2018r\u00e2c\u0131n\u0131 ke\u015ff itmege \u00e7\u0131kd\u0131 g\u00f6ge \u2018\u00ces\u00e2<br \/>\nK\u00e2z\u0131m Pa\u015fa<\/p>\n<p>Di\u011fer Mis\u00e2l:<br \/>\nO r\u00fctbe m\u00fcrtefi\u2018d\u00fcr kasr-\u0131 b\u00fcny\u00e2d-\u0131 tev\u00e2zu\u2018 kim<br \/>\nRiy\u00e2z-\u0131 cenneti naz\u00e2ra k\u00e2bild\u00fcr zemininden<br \/>\nR\u00e2g\u0131p Pa\u015fa<\/p>\n<p>M\u0131sra\u2018<br \/>\nBeyti\u0148 k\u0131sm-\u0131 evvel, veya s\u00e2nisine m\u0131sra\u2018 denilir. Bu gibi m\u0131sra\u2018-\u0131 berceste ta\u2018b\u00eerine \u015f\u00e2y\u00e2n olmak i\u00e7in dur\u00fbb-\u0131 ems\u00e2l s\u0131ras\u0131na ge\u00e7mi\u015f olmal\u0131.<br \/>\nBagb\u00e2n bir g\u00fcl i\u00e7\u00fcn bi\u0148 h\u00e2re hizmetk\u00e2r olur<br \/>\nL\u00e2-edr\u00ee<br \/>\nHasn\u0131\u0148 sitemi\u0148 anlamamak hasma sitemdir.<\/p>\n<p>[251]<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n\u015e\u00fckr-i ni\u2018met dahi bir ni\u2018metdir<br \/>\nL\u00e2-edr\u00ee<br \/>\nSipihre \u00e7\u0131kma kolayd\u0131r Mes\u00eeh olmak g\u00fc\u00e7<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\nT\u00e2li\u2018i y\u00e2r olan\u0131\u0148 y\u00e2r sarar yaras\u0131n\u0131<\/p>\n<p>Matla\u2018<br \/>\nGazeli\u0148 ilk beytine \u0131tlak olunur<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u00c2z\u00e2deg\u00e2n kayd-\u0131 emel ser-fir\u00e2z olur<br \/>\nNaz eyles\u00fcn cih\u00e2na o kim b\u00ee-niy\u00e2z olur<br \/>\nR\u00e2g\u0131b Pa\u015fa<br \/>\nK\u00e2rger d\u00fc\u015fmez hadeng-i ta\u2018ne-i d\u00fc\u015fmen ba\u0148a<br \/>\nKesret-i peyk\u00e2n\u0131\u0148 itmi\u015fdir demirden ten ba\u0148a<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>[252]<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nHev\u00e2-y\u0131 \u2018a\u015fka uyup k\u00fby-\u0131 y\u00e2re dek gideriz<br \/>\nNes\u00eem-i subha ref\u00eekiz bah\u00e2ra dek gideriz<br \/>\nN\u00e2\u2019il\u00ee<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\n\u0130tdi dal r\u00fbyu\u0148a r\u00fbyu\u0148 dal-\u0131 s\u00fbz\u00e2ne hased<br \/>\n\u0130tdiler birbirine \u015fu\u2018le v\u00fc perv\u00e2ne hased<br \/>\nVecd\u00ee<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nOlmak \u00e2te\u015f-zen ne m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr g\u00f6\u0148\u00fcl d\u00fc\u015fmen sa\u0148a<br \/>\nCennet \u00fc d\u00fbz h\u00e2n\u00fcm\u00e2-y\u0131 \u2018a\u015fkd\u0131r me\u2019nem sa\u0148a<br \/>\nMerhum Muallim N\u00e2ci<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nAld\u0131 Mevl\u00e2 g\u00f6\u0148l\u00fcm\u00fc\u0148 e\u0148 sevgili Leyl\u00e2s\u0131n\u0131<br \/>\nN\u00e2geh\u00e2n d\u00eev\u00e2ne g\u00f6\u0148l\u00fcm ald\u0131 y\u00e2 Mevl\u00e2s\u0131n\u0131<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nKa\u015flar\u0131n b\u00e2l\u00e2da seyr it ruhlar\u0131n g\u00f6r z\u00eerde<br \/>\nK\u0131l tem\u00e2\u015f\u00e2 huld\u0131 z\u00eer-i s\u00e2ye-i \u015fem\u015f\u00eerde<br \/>\nNed\u00eem<\/p>\n<p>Makta\u2018<br \/>\nGazeli\u0148 so\u0148 beytine makta\u2018 dinir. Burada \u015fair ismini zikreder.<\/p>\n<p>[253]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nHer derdsizden umma Fuz\u00fbl\u00ee dev\u00e2-y\u0131 derd<br \/>\nSabr eyle ol ki derd vir\u00fcpd\u00fcr  dev\u00e2 virir<br \/>\nFuzul\u00ee<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nOlsam n\u2019ola Nef\u2018\u00ee gibi hall\u00e2k-\u0131 me\u2018\u00e2n\u00ee<br \/>\n\u0130hy\u00e2 iden end\u00ee\u015femi feyz-i nefes\u00fcmd\u00fcr<\/p>\n<p>K\u0131t\u2018a<br \/>\nK\u0131t\u2018a- Yek-di\u011ferine ma\u2018n\u00e2en merb\u00fbt- iki beyitden ib\u00e2retdir. Matla\u2018s\u0131z be\u015f, alt\u0131 beyte dahi k\u0131t\u2018a \u0131tl\u00e2k olundu\u011fu vard\u0131r. Fakat me\u015fhuru iki beytden ib\u00e2ret olur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\n\u2018Ayn-\u0131 hizmetle te\u2019edd\u00fcble ser\u00eer-i ser-ke\u015f<br \/>\n\u00d6yle m\u00fcnk\u00e2d idi kim hazret-i Fahr-i be\u015fere<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcrirdi m\u00fcje-i hatt-\u0131 \u015fu\u2018\u00e2 ile m\u00fcd\u00e2m<br \/>\nS\u00e2yesin mihr-i cih\u00e2n-t\u00e2b d\u00fc\u015f\u00fcrmezdi yere<br \/>\nG\u00e2lib Dede<\/p>\n<p>[254]<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nZenden rem\u00eede \u00f6yle Raf\u00ee\u2018\u00e2 efendi kim<br \/>\nHatm itse mushaf\u0131 okumaz s\u00fbre-i nis\u00e2<br \/>\nNeyzen demez ki z\u00e2hir olur \u00e2hirinde zen<br \/>\nEvr\u00e2ka ney dem\u00eede yazar itse iktiz\u00e2<br \/>\nH\u00e2m\u00ee<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nBir resm arkas\u0131na yaz\u0131lan:<br \/>\nEy h\u00fczn-i m\u00fccessem yak\u0131\u015fan \u00e7ehrene \u2018unv\u00e2n<br \/>\nGit meclis-i dilberde biraz eyle tecelli<br \/>\nBir g\u00fcn bu sebepsiz kederimden ben \u00f6l\u00fcrsem<br \/>\nBaks\u0131n sana bir lahzac\u0131k olsun m\u00fcteselli<\/p>\n<p>Nazm<br \/>\nNazm da k\u0131t\u2018a gibidir. Fakat gazelgibi matla\u2018la ba\u015flar.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBen serb\u00fclend-i \u2018\u00e2lem idim \u2018\u00e2lem olmadan<br \/>\nH\u00e2k-i derin mak\u00e2m\u0131m idi \u00c2dem olmadan<br \/>\nDevlet beni b\u0131rakm\u0131\u015f idi \u00e2sit\u00e2n\u0131na<br \/>\n\u00c2dem behi\u015ft-i halvetine mahrem olmadan<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>[255]<br \/>\nRub\u00e2\u2018\u00ee<br \/>\nRub\u00e2\u2018i, d\u00f6rt m\u0131sra\u2018dan ibarettir, her m\u0131sra\u2018\u0131n kafiyesi m\u00fctehaddid- fakat vezni kendine mahsus- bir nev-i \u015fiirdir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nNeb\u00ee \u00c2l-i res\u00fble c\u00e2n-sip\u00e2r\u0131m billah<br \/>\nD\u00e2m\u00e2n-\u0131 muhabbetde gub\u00e2r\u0131m billah<br \/>\nBu-Bekr \u00fc \u2018\u00d6mer \u2018Osm\u00e2n u \u2018Alidir \u015f\u00e2h\u0131m<br \/>\nH\u00e2k-i kadem-i \u00e7eh\u00e2r-y\u00e2r\u0131m billah<br \/>\nG\u00e2lib Dede<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nS\u00f6zd\u00fcr olan \u00e2r\u00e2yi\u015f-i mecm\u00fb\u2018a-i c\u00fbd<br \/>\nS\u00f6zden d\u00fcz\u00fcl\u00fcr d\u00fc-m\u0131sra\u2018-\u0131 b\u00fbd-\u0131 ne-b\u00fbd<br \/>\nS\u00f6z olmazsa k\u00e2f \u00fc n\u00fbn ile cilve-n\u00fcm\u00e2<br \/>\nGelmez idi bu k\u00e2in\u00e2ta \u00e2s\u00e2r-\u0131 v\u00fcc\u00fbd<br \/>\nS\u00e2m\u00ee<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\n\u00c2demde ne p\u00eer\u00e2ye ne z\u00eever ister<br \/>\nMahl\u00fbk idigi s\u00fbrete mazhar ister<br \/>\nB\u00ee-f\u00e2idedir z\u00eenet \u00fc \u00e2r\u00e2yi\u015fler<br \/>\nBak \u00e2y\u00eeneye safvet-i cevher ister<br \/>\nR\u00e2g\u0131b Pa\u015fa<\/p>\n<p>[256]\t\t\t\t Gazel<br \/>\nMatla\u2018l\u0131, makta\u2018l\u0131, redifli, kafiyeli, yahud yaln\u0131z kafiyeli nazma gazel \u0131tlak olunur.Gazel kaideten -nihayet- dokuz beyti tec\u00e2v\u00fcz etmez.<br \/>\nMis\u00e2l: Ol per\u00eenin sanki \u2018aks itmi\u015f hay\u00e2li da\u011flara<br \/>\nAglad\u0131m \u00e2h eyledim bakd\u0131m \u015fu h\u00e2l\u00ee da\u011flara<br \/>\nS\u00f6yle ey ebr-i keder-perver dokund\u0131 hissime<br \/>\nSen mi bah\u015f itdin bu h\u00fczn-\u00e2ver z\u00fcl\u00e2li da\u011flara<\/p>\n<p>Eylemi\u015f muzlem bulutlarla temevv\u00fcc zirvesi<br \/>\nBak nas\u0131l heybet-f\u00fcr\u00fb\u015f olmu\u015f \u015fu \u2018\u00e2l\u00ee da\u011flara<\/p>\n<p>Geldi leylin igbir\u00e2r\u0131 \u00e2fit\u00e2b itdi gur\u00fbb<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcm\u00fcn \u2018aks eyledi g\u00fby\u00e2 mel\u00e2li da\u011flara<\/p>\n<p>K\u00fclbe-i ahz\u00e2n gibi mahz\u00fbn s\u00fck\u00fbn-bah\u015f\u00e2 gar\u00eeb<br \/>\nPek yak\u0131\u015fd\u0131rd\u0131m bu me\u2019yus\u00e2ne h\u00e2li da\u011flara<\/p>\n<p>M\u00e2h do\u011fd\u0131 ben de sand\u0131m ey es\u00e2tir \u00e2\u015fin\u00e2<br \/>\n\u00c2sumandan d\u00fc\u015fdi leyl\u00e2-y\u0131 ley\u00e2li da\u011flara<\/p>\n<p>Bir ta\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcnde istigr\u00e2ka dalmak istedi<br \/>\nZevk-i vahdet \u00e2\u015fin\u00e2 itdi Cel\u00e2li da\u011flara<\/p>\n<p>[257]<br \/>\nDi\u011fer mis\u00e2l:<br \/>\nG\u00f6z g\u00f6rdi g\u00f6n\u00fcl sevdi seni ey y\u00fcz\u00fc m\u00e2h\u0131m<br \/>\nKurb\u00e2n\u0131n olam var m\u0131 benim bunda g\u00fcn\u00e2h\u0131m<\/p>\n<p>\u2018\u00c2\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ma \u015f\u00e2hid-i \u2018\u00e2dil mi de\u011fildir<br \/>\nEvz\u00e2\u2018-\u0131 haz\u00eenimle gar\u00eeb\u00e2ne nig\u00e2h\u0131m<\/p>\n<p>Memn\u00fbn-\u0131 vis\u00e2l eyle beni gel kereminle<br \/>\nYansun hased \u00e2te\u015flerine baht-\u0131 siy\u00e2h\u0131m<\/p>\n<p>Ey seng-dil itmez mi senin kalbine te\u2019s\u00eer<br \/>\nH\u00e2r\u00e2lar\u0131 h\u00e2kister iden \u00e2te\u015f-i \u00e2h\u0131m<\/p>\n<p>Bir ba\u011fr\u0131 yan\u0131k \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 mihnet-zededir dil<br \/>\nA\u011flatma Nah\u00eef\u00ee kulun\u0131 cevr ile \u015f\u00e2h\u0131m<br \/>\nNah\u00eef\u00ee<br \/>\n\u015eark\u0131<br \/>\n\u015eark\u0131, esasen d\u00f6rt m\u0131sra\u2018 ile onu takip eden- yine d\u00f6rt m\u0131sra\u2018\u0131- bendlerden ib\u00e2rettir. Muhammes, m\u00fcseddes, tahmis, tesdis suretinde de \u015fark\u0131lar vard\u0131r. En me\u015fhurlar\u0131 ve ekseriya nazm edilen \u015fark\u0131lar evvela iki, saniyen, salisen, il\u00e2-\u00e2hir&#8230; bendlerde \u00fc\u00e7 m\u0131sra\u2018da tekrar eden nakarat ile hit\u00e2m bulur.<\/p>\n<p>[258]<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nYer tutd\u0131 hay\u00e2limde o pertevli cem\u00e2lin<br \/>\nGitmez g\u00f6z \u00f6n\u00fcnden g\u00f6z\u00fcm\u00fcn n\u00fbr\u0131 hay\u00e2lin<br \/>\nKar\u015f\u0131mda dola\u015fmakda hay\u00e2l-i ruh-\u0131 \u00e2lin<br \/>\nNakarat<br \/>\nGitmez g\u00f6z \u00f6n\u00fcnden g\u00f6z\u00fcm\u00fcn n\u00fbr\u0131 hay\u00e2lin<\/p>\n<p>Yok uyku g\u00f6z\u00fcmde gece kald\u0131m tek \u00fc tenh\u00e2<br \/>\n\u0130tdim gam-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131nla dil-i z\u00e2r\u0131m\u0131 ibk\u00e2<br \/>\n\u015eeb bitdi, \u015fafak s\u00f6kd\u00fc, g\u00fcne\u015f do\u011fd\u0131 da h\u00e2l\u00e2<br \/>\nNakarat<br \/>\nGitmez g\u00f6z \u00f6n\u00fcnden g\u00f6z\u00fcm\u00fcn n\u00fbr\u0131 hay\u00e2lin<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nG\u00fclz\u00e2re sal\u0131n mevsimidir ge\u015ft \u00fc g\u00fcz\u00e2r\u0131n<br \/>\nVir h\u00fckm\u00fcn\u00fc ey serv-i rev\u00e2n k\u00f6hne bah\u00e2r\u0131n<br \/>\nD\u00f6k z\u00fclf\u00fcn\u00fc semm\u00fbr gibi \u2018\u00e2r\u0131z\u0131n \u00fczre<br \/>\nVir h\u00fckm\u00fcn\u00fc ey serv-i rev\u00e2n k\u00f6hne bah\u00e2r\u0131n<\/p>\n<p>[259]<\/p>\n<p>B\u00fclb\u00fcllerin ister seni ey gonce dehen gel<br \/>\nG\u00fcl gitdigini anmayal\u0131m g\u00fcl\u015fene sen gel<br \/>\nP\u00e2-m\u00e2l-i \u015fit\u00e2 olmadan ikl\u00eem-i \u00e7emen gel<br \/>\nVir h\u00fck\u00fcm\u00fc ey serv-i rev\u00e2n k\u00f6hne bah\u00e2r\u0131n<\/p>\n<p>Sal hadd-i siyeh-k\u00e2r\u0131n o ruhs\u00e2re-i \u00e2le<br \/>\nSemm\u00fbrun\u0131 kaplat bu sene k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u00e2le<br \/>\nAl deste  eger l\u00e2le bulunmazsa piy\u00e2le<br \/>\nVir h\u00fckm\u00fcn\u00fc ey serv-i rev\u00e2n k\u00f6hne bah\u00e2r\u0131n<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\nM\u00fcstez\u00e2d<br \/>\nM\u00fcstezad \u015fu suretle olur:<br \/>\nEy \u015f\u00fbh-\u0131 kerem-p\u00ee\u015fe dil-iz\u00e2r senindir<br \/>\nYok minnetin asl\u00e2<br \/>\nErk\u00e2n-\u0131 kerem anda ne kim var senindir<br \/>\nPinh\u00e2n u h\u00fcveyd\u00e2<br \/>\nSen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz<br \/>\nBa\u015f \u00fczre yerin var<br \/>\nG\u00fcl goncas\u0131s\u0131n g\u00fb\u015fe-i dest\u00e2r senindir<br \/>\nGel ey g\u00fcl-i ra\u2018n\u00e2<\/p>\n<p>[260]<br \/>\nNeylersin id\u00fcp bir iki g\u00fcn b\u00e2r-\u0131 cef\u00e2ya<br \/>\nSabr eyle de sonra<br \/>\nPeym\u00e2ne senin h\u00e2ne senin y\u00e2r senindir<br \/>\nEy dil tek \u00fc tenh\u00e2<br \/>\n\u00c7e\u015fm\u00e2n\u0131 siyeh mest siyeh k\u00e2k\u00fcli p\u00fcr-ham<br \/>\nEbr\u00fblar\u0131 p\u00fcr-\u00e7\u00een<br \/>\nBenzer ki bu dild\u00e2r-\u0131 cef\u00e2k\u00e2r senindir<br \/>\nB\u00ee-\u00e7\u00e2re Ned\u00eem\u00e2<br \/>\nBir b\u00fbse-i c\u00e2n-bah\u015f\u0131na vir nakd-\u0131 hay\u00e2t\u0131<br \/>\nGer k\u00e2bil olursa<br \/>\nSenden yanad\u0131r s\u00f6z yine b\u00e2z\u00e2r senindir<br \/>\nEy \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 \u015feyd\u00e2<br \/>\nMesnevi<br \/>\nMesnevi, her iki m\u0131sra\u2018\u0131 hem-kafiye olan her t\u00fcrl\u00fc manzumeye \u0131tlak olunur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nEfs\u00fcrde old\u0131 m\u0131 ten-i g\u00fclb\u00fcn tar\u00e2vetin<br \/>\nEyv\u00e2h sold\u0131 m\u0131 ruh-\u0131 g\u00fclberg-i safvetin<\/p>\n<p>[261]<br \/>\nG\u00f6zler g\u00fc\u015f\u00fbde, turra per\u00ee\u015f\u00e2n, \u2018\u0131z\u00e2r zerd<br \/>\nBakd\u0131m did\u00fcm: dir\u00eeg? Beni \u00f6ld\u00fcr\u00fcr bu derd<br \/>\nT\u00e2b\u00fbtdan bana bak\u0131yordun haz\u00een haz\u00een<br \/>\nEy n\u00fbr-\u0131 \u00e7e\u015fm \u00fc c\u00e2n! Neden oldun sefer-g\u00fcz\u00een?<br \/>\nYan\u0131mda a\u011fl\u0131yor idi b\u00ee-\u00e7\u00e2re m\u00e2derin<br \/>\nTemd\u00eed iderken \u00e2h\u0131m\u0131 dil-s\u00fbz-\u0131 peykerim<br \/>\nGark eyledik\u00e7e h\u00fczne nig\u00e2h\u0131n nig\u00e2h\u0131m\u0131<br \/>\nTa\u2018k\u00eeb iderdi girye \u00fc fery\u00e2d \u00e2h\u0131m\u0131<br \/>\nTen b\u00ee-mec\u00e2l, derdin ile c\u00e2n cer\u00eeha-d\u00e2r<br \/>\n\u0130tdim teb\u00e2\u2018ad eyleyerek girye z\u00e2r z\u00e2r<br \/>\nHayli zam\u00e2n o h\u00e2li \u00e7al\u0131\u015fd\u0131m unutmaga<br \/>\nBir ba\u015fka \u2018a\u015fk ile dil-iz\u00e2r\u0131 avutmaga<br \/>\n\u0130mk\u00e2n m\u00fcs\u00e2\u2018id olmad\u0131 ta\u2018d\u00eel-i hasrete<br \/>\nHep g\u00f6zlerin g\u00f6r\u00fcnmededir \u00e7e\u015fm-i hayrete<br \/>\nBirdir hen\u00fbz manzaras\u0131 bence her yerin<br \/>\nHer yerde eyliyor beni ta\u2018k\u00eeb g\u00f6zlerin<br \/>\nBakmam iki g\u00f6z\u00fcm! Diger ash\u00e2b-\u0131 h\u00fcsne ben<br \/>\nT\u00e2b\u00fbtdan bana bak\u0131yorsun hen\u00fbz sen<br \/>\nMu\u2018allim N\u00e2c\u00ee (Frans\u0131zcadan m\u00fctercem)<\/p>\n<p>[262]<br \/>\nMu\u2018a\u015f\u015fer<br \/>\nMu\u2018a\u015f\u015fer, \u015fu suretle tanz\u00eem olunur:<br \/>\nFirkatinle ey per\u00ee h\u00e2lim per\u00ee\u015f\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nBa\u015f\u0131ma teng old\u0131 \u2018\u00e2lem \u00e7\u00e2h-\u0131 zind\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nH\u00e2n\u00fcm\u00e2n\u0131m sensiz ey meh beyt\u00fc\u2019l-ahz\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nNev-civ\u00e2n\u0131m milket-i dil yand\u0131 v\u00eer\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nSeyl-i e\u015fkimle d\u00fc-\u00e7e\u015fmim \u2018ayn-\u0131 t\u00fbf\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nH\u00fbn-\u0131 dil \u00e7\u0131kd\u0131 g\u00f6z\u00fcmden e\u015fkim al kan old\u0131 gel<br \/>\n\u2018\u00c2lemi gark eyledi dery\u00e2-\u0131 \u2018umm\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nH\u00e2t\u0131r\u0131m mahz\u00fbn u k\u00e2r\u0131m \u00e2h u efg\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nBu es\u00eer-i derd \u00fc hasret rahme \u015f\u00e2y\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nMerhamet-k\u00e2r\u0131m efendim vakt-i ihs\u00e2n old\u0131 gel<\/p>\n<p>Ey meh-i n\u00e2-mihrib\u00e2n\u0131m hayli m\u00fcddet gelmedin<br \/>\nTerk id\u00fcp ben bendeni ey b\u00ee-mur\u00e2d\u0131m gelmedin<br \/>\nKimler ile eyledin nev-tarh-\u0131 \u2018i\u015fret gelmedin<br \/>\nEyledin b\u00ee-g\u00e2nelerle germ-i \u00fclfet gelmedin<br \/>\nJ\u00e2j-h\u00e2ya eyley\u00fcp lutf u m\u00fcr\u00fcvvet gelmedin<br \/>\nH\u00e2y z\u00e2lim eyledim bin kerre da\u2018vet gelmedin<\/p>\n<p>[263]<br \/>\nBen kuluna eyley\u00fcp hi\u00e7 rahm \u00fc \u015fefkat gelmedin<br \/>\nEyledin peym\u00e2n-\u015fiken yok m\u0131 m\u00fcr\u00fcvvet gelmedin<br \/>\nM\u00fcmk\u00fcn iken \u015fevk u \u015f\u00e2d\u00ee ile sohbet gelmedin<br \/>\n\u015eimdi ahv\u00e2lim efendim pek per\u00ee\u015f\u00e2n old\u0131 gel<br \/>\nNe\u015f\u2019et<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 Ced\u00eedenin Aks\u00e2m\u0131<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 ced\u00eedede baz\u0131 kav\u00e2fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 \u2018at\u00eeka kav\u00e2fisine tamam\u0131yla muh\u00e2lifdir. Bu usul, garb usul\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nBaz\u0131 manz\u00fbmeler vard\u0131r ki yedi m\u0131sra\u2018dan sonra nakarat al\u0131r.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBu darbe-i fel\u00e2kete be\u015fer olunca \u00e2\u015fin\u00e2<br \/>\nNig\u00e2h-\u0131 intib\u00e2h\u0131n\u0131 a\u00e7ar d\u00fc\u015f\u00fcnse d\u00e2im\u00e2<br \/>\nOlur cin\u00e2n\u0131 bir zam\u00e2n kar\u00een-i lutf-\u0131 Kibriy\u00e2<br \/>\nBug\u00fcn fig\u00e2n ider iken yar\u0131n olur saf\u00e2-fez\u00e2<br \/>\nHay\u00e2t i\u015fte b\u00f6yledir bug\u00fcn keder yar\u0131n saf\u00e2<br \/>\nKeder gider saf\u00e2 gelir g\u00fcler yine bu dil-rub\u00e2<br \/>\nGe\u00e7en ge\u00e7er bu \u015f\u00fcbhesiz fakat derim ki bir daha:<br \/>\n\u015eu aglayan yet\u00eemenin hay\u00e2t\u0131n\u0131 tefekk\u00fcr it<\/p>\n<p>[264]<\/p>\n<p>Be\u015f m\u0131sra\u2018l\u0131 manzumeler vard\u0131r ki birincisi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcne, ikincisi d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcne merbut oldukdan sonra, be\u015finci m\u0131sra\u2018 hi\u00e7 birine merbut olunmaz, yaln\u0131z ba\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 sona gelen m\u0131sra\u2018lara merbut olur.<br \/>\nYedi m\u0131sra\u2018l\u0131 manzumeler olur ki birinci m\u0131sra\u2018\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcne, ikinci m\u0131sra\u2018\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcne mut\u00e2b\u0131k ve be\u015finci, alt\u0131nc\u0131 m\u0131sra\u2018lar m\u0131ra\u2018-\u0131 r\u00e2bi\u2018i takip etdikden sonra, yedinci m\u0131sra\u2018 m\u00fcb\u00e2yin gelir.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nMuhtazar nev-res\u00eede bir \u015f\u00e2\u2018ir<br \/>\nBin g\u00fczel s\u00f6z bulup hay\u00e2linde<br \/>\nYazamaz nutka da degil k\u00e2dir<br \/>\nNe haz\u00eendir an\u0131n bu h\u00e2linde<br \/>\nO bak\u0131\u015f  \u00e7e\u015fm-i z\u00ee-m\u00fcellinde<br \/>\nO g\u00fcl\u00fc\u015f r\u00fby-\u0131 infi\u2018\u00e2linde<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i \u2018ulv\u00ee-yi diger<\/p>\n<p>\u2018Arz ider her dak\u00eeka levn-i \u015fafak<br \/>\nSar\u0131, mor, penbe, m\u00e2i b\u00ee-\u2018add renk<\/p>\n<p>[265]<br \/>\nHande-ver mu\u2018ciz\u00e2t-\u0131 Rabb-i hulk<br \/>\nM\u00fcrg-z\u00e2r\u0131 k\u0131lar b\u00fclend \u00e2henk<br \/>\nHer bulut bir num\u00fbne-i ertenk<br \/>\nBu tem\u00e2\u015f\u00e2 da ba\u015fka bir ferhenk<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i \u2018ulv\u00ee-yi diger<br \/>\nReci-z\u00e2de Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Manzumelerin bir k\u0131sm\u0131, d\u00f6rt m\u0131sra\u2018\u0131 bir kafiyede oldu\u011fu halde, be\u015finci m\u0131sra\u2018\u0131 bir nakarat ile hit\u00e2m bulur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBah\u00e2r il\u00e2hesi ol seyre ba\u015fla g\u00fclz\u00e2r\u0131<br \/>\n\u00c7i\u00e7eklerin aras\u0131nda soyun biraz b\u00e2ri<br \/>\nBu h\u00e2li g\u00f6rs\u00fcn utans\u0131n bah\u00e2r\u0131n ezh\u00e2r\u0131<br \/>\nBeyaz omuzlar\u0131na sa\u00e7 da z\u00fclf-i zer t\u00e2r\u0131<br \/>\nUzat dudaklar\u0131n\u0131 ey per\u00ee dudaklar\u0131ma<\/p>\n<p>Sem\u00e2da sa\u2018ikalar g\u00fcrledikce hiddetden<br \/>\nKa\u00e7ar ufuklara \u015femsin seh\u00e2b-\u0131 zulmetden<br \/>\nD\u00fc\u015fer siri\u015fk-i keder d\u00eede-i tabiatden<br \/>\nKa\u00e7ub kucag\u0131ma \u00e2s\u00e2r-\u0131 havf u deh\u015fetden<br \/>\nUzat dudaklar\u0131n\u0131 ey per\u00ee dudaklar\u0131ma<\/p>\n<p>[262]<\/p>\n<p>Dem-i ahyer-i hay\u00e2t\u0131mda mahv olunca emel<br \/>\nB\u0131rak yanaklar\u0131n\u0131 \u00e2te\u015f\u00een deh\u00e2n\u0131ma gel<br \/>\nSeni \u00f6pe \u00f6pe \u00f6lm\u00fck ne tatl\u0131d\u0131r&#8230; ne g\u00fczel<br \/>\nEger m\u00fcs\u00e2\u2018ade eylerse bir dak\u00eeka ecel<br \/>\nUzat dudaklar\u0131n\u0131 ey per\u00ee dudaklar\u0131ma<br \/>\nBaz\u0131 manzumelerin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, be\u015finci m\u0131sra\u2018lar\u0131yla, ikinci, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc, alt\u0131nc\u0131 m\u0131sra\u2018lar\u0131 hem-kafiye oldukdan sonra bir matla\u2018 ile hit\u00e2m buldu\u011fu vard\u0131r.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nSeyr eyle \u015fu levh-i n\u00e2zen\u00eeni<br \/>\nG\u00fby\u00e2 b\u00fcr\u00fcn\u00fcr behi\u015fte sahr\u00e2<br \/>\nFikr it \u015fu ter\u00e2ne-i haz\u00eeni<br \/>\n\u00dcst\u00e2d\u0131na san\u2018at itmi\u015f icr\u00e2<br \/>\nNisbet bun\u0131  digere hat\u00e2d\u0131r<br \/>\nMens\u00fbb-\u0131 ileyh ana H\u00fcd\u00e2d\u0131r<\/p>\n<p>[267]<\/p>\n<p>Her nak\u015f-\u0131 bed\u00ee-\u2018-i hayret-end\u00fbd<br \/>\nBir cilvesidir cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n<br \/>\nHer \u015fi\u2018r-i bel\u00eeg-i hikmet-\u00e2l\u00fbd<br \/>\nBir n\u00fcktesidir kit\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n<br \/>\nHer lahn-\u0131 lat\u00eef-i rikkat-efz\u00fbn<br \/>\nBir nagmesidir reb\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n<br \/>\nHem tab\u2018a saf\u00e2 viren bed\u00e2yi\u2018<br \/>\nY\u00e2 Rabbi! Sana degil mi r\u00e2ci\u2018<br \/>\nRecai-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Bu yolda manzumeler gitdik\u00e7e tenvi\u2018 ider. \u015e\u00f6ylesi de olur:<br \/>\nBir zam\u00e2nlar kar\u00e2rg\u00e2h\u0131m idi<br \/>\nBedev\u00eeler gibi bey\u00e2b\u00e2nlar<br \/>\nBuna m\u00fbcib de i\u015ftib\u00e2h\u0131m idi<br \/>\nNas\u0131l imr\u00e2r-\u0131 vakt ider anlar<br \/>\nBelde halk\u0131nda g\u00f6rmedim hayf\u00e2<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcg\u00fcm \u00fcnsi ehl-i vah\u015fetde<br \/>\nBedev\u00eeler s\u00fck\u00fbn u r\u00e2hatda<br \/>\nSevdigi d\u00e2im\u00e2 ganemle saf\u00e2<br \/>\nBildi muttas\u0131l es\u00eer-i cef\u00e2<br \/>\n\u0130nti\u2018\u00e2\u015f \u2018\u00e2leminde zulmetde<\/p>\n<p>[268]<br \/>\nBiri end\u00ee\u015feden am\u00e2n bulmaz<br \/>\nBiri end\u00ee\u015feye zam\u00e2n bulmaz<\/p>\n<p>Bazen birinci \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0131sra\u2018larla ikinci d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc m\u0131sra\u2018lar hem-k\u00e2fiye olarak, her biri bir m\u0131sra\u2018la hit\u00e2m bulur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nYaprak seni pek sever ki c\u00e2n\u0131m<br \/>\nY\u00e2rin bana berg\u00fcz\u00e2r\u0131s\u0131n sen<br \/>\nBakd\u0131kca saf\u00e2 bulur rev\u00e2n\u0131m<br \/>\nKim mihr \u00fc vef\u00e2 bah\u00e2r\u0131s\u0131n sen<br \/>\nGeldin bana mevsim-i haz\u00e2nda<br \/>\nHicr\u00e2n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcg\u00fcm zam\u00e2nda<\/p>\n<p>Cinsinde say\u0131lmasan da n\u00e2dir<br \/>\nNefsince b\u00fcy\u00fck faz\u00eeletin var<br \/>\nZ\u00eer\u00e2 ki y\u00fcz\u00fcnde m\u00fcntabi\u2018dir<br \/>\nH\u00e2l\u00e2 nigeh-i rah\u00eem-i dild\u00e2r<br \/>\nOl mertebesin bana mu\u2018azzez<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcm seni cennete degi\u015fmez<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>[269]<\/p>\n<p>\u015eu yolda manzumeler de vard\u0131r:<br \/>\nVakt\u00e2 ki durup \u015fu kalb-i gam-n\u00e2k<br \/>\nToprakda nih\u00e2n olur v\u00fcc\u00fbdum<br \/>\nVakt\u00e2 ki dolup deh\u00e2n\u0131ma h\u00e2k<br \/>\n\u015eevk\u0131nla tam\u00e2m olur s\u00fcr\u00fbdum<br \/>\nTenh\u00e2 gicelerde bir hay\u00e2let<br \/>\nManz\u00fbrun olunca bit-tehayyir<br \/>\nYum \u00e7e\u015fmini b\u00e2-kem\u00e2l-i rikkat<br \/>\nBed-bahti-i \u2018a\u015fk\u0131m it tasavvur<br \/>\nY\u00e2d it beni gaml\u0131 gaml\u0131 y\u00e2d it<br \/>\nRecai-z\u00e2de Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Bazen birinci m\u0131sra\u2018 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc m\u0131sra\u2018\u0131, ikinci m\u0131sra\u2018 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcy\u00fc ve be\u015finciyi tuttukdan sonra bir makta\u2018 ile nihayet bulur ki bu makta\u2018\u0131n kafiyesiyle her bir \u015fiirin nihayetinde bir makta\u2018 bulunur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBa\u015f ucunda d\u00f6ner seh\u00e2b-\u0131 kes\u00eef<br \/>\nYasd\u0131g\u0131m ta\u015f yatak yerim toprak<\/p>\n<p>[270]<br \/>\n\u015eiltem ot, anda yorgan\u0131m yaprak<br \/>\nHem-serim bir hay\u00e2l o cism-i lat\u00eef<br \/>\nGerek eyy\u00e2m ol gerekse ley\u00e2l<br \/>\nD\u00fc\u015fde d\u00fcny\u00e2da g\u00f6rd\u00fcg\u00fcm o hay\u00e2l<br \/>\nBazen yek-di\u011feriyle hem-kafiye olan d\u00f6rt m\u0131sra\u2018 bir manzume te\u015fkil eder.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nEy cism-i lat\u00eef h\u00e2ba r\u00e2m ol<br \/>\n\u00c2s\u00fbde-i zulmet-i gar\u00e2m ol<br \/>\nR\u00fbhun gibi m\u00e2il-i h\u0131r\u00e2m ol<br \/>\nZ\u00eeb-\u00e2ver-i menzil-i mer\u00e2m ol<br \/>\nBazen en evvel \u00fc\u00e7 m\u0131sra\u2018 ayn\u0131 kafiyede olur. Sonra d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc m\u0131sra\u2018 yedinci m\u0131sra\u2018a be\u015finci m\u0131sra\u2018 alt\u0131nc\u0131 m\u0131sra\u2018a merbut oldukdan sonra sekizinci m\u0131sra\u2018 yaln\u0131z kalarak dokuzuncusu manzumenin her bndinin nihayetindeki m\u0131sra\u2018lar ile hem-kafiye olur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nH\u00fcsn\u00fcnde bu i\u2018til\u00e2 nedendir<br \/>\nMeht\u00e2b yan\u0131nda y\u00e2semendir<\/p>\n<p>[271]<br \/>\nParlakl\u0131g\u0131 mihre hande-zendir<br \/>\nHiddetle k\u0131zarsa da o z\u00e2lim<br \/>\nBenzer mi cem\u00e2l-i s\u00e2f\u0131 aya<br \/>\nMihr olsa eger peyinde s\u00e2ye<br \/>\nGiys\u00fbs\u0131 gibi kal\u0131rd\u0131 muzlem<br \/>\nBir \u015f\u00fbh k\u0131y\u00e2fetinde bak bak<br \/>\nEnv\u00e2r-\u0131 H\u00fcd\u00e2 ter\u00e2kim itmi\u015f<\/p>\n<p>\u015eu t\u00fcrl\u00fcs\u00fc de olur:<br \/>\nRuhs\u00e2r\u0131 siyeh nik\u00e2be girse<br \/>\nMeht\u00e2b da bir seh\u00e2ba girse<br \/>\nDery\u00e2y\u0131 kamer ider de muzlim<br \/>\nP\u00fcr-n\u00fbr ider e\u015fkimi hay\u00e2li<br \/>\nG\u00f6sterse cem\u00e2lini o z\u00e2lim<br \/>\nAsl\u00e2 olamaz g\u00fcne\u015f mis\u00e2li<br \/>\nRuhs\u00e2r\u0131n\u0131 halka a\u00e7masun hi\u00e7<br \/>\nT\u00e2 mu\u2018zib-i n\u00e2ze ka\u00e7masun hi\u00e7<br \/>\n\u2018Aks eylese \u2018\u00e2leme z\u00fcl\u00e2li<br \/>\nHer n\u00fbr\u0131 donuk g\u00f6r\u00fcr e\u2018\u00e2li<\/p>\n<p>[272]<br \/>\n\u015eu usul de ho\u015fdur:<br \/>\nBir \u00e2b ken\u00e2r\u0131nda idim y\u00e2r ile tenh\u00e2<br \/>\nMeht\u00e2b g\u00f6r\u00fcnmekde \u015fafak olmada peyd\u00e2<br \/>\nKar\u015f\u0131mda idi sevdigimin ol gice g\u00fby\u00e2<br \/>\nHem kendisi  hem s\u00fbreti hem fikr \u00fc hay\u00e2li<br \/>\nBen olmad\u0131m amm\u00e2 yine dil seyr-i vis\u00e2li<\/p>\n<p>Bir mertebe h\u00e2l\u00ee ki hep etr\u00e2f u hav\u00e2li<br \/>\nSand\u0131m o per\u00eeden bile ol mevki\u2018-i h\u00e2li<br \/>\nHem s\u00fbreti hem kendisi hem fikr \u00fc hay\u00e2li<br \/>\nZ\u00e2il gibi geldi bana bir s\u00e2niye hatta<br \/>\nDil seyr-i vis\u00e2li yine ben olmad\u0131m amm\u00e2<\/p>\n<p>Bazen hem-kafiye olan \u00fc\u00e7 m\u0131sra\u2018dan sonra bir m\u0131sra\u2018 gelir ki bu di\u011fer hem-kafiye olan \u00fc\u00e7 m\u0131sra\u2018dan sonra di\u011fer bir m\u0131sra\u2018a irtibat peyd\u00e2 eder. Bu gibi manzumelerin her beyti ayn\u0131 makta\u2018la hit\u00e2m bulur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nG\u00f6lde hayr\u00e2n\u0131m hele env\u00e2r\u0131na<br \/>\nG\u00f6zlerim de yansa l\u00e2y\u0131k n\u00e2r\u0131na<\/p>\n<p>[273]<br \/>\nEylemi\u015f Hak \u2018arz i\u00e7\u00fcn d\u00eed\u00e2r\u0131na<br \/>\nAn\u0131 mir\u2019\u00e2t-\u0131 sem\u00e2dan intih\u00e2b<br \/>\n\u2018Aksine bak fecri seyr it \u00e2bdan<br \/>\nHandeler k\u0131l subh\u0131 g\u00f6r meht\u00e2bda<br \/>\nBak neler var vuslat-\u0131 b\u00ee-h\u00e2bda<br \/>\nBen ne meht\u00e2b isterim ne \u00e2fit\u00e2b<br \/>\nB\u00f6yle veyl d\u00e2verde kalsak her gice<br \/>\nBir aga\u00e7 alt\u0131nda yatsak gizlice<\/p>\n<p>Sanki veyl d\u00e2verde etr\u00e2f \u00fc civ\u00e2r<br \/>\nSa\u00e7lar\u0131n feyziyle olm\u0131\u015f nev-bah\u00e2r<br \/>\nNefhan\u0131 ne\u015fr eyledikce r\u00fbzg\u00e2r<br \/>\nH\u00e2s\u0131l olmakda hev\u00e2-y\u0131 s\u00fcnb\u00fcl\u00ee<br \/>\nAnda g\u00fclb\u00fcnler per\u00eeler m\u00fcstetir<br \/>\nAnlar\u0131n enf\u00e2s-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131 m\u00fcnte\u015fir<br \/>\n\u0130nliyor b\u00ee-\u00e7\u00e2re hayv\u00e2n muhtaz\u0131r<br \/>\nSen fakat ihy\u00e2 idersin b\u00fclb\u00fcl\u00fc<br \/>\nB\u00f6yle veyl d\u00e2verde kalsak her gice<br \/>\nBir aga\u00e7 alt\u0131nda yatsak gizlice<\/p>\n<p>[274]<\/p>\n<p>\u015eu yolda manzumeler de vard\u0131r:<br \/>\nKavu\u015fur herkes anda sevdigine<br \/>\nG\u00fcnd\u00fcz\u00fcn g\u00f6lgelik, gice p\u00fcr-n\u00fbr<br \/>\nG\u00fcnd\u00fcz\u00fcn d\u00e2\u2019im\u00e2 \u015feb\u00eeh-i seher<br \/>\nGice burc\u0131 and\u0131r\u0131r ol yer<br \/>\nVar o burc\u0131n i\u00e7inde bir de kamer<br \/>\nKi rek\u00e2bet ider sem\u00e2da g\u00fcne<br \/>\nKim bakarsa olur hem\u00e2n mesr\u00fbr<\/p>\n<p>\u015eu yoldaki manzumeler de pek ho\u015fdur:<br \/>\nNe ho\u015f bir k\u00f6yl\u00fc k\u0131z g\u00f6rd\u00fcm ge\u00e7ende<br \/>\nTek \u00fc tenh\u00e2 oturm\u0131\u015f bir \u00e7emende<br \/>\nKi baksan korkulurd\u0131 \u2018uzletinden<br \/>\nMa\u2019\u00e2li k\u0131lm\u0131\u015f etr\u00e2fa sir\u00e2yet<br \/>\nVirirdi mevki\u2018e h\u00fcsn \u00fc let\u00e2fet<br \/>\nPer\u00eeler \u015f\u00e2d olurd\u0131 vah\u015fetinden<br \/>\nKen\u00e2r-\u0131 \u00e2b idi z\u0131ll-i sanavber<br \/>\n\u00d6perdi p\u00e2y\u0131n\u0131 hur\u015f\u00eed-i enver<br \/>\nAn\u0131 mutlak g\u00f6r\u00fcrlerdi sem\u00e2dan<br \/>\n\u00d6perdi t\u0131fl-i sevd\u00e2 makdeminde<\/p>\n<p>[275]<br \/>\nBazen birinci m\u0131sra\u2018 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcye ikinci \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcye merbut olur:<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nDuymazsa da g\u00fb\u015f\u0131m\u0131z sad\u00e2n\u0131<br \/>\nH\u00e2lin senin efsah\u00fc\u2019l-bey\u00e2nd\u0131r<br \/>\nHissim o lis\u00e2na tercem\u00e2nd\u0131r<br \/>\nTefs\u00eer ediyor bana nev\u00e2n\u0131<\/p>\n<p>Sen \u015f\u00e2\u2018ire m\u00fclim-i ed\u00e2s\u0131n<br \/>\nBir \u015fi\u2018r-i lat\u00eefsin musaff\u00e2<br \/>\nElf\u00e2z u kuy\u00e2ddan mu\u2018arr\u00e2<br \/>\nHissimle \u015fen\u00eede ber-nev\u00e2s\u0131n<br \/>\nMenemenli-z\u00e2de: T\u00e2hir<\/p>\n<p>Bazen birinci m\u0131sra\u2018 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0131sra\u2018, ikinci m\u0131sra\u2018 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc, be\u015finci m\u0131sra\u2018 ile hem-k\u00e2fiye olur:<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nBu s\u00fck\u00fbt-\u0131 bel\u00eeg v\u00fc h\u00fczn-i fas\u00eeh<br \/>\nH\u0131t\u00e2be b\u00ee-mak\u00e2l-i r\u00fbh\u00e2ni<\/p>\n<p>[276]<br \/>\nSan\u2018at kudreti ider tevz\u00eeh<br \/>\nBu ne \u2018ulv\u00ee cih\u00e2n-\u0131 n\u00fbr\u00e2n\u00ee<br \/>\nNe ne\u015f\u00e2t u saf\u00e2-y\u0131 vicd\u00e2n\u00ee<\/p>\n<p>Bu ne vah\u015fet i\u00e7inde \u00fcnsiyyet<br \/>\nBu ne zulmet i\u00e7inde n\u00fbr-\u0131 bek\u00e2<br \/>\nBu fez\u00e2-y\u0131 sem\u00e2da bin hayret<br \/>\nNice bin \u00e2fit\u00e2b-\u0131 fikr-\u00e2r\u00e2<br \/>\nYagd\u0131r\u0131r n\u00fbr-\u0131 heyetinde saf\u00e2<br \/>\n\u0130l\u00e2ahir&#8230; N\u00e2bi-z\u00e2de N\u00e2z\u0131m<\/p>\n<p>Bazen mesnevi \u015feklinde yaz\u0131lan be\u015f beyte bir m\u0131sra\u2018 nakarat olur.<br \/>\nMis\u00e2l:<br \/>\nKu\u015fcag\u0131zlar, sevimli fett\u00e2nlar<br \/>\nSize meyl itmes\u00fcn mi vicd\u00e2nlar<br \/>\nBu ne cem\u2018iyyet-i s\u00fcr\u00fbd-\u00e2g\u00een<br \/>\nYeridir olsa m\u00fcn\u015ferih dil-tenk<br \/>\n\u00c7al\u0131l\u0131k savt\u0131n\u0131zla p\u00fcr-\u00e2henk<\/p>\n<p>[277]<\/p>\n<p>H\u00e2liniz s\u00e2de, \u015fekliniz de zar\u00eef<br \/>\nSesiniz ho\u015f, mak\u00e2m\u0131n\u0131z da lat\u00eef<br \/>\nBozacakd\u0131r bu intiz\u00e2m\u0131 hem\u00e2n<br \/>\nL\u00e2kin end\u00ee\u015fe eyleyin ki zam\u00e2n<br \/>\nSusunuz ku\u015fcag\u0131zlar\u0131m susunuz<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn itmi\u015f idim \u015fu yerde kar\u00e2r<br \/>\n\u0130ki k\u0131rlang\u0131c eyliyord\u0131 g\u00fcz\u00e2r<br \/>\n\u00d6t\u00fc\u015f\u00fcrlerdi bahtiy\u00e2r\u00e2ne<br \/>\nVirmesinler mi ne\u015fve ins\u00e2na<br \/>\nBen de \u2018avdetlerin id\u00fcp tebr\u00eek<br \/>\nOldum anlarla zevk \u00fc \u015fevke \u015fer\u00eek<br \/>\nN\u00e2geh\u00e2n \u00e2te\u015f itdi bir sayy\u00e2d<br \/>\nOld\u0131 b\u00ee-\u00e7\u00e2re yolcular berb\u00e2d<br \/>\nUzak olmak i\u00e7\u00fcn bel\u00e2y\u00e2dan<br \/>\n\u0130ttik\u00e2 eyleyin ber\u00e2y\u00e2dan<br \/>\nSusunuz ku\u015fcag\u0131zlar\u0131m susunuz<br \/>\nBeranje- M\u00fctercimi: Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<\/p>\n<p>[278]E\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 ced\u00eede kav\u00e2fiyesinin daha baz\u0131 enva\u2018\u0131 var ise de, bunlar\u0131n hemen ekseri e\u015f\u2018\u00e2ra d\u00e2im ne\u015fr oluna mecmu\u2018alarda pek \u00e7ok defa g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olacag\u0131 i\u00e7\u00fcn, burada num\u00fbne dercinden sarf-\u0131 nazar olund\u0131.<\/p>\n<p>[279]<\/p>\n<p>Be\u015finci K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Aruzu<\/p>\n<p>Burada m\u00fcsta\u2018mel olan baz\u0131 evz\u00e2n\u0131n tahrinine l\u00fczum vard\u0131r. Re\u015fad Bey\u2019in (Num\u00fbne-i \u015ei\u2018r \u00fc \u0130n\u015f\u00e2) \u2018unvanl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 eserde taks\u00eem-i evz\u00e2n i\u00e7\u00fcn ihtiy\u00e2r itdi\u011fi usl\u00fbb\u0131 biz de tens\u00eeb itdik.<\/p>\n<p>[280]<br \/>\nBahr-i Remel ve M\u00fcte\u2018allik\u00e2t\u0131 Vezinleri<br \/>\n1- Vezn<br \/>\n(F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn F\u00e2\u2018il\u00fcn )<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\n\u2018\u00c2k\u0131bet g\u00f6nl\u00fcm es\u00eer itdin o giys\u00fblarla sen<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\n\u2018\u00c2k\u0131bet g\u00f6n &#8211; l\u00fcm es\u00eer it &#8211; din o giys\u00fb &#8211; larla sen<br \/>\nF\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn  &#8211;   F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn  &#8211;  F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn  &#8211;  F\u00e2\u2018il\u00fcn<br \/>\n\u00c2tideki e\u015f\u2018\u00e2r (bundan sonraki \u015fiirler) bahr-i remele mens\u00fbbdur:<br \/>\nRi\u015fted\u00fcr cismim ki devr-i \u00e7arh virmi\u015f t\u00e2b ana<br \/>\nMerd\u00fcm-i \u00e7e\u015fmim d\u00fczer her dem d\u00fcr-i s\u00eer\u00e2b ana<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nOl ki her s\u00e2\u2018at g\u00fclerdi \u00e7e\u015fm-i giry\u00e2n\u0131m g\u00f6r\u00fcp<br \/>\nAglar old\u0131 h\u00e2lime b\u00ee-rahm c\u00e2n\u00e2n\u0131m g\u00f6r\u00fcp<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>[281]<br \/>\nM\u00fcnharifd\u00fcr s\u00e2kiy\u00e2 end\u00fbh u d\u00fcny\u00e2dan miz\u00e2c<br \/>\nB\u00e2de tut kim \u2018illet-i end\u00fbha gafletd\u00fcr \u2018il\u00e2\u00e7<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nS\u00fcnb\u00fcli ba\u015fdan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f y\u00e2r g\u00ees\u00fb koym\u0131\u015f ad<br \/>\nHande-i virdi tecess\u00fcm itd\u00fcr\u00fcp r\u00fb koym\u0131\u015f ad<br \/>\nS\u00fcr\u00fbr\u00ee<\/p>\n<p>2-Vezin<br \/>\n(F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn F\u00e2\u2018il\u00fcn)<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131ka \u2018ayn-\u0131 vef\u00e2dur cevr-i y\u00e2r<br \/>\nFeh\u00eem<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131ka \u2018ayn &#8211;  \u0131  vef\u00e2dur  &#8211; cevr-i y\u00e2r<br \/>\nF\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn    &#8211;   F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn   &#8211; F\u00e2\u2018il\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018ar kez\u00e2 bahr-i remele mensubdur:<br \/>\nHabbez\u00e2 kasr-\u0131 lat\u00eef \u00fc zer nig\u00e2r<br \/>\nKim naz\u00eerin g\u00f6rmemi\u015fd\u00fcr \u015feyh \u00fc \u015f\u00e2b<br \/>\nOl kadar matb\u00fb\u2018 u \u015f\u00fbh-\u0131 dil-fir\u00eeb<\/p>\n<p>[282]<br \/>\nKim g\u00f6ren cennet san\u0131r b\u00ee-irtiy\u00e2b<br \/>\nOl kadar r\u00fb\u015fen ki fark olmazd\u0131 hi\u00e7<br \/>\nAna c\u00e2m-\u0131 revzen olsa \u00e2fit\u00e2b<br \/>\nSanki bir beyt-i musanna\u2018dur felek<br \/>\nRavza-i r\u0131dv\u00e2ndan itmi\u015f intih\u00e2b<br \/>\nY\u00e2 dil\u00e2r\u00e2 bir \u2018ar\u00fbs-\u0131 h\u00fbbdur<br \/>\n\u00c2yine olm\u0131\u015f ana havz-\u0131 p\u00fcr-\u00e2b<br \/>\nNef\u2018\u00ee<\/p>\n<p>3-Vezin<br \/>\nFe\u2018il\u00e2t\u00fcn Fe\u2018il\u00e2t\u00fcn Fe\u2018il\u00e2t\u00fcn Fe\u2018il\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nKim ne dirse dis\u00fcn ol gonce dehen dilberd\u00fcr<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nKim ne dir  &#8211; se dis\u00fcn ol gon  &#8211; ce dehen dil  &#8211; berd\u00fcr<br \/>\nFe\u2018il\u00e2t\u00fcn   &#8211;    Fe\u2018il\u00e2t\u00fcn    &#8211;   Fe\u2018il\u00e2t\u00fcn    &#8211;   Fe\u2018il\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r kez\u00e2 bahr-i remele mensubdur:<\/p>\n<p>[283]<br \/>\nN\u00e2vek-end\u00e2z-\u0131 fez\u00e2ya nigehi t\u00eer virir<br \/>\nSa\u2018id-i fitneye ebr\u00fblara \u015fem\u015f\u00eer virir<br \/>\nR\u00e2g\u0131b Pa\u015fa<br \/>\nG\u00fb\u015f k\u0131l pendimi bir s\u00f6yley\u00fcp ol iki ham\u00fb\u015f<br \/>\nBun\u0131 s\u00f6yler i\u015fidir bir dehen ile iki g\u00fb\u015f<br \/>\n\u2018\u0130zzet Molla<br \/>\nK\u0131ymet-i kadr \u00fc hay\u00e2t-\u0131 pederi bilmeyene<br \/>\nBildirir sonra zam\u00e2ne ne imi\u015f k\u0131ymet-i eb<br \/>\nEs\u2018ad Muhlis Pa\u015fa<\/p>\n<p>4-Vezin<br \/>\n(F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn Fe\u2018il\u00e2t\u00fcn Fa\u2018l\u00fcn)<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nS\u00e2d\u0131k\u00fc\u2019l-va\u2018d olur ehl-i himmet<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nS\u00e2d\u0131k\u00fc\u2019l-va\u2018d   &#8211;  olur ehl-i &#8211;  himmet<br \/>\nF\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn   &#8211;   Fe\u2018il\u00e2t\u00fcn &#8211;   Fa\u2018l\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r kez\u00e2 bahr-i remele mensubdur.<\/p>\n<p>[284]<br \/>\nZ\u00eer-i \u015femsiyyede g\u00f6sterdi cem\u00e2l<br \/>\n\u2018Akl\u0131m\u0131 ald\u0131 o yelp\u00e2zesi al<\/p>\n<p>Kendini g\u00f6rmege yokdur h\u00e2cet<br \/>\nBilmege \u2018\u00e2rif ile n\u00e2d\u00e2n\u0131<br \/>\nZ\u00e2de-i tab\u2018\u0131 ile z\u00e2hir olur<br \/>\nHerkesin mertebe-i \u2018irf\u00e2n\u0131<\/p>\n<p>Bizi y\u00e2d eyledin ihy\u00e2 itdin<br \/>\nOld\u0131lar gitdiler amm\u00e2 huss\u00e2d<br \/>\nB\u00e2k\u00ee<\/p>\n<p>Bahr-i efk\u00e2ra dalup \u00e7ekme emek<br \/>\nN\u00fckte-i \u00e7\u00fcn \u00fc \u00e7er\u00e2dan el \u00e7ek<br \/>\nKesmi\u015f atm\u0131\u015fd\u0131r an\u0131 itme cedel<br \/>\nT\u0131g-\u0131 l\u00e2-y\u00fcs\u2019el-i \u2018amm\u00e2 yef\u2018al<br \/>\nH\u00e2k\u00e2n\u00ee<\/p>\n<p>[285]<br \/>\nBahr-\u0131 Hezec ve M\u00fcte\u2018allik\u00e2t\u0131 Vezinleri<br \/>\n1-\tVezin<br \/>\nMef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nPer\u00ee\u015fanl\u0131kda z\u00fclf\u00fcn t\u00e2 dil-i n\u00e2-k\u00e2ma uydurm\u0131\u015f<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nPer\u00ee\u015fanl\u0131k &#8211; da z\u00fclf\u00fcn t\u00e2 &#8211; dil-i n\u00e2-k\u00e2 &#8211; ma uydurm\u0131\u015f<br \/>\nMef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn &#8211; Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn  &#8211;  Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn  &#8211; Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r bahr-i hezece mensubdur.<br \/>\n\u0130\u015f\u00e2ret eyley\u00fcp e\u015fc\u00e2r-\u0131 semt-i l\u00e2-ten\u00e2hiyi<br \/>\n\u00d6per emv\u00e2c kalkup perde-i kudret pen\u00e2hiyi<br \/>\nBel\u00eeg<\/p>\n<p>[286]<\/p>\n<p>Kal\u0131r \u2018\u00e2lemde ehl-i \u2018a\u015fkdan bir y\u00e2dig\u00e2r elbet<br \/>\nSer-i j\u00fcl\u00eede m\u00fby\u0131ndan ni\u015f\u00e2nd\u0131r b\u00eed-i mecn\u00fbnun<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\nG\u00f6r\u00fcnce dilleri bagland\u0131 hem \u2018u\u015f\u015f\u00e2k-\u0131 n\u00e2l\u00e2n\u0131n<br \/>\nMeger dil baglad\u0131r ba\u015f\u0131nda ol z\u00fclf-i per\u00ee\u015f\u00e2n\u0131n<br \/>\n\u2018At\u00e2y\u00ee<br \/>\nMuzaffer vakt-i f\u0131rsatda \u2018ad\u00fbdan intik\u00e2m almaz<br \/>\nM\u00fcr\u00fcvvet-mend olan n\u00e2-k\u00e2m\u00ee-i d\u00fc\u015fmenle k\u00e2m olmaz<br \/>\nR\u00e2g\u0131b Pa\u015fa<br \/>\n\u015eeref virmez d\u00fcr \u00fc gevher kem\u00e2l olmaz zer \u00fc z\u00eever<br \/>\nH\u00fcner kesb it h\u00fcner! Bahr-i faz\u00eelet k\u00e2n-\u0131 \u2018irf\u00e2n ol<br \/>\nB\u00e2k\u00ee<br \/>\nK\u00fc\u015f\u00e2de s\u00eenesi n\u00e2f\u00ee berehne h\u00e2b-g\u00e2h\u0131nda<br \/>\nKader g\u00f6stermedi ol dil-r\u00fcb\u00e2y\u0131 ez kaz\u00e2 olsun<\/p>\n<p>2-\tVezin<br \/>\nMef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn Fe\u2018\u00fbl\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nBeni mest eyledi bayg\u0131n nig\u00e2h\u0131n<\/p>\n<p>[287]<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nBeni mest ey   &#8211;  ledi bayg\u0131n &#8211;  nig\u00e2h\u0131n<br \/>\nMef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn  &#8211; Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn  &#8211; Fe\u2018\u00fbl\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r kez\u00e2 bahr-i hezece mensubdur.<br \/>\nMeger bir subh-dem bu z\u00e2l-i gerd\u00fbn<br \/>\nSipihrin d\u00e2menin k\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 p\u00fcr-h\u00fbn<br \/>\nMeger kim vaz\u2018-\u0131 haml itmi\u015fdi n\u00e2hid<br \/>\nAn\u0131n \u00e7\u00fcn kan i\u00e7inde do\u011fd\u0131 hur\u015f\u00eed<br \/>\nDo\u011furd\u0131 subh-dem b\u00e2n\u00fb-y\u0131 devr\u00e2n<br \/>\nBir altun ba\u015fl\u0131 s\u0131rma sa\u00e7l\u0131 oglan<br \/>\n\u00c2h\u00ee<br \/>\nKas\u00eedem \u2018aczimi \u2018arz eylemi\u015fdi<br \/>\nDir\u00eeg\u00e2 sormad\u0131n bir kerre h\u00e2lim<br \/>\n\u015eu son m\u0131sra\u2018\u0131m olsun son hit\u00e2b\u0131m<br \/>\nHar\u00e2m olsun sana sihr-i hel\u00e2lim<br \/>\nMu\u2018allim N\u00e2ci<br \/>\nHased-perverlerin h\u00e2li yamand\u0131r<br \/>\nKi yokdur bir bel\u00e2 bed-ter hasedden<\/p>\n<p>[288]<br \/>\nSar\u0131lm\u0131\u015f nefse bir m\u00fcz\u2018ic y\u0131land\u0131r<br \/>\nKi \u00e7\u0131kmaz \u00e7\u0131kmad\u0131kca c\u00e2n cesedden<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<br \/>\n\u0130l\u00e2hi sensin ol k\u00e2d\u0131-y\u0131 h\u00e2c\u00e2t<br \/>\nKi l\u00e2z\u0131md\u0131r sana \u2018arz-\u0131 m\u00fcn\u00e2c\u00e2t<br \/>\nS\u00fcnb\u00fcl-z\u00e2de Vehb\u00ee<\/p>\n<p>3 &#8211; Vezin<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fc Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fc Fe\u2018\u00fbl\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nT\u00e2c-\u0131 ser-i \u2018\u00e2lemdir o kim h\u00e2k-i kademd\u00fcr<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nT\u00e2c-\u0131 ser-i \u2018\u00e2 &#8211; lemdir o kim  &#8211; h\u00e2k-i kademd\u00fcr<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc Mef\u00e2\u2018  &#8211;   \u00eel\u00fc Mef\u00e2\u2018 &#8211;  \u00eel\u00fc Fe\u2018\u00fbl\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r  kez\u00e2  bahr-i hezece mensubdur.<br \/>\nS\u00e2k\u00ee bize mey vir ki har\u00e2b olmaga geldik<br \/>\nMest-i re\u015fah\u00e2t-\u0131 mey-i n\u00e2b olmaga geldik<\/p>\n<p>[289]<br \/>\nMir\u2019\u00e2t\u0131 ele al da bak Allah\u0131 seversen<br \/>\nS\u00eenen ne kadar olm\u0131\u015f o benlerle m\u00fczeyyen<\/p>\n<p>Her b\u00e2de ki sensiz i\u00e7erim bezm-i bel\u00e2da<br \/>\nH\u00fbn-\u00e2b olur elbette \u00e7\u0131kar d\u00eedelerimden<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nN\u00e2y\u0131n ki \u00e7\u0131kar zemzeme s\u00fbr\u00e2hlar\u0131ndan<br \/>\nB\u00fclb\u00fcller \u00f6ter sanki g\u00fcl\u00fcn \u015f\u00e2hlar\u0131ndan<br \/>\nN\u00e2\u2019ili Kad\u00eem<br \/>\nK\u00fclhan g\u00f6r\u00fcr\u00fcm g\u00fcl\u015fen-i p\u00fcr-beh\u00e7eti sensiz<br \/>\nEy gonca cehennem san\u0131r\u0131m cenneti sensiz<\/p>\n<p>Erb\u00e2b-\u0131 kem\u00e2lin yeri h\u00e2kiste-i gamd\u0131r<br \/>\nH\u00e2k \u00fczre d\u00fc\u015fer m\u00eeve kem\u00e2liyle olunca<br \/>\nBel\u00eeg<br \/>\n\u00c2te\u015f gibi tutsayd\u0131 eger n\u00fbr-\u0131 tecelli<br \/>\nEy z\u00fclf-i siyeh d\u00fbd-\u0131 siy\u00e2h\u00ee sen olurdun<\/p>\n<p>[290]<\/p>\n<p>D\u00fcny\u00e2ya eger vakt-i ceh\u00e2letde geleydin<br \/>\nT\u00e2\u2018at-kede-i h\u00fcsn-i \u0130l\u00e2h\u00ee sen olurdun<br \/>\n\u2018Avn\u00ee Bey<\/p>\n<p>4  &#8211; Vezin<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc Mef\u00e2\u2018il\u00fcn Fe\u2018\u00fbl\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nFeyz-i s\u00fchene nih\u00e2yet olmaz<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nFeyz-i s\u00fc     &#8211;  hene nih\u00e2   &#8211;  yet olmaz<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc &#8211;  Mef\u00e2\u2018il\u00fcn  &#8211; Fe\u2018\u00fbl\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r keza bahr-i hezece mensubdur:<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f g\u00fczelim bah\u00e2r-\u0131 h\u00fcsn\u00fcn<br \/>\nEy g\u00f6nl\u00fcm olan \u015fik\u00e2r-\u0131 h\u00fcsn\u00fcn<\/p>\n<p>Yoksa bun\u0131 sen kolay m\u0131 sand\u0131n<br \/>\nGam le\u015fkerini alay m\u0131 sand\u0131n<br \/>\nGalib Dede<\/p>\n<p>[291]<br \/>\nD\u00fc\u015fdi yola old\u0131 Kaysa hem-r\u00e2h<br \/>\nBir h\u00e2l ile kim ne\u2018uz\u00fcbilllah<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\n\u2018Afv\u0131n keremin mak\u00e2le s\u0131gmaz<br \/>\nTasv\u00eere degil hay\u00e2le s\u0131gmaz<br \/>\nN\u00e2b\u00ee-z\u00e2de N\u00e2z\u0131m<br \/>\nDery\u00e2-y\u0131 lat\u00eef s\u00e2hilinde<br \/>\nBir mevki\u2018-i \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2ne tutm\u0131\u015f<br \/>\nSetr-i beden itmegi unutm\u0131\u015f<br \/>\nSevd\u00e2 ider ihtif\u00e2 dilinde<br \/>\nDery\u00e2da ol\u0131nca \u2018aksi manz\u00fbr<br \/>\nMeht\u00e2b-ve\u015f old\u0131 bahr p\u00fcr-n\u00fbr<br \/>\n\u2018Ali \u2018Ulv\u00ee<br \/>\nAllah nedir deyince g\u00e2fil<br \/>\nAllah diy\u00fcp ham\u00fb\u015f olur dil<br \/>\nMu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<\/p>\n<p>[292]<\/p>\n<p>5  &#8211; Vezin<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn Mef\u2018\u00fbl\u00fc Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131kda keder neyler gam halk-\u0131 cih\u00e2n\u0131nd\u0131r<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131kda &#8211; keder neyler &#8211; gam halk-\u0131 &#8211; cih\u00e2n\u0131nd\u0131r<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc &#8211; Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn &#8211; Mef\u2018\u00fbl\u00fc &#8211;  Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fcn<br \/>\n\u015eu muhammes kez\u00e2 bahr-i hezecdir:<br \/>\n\u0130\u2018m\u00e2r-\u0131 be\u015fer her dem her lahza bulur noks\u00e2n<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131 da f\u00e2n\u00eedir anlarda da var p\u00e2y\u00e2n<br \/>\nBir yandan olur peyd\u00e2 bir yandan olur pinh\u00e2n<br \/>\nKendi gibi devr\u00e2n\u0131 bitmekde san\u0131r ins\u00e2n<br \/>\n\u2018\u00c2lem yine ol \u00e2lem devr\u00e2n yine ol devr\u00e2n<\/p>\n<p>L\u00e2kin neye mahv itdi ol genci felek bilmem<br \/>\nOl genci ki itmi\u015fdi her yolda H\u00fcd\u00e2 m\u00fckrem<br \/>\nAhb\u00e2b\u0131 tutar sand\u0131m birka\u00e7 gicecik m\u00e2tem<\/p>\n<p>[293]<br \/>\nBakd\u0131m ki giden gitmi\u015f d\u00fcny\u00e2dakiler h\u00fcrrem<br \/>\n\u2018\u00c2lem yine ol \u2018\u00e2lem devr\u00e2n yine ol devr\u00e2n<br \/>\nRec\u00e2\u2019i-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Bahr-i Muz\u00e2ri\u2018 ve Muta\u2018allik\u00e2t\u0131 Vezinler<br \/>\n1  &#8211;  Vezin<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fc Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fc F\u00e2\u2018il\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nTakl\u00eed-i z\u00e2g kebg-i h\u0131r\u00e2m\u00e2n\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcr<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nTakl\u00eed-i  &#8211;  z\u00e2g kebg-i  &#8211; h\u0131r\u00e2m\u00e2n\u0131 &#8211; g\u00fcld\u00fcr\u00fcr<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc  &#8211;  F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fc    &#8211;   Mef\u00e2\u2018\u00eel\u00fc &#8211;  F\u00e2\u2018il\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r bahr-i muz\u00e2ri\u2019ye mensubdur:<br \/>\nGamzen ne dem ki t\u0131g \u00e7ek\u00fcp h\u00fbn-fe\u015f\u00e2n olur<br \/>\n\u2018U\u015f\u015f\u00e2k-\u0131 dil-fik\u00e2ra ecel mihrib\u00e2n olur<br \/>\nNef\u2018\u00ee<\/p>\n<p>[294]<br \/>\nEy g\u00f6nl\u00fcm\u00fcn sa\u2018\u00e2deti bir ibtis\u00e2m\u0131n\u0131z<br \/>\nBilsem sizin melek mi ya h\u00fbrim mi n\u00e2m\u0131n\u0131z<br \/>\nCism-i lat\u00eefinizle gel\u00fcp t\u00fcrbe-g\u00e2h\u0131ma<br \/>\nNolsun bana hay\u00e2t viri\u015fden mer\u00e2m\u0131n\u0131z<br \/>\n\u015eehb\u00e2l-i n\u00e2z\u0131n\u0131z m\u0131 bu n\u00fbr-\u0131 siyeh zuh\u00fbr<br \/>\nPerv\u00e2z-\u0131 r\u00fbhdan daha \u2018ulv\u00ee h\u0131r\u00e2m\u0131n\u0131z<\/p>\n<p>La\u2018lin ne dem ki \u2018u\u015f\u015f\u00e2ka h\u00e2t\u0131r-g\u00fcz\u00e2r olur<br \/>\nM\u00e2nend-i b\u00e2de-i e\u015fk-i teri \u00e2bd\u00e2d olur<\/p>\n<p>Bir kerrecik daha g\u00f6r\u00fcn ey n\u00fbr \u00e7e\u015fm \u00fc c\u00e2n<br \/>\n\u00d6ld\u00fcrdi hasretin beni \u00f6ld\u00fcrdi hasretin<br \/>\nRec\u00e2\u2019i-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<br \/>\n\u00d6ld\u00fcrmeyince mihr \u00fc vef\u00e2 eylemem dimi\u015f<br \/>\nEylerse y\u00e2r mihr \u00fc vef\u00e2 \u00f6ld\u00fcr\u00fcn beni<br \/>\nNevres-i Kad\u00eem<\/p>\n<p>[295]<br \/>\n\u0130tf\u00e2le k\u0131ble-g\u00e2h analar kucag\u0131d\u0131r<br \/>\nZ\u00eer\u00e2 o bir vef\u00e2  v\u00fc m\u00fcr\u00fcvvet ocag\u0131d\u0131r<br \/>\nKorkar \u00e7ocuk dah\u00eel olur \u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 m\u00e2dere<br \/>\nNinni ter\u00e2nesiyle uyur gussa dag\u0131d\u0131r<br \/>\nRec\u00e2\u00ee-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>2 \u2013 Vezin<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn Mef\u2018\u00fbl\u00fc F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nMe\u015fh\u00fbr bir meseldir m\u0131zrak \u00e7uvala s\u0131\u011fmaz<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nMe\u015fh\u00fbr &#8211; bir meseldir &#8211; m\u0131zrak \u00e7u &#8211; vala s\u0131\u011fmaz<br \/>\nMef\u2018\u00fbl\u00fc  &#8211;   F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn &#8211;   Mef\u2018\u00fbl\u00fc &#8211;  F\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r kez\u00e2 bahr-i muz\u00e2riye mensubdur:<br \/>\nOlsayd\u0131 bendeki gam Mecn\u00fbn-\u0131 m\u00fcbtel\u00e2da<br \/>\nKu\u015f m\u0131 karar iderdi ba\u015f\u0131ndaki yuvada<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>[296]<br \/>\nK\u00e2fir rak\u00eeb oturm\u0131\u015f ol g\u00fcl-\u2018iz\u00e2ra kar\u015f\u0131<br \/>\nBerd\u00fc\u2019l-\u2018ac\u00fbze benzer evvel bah\u00e2ra kar\u015f\u0131<br \/>\nL\u00e2-edr\u00ee<br \/>\nH\u00fckm-i kader ne ise inf\u00e2z ider mer\u00e2m\u0131n<br \/>\nOlmaz reh\u00een-i tagy\u00eer bulmaz fen\u00e2 bu k\u00e2n\u00fbn<\/p>\n<p>Siz bir per\u00eesiniz ki ey \u00e2fit\u00e2b-\u0131 behcet<br \/>\nEn \u2018i\u015fveli per\u00eeler eyler size m\u00fcd\u00e2r\u00e2<\/p>\n<p>Ey \u2018\u00e2lem-i hay\u00e2lin seyy\u00e2h-\u0131 h\u00fb\u015fy\u00e2r\u0131<br \/>\nHi\u00e7 kasr-\u0131 s\u00fbretinde g\u00f6rd\u00fcn mi nev-bah\u00e2r\u0131<br \/>\nNed\u00eem<\/p>\n<p>3 \u2013 Vezin<br \/>\nMef\u00e2\u2018il\u00fcn Mef\u00e2\u2018il\u00fcn  Mef\u00e2\u2018il\u00fcn Mef\u00e2\u2018il\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nCih\u00e2nda h\u00ee\u00e7 g\u00f6rmedim benim gibi cef\u00e2 \u00e7eken<\/p>\n<p>[397]<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nCih\u00e2nda h\u00ee  -\u00e7  g\u00f6rmedim &#8211; benim gibi &#8211; cef\u00e2 \u00e7eken<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r kez\u00e2 bahr-i muz\u00e2riye mensubdur:<br \/>\nSeb\u00e2t\u0131 yok bu \u2018\u00e2lemin ana kim i\u2018tim\u00e2d ider<br \/>\nFerah gelir tarah gider tarah gelir ferah gider<br \/>\nMerhum Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<br \/>\nMuk\u00eem-i r\u00e2g ol ey g\u00f6n\u00fcl f\u00fcy\u00fbz-\u0131 nev-bah\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\n\u015e\u00fck\u00fbfelerde mevc uran saf\u00e2-y\u0131 h\u00fcsn-i y\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nNe san\u2018at eyler e\u015fk\u00e2r-\u0131 hez\u00e2r nagme-k\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nKen\u00e2r-\u0131 havz-\u0131 p\u00e2kde d\u0131raht-\u0131 s\u00e2ye-d\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nVirir hay\u00e2ta ihtiz\u00e2z hur\u00fb\u015f-\u0131 c\u00fby-b\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nD\u00f6ner benev\u015fe g\u00fcl semen m\u00fccevher\u00e2ta j\u00e2leden<br \/>\nDolar der\u00fbn-\u0131 m\u00fcrg-z\u00e2r tarabla c\u00fb\u015f-\u0131 n\u00e2leden<br \/>\nSeherde seyr-i b\u00e2ga \u00e7\u0131k sab\u00e2h feyz-b\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nDilinde \u2018a\u015fk-\u0131 ne\u015fve-r\u00eez lebinde \u015fevk-i hande ver<br \/>\nYolunda her \u00e7emen ni\u2018am g\u00f6z\u00fcnde her \u00e7i\u00e7ek g\u00fcher<br \/>\n\u015ear\u00e2b\u0131 \u00e2b-\u0131 ho\u015f-g\u00fcv\u00e2r g\u0131d\u00e2s\u0131 \u015f\u00eer-i \u015fehd \u00fc ter<\/p>\n<p>[298]<br \/>\nDegil mel\u00e2le \u00e2\u015fin\u00e2 kel\u00e2lden de b\u00ee-haber<br \/>\n\u00c7oban k\u0131y\u00e2fetindeki gar\u00eeb k\u00e2m-k\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nRec\u00e2\u00ee-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Bahr-i M\u00fcctes<br \/>\nMef\u00e2\u2018il\u00fcn Fe\u2018il\u00e2t\u00fcn Mef\u00e2\u2018il\u00fcn Fe\u2018il\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nZih\u00ee tasavvur-\u0131 b\u00e2t\u0131l zih\u00ee hay\u00e2l-i muh\u00e2l<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nZih\u00ee tasav &#8211; vur-\u0131 b\u00e2t\u0131l &#8211; zih\u00ee hay\u00e2l  &#8211; i muh\u00e2l<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r behr-i m\u00fcctese mensubdur:<br \/>\nSa\u2018\u00e2det-i ezel\u00ee k\u00e2bil-i zev\u00e2l olmaz<br \/>\nG\u00fcne\u015f yer \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fmekle p\u00e2y-m\u00e2l olmaz<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>[299]<br \/>\nEmelden oldugumuz b\u00f6yle d\u00fbr bizdendir<br \/>\nDegil felekde reh\u00e2vet kus\u00fbr bizdendir<\/p>\n<p>Bahr-i Haf\u00eef<br \/>\nF\u00e2\u2018il\u00e2t\u00fcn Mef\u00e2\u2018il\u00fcn Fe\u2018il\u00fcn<br \/>\nYahud<br \/>\nFe\u2018il\u00e2t\u00fcn Mef\u00e2\u2018il\u00fcn Fe\u2018il\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\n\u2018\u00c2k\u0131l itmez \u2018abes yire hande<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i\t\t\t\t\t\t\u2018\u00c2k\u0131l itmez &#8211;  \u2018abes yire  &#8211;  hande<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r bahr-i haf\u00eefe mensubdur:<br \/>\nBezm-i meyde kus\u00fbra bakma sak\u0131n<br \/>\n\u2018\u00c2lem-i \u00e2b ba\u015fka \u2018\u00e2lemdir<br \/>\nMey-i ikb\u00e2li hazm iden amm\u00e2<br \/>\nMe\u015frebimce hak\u00eekat \u00e2demdir<br \/>\nCevdet Pa\u015fa<\/p>\n<p>[300]<br \/>\nMuhtazar nevreside bir \u015f\u00e2\u2018ir<br \/>\nBin g\u00fczel s\u00f6z bulub hay\u00e2linde<br \/>\nYazamaz nutka da degil k\u00e2dir<br \/>\nNe hazindir an\u0131n bu h\u00e2linde<br \/>\nO bak\u0131\u015f \u00e7e\u015fm-i z\u00ee-m\u00e2\u2019linde<br \/>\nO g\u00fcl\u00fc\u015f r\u00fby-\u0131 infi\u2018\u00e2linde<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i f\u00e2ni-i diger<br \/>\nRec\u00e2\u00ee-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<br \/>\nGer\u00e7i \u2018\u00e2lem b\u00fct\u00fcn fen\u00e2ya kar\u00een<br \/>\n\u0130ki \u015feydir fakat zev\u00e2li haz\u00een<br \/>\nBiri solm\u0131\u015f \u015f\u00fck\u00fbfedir b\u00e2riz<br \/>\nYa nedir digeri? Verem bir k\u0131z!<br \/>\nRec\u00e2\u00ee-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Bahr-i M\u00fctek\u00e2rib<br \/>\nFe\u2018\u00fbl\u00fcn Fe\u2018\u00fbl\u00fcn Fe\u2018\u00fbl\u00fcn Fe\u2018\u00fbl<\/p>\n<p>[301]<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nO m\u00e2h aglad\u0131 \u00e2sum\u00e2n aglad\u0131<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nO m\u00e2h ag   &#8211; lad\u0131 \u00e2   &#8211;  sum\u00e2n ag   &#8211;  lad\u0131<br \/>\nFe\u2018\u00fbl\u00fcn &#8211;   Fe\u2018\u00fbl\u00fcn &#8211;   Fe\u2018\u00fbl\u00fcn   &#8211; Fe\u2018\u00fbl<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r bahr-\u0131 m\u00fctek\u00e2ribe mensubdur:<\/p>\n<p>Meded el-meded ey cih\u00e2n \u00e2fer\u00een<br \/>\nDile n\u00fbr-\u0131 ilh\u00e2m\u0131n ile kar\u00een<br \/>\nRec\u00e2\u00ee-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>Bahr-i Seri\u2018<br \/>\nM\u00fcfte\u2018il\u00fcn M\u00fcfte\u2018il\u00fcn F\u00e2\u2018il\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k\u0131m \u2018\u00e2\u015f\u0131k sana ey nev-civ\u00e2n<br \/>\nTakt\u00ee\u2018-i<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k\u0131m \u2018\u00e2   &#8211;  \u015f\u0131k sana ey  &#8211;  nev-civ\u00e2n<br \/>\nM\u00fcfte\u2018il\u00fcn  &#8211;  M\u00fcfte\u2018il\u00fcn  &#8211;   F\u00e2\u2018il\u00fcn<\/p>\n<p>[302]<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r bahr-i ser\u00ee\u2018e mensubdur:<br \/>\nAglama l\u00e2y\u0131k m\u0131d\u0131r \u00e2h eylemek<br \/>\nAglama \u015f\u00e2yan-\u0131 peresti\u015f melek<\/p>\n<p>Ben ne Mes\u00eeh\u00ee ne Mes\u00eeha demim<br \/>\nZevki hak\u00eekatde arar \u00e2demim<br \/>\nMerhum Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<br \/>\nNice tab\u00fbr dag\u0131d\u0131r ol yosman\u0131n<br \/>\nSa\u00e7dag\u0131dup egmesi kalpag\u0131n\u0131<br \/>\nG\u00e2lib Dede<br \/>\nHayli zaman mirvaha c\u00fcnb\u00e2n idim<br \/>\nUykuya varm\u0131\u015f idi ol \u015f\u00eevek\u00e2r<br \/>\nM\u00fclk-i dile ben de S\u00fcleym\u00e2n idim<br \/>\nKabza-i destimde idi r\u00fbzig\u00e2r<br \/>\nL\u00e2-edr\u00ee<\/p>\n<p>[303]<br \/>\nBahr-i Recez<br \/>\n1  &#8211; Vezin<br \/>\nM\u00fcstef\u2018il\u00fcn M\u00fcstef\u2018il\u00fcn M\u00fcstef\u2018il\u00fcn M\u00fcstef\u2018il\u00fcn<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nAllah i\u00e7\u00fcn ey meh lik\u00e2 lutf it m\u00fcr\u00fcvvet eyle gel<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nAllah i\u00e7\u00fcn &#8211; ey meh lik\u00e2 &#8211; lutf it m\u00fcr\u00fcv &#8211; vet eyle gel<br \/>\nM\u00fcstef\u2018il\u00fcn &#8211; M\u00fcstef\u2018il\u00fcn &#8211; M\u00fcstef\u2018il\u00fcn &#8211; M\u00fcstef\u2018il\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r bahr-i recezdendir:<br \/>\nEsdi nes\u00eem-i nev-bah\u00e2r a\u00e7\u0131ld\u0131 g\u00fcller subh-dem<br \/>\nA\u00e7sun bizim de g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz s\u00e2k\u00ee meded sun c\u00e2m-\u0131 Cem<br \/>\n\u0130rdi yine \u00fcrd-i behi\u015ft old\u0131 hev\u00e2 anber siri\u015ft<br \/>\n\u2018\u00c2lem behi\u015ft ender behi\u015ft her g\u00fb\u015fe bir bag-\u0131 irem<br \/>\nNef\u2018\u00ee<\/p>\n<p>2  &#8211; Vezin<br \/>\nM\u00fcstef\u2018il\u00e2t\u00fcn M\u00fcstef\u2018il\u00e2t\u00fcn<\/p>\n<p>[304]<br \/>\nM\u0131sra\u2018<br \/>\nMeclis bezendi sun b\u00e2de s\u00e2k\u00ee<br \/>\nTakt\u00ee\u2018i<br \/>\nMeclis bezendi     &#8211;   sun b\u00e2de s\u00e2k\u00ee<br \/>\nM\u00fcstef\u2018il\u00e2t\u00fcn     &#8211;    M\u00fcstef\u2018il\u00e2t\u00fcn<br \/>\n\u00c2t\u00eedeki e\u015f\u2018\u00e2r kez\u00e2 bahr-i receze mensubdur:<br \/>\nEy m\u00fclk-i h\u00fcsn\u00fcn \u2018\u00e2l\u00ee em\u00eeri<br \/>\nOlsun mak\u00e2m\u0131n s\u00eenem ser\u00eeri<br \/>\nBilsen ne old\u0131 \u00e2z\u00e2de g\u00f6nl\u00fcm<br \/>\nSevd\u00e2 es\u00eeri sevd\u00e2 es\u00eeri<br \/>\nTe\u2019s\u00eerim olmak k\u00e2bil mi y\u00e2re<br \/>\nOlsam \u015feh\u00eedin \u00e2h \u00e2h ah\u00eeri<br \/>\nMu\u2018\u00e2llim N\u00e2c\u00ee<br \/>\nGenc\u00eenen olsam v\u00eer\u00e2n idersin<br \/>\n\u00c2y\u00eenen olsam hayr\u00e2n idersin<br \/>\nS\u00e2k\u00ee ker\u00e2met sende  ya bende<br \/>\nBahr-i hab\u00e2ba mihm\u00e2n idersin<\/p>\n<p>[305]<br \/>\nZ\u00e2hid o meh-ve\u015f bir n\u00fbrdur kim<br \/>\nB\u00fctd\u00fcr dimezsin \u00eem\u00e2n idersin<br \/>\nEtv\u00e2r-\u0131 \u00e7arha uy mevlev\u00ee ol<br \/>\nSeyr\u00e2n idersin devr\u00e2n idersin<br \/>\nG\u00e2lib Dede<br \/>\nEvz\u00e2n\u0131m\u0131za d\u00e2ir bundan ziy\u00e2de yaz\u0131 yazmaga l\u00fczum g\u00f6rmedim.<\/p>\n<p>[306]<\/p>\n<p>Alt\u0131nc\u0131 K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>AKV\u00c2L-\u0130 HEK\u00ceM\u00c2NE<\/p>\n<p>[307]<\/p>\n<p>AKV\u00c2L-\u0130 HEK\u00eeM\u00c2NE<br \/>\nVE<br \/>\nC\u00dcMEL-\u0130 EDEB\u0130YE<br \/>\nHer bel\u00eeg s\u00f6z\u00fcn edebiyatdan ma\u2018d\u00fbd olaca\u011f\u0131 tab\u00ee\u2018idir. Bu cihetle ed\u00eeb\u00e2ne yaz\u0131lm\u0131\u015f olmak \u00fczere m\u00fcterc\u00fcmeli olarak bir aral\u0131k toplayabildi\u011fim c\u00fcmeli akv\u00e2l-i hek\u00eem\u00e2ne \u2018unv\u00e2n\u0131yla buraya derc itdim:<\/p>\n<p>1 &#8211;\tD\u00fcny\u00e2da lisandan a\u2018l\u00e2 ne tasavvur olunabilir? Lisan r\u00e2b\u0131ta-i ma\u2018\u00ee\u015fet-i medeniyet, mift\u00e2h-\u0131 \u2018ul\u00fbm u ma\u2018rifet, terc\u00fcm\u00e2n-\u0131 hikmet<\/p>\n<p>[308] \u00fc hak\u00eekatdir. An\u0131n v\u00e2s\u0131tas\u0131yla \u015fehirler bin\u00e2 ve kavimler id\u00e2re olunur. Ta\u2018l\u00eem  \u00fc tedr\u00ees v\u00fc ikn\u00e2\u2018 \u00fc isk\u00e2t an\u0131nla icr\u00e2 edilir. Meh\u00e2kim \u00fc mec\u00e2lisde an\u0131n v\u00e2s\u0131tas\u0131yla h\u00fckm \u00fc rey i\u2018t\u00e2 olunur. V\u00fc vez\u00e2\u2019ifin en mukaddesi olan \u2018ib\u00e2det an\u0131nla \u00eef\u00e2 edilir.<br \/>\nEzop<br \/>\n2 &#8211;\tZarf\u0131n zer\u00e2fet veya \u2018adem-i zer\u00e2fetinden ne \u00e7\u0131kar? Siz der\u00fbnundaki cevhere \u2018atf-\u0131 nazar edin.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n3 &#8211;\tHi\u00e7bir vakit kimsenin faz\u00eelet \u00fc sa\u2018\u00e2detine hased etme, z\u00eer\u00e2 vicd\u00e2n\u0131n\u0131 muztarib itmekden ba\u015fka bir semere h\u00e2s\u0131l etmez.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n4 &#8211; \tEri\u015fdi\u011finiz \u015feylerin ahsenini tahr\u00eer \u00fc tahr\u00eer itdi\u011finiz \u015feylerin ahsenini h\u0131fz itidi\u011finiz \u015feylerin dahi ahsenini \u00eer\u00e2d edin!<br \/>\nYahya bin H\u00e2lid bin Bermek<br \/>\n5 &#8211; \tZiy\u00e2-y\u0131 \u015fems mezbeleye dahi d\u00e2hil oldugu halde asl\u00e2 pis olmaz.<br \/>\nDiyojen<\/p>\n<p>[309]<br \/>\n6 &#8211; \tD\u00fcny\u00e2da sem\u00e2, arz, v\u00e2diler ve ormanlar bakmakla doyulur ve gezip y\u00fcr\u00fcmekle bitip t\u00fckenir \u015feyler olmad\u0131g\u0131 gibi ins\u00e2n\u00ee de hi\u00e7bir vakt usand\u0131rmad\u0131klar\u0131ndan, nev\u2018-i be\u015ferin ni\u2018am-\u0131 hak\u00eekiyeleridir.<br \/>\nBuffon<br \/>\n7 &#8211; \tDir\u00e2yet  ve zek\u00e2vet sabr u ictihaddan ib\u00e2retdir.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n8 &#8211; \tMevt, hay\u00e2t misill\u00fc tab\u00ee\u2018i bir \u015fey olarak bizim tasv\u00eer\u00e2t u evh\u00e2m\u0131m\u0131z gibi m\u00fcdhi\u015f de\u011fildir. O bir hay\u00e2ldir ki devrinden nig\u00e2h edildi\u011fi zaman insana \u00eer\u00e2s-\u0131 deh\u015fet  \u00fc f\u00fct\u00fbr ider, lakin ana takrib olunduk\u00e7a o havf u hir\u00e2s dahi bin-nesebe kesb-i ehveniyet \u00fc zev\u00e2l eyler.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n9 &#8211; \tBir milletin kuvve-i n\u00e2t\u0131kas\u0131 edebiyat ise tims\u00e2l-i edebin n\u00e2t\u0131ka-i zi-hay\u00e2t\u0131 da tiyatrodur.<br \/>\n10 &#8211; \tTiyatro \u2018a\u015fka benzer, insan\u0131 haz\u00een haz\u00een aglad\u0131r. Fakat verdi\u011fi \u015fiddetli tesirlerde de bir lezzet bulunur.<br \/>\n11 &#8211;\tTiyatro eglencedir. Fakat eglencelerin en faydal\u0131s\u0131d\u0131r.<br \/>\n12 &#8211;\tH\u00e2k ol ki H\u00fcd\u00e2 mertebeni eyleye \u2018\u00e2l\u00ee<br \/>\nT\u00e2c-\u0131 ser-i \u2018\u00e2lemdir o kim  h\u00e2k-i kademdir!<br \/>\nR\u00fbh\u00ee-i Bagd\u00e2d\u00ee<\/p>\n<p>[310]<br \/>\n13 &#8211; \tEl virse saf\u00e2 f\u0131rsat\u0131 fevt eyleme bir dem!<br \/>\nD\u00fcny\u00e2 ana degmez ki cef\u00e2s\u0131n \u00e7eke \u00e2dem<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n14 &#8211; \t\u2018\u00c2rif isen ey t\u00e2lib-i Hak sen seni anla<br \/>\nGenc\u00eene-i mahf\u00eeye muhaldir dil-i v\u00eer\u00e2n<br \/>\nS\u00e2m\u00ee<br \/>\n15 &#8211; \tBin ders-i mu\u2018\u00e2rif okunur her varak\u0131nda<br \/>\nY\u00e2 Rab ne g\u00fczel mekteb olur mekteb-i \u2018\u00e2lem<br \/>\n16 &#8211;\tHer kim ki arar b\u00fby-\u0131 vef\u00e2 tab\u2018-\u0131 be\u015ferde<br \/>\nBenzer ana kim devlet umar zann-\u0131 h\u00fcm\u00e2dan<br \/>\n17 &#8211;\tBed-baht olan\u0131n b\u00e2g\u0131na bir katresi d\u00fc\u015fmez<br \/>\nB\u00e2r\u00e2n yerine d\u00fcrr \u00fc g\u00fcher yagsa sem\u00e2dan<br \/>\n18 &#8211;\tErb\u00e2b-\u0131 kem\u00e2li \u00e7ekemez n\u00e2k\u0131s olanlar<br \/>\nRenc\u00eede olur d\u00eede-i huff\u00e2\u015f ziy\u00e2dan<br \/>\n19 &#8211;\t\u0130dr\u00e2k-i me\u2018\u00e2l\u00ee bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u2018akla gerekmez<br \/>\nZ\u00eeb\u00e2 bu ter\u00e2z\u00fb o kadar s\u0131kleti \u00e7ekmez<br \/>\n20 &#8211; \tBed- m\u00e2ye olan anla\u015f\u0131l\u0131r meclis-i meyde<br \/>\n\u2018\u0130\u015fret-i g\u00fcher \u00e2demi temy\u00eeze mihenkdir<br \/>\n21 &#8211;\tHer d\u00fcrl\u00fc heves tab\u2018iyyet-i gencin zaman\u0131na yak\u0131\u015f\u0131r.<br \/>\n22 &#8211;\tSenedi b\u00e2t\u0131l olur b\u00e2t\u0131l olan da\u2018v\u00e2n\u0131n!<\/p>\n<p>[311]<br \/>\n23 &#8211;\tFenn-i edeb bir ma\u2018rifetdir ki insana haslet-\u00e2m\u00fbz-\u0131 edeb oldug\u0131 i\u00e7\u00fcn edeb \u00fc ehl-i ed\u00eeb tesmiye olunmu\u015fdur.<br \/>\n24 &#8211;\tBir eserin ki s\u00e2ni\u2018i insan ola, m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr ki anda noksan olmaya?<br \/>\n25 &#8211;\tEn zeki ve en gab\u00ee bir \u00e2dem eger m\u00e2lik-i hissiy\u00e2t ise \u00e7ekdi\u011fi \u00e2l\u00e2m \u00fc \u0131st\u0131r\u00e2b\u0131n fark\u0131na var\u0131r.<br \/>\n26 &#8211; \tEn a\u2018l\u00e2 zevk tahs\u00eel-i \u2018ilm \u00fc ma\u2018rifetdir. Bu zevkin mertebe-i ifr\u00e2t\u0131 olmad\u0131g\u0131 gibi ned\u00e2meti dahi yokdur.<br \/>\n27 &#8211;\tBu d\u00fcny\u00e2da sa\u2018\u00e2det h\u00e2li te\u015fkil iden; h\u00e2l\u00e2t s\u0131hhat-\u0131 v\u00fcc\u00fbd, ref\u00e2hiyet-i h\u00e2l ve biraz \u2018a\u015fk u muhabbetdir.<br \/>\n28 &#8211; \t\u2018A\u015fk zehirli neb\u00e2t\u00e2ta benzer ki bazen m\u00fchlik ve d\u00e2im\u00e2 muh\u00e2taral\u0131 bulunur. Lakin etibb\u00e2-y\u0131 h\u00e2z\u0131ka anlar\u0131 tahl\u00eet ile insanlar\u0131n id\u00e2me-i hay\u00e2t\u0131nda isti\u2018m\u00e2l iderler. Bunun  gibi \u2018al\u00e2ka dahi mu\u2018tedil olur ise sa\u2018\u00e2detimize hizmet idebilir.<br \/>\n29 &#8211; \tTiyatro \u015fol \u00e2y\u00eeneye benzer ki erb\u00e2b-\u0131 tem\u00e2\u015f\u00e2 i\u00e7inde kendisini g\u00f6r\u00fcr.<br \/>\n30 &#8211; \t\u0130\u2018tiraz kolayd\u0131r. Lakin ibd\u00e2\u2018 g\u00fc\u00e7d\u00fcr.<br \/>\n31 &#8211; \tHaset bir seh\u00e2b-\u0131 ke\u015fifdir, ki has\u00fbda, kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunan hasm\u0131n liy\u00e2katini g\u00f6rmege h\u00e2\u2019il olur.<br \/>\n32 &#8211;\tErb\u00e2b-\u0131 zek\u00e2vet nev\u2018-i be\u015ferin en h\u00e2s k\u0131sm\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>[312]<br \/>\n33 &#8211;\tEkser\u00eey\u00e2 mahallinde istihd\u00e2m olunmayan erb\u00e2b-\u0131 zek\u00e2 \u00e7ukurda kal\u0131p da bir \u015fey hus\u00fble getirmeyen tohumlara benzer.<br \/>\n34 &#8211;\tBedbaht o sahib-i kalbdir, ki hi\u00e7bir \u015feyden rikkat gelmez, hi\u00e7bir \u015feyden m\u00fcteessir olmaz.<br \/>\n35 &#8211;\tKalbi rikkate getirdikten sonra fikri ikna etmek kolayd\u0131r.<br \/>\n36 &#8211;\tBir \u015f\u00e2ir ne iktidarda olursa olsun h\u00fcsn-i mu\u2018ameleye \u015f\u00e2y\u00e2n bir mahlukdur.<br \/>\n37 &#8211;\tBir \u015fey h\u0131fz olunmaya \u015f\u00e2y\u00e2n olmad\u0131k\u00e7a yaz\u0131lmaya \u015f\u00e2y\u00e2n olamaz.<br \/>\n38 &#8211;\tYaz\u0131 yazan her bir muharrir efk\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2mmeye h\u00fcrmet etmelidir.<br \/>\n39 &#8211;\tRahat\u00e7a ve m\u00fcn\u00e2za\u2018as\u0131z ya\u015famak i\u00e7\u00fcn te\u2019l\u00eef yerine terc\u00fcme ile i\u015ftig\u00e2l etmek evl\u00e2d\u0131r.<br \/>\n40 &#8211;\t\u015eu\u2018ar\u00e2 tenh\u00e2 v\u00fc s\u00fck\u00fbn-\u00e2ver mahalleri arar ve \u015f\u00fbri\u015f \u00fc \u015fem\u00e2tat ile m\u00e2l\u00ee olan mahallerden ka\u00e7ar.<br \/>\n41 &#8211;\tLat\u00eef olan \u015fey h\u00e2t\u0131rda h\u0131fz olunur.<br \/>\n42 &#8211;\tEdebiyat\u0131n tekrar tevell\u00fcd \u00fc zuh\u00fbrundan beri heves-i takr\u00eer bir \u015fehvet-i nefs\u00e2niye h\u00fckm\u00fcne girmi\u015ftir.<br \/>\n43 &#8211;\tEdebiyat\u0131 h\u00fcrmete \u015f\u00e2y\u00e2n etmek i\u00e7\u00fcn yaz\u0131lan \u015feylerde<\/p>\n<p>[313] yaln\u0131z eser-i zek\u00e2vet de\u011fil \u00e2s\u00e2r-\u0131 h\u00fcsn-i ahlak  dahi g\u00f6stermelidir.<br \/>\n44 &#8211;\tTemenn\u00e2-y\u0131 hay\u00e2t itme sen ey c\u00e2n<br \/>\nHay\u00e2t anla hak\u00eekatde mem\u00e2t\u0131<br \/>\nSinan Pa\u015fa<br \/>\n45 &#8211;\t\u2018\u00c2\u015f\u0131klar\u0131 dilleri alt\u0131nda s\u00f6zler vard\u0131r, ki leb ana mahrem olmaz.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n46 &#8211;\tH\u00fcsn \u00fc hay\u00e2le m\u00fcstenid v\u00fc zevke r\u00e2ci\u2018 olan kaz\u00e2y\u00e2-y\u0131 \u015fi\u2018riyyye hak\u00eekat-i fikriyece o kadar \u015fiddetli muh\u00e2kem\u00e2ta m\u00fctehammil de\u011fildir.<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<br \/>\n47 &#8211;\tTebess\u00fcm\u00fcn cilve-g\u00e2h\u0131 olan dudaklar hissiyat\u0131n mir\u2019\u00e2t-\u0131 in\u2018ik\u00e2s\u0131d\u0131r.<br \/>\n48 &#8211;\tSevdi\u011finin kusurlar\u0131n\u0131 sevmeyen hak\u00eek\u00ee \u2018\u00e2\u015f\u0131k de\u011fildir.<br \/>\n49 &#8211;\t Muhabbet her \u015feye galebe ider.<br \/>\nVirjil<br \/>\n50 &#8211;\tG\u00fczellik devam\u0131 az olan g\u00fczel kokulara benzer, ki insan\u0131n burnu al\u0131\u015f\u0131nca hissedilmez.<br \/>\nMadam D\u00f6 Lamber<\/p>\n<p>[314]<br \/>\n51 &#8211;\tBir kad\u0131n\u0131n en k\u0131ymetli serveti zevcinin muhabbetidir.<br \/>\n\u0130stube<br \/>\n52 &#8211;\tSevd\u00e2ya d\u00fb\u00e7\u00e2r olanlar\u0131n r\u00fbh\u0131 g\u00f6zlerinin i\u00e7inde raks ider.<br \/>\nOfapiyus \t 53 &#8211;\tMuhabbet bize her \u015feyi \u00f6\u011fretir.<br \/>\nPlutark<br \/>\n54 &#8211;\tMuhabbet pe\u015fin para dimektir. Elinde muhabbet bulunan bir fakir bir bankerden daha zengindir.<br \/>\n55 &#8211;\tSevmek, ma\u2018\u015f\u00fbk\u0131n\u0131n fikr \u00fc zihnini almak, onun gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek, onun g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6rmek, kalbi ile hissetmek, el-h\u00e2s\u0131l tebd\u00eel-i tabi\u2018at iderek onun gibi olmak demektir.<br \/>\nBarney<br \/>\n56 &#8211;\t Baz\u0131 b\u00f6cekler g\u00fcllerin en g\u00fczel goncalar\u0131na \u2018\u00e2r\u0131z olmaklar\u0131 gibi muhabbetde en saf \u00fc \u2018\u00e2l\u00ee olan ruhlarda b\u00ee-tevett\u00fct ider.<br \/>\n\u015eekspir<br \/>\n57 &#8211;\tSevdiginizin hay\u00e2li bizim g\u00f6lgemiz gibidir. Nereye gitsek bizi ta\u2018k\u00eeb ider.<br \/>\nSen Prosper<\/p>\n<p>[315]<br \/>\n58 &#8211;\tBir kad\u0131n yaln\u0131z bir erke\u011fi mes\u2018ud itmege bor\u00e7ludur.<br \/>\nBernard D\u00f6 Sen Piyer<br \/>\n59 &#8211;\tMuhabbet bir d\u00fc\u015fmand\u0131r ve canl\u0131 olan mahlukat\u0131n k\u00e2fesi de onun kurban\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u015eopenhaur<br \/>\n60 &#8211;\tKad\u0131n k\u00fcrre-i \u2018arz \u00fczerinde bulunan en g\u00fczel bir ku\u015fdur.<br \/>\nAlfered D\u00f6 Musse<br \/>\n61 &#8211;\tKad\u0131nlar d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel n\u0131sf\u0131d\u0131r.<br \/>\nJan Jak Russo<br \/>\n62 &#8211;\tMuahbbet kad\u0131nlar\u0131n kalbinde teganni iden bir ku\u015fdur.<br \/>\nAlfons Karr<br \/>\n63 &#8211;\tMuhabbet bir anda zihni, v\u00fccud\u0131 istil\u00e2 eylediginden infi\u2018\u00e2l\u00e2t-\u0131 kalbiyenin en \u015fiddetlisidir.<br \/>\nVolter<br \/>\n64 &#8211;\t Bir kad\u0131n her \u015feyi \u2018avf ider, yaln\u0131z kendisini istemeyeni \u2018afv itmez.<br \/>\nJan Jak Russo<br \/>\n65 &#8211;\tBeraber aglamak kadar iki kalbi yek-di\u011ferine rabt iden bir ves\u00eele tasavvur olunamaz.<br \/>\nJan Jak Russo<\/p>\n<p>[316]<br \/>\n66 &#8211;\tHissiy\u00e2t bir \u00e7i\u00e7ekdir. Muhabbet de onun bal\u0131d\u0131r.<br \/>\nViktor Hugo<br \/>\n67 &#8211;\tBir erkek nazar\u0131yla taleb ider, bir kad\u0131n da nazar\u0131yla tesl\u00eem olur.<br \/>\nKorney<br \/>\n68 &#8211;\tMuhabbet kimseye merhamet itmeyen bir z\u00e2limdir.<br \/>\n\u015ein\u00e2si<br \/>\n69 &#8211;\tVarl\u0131\u011f\u0131m H\u00e2l\u0131k\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na \u015fahiddir.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n70 &#8211;\t\u2018Akl u hikmet s\u0131fat-\u0131 b\u00e2hire-i Mevl\u00e2d\u0131r. \t \t\t\t\t\t\t\tKez\u00e2<br \/>\n71 &#8211;\t\u015eem\u2018i itf\u00e2 kolay amma ki ne g\u00fc\u00e7d\u00fcr i\u015f\u2018\u00e2l.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n72 &#8211;\tBed-baht ana dirler ki elinde c\u00fchel\u00e2n\u0131n<br \/>\nKahr olmak i\u00e7\u00fcn kesb-i kem\u00e2l \u00fc h\u00fcner eyler<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n73 &#8211;\tM\u00e2h\u00eeyeti isb\u00e2t iden \u00e2s\u00e2r-\u0131 \u2018ameldir<br \/>\nMikd\u00e2r\u0131na nisbetle ki\u015fi hayr \u00fc \u015fer eyler<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n74 &#8211;\tMukteza-y\u0131 devr-i zaman ile mem\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2lem<br \/>\nKez\u00e2<\/p>\n<p>[317]<br \/>\n75 &#8211;\tBir buluddur bu sev\u00e2d-\u0131 imk\u00e2n<br \/>\nKim ge\u00e7er g\u00f6lgesidir sanki zam\u00e2n<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n76 &#8211;\tHer \u015fey ibtil\u00e2-y\u0131 muhabbetle v\u00fcc\u00fbda gelir.<br \/>\nSoli Prodom<br \/>\n77 &#8211;\tZahm-\u0131 cef\u00e2y\u0131 hep zu\u2018af\u00e2d\u0131r iden kabul.<br \/>\nAnkara V\u00e2lisi Memd\u00fbh Bey<br \/>\n78 &#8211;\tMuzaffet vakt-i f\u0131rsatda \u2018ad\u00fbdan intik\u00e2m almaz.<br \/>\nKoca R\u00e2g\u0131b Pa\u015fa<br \/>\n79 &#8211;\tOlur \u2018adl ile h\u00e2s\u0131l iktid\u00e2r-\u0131 servet-i millet.<br \/>\nAnkara V\u00e2lisi Memd\u00fbh Bey<br \/>\n80 &#8211;\t\u0130stik\u00e2met b\u00fcy\u00fck faz\u00eeletdir!<br \/>\nTepedelenli-z\u00e2de K\u00e2mil Bey<br \/>\n81 &#8211;\t\u00c2demin hayv\u00e2niyeti yemekle, ins\u00e2niyeti okumakla k\u00e2\u2019imdir.<br \/>\n82 &#8211;\tBir cemiyyetin refah \u00fc sa\u2018\u00e2detini temin i\u00e7\u00fcn, her ne laz\u0131m ise hepsi ma\u2018\u00e2rifden tevell\u00fcd ider.<br \/>\n\u015eemseddin S\u00e2m\u00ee Bey<br \/>\n83 &#8211;\tM\u00fct\u00e2la\u2018a tab\u2018a gelen kel\u00e2l \u00fc mel\u00e2lin en m\u00fcesser dev\u00e2s\u0131d\u0131r.<br \/>\nMonteskiyo<br \/>\n84 &#8211;\tD\u00fcny\u00e2da \u015feref-i ins\u00e2niyet feyz-i ma\u2018rifetden \u2018ib\u00e2retdir.<\/p>\n<p>[318]<br \/>\n85 &#8211;\t\tSez\u00e2d\u0131r \u00e2dem i\u00e7\u00fcn (m\u00e2nev\u00ee) bir istikb\u00e2l<br \/>\nKi h\u00ee\u00e7 g\u00f6rmedigi bir cem\u00e2le \u2018\u00e2\u015f\u0131kd\u0131r<br \/>\n86 &#8211;\t\tAz \u00e7ok hay\u00e2lden gelir ins\u00e2na tesliyet<br \/>\nHep igbir\u00e2rd\u0131r y\u00fczi g\u00fclmez hak\u00eekatin<br \/>\n87 &#8211;\tGayretle t\u0131rmanup \u00e7\u0131kar \u00e2dem s\u00fck\u00fbt i\u00e7\u00fcn<br \/>\nHayret \u00e7\u0131kar \u00f6b\u00fcr yan\u0131 d\u00eev\u00e2r-\u0131 hayretin!<br \/>\n88 &#8211;\t\u015e\u00e2\u2018ir odur ki \u00e7e\u015fmini bir h\u00fcsn-i muhtecib<br \/>\nK\u0131lmaz ber\u00ee tecell\u00ee-i vicd\u00e2n-nev\u00e2zdan!<br \/>\n89 &#8211;\t\u015e\u00e2\u2018ir odur ki sem\u2018ine sesler gelir m\u00fcd\u00e2m<br \/>\nBir perde-d\u00e2r-\u0131 mutribe-i cilve-s\u00e2zdan<br \/>\n90 &#8211;\t \tHeng\u00e2m-\u0131 sab\u00e2vetin saf\u00e2s\u0131<br \/>\nBir fasl-\u0131 bah\u00e2r \u015fevke benzer!<br \/>\nKim fasl-\u0131 \u015feb\u00e2b-\u0131 retk-\u00e2ver<br \/>\nTa\u2018k\u00eeb iderek gelir cef\u00e2s\u0131!<br \/>\n\u2018Abd\u00fclkerim S\u00e2bit<br \/>\n91 &#8211;\tVatana \u2018a\u015fk u muhabbet eser-i \u00eem\u00e2nd\u0131r.<br \/>\n\u2018Ali \u2018Ulv\u00ee<br \/>\n92 &#8211;\t\u00c7ocu\u011f\u0131 sevmeyen \u00e7ocukluk ider.<\/p>\n<p>[319]<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n93 &#8211;\tNe kab\u00e2hat ne de bir c\u00fcnha cin\u00e2yet i\u015fler<br \/>\nH\u00fckm-i vicd\u00e2ne muv\u00e2f\u0131k hareket itse ki\u015fi<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n94 &#8211;\tZerrede \u00e7e\u015fm-i hak\u00eeka cih\u00e2nlar seyr ider<br \/>\nKibriy\u00e2-y\u0131 s\u00e2ni\u2018ye zerr\u00e2t burh\u00e2nd\u0131r b\u00fct\u00fcn<br \/>\nH\u00fcseyin H\u00e2\u015fim<br \/>\n95 &#8211;\t\u2018Ulviyet-i hak\u00eekiyeden b\u00ee-nas\u00eeb oldu\u011fu halde yaln\u0131z lafzen \u2018ulviyeti ma\u2018\u015fer s\u00f6zler balon gibidir: Hev\u00e2-y\u0131 i\u015ftih\u00e2ra bir aral\u0131k i\u2018til\u00e2-n\u00fcm\u00e2 olsa bile bir aral\u0131k ber-zem\u00een-i mech\u00fbliyet d\u00fc\u015fer kal\u0131r!<br \/>\nRecai-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<br \/>\n96 &#8211;\tHak\u00eekat-i hissiyeden mahr\u00fbm iken ate\u015fden, k\u0131v\u0131lc\u0131mdan bahs iden manzumeler \u015febt\u00e2be benzer: Z\u00fcl\u00e2m-\u0131 evham i\u00e7inde f\u00fcr\u00fbz\u00e2n g\u00f6r\u00fcnse bile bir kalb \u00fczerinde bir eser-i ihtir\u00e2k zuh\u00fbra getirmeksizin kendi kendilerine s\u00f6ner mahv olur!<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n97 &#8211;\tBir \u015f\u00e2\u2018ir, \u015fi\u2018rini ahl\u00e2k dersi virmek i\u00e7\u00fcn s\u00f6ylemez.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n98 &#8211;\t\tErb\u00e2b-\u0131 hased mu\u2018ammer olmaz,<br \/>\nZ\u00eer\u00e2 ki o zehirden e\u015feddir!<br \/>\n\u2018Ali Ferruh<\/p>\n<p>[320]<br \/>\n99 &#8211;\tKel\u00e2m-\u0131 m\u00fcd\u00e2vele-i tasavvur hizmetine kudretden m\u00fc\u2019kil bir cism-i lat\u00eefdir, ki beylerce seneler ge\u00e7se tar\u00e2vet-i ne-civ\u00e2n\u00eesine zev\u00e2l iri\u015fmez.<br \/>\n100 &#8211;\t Be\u015ferde d\u00e2\u2019im olan kelamd\u0131r. Cem\u00e2l-i m\u00fctehavvil olur.<br \/>\n101 &#8211;\tEserde k\u00e2\u2019im olan mak\u00e2ldir. Me\u2019al m\u00fcntakil olur.<br \/>\n102 &#8211;\t\u015ei\u2018rin zam\u00e2n ile mek\u00e2n ile bir b\u00fcy\u00fck m\u00fcn\u00e2sebeti vard\u0131r.<br \/>\nS\u00e2mi Pa\u015fa-z\u00e2de Sez\u00e2y\u00ee<br \/>\n103 &#8211;\tBir m\u00fc\u2019ellif iktid\u00e2r\u0131n\u0131n fevkine \u00e7\u0131kmak ve kendisini daha \u2018\u00e2l\u00ee bir m\u00e2hiyetde g\u00f6stermek istey\u00fcp de tabi\u2018at\u0131n\u0131 zorlad\u0131k\u00e7a yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fey d\u00e2\u2019im\u00e2 tabi\u2018\u00eelik meziyetinden mahr\u00fbm kal\u0131r.<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<br \/>\n104 &#8211;\t\tHerkes bir \u00fcm\u00eede hizmet eyler<br \/>\n\u00dcmm\u00eed iledir cih\u00e2nda her h\u00e2l<br \/>\nMerh\u00fbm Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<br \/>\n105 &#8211;\tHep g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi yazmakda ne terakk\u00ee olabilir, biraz da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi yazmal\u0131y\u0131z.<br \/>\n106 &#8211;\tEn sah\u00eeh ikb\u00e2l-i r\u00fbhun g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc iki g\u00fczel g\u00f6z, en b\u00fcy\u00fck servet-i kalbin hissini g\u00f6steren g\u00fcl renginde dudaklardan \u2018aks iden tebess\u00fcmd\u00fcr.<br \/>\nS\u00e2m\u00ee Pa\u015fa-z\u00e2de Sez\u00e2yi<\/p>\n<p>[321]<br \/>\n107 &#8211;\t\u0130nsan hi\u00e7bir kimseye ve hus\u00fbsiyle cen\u00e2b-\u0131 Hakk ile v\u00e2lidelere yal\u00e2n s\u00f6ylememelidir.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n108 &#8211;\tBu g\u00fczerg\u00e2h-\u0131 fen\u00e2da ebed\u00ee olmaga l\u00e2y\u0131k ne kadar \u00e2n \u00fc s\u00e2niyeler vard\u0131r.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n109 &#8211;\tG\u00fczel olan bir genc k\u0131z\u0131n \u2018ismet \u00fc muhabbetle bir kalbe temell\u00fck itmek, niy\u00e2z-\u0131 muhabbet, tasv\u00eer-i \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne gibi kendisini \u00e7i\u00e7ekler i\u00e7inde g\u00f6sterecek hay\u00e2l\u00e2t-\u0131 \u015feb\u00e2neye serm\u00e2ye-i ne\u015f\u00e2t olmak hilkat taraf\u0131ndan ihs\u00e2n olunmu\u015f en b\u00fcy\u00fck imtiy\u00e2z\u0131, en tab\u00ee\u2018i hakk\u0131d\u0131r.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n110 &#8211;\tG\u00f6n\u00fcl muhabbete kar\u015f\u0131 d\u00e2\u2019im\u00e2 \u00e7ocukdur.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n111 &#8211;\tAhl\u00e2k fenne mukaddemdir, fennin bulunmad\u0131\u011f\u0131 yerde sa\u2018\u00e2det mevc\u00fbd olabilir, fakat hiss-i ahl\u00e2k mevc\u00fbd olmayan yerde mes\u2018\u00fbdiyet bulunmaz.<br \/>\nFazl\u0131 Nec\u00eeb<br \/>\n112 &#8211;\tHer kavmin h\u00fckem\u00e2s\u0131 derece-i terakk\u00ee ve \u2018ul\u00fbm u f\u00fcn\u00fbnda vukuflar\u0131 nisbetinde bulunmak  tab\u00ee\u2018idir.<br \/>\nKez\u00e2<\/p>\n<p>[322]<br \/>\n113 &#8211;\t\u015e\u00e2\u2018ir fikir i\u2018m\u00e2l ider.<br \/>\nViktor Hugo<br \/>\n114 &#8211;\t\u015e\u00eer-h\u00e2rlar be\u015fi\u011fini, \u00e7ocuklar e\u011flendi\u011fi yeri, gen\u00e7ler ma\u2018\u00ee\u015fiyet-g\u00e2h\u0131n\u0131, ihtiyarlar g\u00fb\u015fe-i fer\u00e2gat\u0131n\u0131, evlad v\u00e2lidesi ve \u2018\u00e2ilesini ne denl\u00fc hissiy\u00e2t ile severse insan da vatan\u0131n\u0131 o denl\u00fc hissy\u00e2t ile sever.<br \/>\n115 &#8211;\t&#8230; Her dinde  ve her milletde, her terbiye ve her medeniyetde, hubb-\u0131 vatan en b\u00fcy\u00fck faziletlerden, en mukaddes vazifelerdendir.<br \/>\n116 &#8211;\tParay\u0131 harc \u00fc sarfda hasislik derecesine vard\u0131rmayarak tasarrufa ri\u2018\u00e2yet itmek re\u2019s-i \u2018ak\u0131ld\u0131r.<br \/>\nEflatun<br \/>\n117 &#8211;\tTah\u00e2ret \u00fc nez\u00e2fete dikkat itmek kad\u0131nlara birinci derecede laz\u0131m olan \u015feylerdendir.<br \/>\nMehmed Sa\u2018\u00eed Efendi<br \/>\n118 &#8211;\t&#8230; Bahtiyarlar i\u00e7\u00fcn bir \u015fafak bed-bahtlar i\u00e7\u00fcn bir yang\u0131nd\u0131r.<br \/>\n119 &#8211;\tK\u00f6rler bile kendilerini g\u00f6r\u00fcr, vicd\u00e2n\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr, Allah\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr.<br \/>\n120 &#8211;\tHi\u00e7bir milletin edebiyat\u0131 tamam\u0131yla hissiy\u00e2t kab\u00eelinden olamaz.<br \/>\nMerhum Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<\/p>\n<p>[323]<br \/>\n121 &#8211;\tBir bah\u00eere-i let\u00e2fet-nis\u00e2r\u0131 tem\u00e2\u015f\u00e2 itmek kadar lat\u00eef v\u00fc dil-g\u00fc\u015f\u00e2 bir tem\u00e2\u015f\u00e2 tasavvur olunamaz.<br \/>\nRasin<br \/>\n122 &#8211;\tKehv\u00e2reden makbere do\u011fr\u0131 bir \u015feh-r\u00e2h vard\u0131r.<br \/>\nViktor Hugo<br \/>\n123 &#8211;\tEbediyyet bir s\u0131rr-\u0131 \u0130l\u00e2hi ile me\u015fh\u00fbndur.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n124 &#8211;\t\u00c7ocuk i\u00e7\u00fcn b\u00fcy\u00fcmek h\u00e2lden h\u00e2le ink\u0131l\u00e2b dimekdir.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n125 &#8211;\tBu d\u00e2r-\u0131 fen\u00e2n\u0131n g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131ndan \u2018ud\u00fbl iderek sahr\u00e2lar\u0131n s\u00e2yesi alt\u0131nda hatve-end\u00e2z-\u0131 istir\u00e2hat olan \u00e2dem ne kadar mes\u2018uddur.<br \/>\nLamartin<br \/>\n126 &#8211;\t\u0130stikb\u00e2l ile h\u00e2l gayr-i m\u00fckemmel iki heykel-i z\u00eenet-i i\u015ftim\u00e2ldir. Biri sin\u00een-i s\u00e2life ink\u0131y\u00e2z\u0131n\u0131n par\u00e7alar\u0131ndan m\u00fcstahrec, digeri ise, istikb\u00e2ldeki istikm\u00e2l\u00e2tdan mahrumdur.<br \/>\n\u015eatobiryan<br \/>\n127 &#8211;\tFikir r\u00fbhun en rak\u00eek, ve en canl\u0131 k\u0131sm\u0131d\u0131r, ki v\u00fcc\u00fbd ile beraber ihtiyarlayup \u2018at\u00e2let-n\u00fcm\u00e2 olur.<br \/>\n\u0642\u0644\u0647 \u0634\u064a\u0647<\/p>\n<p>[324]<br \/>\n128 &#8211;\tBir lem\u2018a-y\u0131 \u0130lahiye olan hak\u00eekat bu d\u00e2r-\u0131 fen\u00e2da ins\u00e2nlar\u0131n taharr\u00eey\u00e2t ve tekayy\u00fcd\u00e2t\u0131na l\u00e2y\u0131kd\u0131r.<br \/>\n\u0645\u0627\u0633\u064a\u0648\u0646<br \/>\n129 &#8211;\tVicd\u00e2n h\u00e2lsi \u00fc s\u00e2d\u0131k hak\u00eekatden iktis\u00e2b-fer\u00e2d\u0131r.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n130 &#8211;\t\u0130nsanlar sabah vakti a\u00e7\u0131lan ak\u015fam vakti solup p\u00e2y-m\u00e2l-i hak\u00e2ret olan \u00e7i\u00e7ekler gibi d\u00fb-\u00e7\u00e2r-\u0131 zev\u00e2ldirler.<br \/>\nFenelon<br \/>\n131 &#8211;\t\u0130nsan iktis\u00e2b-\u0131 faz\u00eelet iderse o faz\u00eeletin pek lat\u00eef, m\u00fckemmel oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr.<br \/>\nJan Jak Russo<br \/>\n132 &#8211;\tUlular\u0131n bulundu\u011fu mahal iki defa g\u00f6r\u00fclmez.<br \/>\nRasin<br \/>\n133 &#8211;\tBir \u015f\u00e2\u2018ir i\u00e7\u00fcn her zaman g\u00f6nl\u00fcnde bir muhabbet bulunmak laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nMenemenli-z\u00e2de Mehmed T\u00e2hir<br \/>\n134 &#8211;\tBed-bahtd\u0131r o \u015f\u00e2\u2018ir ki g\u00f6nl\u00fcnde melek \u00e7ehreli bir dil-r\u00fcb\u00e2n\u0131n muhabbetini hiss itmez.<br \/>\nKez\u00e2<\/p>\n<p>[325]<br \/>\n136 &#8211;\tSevd\u00e2 zulmetde incil\u00e2 bulur, tenh\u00e2l\u0131kda galey\u00e2n ider. \t\t\t\t\t\t     Kez\u00e2<br \/>\n137 &#8211;\tMuhabbet sem\u00e2-y\u0131 \u2018ulviyetin seheridir.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n138 &#8211;\tSeher zaman\u0131 mukaddesdir.<br \/>\nKez\u00e2<br \/>\n139 &#8211;\tKad\u0131nlar \u015f\u00eer\u00e2ze-i cem\u2018iyyetdirler.<br \/>\nKez\u00e2<\/p>\n<p>[326]<\/p>\n<p>Yedinci K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>E\u015f\u2018\u00e2r\u0131m\u0131zdan Bir Nebze<\/p>\n<p>[327]<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131m\u0131zdan Bir Nebze<br \/>\nTahass\u00fcr<br \/>\n\u2018Acab\u00e2 \u015fimdi kimi \u015f\u00e2d eyler;<br \/>\nKime eglenceler \u00eec\u00e2d eyler?<br \/>\nNe yalanlar d\u00fczer \u00eer\u00e2d eyler;<br \/>\nBeni nefretle mi \u00e2h! Y\u00e2d eyler,<br \/>\nBana ragmen kime imd\u00e2d eyler?<br \/>\nBu tahayy\u00fcl beni berb\u00e2d eyler.<\/p>\n<p>Kime s\u00e2k\u00eelik ider, \u015fimdi \u2018aceb<\/p>\n<p>[328]<br \/>\nO g\u00fczel z\u00e2lim \u00fc mekk\u00e2re bu \u015feb?<br \/>\nS\u00eene v\u00fc s\u00e2\u2018idi a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r hep<br \/>\nKimedir bunca sa\u2018\u00e2det, y\u00e2 Rab!<br \/>\nBana ragmen kime imd\u00e2d eyler?<br \/>\nBu tahayy\u00fcl beni berb\u00e2d eyler.<\/p>\n<p>Tak\u0131nup \u015fimdi tak\u0131\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r;<br \/>\nS\u00fcs\u00fcn\u00fc  ho\u015fca yak\u0131\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r;<br \/>\n\u2018\u0130\u015fveye girye kar\u0131\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r;<br \/>\nBir iki mey de \u00e7ak\u0131\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r;<br \/>\nBana ragmen kime imd\u00e2d eyler?<br \/>\nBu tahayy\u00fcl beni berb\u00e2d eyler.<\/p>\n<p>\u00c7\u00f6zerek \u015fimdi o z\u00fclf-i zerini,<br \/>\n\u00d6rterek n\u00eemce g\u00fcl ruhlar\u0131n\u0131;<br \/>\nHangi z\u00e2nuya komu\u015fdur serini,<br \/>\nHangi el silmede m\u00fc\u015fk\u00een terini;<br \/>\nBana ragmen kime imd\u00e2d eyler?<br \/>\nBu tahayy\u00fcl beni berb\u00e2d eyler.<\/p>\n<p>[329]<\/p>\n<p>\u015eimdi yatm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r, eyv\u00e2h, \u2018acab\u00e2!<br \/>\n\u0130diyor m\u0131 yine bin istign\u00e2!<br \/>\nKime mahremdir o k\u0131ymetli bel\u00e2!<br \/>\nKimedir \u00e2h o bin va\u2018d-i vef\u00e2!<br \/>\nBana ragmen kime imd\u00e2d eyler?<br \/>\nBu tahayy\u00fcl beni berb\u00e2d eyler.<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa-z\u00e2de\tS. Vehb\u00ee<\/p>\n<p>K\u0131t\u2018a<br \/>\nFikr \u00fc h\u00fcly\u00e2s\u0131 b\u00fct\u00fcn serde gezer;<br \/>\nKendisi \u015fimdi \u2018aceb nerde gezer!<br \/>\nGer\u00e7i dil bezm-i saf\u00e2s\u0131ndan d\u00fbr;<br \/>\nFikr-i meft\u00fbnum o yerlerde gezer.<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa-z\u00e2de\tS. Vehb\u00ee<br \/>\n\u015eark\u0131<br \/>\n\u2018\u00c2lem bu demde def\u2018-i gam eyler zam\u00e2n\u0131d\u0131r<br \/>\nZ\u00fclf \u00fc ruhunca s\u00fcnb\u00fcl \u00fc g\u00fcller zam\u00e2n\u0131d\u0131r<\/p>\n<p>[330]<br \/>\nD\u00eev\u00e2ne \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u0131n seni bekler zam\u00e2n\u0131d\u0131r<br \/>\nZ\u00fclf \u00fc ruhunca s\u00fcnb\u00fcl \u00fc g\u00fcller zam\u00e2n\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sar ol sevimli ruhlar\u0131n\u0131 ince bir t\u00fcle:<br \/>\nBenzet o r\u00fby-\u0131 \u00e2lini der-c\u00e2m olan g\u00fcle;<br \/>\nGel b\u00e2ga vir nih\u00e2yeti c\u00e2n\u0131m teg\u00e2f\u00fcle;<br \/>\nZ\u00fclf \u00fc ruhunca s\u00fcnb\u00fcl \u00fc g\u00fcller zam\u00e2n\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ok dalma h\u00e2b-\u0131 n\u00e2z\u0131na erkencecik uyan;<br \/>\nN\u00e2z u ed\u00e2 v\u00fc \u2018i\u015fveni tak bir giyin ku\u015fan!<br \/>\nC\u00e2n\u0131m \u015fu b\u00e2g-\u0131 vuslata gel ki am\u00e2n, am\u00e2n!<br \/>\nZ\u00fclf \u00fc ruhunca s\u00fcnb\u00fcl \u00fc g\u00fcller zam\u00e2n\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Biz de seninle gitmi\u015f idik y\u00e2 ge\u00e7en sene;<br \/>\nHerkes gider bu demde tem\u00e2\u015f\u00e2-y\u0131 g\u00fcl\u015fene;<br \/>\nGel sen de vir let\u00e2feti ol semt-i r\u00fb\u015fene;<br \/>\nZ\u00fclf \u00fc ruhunca s\u00fcnb\u00fcl \u00fc g\u00fcller zam\u00e2n\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcller a\u00e7\u0131ld\u0131 sen de a\u00e7\u0131l gel biraz gezin;<br \/>\nSensiz behi\u015ft zevk \u00fc saf\u00e2 mahbes-i haz\u00een?<\/p>\n<p>[331]<br \/>\nG\u00f6zler bu \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u0131n seni her cum\u2018a ba\u2018d-ez\u00een<br \/>\nZ\u00fclf \u00fc ruhunca s\u00fcnb\u00fcl \u00fc g\u00fcller zam\u00e2n\u0131d\u0131r.<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa-z\u00e2de S. Vehb\u00ee<\/p>\n<p>Bilmem ne var ol r\u00fctbe g\u00fczel, ol kadar ince<br \/>\n\u2018\u00c2lemde o nahl-i emelin ince belince!<br \/>\nBir ben miyim ol Leyli-i p\u00fcr-\u2018i\u015fveye Mecn\u00fbn?<br \/>\nMecn\u00fbn m\u0131 arars\u0131n ana sen z\u00fclfi telince!<br \/>\nGer\u00e7i severim, h\u00e2n\u0131meli ho\u015fca \u00e7i\u00e7ekdir;<br \/>\nL\u00e2kin olamaz dogrus\u0131 ol y\u00e2rin elince.<br \/>\nD\u00fcny\u00e2 g\u00fczeli olsa da beyh\u00fbdedir; ancak,<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k bulamaz kimseyi kendi g\u00fczelince.<br \/>\nMeft\u00fbnun\u0131 g\u00f6rd\u00fckde g\u00fczel \u00e7ehresi indi!<br \/>\nDa\u2018vet mi mur\u00e2d\u0131 \u2018acab\u00e2 kendi dilince!<br \/>\nFirkatde beni s\u00f6zde tan\u0131r, hem de severken:<br \/>\nBaht\u0131m gibi b\u00ee-g\u00e2ne \u00e7\u0131kar vasla gelince<br \/>\n\u2018\u00d6mrin ge\u00e7irir puster \u00fc b\u00e2l\u00een-i elemde:<br \/>\nSarmazsa an\u0131 bir daha Vehb\u00ee emelince.<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa-z\u00e2de S\u00fcleyman Vehb\u00ee<\/p>\n<p>[332]<\/p>\n<p>Mendil<br \/>\n\u00c2y\u00e2 ne pek zar\u00eefsin ey destm\u00e2l-i y\u00e2r!<br \/>\nG\u00fby\u00e2 ki levh-i tab\u2018-\u0131 dil\u00e2\u015f\u00fbb-\u0131 \u015f\u00eeve-k\u00e2r.<br \/>\nG\u00f6rd\u00fck\u00e7e sendeki bu g\u00fczel h\u00e2li, hey\u2019eti;<br \/>\nY\u00e2rin gel\u00fcr hay\u00e2le h\u00fcsn\u00fc v\u00fc let\u00e2feti.<br \/>\nBilmem nedir bu mertebe ho\u015f-b\u00fb iden seni?<br \/>\nBoyun pek and\u0131r\u0131r bana ol y\u00e2semen teni.<br \/>\nSeyrinle dolmaz old\u0131 bu \u00e7e\u015fm\u00e2n-\u0131 b\u00ee-ferim.<br \/>\nGenc-i dilimde ben seni h\u0131fz itmek isterim.<br \/>\nG\u0131ptayd\u0131 eski h\u00e2line itdiklerim b\u00fct\u00fcn;<br \/>\nBen gibi sen de hayf ki mihnetdesin bug\u00fcn.<br \/>\nDest-i nig\u00e2rda ne kadar p\u00fcr-vak\u00e2r idik,<br \/>\nG\u00e2h\u00ee olurd\u0131, z\u00eeynet-\u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 y\u00e2r idik.<br \/>\nBin kat taf\u00e2hur itse idik var idi yeri<br \/>\nS\u0131k s\u0131k \u00f6perek \u2018\u00e2r\u0131z-\u0131 ra\u2018n\u00e2-y\u0131 dilberi.<br \/>\nY\u00e2rin siler idik \u00f6li h\u00fby-\u0131 cem\u00e2lini,<br \/>\nSil \u015fimdi d\u00eede-i terimin e\u015fk-i \u00e2lini.<br \/>\n\u0130tdik\u00e7e hasbih\u00e2l nemeklendi yaralar;<br \/>\nDerd \u00fc cef\u00e2s\u0131 y\u00e2d\u0131 bile kalbi yaralar.<br \/>\nVard\u0131r yeri sana da biraz eylesem sitem:<\/p>\n<p>[333]<br \/>\nE\u015fk-i rak\u00eebi silmi\u015fin eyv\u00e2h! Dembedem.<br \/>\nSaklanmal\u0131yd\u0131n, itmemeliydin muv\u00e2fakat;<br \/>\nHalf-i yem\u00een \u00fc \u2018ahdine itdin mu\u2018\u00e2venet.<br \/>\nHem-bezm-i \u2018\u0131y\u015f \u00fc sohbet idin ol nig\u00e2r ile,<br \/>\nOl b\u00ee-vef\u00e2 v\u00fc fitne-ger \u00fc h\u00eele-k\u00e2r ile.<br \/>\nSunduk\u00e7a c\u00e2m\u0131 olm\u0131\u015f idi \u2018i\u015fvesi f\u00fcz\u00fbn,<br \/>\nBir kat daha mel\u00e2hati olm\u0131\u015fd\u0131 r\u00fb-n\u00fcm\u00fbn.<br \/>\n\u2018Ahd eyler idi gayriyi sevmem diy\u00fc bana,<br \/>\nVa\u2018d-i vef\u00e2lar eyler idi durma bir yana<br \/>\nSendin iden \u015feh\u00e2deti va\u2018d-i vef\u00e2s\u0131na<br \/>\nYard\u0131m m\u0131 eyledin yine sonra cef\u00e2s\u0131na?<br \/>\nHer neyledinse kalb-i haz\u00eenim sever seni.<br \/>\nSevmez eger\u00e7i s\u00e2hib-i p\u00fcr- nahvetin beni<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa-z\u00e2de S. Vehb\u00ee<\/p>\n<p>Arzular\u0131m<br \/>\nT\u00e2li\u2018 m\u00fcs\u00e2\u2018id olmayacak m\u0131, am\u00e2n \u2018aceb!<br \/>\nOlsak o \u015f\u00eeve-k\u00e2r ile bir gice leb-be-leb:<\/p>\n<p>[334]<br \/>\nG\u00e2h eylesek m\u00fcl\u00e2tife, g\u00e2h\u00ee bil\u00e2-sebeb,<br \/>\n\u0130ndirse vech-i dilberini eylese gazab;<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f bulunsa sohbet ile hem de n\u00eem \u015feb.<\/p>\n<p>Bir biz bulunsak, ol gice, bir d\u00e2hi c\u00e2m-\u0131 Cem;<br \/>\nG\u00e2h ok\u015fasam cem\u00e2lini, g\u00e2h eylesem sitem;<br \/>\nBir n\u00e2z-\u0131 dil-fir\u00eebine bin dil fed\u00e2- disem;<br \/>\nBen sevildik\u00e7e \u2018a\u015fk\u0131m\u0131 o g\u00fclse dem-be-dem,<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f bulunsa sohbet ile hem de n\u00eem \u015feb.<\/p>\n<p>G\u00fcl y\u00fczli, sa\u00e7\u0131 s\u00fcnb\u00fcl\u00fcm\u00fcz olsa ber-\u2018ay\u00e2n,<br \/>\nBulsa nih\u00e2yeti \u015fu der\u00fbnumdaki haz\u00e2n,<br \/>\nR\u00fbyun g\u00f6r\u00fcnce kalmasa gamdan eser hem\u00e2n.<br \/>\nDilden silinse mihnet \u00fc kayd-\u0131 zam\u00e2n fil\u00e2n<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f bulunsa sohbet ile hem de n\u00eem \u015feb.<\/p>\n<p>Seyr eyledik\u00e7e r\u00fbyun\u0131  artsa mel\u00e2hati,<br \/>\n\u00c7ekdik\u00e7e c\u00e2m\u0131 olsa f\u00fcz\u00fbn-ter tar\u00e2veti;<\/p>\n<p>[335]<br \/>\nTeb\u2018\u00eed olunsa, misl-i rak\u00eeb, dil kas\u00e2veti;<br \/>\nFikr \u00fc hay\u00e2le gelmese vasl\u0131n nih\u00e2yeti,<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f bulunsa sohbet ile hem de n\u00eem \u015feb.<\/p>\n<p>G\u00e2h\u00ee  sal\u0131nsa, kendine mahs\u00fbs ed\u00e2 ile,<br \/>\nT\u00fbl-i \u015feb-i vis\u00e2lden, \u00e2h! \u0130\u015ftik\u00e2 ile;<br \/>\nG\u00e2h\u00ee otursa yan\u0131m\u0131za bin rec\u00e2 ile<br \/>\nBiz de bir \u2018\u00e2lem eylesek ol b\u00ee-vef\u00e2 ile,<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f bulunsa sohbet ile hem de n\u00eem \u015feb.<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa-z\u00e2de S. Vehb\u00ee<\/p>\n<p>Ben \u015f\u00e2\u2018irim o k\u00e2met-i mevz\u00fbn\u0131 togr\u0131s\u0131<br \/>\nSevmem desem de belki yal\u00e2n s\u00f6ylerim sana<br \/>\nNed\u00eem<br \/>\nBir g\u00fcn olursan iki g\u00f6z\u00fcm sen de \u2018a\u015fka y\u00e2r<br \/>\nBu m\u00e2cer\u00e2y\u0131 ben o zam\u00e2n s\u00f6ylerim sana<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib<\/p>\n<p>[336]<br \/>\nB\u00eeg\u00e2ne eylemi\u015f beni sabr u \u015fek\u00eebden<br \/>\nSen y\u00e2r-\u0131 b\u00ee-vef\u00e2y\u0131 iden \u00e2\u015fin\u00e2 bana<br \/>\nFas\u00eeh<br \/>\nY\u00e2re tekl\u00eefi vis\u00e2l eyleme gelse tenh\u00e2<br \/>\nYal\u0131n\u0131z geldigi \u2018u\u015f\u015f\u00e2ka yeter mihr \u00fc vef\u00e2<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\nC\u00e2n u dil kayd\u0131n\u0131 \u00e7ekmekden \u00f6z\u00fcm kurtard\u0131m<br \/>\nC\u00e2n\u0131 c\u00e2n\u00e2neye itdim dili dild\u00e2re fed\u00e2<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\n\u0130tmey\u00fcp h\u00ee\u00e7 eser \u00e2h-\u0131 seher-g\u00e2h sana<br \/>\nMeger ins\u00e2f vire hazret-i Allah sana<br \/>\nV\u00e2k\u0131f<br \/>\nG\u00f6reli z\u00fclf\u00fcni bilmem ki ne h\u00e2l old\u0131 bana<br \/>\n\u2018Akl\u0131m\u0131 ba\u015f\u0131ma dev\u015firme muh\u00e2l old\u0131 bana<br \/>\n\u015eer\u00eef Pa\u015fa Haf\u00eedi Nih\u00e2d<\/p>\n<p>[337]<br \/>\nBir derde itdi kim beni bu \u2018a\u015fk-\u0131 m\u00fcbtel\u00e2<br \/>\nYan\u0131mdan el-\u2018iy\u00e2z ile eyler g\u00fczer bel\u00e2<br \/>\n\u2018\u0130zzet Molla<br \/>\n\u00c7\u0131kma y\u00e2r\u0131m giceler agy\u00e2r ta\u2018n\u0131ndan sak\u0131n<br \/>\nSen meh-i evc-i mel\u00e2hats\u0131n bu noks\u00e2nd\u0131r sana<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nBir gice te\u015fr\u00eef id\u00fcp mahf\u00eece \u00e7\u00e2ker h\u00e2nemi<br \/>\nSarm\u0131\u015f\u0131m tenh\u00e2 seni ey meh-lik\u00e2 r\u00fc\u2019y\u00e2 bu y\u00e2<br \/>\nV\u00e2s\u0131f-\u0131 Ender\u00fbn\u00ee<br \/>\nG\u00f6z ucuyla \u2018\u00e2\u015f\u0131ka geh lutf ider g\u00e2hi \u2018it\u00e2b<br \/>\nBir su\u2019\u00e2le yer komaz ol gamze-i h\u00e2z\u0131r cev\u00e2b<br \/>\nNef\u2018\u00ee<br \/>\nCevri g\u00f6nl\u00fcmd\u00fcr \u00e7eken g\u00f6zd\u00fcr g\u00f6ren ruhs\u00e2r\u0131n\u0131<br \/>\nAllah Alah k\u00e2m alan kimdir \u00e7eken kimdir ta\u2018ab<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<\/p>\n<p>[338]<br \/>\nOl kadar yaralad\u0131 t\u00eer-i fir\u00e2k\u0131n beni kim<br \/>\nNe bel\u00e2 \u00e7ekdigimi yaradan Allah bil\u00fcr<br \/>\nR\u00fbh\u00ee-i Ba\u011fd\u00e2d\u00ee<br \/>\nO nih\u00e2l-i b\u00e2g-\u0131 \u2018i\u015fve sana da ider tem\u00e2y\u00fcl<br \/>\n\u00c2 g\u00f6n\u00fcl ne \u00e2h idersin buna r\u00fbzg\u00e2r dirler<br \/>\nS\u0131rr\u00ee<br \/>\nTakr\u00eer idemem derd-i der\u00fbnum elemim var<br \/>\nAllah\u0131 seversen beni s\u00f6yletme gam\u0131m var<br \/>\nSultan Veled<br \/>\nK\u00fcnc-i firkatde rak\u00eeb\u00e2 beni tenh\u00e2 sanma<br \/>\nYar eger sende yatursa elemi bende yatur<br \/>\nRuh\u00ee-i Ba\u011fd\u00e2d\u00ee<br \/>\nKimin hem-bezmisin y\u00e2r\u00e2n \u2018\u0131y\u015f \u00fc \u2018i\u015fretin kimdir<br \/>\nNed\u00eemin gam-g\u00fcs\u00e2r\u0131n hem-demin hem-sohbetin kimdir<br \/>\nNeyl\u00ee<\/p>\n<p>[339]<br \/>\nMir\u2019\u00e2ta bakma bir iki g\u00fcn eyle tecr\u00fcbe<br \/>\nSabr eylemek fir\u00e2k\u0131na m\u00fc\u015fgil degil midir<br \/>\nNah\u00eef\u00ee<br \/>\nBende Mecn\u00fbndan f\u00fcz\u00fbn \u2018\u00e2\u015f\u0131kl\u0131k istida\u2018d\u0131 var<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k-\u0131 s\u00e2d\u0131k benim Mecn\u00fbnun ancak ad\u0131 var<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nEy peyk-i ho\u015f-h\u0131r\u00e2m-\u0131 sab\u00e2 s\u00fcr\u2018atin nedir<br \/>\nOl nevres\u00eede t\u00e2ze g\u00fcl\u00fcmden haber mi var<br \/>\nLem\u2018\u00ee<br \/>\nKan\u0131 ol g\u00fcl g\u00fclerek geldigi demler \u015fimdi<br \/>\nAglar\u0131m \u2018akl\u0131ma geldik\u00e7e g\u00fcl\u00fc\u015fd\u00fcklerimiz<br \/>\nM\u00e2hir Baba<br \/>\nGel ey \u00e2r\u00e2m-\u0131 c\u00e2n\u0131m n\u00fbr-\u0131 \u00e7e\u015fmim derde derm\u00e2n\u0131m<br \/>\nBeden b\u00eem\u00e2r \u00fc c\u00e2n b\u00eem\u00e2r \u00fc dil gam-h\u00e2rd\u0131r sensiz<br \/>\nH\u00e2kim Vak\u2018a-n\u00fcv\u00ees<\/p>\n<p>[340]<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl agy\u00e2r i\u00e7\u00fcn incinme y\u00e2re<br \/>\nG\u00fcl olmaz b\u00e2g-\u0131 \u2018\u00e2lemde dikensiz<br \/>\nNedir c\u00fcrm\u00fcm dimi\u015f h\u00fbb\u00e2na Neyl\u00ee<br \/>\nAl\u00e2n siz g\u00f6nl\u00fcm\u00fc hem virmeyen siz<br \/>\nNeyl\u00ee<br \/>\n\u0130deriz ma\u2018siyeti lutf umar\u0131z Mevl\u00e2dan<br \/>\nBiz bu mihnet-gedede h\u00e2r ekeriz g\u00fcl bi\u00e7eriz<br \/>\nNevres<br \/>\nK\u00e2k\u00fcl\u00fcn a\u00e7 ruh-\u0131 p\u00fcr-t\u00e2b\u0131n\u0131 \u2018arz it c\u00e2n\u00e2<br \/>\nBilelim biz de cih\u00e2nda gicemiz g\u00fcnd\u00fcz\u00fcm\u00fcz<br \/>\nS\u00fcnb\u00fcl-z\u00e2de Vehb\u00ee<br \/>\nY\u00e2re \u015ferh-i s\u00fbz-\u0131 dildir \u00e2h \u00fc efg\u00e2ndan garaz<br \/>\n\u2018Arz-\u0131 d\u00e2g-\u0131 s\u00eenedir \u00e7\u00e2k-\u0131 gir\u00eeb\u00e2ndan garaz<br \/>\nFas\u00eeh Dede<br \/>\n\u0130ktiz\u00e2-y\u0131 hasretinle \u2018\u00e2k\u0131bet Ya\u2018k\u00fbb-ve\u015f<br \/>\nAglamakdan d\u00eede-i giry\u00e2na itdim elved\u00e2\u2018<br \/>\n\u015eehr\u00ee<\/p>\n<p>[341]<br \/>\nNe dil olur heves-i lutf-\u0131 y\u00e2rdan f\u00e2rig<br \/>\nNe y\u00e2r olur sitem-i b\u00ee-\u015f\u00fcm\u00e2rdan f\u00e2rig<br \/>\nVehb\u00ee<br \/>\nDerd-i \u2018a\u015fk\u0131 ey dil \u00e2s\u00e2nd\u0131r diy\u00fc \u00e7ok urma l\u00e2f<br \/>\n\u2018A\u015fk bir y\u00fckd\u00fcr ki hamm olm\u0131\u015f an\u0131n alt\u0131nda K\u00e2f<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nC\u00e2mi\u2018 i\u00e7re g\u00f6re t\u00e2 kimlere hem-z\u00e2n\u00fbs\u0131n<br \/>\n\u015eekl-i sekk\u00e2da gezer d\u00eede-i giry\u00e2n saf saf<br \/>\nB\u00e2k\u00ee<br \/>\nC\u00e2n\u00e2n m\u0131s\u0131n bel\u00e2 m\u0131s\u0131n \u00e2\u015f\u00fbb-\u0131 c\u00e2n m\u0131s\u0131n<br \/>\nEy b\u00ee-em\u00e2n gayr\u0131 elinden am\u00e2n senin<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib<br \/>\nHerc\u00e2yilik itdik\u00e7e sen ayr\u0131lmad\u0131 bizden<br \/>\nHakk\u00e2 ki vef\u00e2d\u00e2r imi\u015f ey \u015f\u00fbh hay\u00e2lin<br \/>\nR\u0131z\u00e2y\u00ee<\/p>\n<p>[342]<br \/>\nC\u00e2nlar fed\u00e2 muhabbet-i c\u00e2n\u00e2na ser degil<br \/>\nErb\u00e2b-\u0131 \u2018a\u015fka terk-i ser itmek h\u00fcner degil<br \/>\nB\u00e2k\u00ee<br \/>\nSen \u015f\u00e2ha bende itdi beni h\u00e2kim-i ezel<br \/>\nAl\u0131r g\u00f6z\u00fcyle bak k\u00f6lesi oldugum g\u00fczel<br \/>\nCel\u00e2l<br \/>\nHand\u00e2n iden hem\u00ee\u015fe g\u00fcli e\u015fk-i j\u00e2ledir<br \/>\nBiz girye eyledik\u00e7e sen ey m\u00e2h-p\u00e2re g\u00fcl<br \/>\nR\u00e2\u015fid<br \/>\nDilde saf\u00e2-y\u0131 \u2018a\u015fk\u0131n d\u00eede gam\u0131nla p\u00fcr-nem<br \/>\nBir oda \u2018\u0131y\u015f \u00fc \u015f\u00e2d\u00ee bir oda ye\u2019s-i m\u00e2tem<br \/>\nH\u00e2f\u0131z S\u00eeroz\u00ee<br \/>\nG\u00f6ren san\u0131r ki saf\u00e2dan sema\u2018-\u0131 r\u00e2h iderim<br \/>\nD\u00f6ner d\u00f6ner bakar\u0131m k\u00fby-\u0131 y\u00e2re \u00e2h iderim<br \/>\nEsr\u00e2r Dede<\/p>\n<p>[343]<br \/>\nCevr it ey \u015f\u00fbh-\u0131 cef\u00e2-p\u00ee\u015fe vef\u00e2dan ge\u00e7dim<br \/>\nDerdimi b\u00e2ri f\u00fcz\u00fbn eyle dev\u00e2dan ge\u00e7dim<br \/>\nFeh\u00eem<br \/>\nC\u00e2n\u0131 c\u00e2n\u00e2n dilemi\u015f virmemek olmaz ey dil<br \/>\nNe niza\u2018 eyleyelim ol ne senindir ne benim    \t\t\t\t\t\t\tFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nNey gibi her dem ki bezm-i vasl\u0131n\u0131 y\u00e2d eylerim<br \/>\nT\u00e2 nefes vard\u0131r kur\u0131 cismimde fery\u00e2d eylerim<br \/>\nVelehu<br \/>\nG\u00f6z g\u00f6rdi g\u00f6n\u00fcl sevdi seni ey y\u00fczi m\u00e2h\u0131m<br \/>\nKurb\u00e2n\u0131n olam var m\u0131 benim bunda g\u00fcn\u00e2h\u0131m<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131kl\u0131g\u0131ma \u015f\u00e2hid-i \u2018\u00e2dil mi degildir<br \/>\nEvz\u00e2\u2018-\u0131 haz\u00eenimle gar\u00eeb\u00e2ne nig\u00e2h\u0131m<br \/>\nNah\u00eef\u00ee<\/p>\n<p>[344]<br \/>\nY\u00e2ri agy\u00e2r ile g\u00f6rd\u00fcm gam ile ge\u00e7di g\u00fcn\u00fcm<br \/>\nD\u00fc\u015fmen \u2018\u0131yd itdi benim m\u00e2tem ile ge\u00e7di g\u00fcn\u00fcm<br \/>\n\u2018Ulv\u00ee<br \/>\nCef\u00e2 g\u00f6rd\u00fcn o \u015f\u00fbh-\u0131 n\u00e2z-perverden vefa derken<br \/>\nBizimle \u2018\u00e2k\u0131bet b\u00eeg\u00e2ne \u00e7\u0131kd\u0131 \u00e2\u015fin\u00e2 derken<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<br \/>\nM\u00fcl\u00e2yim g\u00f6sterir \u2018u\u015f\u015f\u00e2k-\u0131 z\u00e2re kend\u00fcyi amm\u00e2<br \/>\nAl\u0131nmaz harf-i vuslat ol sitem-k\u00e2r\u0131n deh\u00e2n\u0131ndan<br \/>\n\u2018\u0130smet\u00ee<br \/>\nK\u00e2se k\u00e2se zehr-i gam n\u00fb\u015f eyledim \u2018a\u015fk\u0131nla ben<br \/>\nDest-i cevrinden neler \u00e7ekdim \u015fik\u00e2yet olmasun<br \/>\nNah\u00eef\u00ee<br \/>\nBu n\u00e2me o y\u00e2r-\u0131 c\u00e2na gits\u00fcn<br \/>\nBir \u00e2hd\u0131r \u00e2sum\u00e2na gits\u00fcn<br \/>\n\u015eeyh G\u00e2lib<\/p>\n<p>[345]<br \/>\nFerm\u00e2n senin hus\u00fbl\u0131 benden<br \/>\nC\u00e2n virme benim kab\u00fbli senden<br \/>\nVelehu<br \/>\nVirmem sana \u00e7ek benden elin ey melek\u00fc\u2019l-mevt<br \/>\nC\u00e2n\u00e2n\u0131ma nezr eyledigim c\u00e2na dokunma<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k \u2018\u00d6mer<br \/>\nAy\u0131n on d\u00f6rdi gibi d\u00fcn gice meclisde idin<br \/>\nKanda ak\u015famlad\u0131n ey m\u00e2h-\u0131 d\u0131rah\u015f\u00e2n bu gice<br \/>\nR\u00fbh\u00ee-i Ba\u011fd\u00e2d\u00ee<br \/>\n\u0130tdim g\u00fczeller i\u00e7re \u2018al\u00e2ka efendime<br \/>\nSad \u00e2fer\u00een tab\u00ee\u2018at-\u0131 dilber-pesendime<br \/>\n\u015eer\u00eef Efendi<br \/>\nLa\u2018l-i y\u00e2r agz\u0131nda amm\u00e2 v\u00e2pes\u00een olm\u0131\u015f nefes<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k-\u0131 b\u00eem\u00e2r\u0131 g\u00f6rd\u00fcm c\u00e2n vir\u00fcp c\u00e2n almada<br \/>\nNed\u00eem<\/p>\n<p>[346]<br \/>\nY\u00e2rdan mehc\u00fbr iken d\u00fc\u015fd\u00fck diy\u00e2r-\u0131 gurbete<br \/>\nDehr g\u00f6sterdi bize hicr\u00e2n hicr\u00e2n \u00fcst\u00fcne<br \/>\nR\u00e2s\u00eeh<br \/>\nE\u015fk-i \u00e7e\u015fmim m\u00e2ni\u2018-i seyr-i ruh-\u0131 y\u00e2r old\u0131 \u00e2h<br \/>\nKendi g\u00f6zya\u015f\u0131m bile ben z\u00e2re agy\u00e2r old\u0131 \u00e2h<br \/>\nNih\u00e2d Bey<br \/>\nAl desdeley\u00fcp destine g\u00ees\u00fb-y\u0131 siy\u00e2h\u0131n<br \/>\nS\u00fcnb\u00fcllerini kendi elinle demet eyle<br \/>\nV\u00e2s\u0131f-\u0131 Ender\u00fbn\u00ee<br \/>\nKadem kadem gice te\u015fr\u00eefi N\u00e2\u2019il\u00ee o mehin<br \/>\nCih\u00e2n cih\u00e2n elem-i intiz\u00e2ra degmez mi<br \/>\nN\u00e2\u2019il\u00ee<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl n\u00e2m\u0131nda bir gam-h\u00e2r\u0131m\u0131z kalm\u0131\u015fd\u0131 \u2018\u00e2lemde<br \/>\nO da vard\u0131 ser-i k\u00fby-\u0131 di-l\u00e2r\u00e2da vatan tutd\u0131<br \/>\nN\u00e2b\u00ee<\/p>\n<p>[347]<br \/>\nHayret ey b\u00fct s\u00fbretin g\u00f6rd\u00fck\u00e7e l\u00e2l eyler beni<br \/>\nS\u00fbret-i h\u00e2lim g\u00f6ren s\u00fbret hay\u00e2l eyler beni<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nBunca evler y\u0131kd\u0131n ey seyl-i c\u00fcn\u00fbn g\u00f6rd\u00fcn mi h\u00ee\u00e7<br \/>\nN\u00e2-pez\u00eer\u00e2-y\u0131 \u2018im\u00e2ret kalb-i v\u00eer\u00e2n\u0131m gibi<br \/>\nNevres<br \/>\nKorkd\u0131 g\u00f6z\u00fcm cevr \u00fc cef\u00e2dan am\u00e2n<br \/>\n\u0130tmege gayriyi inand\u0131r beni<br \/>\nH\u00e2mid-i Ender\u00fbn\u00ee<br \/>\nTab\u00eeb derdimi g\u00f6rdi dev\u00e2dan el \u00e7ekdi<br \/>\nYap\u0131\u015fd\u0131 nabz\u0131ma ben m\u00fcbtel\u00e2dan el \u00e7ekdi<br \/>\n\u2018\u0130z\u00e2r\u00ee<br \/>\nS\u00e2k\u00ee-n\u00e2me<br \/>\nBezm-i saf\u00e2da seyr it ol c\u00e2m-\u0131 g\u00fcl-nis\u00e2r\u0131<br \/>\nBir l\u00e2le hey\u2019etinde g\u00f6r feyz-i nev-bah\u00e2r\u0131<\/p>\n<p>[348]<br \/>\nA\u00e7m\u0131\u015f ne\u015f\u00e2t\u0131 g\u00fby\u00e2 her dilde bir g\u00fclist\u00e2n<br \/>\n\u0130tmi\u015f saf\u00e2s\u0131 peyd\u00e2 her g\u00f6zde \u00e2b-\u0131 c\u00e2r\u00ee<br \/>\nTab\u2018-\u0131 haz\u00eeni k\u0131lm\u0131\u015f p\u00fcr-ne\u015fve-i ter\u00e2vet<br \/>\nKoym\u0131\u015f \u2018aceb \u2018aceb kim g\u00fcl \u015fekline hez\u00e2r\u0131<br \/>\nP\u00eer\u00e2meninde kalm\u0131\u015f \u2018aks-i deh\u00e2n-\u0131 h\u00fbb\u00e2n<br \/>\nOl fassa benzemi\u015f kim yakut ola ken\u00e2r\u0131<br \/>\nPehl\u00fb-y\u0131 \u015fevke d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bak \u015f\u00e2hid-i \u015far\u00e2be<br \/>\nSarm\u0131\u015f miy\u00e2n-i n\u00e2z\u0131n g\u00f6r c\u00e2m-\u0131 \u015fu\u2018le-d\u00e2r\u0131<br \/>\nG\u00fby\u00e2 id\u00fcp tab\u00ee\u2018at tert\u00eeb-i bezm-i efl\u00e2k<br \/>\n\u00c2g\u00fb\u015f-\u0131 m\u00e2ha virmi\u015f n\u00e2hid-i \u2018i\u015fve-k\u00e2r\u0131<br \/>\nY\u00e2 eyley\u00fcp me\u015fiyyet te\u2019l\u00eef-i tab\u2018-\u0131 \u00e2f\u00e2k<br \/>\n\u0130tmi\u015f \u015fafakla meml\u00fb bir ahter-i neh\u00e2r\u0131<br \/>\nY\u00e2 eyley\u00fcp tem\u00e2\u015f\u00e2 bezm-i saf\u00e2da g\u00fby\u00e2<br \/>\nH\u00fbyr\u00eez-i t\u00e2b hac\u00e2let vird-i cem\u00e2l-i y\u00e2ri<br \/>\nDonm\u0131\u015f tahayy\u00fcr\u00fcnden  mevc-i saf\u00e2-y\u0131 \u015febnem<br \/>\nHayretle su kesilmi\u015f reng-i g\u00fcl-i bah\u00e2r\u00ee<br \/>\nY\u00e2 eyley\u00fcp tecess\u00fcm sihr ile hande-i y\u00e2r<br \/>\n\u00c2y\u00eeneden g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015f cism-i lat\u00eef-v\u00e2r\u00ee<br \/>\nY\u00e2 eyley\u00fcp tahacc\u00fcr kalb-i rak\u00eek-i Cem\u015f\u00eed<br \/>\nH\u00fbn-\u0131 cigerle eyler \u2018\u00e2lemde dem-g\u00fcz\u00e2r\u0131<\/p>\n<p>[349]<br \/>\nP\u00fcr-h\u00fbn ise \u2018aceb mi h\u00e2l\u00e2 der\u00fbn-\u0131 Cem\u015f\u00eed<br \/>\nAlm\u0131\u015f ecel elinden c\u00e2m-\u0131 saf\u00e2 med\u00e2r\u0131<br \/>\nBir ne\u015f\u2019e var ki meyde mahr\u00fbmunun sez\u00e2d\u0131r<br \/>\n\u00c2h itse t\u00e2 k\u0131y\u00e2met her sebze-i mez\u00e2r\u0131<br \/>\nOl mey ki eyleyince tert\u00eeb-i bezm-i f\u0131tr\u00e2t<br \/>\nCem-h\u00e2ne-i \u2018ademde s\u00e2k\u00ee-i feyz-i b\u00e2r\u0131<br \/>\nPeym\u00e2ne \u015feklin alm\u0131\u015f rind\u00e2n i\u00e7\u00fcn ne\u015f\u00e2t\u0131<br \/>\nT\u00e2ca temess\u00fcl itmi\u015f \u015f\u00e2h\u00e2n i\u00e7\u00fcn hum\u00e2r\u0131<br \/>\nR\u00fbh ile ittih\u00e2d\u0131 bir r\u00fctbedir ki bilmez<br \/>\nMe\u2018l\u00fbf-\u0131 c\u00e2n-pez\u00eeri mecb\u00fbr-\u0131 c\u00e2n-nis\u00e2r\u0131<br \/>\nDilden mi s\u00e2\u2019il olmu\u015f eng\u00fbrden mi peyd\u00e2<br \/>\nG\u00f6zden mi s\u00e2il olm\u0131\u015f peym\u00e2neden mi c\u00e2r\u00ee<br \/>\nElmas i\u00e7inde y\u00e2kut env\u00e2r i\u00e7inde gonca<br \/>\nCevherde \u00e2b-\u0131 c\u00e2r\u00ee m\u00een\u00e2da r\u00fbh-\u0131 s\u00e2r\u00ee<br \/>\n\u0130tmi\u015f \u2018aceb \u2018aceb kim nev\u2018-i neb\u00e2t\u0131 z\u00ee-r\u00fbh<br \/>\nBilmezdi b\u00f6yle hakk\u00e2 dil tab\u2018-\u0131 r\u00fbzg\u00e2r\u0131<br \/>\nRe\u2019yin tutayd\u0131 rind\u00e2n ehl-i ten\u00e2s\u00fch\u00fcn ger<br \/>\nDirdim ki: r\u00fbh-\u0131 Cemdir olm\u0131\u015f neb\u00e2ta s\u00e2r\u00ee<br \/>\n\u2018Ayb itme r\u00fbh dirsem g\u00f6r feyz-i inbis\u00e2t\u0131n<\/p>\n<p>\u0130hy\u00e2 iden odur hep rind\u00e2n-\u0131 dil-fik\u00e2r\u0131<\/p>\n<p>[350]<br \/>\nReng\u00een perdelerde tutsa nola mak\u00e2m\u0131n<br \/>\nKim ser-be-ser tarabd\u0131r cism-i saf\u00e2-med\u00e2r\u0131<br \/>\nS\u00e2k\u00eesi H\u0131zr-\u0131 \u2018irf\u00e2n bezmi behi\u015ft-i ma\u2018n\u00ee<br \/>\nM\u00een\u00e2s\u0131 cevher-i c\u00e2n mecr\u00e2s\u0131 feyz-\u0131 B\u00e2r\u00ee<br \/>\nD\u00eev\u00e2n-\u0131 Cemden eyler tarh-\u0131 ni\u015f\u00e2ne h\u00e2l\u00e2<br \/>\nMeyh\u00e2nenin niz\u00e2m\u0131 peym\u00e2nenin vak\u00e2r\u0131<br \/>\nB\u00e2g-\u0131 iremden eyler \u2018arz-\u0131 n\u00fcm\u00fbne g\u00fby\u00e2<br \/>\nSahb\u00e2-y\u0131 l\u00e2le rengi m\u00een\u00e2-y\u0131 j\u00e2le d\u00e2r\u0131<br \/>\nMeyh\u00e2ne g\u00fclsit\u00e2nd\u0131r peym\u00e2ne g\u00fcl-fe\u015f\u00e2nd\u0131r<br \/>\nS\u00e2k\u00ee nih\u00e2l-i \u015f\u00fbh\u00ee mutrib hez\u00e2r z\u00e2r\u00ee<br \/>\nBir g\u00fclsit\u00e2n ki itmi\u015f feyz-i nes\u00eem-i kudret<br \/>\nHem n\u00fczhet-i zemist\u00e2n hem devha-i bah\u00e2r\u00ee<br \/>\nMutrib k\u0131y\u00e2fetinde olm\u0131\u015f o baga b\u00fclb\u00fcl<br \/>\nU\u00e7m\u0131\u015f g\u00fcl-i behi\u015ftin reng-i hic\u00e2b u \u2018\u00e2r\u0131<br \/>\nS\u00e2k\u00ee let\u00e2fetinde olm\u0131\u015f o h\u00e2ke bir \u015f\u00e2h<br \/>\nFevv\u00e2re-i hay\u00e2lin \u00e2b-\u0131 saf\u00e2 nis\u00e2r\u0131<br \/>\nS\u00e2k\u00ee m\u00fcr\u00fcvvet eyle yok m\u0131 \u015far\u00e2b-\u0131 n\u00e2b\u0131n<br \/>\nOlmaz m\u0131 def\u2018e f\u0131rsat end\u00fbh-\u0131 r\u00fbzig\u00e2r\u0131!<br \/>\nBen telh-k\u00e2m-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131m mest-i m\u00fcd\u00e2m-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131m<\/p>\n<p>[351]<br \/>\nMahm\u00fbr-\u0131 c\u00e2m-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131m mahr\u00fbm-\u0131 h\u00fb\u015f-y\u00e2r\u00ee<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcmd\u00fcr ehl-i \u2018a\u015fk\u0131n merd-i vef\u00e2 nih\u00e2d\u0131<br \/>\nTab\u2018\u0131md\u0131r ehl-i derdin \u015f\u00e2h-\u0131 saf\u00e2 \u015fi\u2018\u00e2r\u0131<br \/>\nTe\u2019s\u00eer-i baht\u0131m itdi devr\u00e2n-\u0131 \u00e7arh\u0131 v\u00e2r\u00fbn<br \/>\nK\u0131ld\u0131m i\u2018\u00e2de \u2018ahd-i Cem\u015f\u00eed-i k\u00e2m-k\u00e2r\u0131<br \/>\nPek te\u015fne-i saf\u00e2y\u0131m ol r\u00fctbe kim g\u00f6r\u00fclme<br \/>\nBezm-i muhabbetimde \u00e2s\u00e2r\u0131 b\u00ee-kar\u00e2r\u0131<br \/>\n\u2018Arz\u0131n hev\u00e2ya \u00e7\u0131ksa erk\u00e2n-\u0131 b\u00ee-seb\u00e2t\u0131<br \/>\n\u00c7arh\u0131n zem\u00eene ge\u00e7se b\u00fcny\u00e2n-\u0131 \u00fcst\u00fcv\u00e2r\u0131<br \/>\nHer katre h\u00fbn-\u0131 cismim bir mevc-i b\u00e2de-i \u2018a\u015fk<br \/>\nHer zerre d\u00e2g-\u0131 s\u00eenem bir c\u00e2m-\u0131 feyz-i B\u00e2r\u00ee<br \/>\nOl r\u00fctbe gark-\u0131 meydir kim m\u00fb-be-m\u00fb-y\u0131 cismim<br \/>\nOlm\u0131\u015f ne\u015f\u00e2t elimden kilk-i bey\u00e2na s\u00e2r\u00ee<br \/>\nHer satr-\u0131 nazm\u0131m olm\u0131\u015f bir mevc-i b\u00e2de m\u00e2nend<br \/>\nKim noktalarla bulm\u0131\u015f z\u00eenet hab\u00e2b-v\u00e2r\u00ee<br \/>\nVirdim mid\u00e2d\u0131m ile bir dil-r\u00fcb\u00e2ya s\u00fbret<br \/>\nHep \u015fevk u ne\u015f\u2019e cismi hep reng \u00fc fer \u2018\u0131z\u00e2r\u0131<br \/>\n\u0130tdim bu nazm-\u0131 terde r\u00fbh-\u0131 ne\u015f\u00e2t\u0131 tasv\u00eer<br \/>\nMest eyles\u00fcn saf\u00e2s\u0131 Bihz\u00e2d-\u0131 b\u00fct-nig\u00e2r\u0131<br \/>\nD\u00f6ns\u00fcn mis\u00e2l-i s\u00e2gar bezminde ehl-i tab\u2018\u0131n<\/p>\n<p>[352]<br \/>\n\u2018\u0130rf\u00e2n\u0131m\u0131n cih\u00e2nda kalsun bu y\u00e2dig\u00e2r\u0131<br \/>\nSahb\u00e2-ya f\u00e2\u2019ik old\u0131 bu y\u00e2dig\u00e2r-\u0131 reng\u00een<br \/>\nP\u00fcr-ne\u015f\u2019e-i saf\u00e2d\u0131r amm\u00e2 ki yok hum\u00e2r\u0131<br \/>\nBu nazm-\u0131 terle itdim b\u00ee-c\u00e2m-\u0131 dehri ser-mest<br \/>\nMa\u2018d\u00fbm olursa l\u00e2y\u0131k Cem\u015f\u00eedin i\u015ftih\u00e2r\u0131<br \/>\nN\u00e2m\u0131k yeter kel\u00e2m\u0131n olsa ne r\u00fctbe-i mu\u2018ciz<br \/>\n\u0130lz\u00e2m m\u00fcmk\u00fcn olmaz huss\u00e2d-\u0131 n\u00e2-bek\u00e2r\u0131<br \/>\nH\u00ee\u00e7 itme fevt-i f\u0131rsat n\u00fb\u015f-\u0131 \u015far\u00e2b-\u0131 n\u00e2b it<br \/>\n\u2018\u00c2lem bah\u00e2r-\u0131 f\u00e2n\u00ee \u2018\u00f6mr ise c\u00fby-\u0131 c\u00e2r\u00ee<\/p>\n<p>Makber<br \/>\nEy z\u00e2\u2019ir-i i\u2018tib\u00e2r-perver<br \/>\nSeyr it ne g\u00fczel tur\u0131r \u015fu makber!<br \/>\nYanl\u0131zl\u0131g\u0131 ho\u015f-n\u00fcm\u00e2 degil mi?<br \/>\nY\u00e2 s\u00e2deligi degil mi dilber!<\/p>\n<p>[353]<br \/>\nG\u00e2yetle haz\u00een iken o toprak<br \/>\n\u00dcst\u00fcnde yak\u0131\u015fmam\u0131\u015f m\u0131 mermer?<br \/>\nN\u00e2f\u0131nda biten nih\u00e2l-i g\u00fcl-b\u00eez<br \/>\nBak bak ne kadar lat\u00eef-manzar!<br \/>\nOlmaz m\u0131 nazar-r\u00fcb\u00e2-y\u0131 vicd\u00e2n<br \/>\nNezdinde o mevc uran \u00e7emenler?<br \/>\nVirmi\u015f ona ba\u015fka bir let\u00e2fet<br \/>\nP\u00ee\u015findeki serv-i s\u00e2ye-g\u00fcster.<br \/>\nD\u00fc\u015fse bu kadar d\u00fc\u015fer muv\u00e2f\u0131k<br \/>\nBir z\u0131lle ziy\u00e2-y\u0131 mihr-i enver.<br \/>\nSeyr it bunu g\u00f6rmedinse \u015f\u00e2yet<br \/>\nMahz\u00fbnluk i\u00e7inde \u015f\u00e2d bir yer.<br \/>\nS\u00f6yle hele pek g\u00fczel degil mi,<br \/>\n\u015eu serv \u00fc nih\u00e2l \u00fc kabr yek-ser?<br \/>\nHepsinden an\u0131n g\u00fczeldi eyv\u00e2h<br \/>\nAlt\u0131nda yatan zavall\u0131 duhter!<br \/>\nRec\u00e2\u2019i-z\u00e2de Mahm\u00fbd Ekrem<\/p>\n<p>[354]<\/p>\n<p>Nev-bah\u00e2r<br \/>\nMuk\u00eem-i r\u00e2g ol ey g\u00f6n\u00fcl fuy\u00fbz-\u0131 nev-bah\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\n\u015e\u00fck\u00fbfelerde mevc uran saf\u00e2-y\u0131 h\u00fcsn-i y\u00e2ri g\u00f6r<br \/>\nNe san\u2018at eyler \u00e2\u015fik\u00e2r hez\u00e2r-\u0131 nagme-k\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nKen\u00e2r-\u0131 havz-\u0131 p\u00e2kde d\u0131raht-\u0131 s\u00e2ye-d\u00e2r\u0131 g\u00f6r<br \/>\nVirir hay\u00e2ta ihtiz\u00e2z hur\u00fb\u015f-\u0131 c\u00fbyb\u00e2r\u0131 g\u00f6r!<\/p>\n<p>D\u00f6ner benev\u015fe g\u00fcl semen m\u00fccevher\u00e2ta j\u00e2leden<br \/>\nVirir \u00e7emende l\u00e2leler birer ni\u015f\u00e2n piy\u00e2leden<br \/>\n\u015ear\u00e2b nehrin and\u0131r\u0131r su \u2018aks-i reng-i l\u00e2leden<br \/>\nSeherde seyr-i b\u00e2ga \u00e7\u0131k sab\u00e2h feyz-i B\u00e2r\u00ee g\u00f6r!<\/p>\n<p>Ed\u00e2-y\u0131 dil-\u015fik\u00e2r ile \u015f\u00fck\u00fbfe \u00e7\u00een \u00fc dem-f\u00fcr\u00fb\u015f<br \/>\nH\u0131r\u00e2m-\u0131 \u2018i\u015fve-b\u00e2z ile direng-i bah\u015f-\u0131 \u2018akl u h\u00fb\u015f<br \/>\nElinde g\u00fcl ba\u015f\u0131nda t\u00fcl kab\u00e2-y\u0131 al-i z\u00eeb-i d\u00fb\u015f<\/p>\n<p>[355]<br \/>\n(Riy\u00e2z-\u0131 huld\u0131 kim arar girer mi h\u00e2t\u0131ra s\u00fcr\u00fb\u015f?)<br \/>\n\u00c7emende n\u00e2z ile gezen ben\u00e2t-\u0131 meh- \u2018\u0131z\u00e2r\u0131 g\u00f6r!<\/p>\n<p>Ser-i d\u0131rahta mest zen h\u0131y\u00e2z-\u0131 b\u00e2ga berg-r\u00eez<br \/>\nGusvun i\u00e7inde p\u00fcr-g\u0131r\u00eev \u015f\u00fck\u00fbfelerle p\u00fcr-sit\u00eez<br \/>\nNih\u00e2l-i g\u00fclde  teb-n\u00fcm\u00e2 yemm-i \u00e7emende mevc-h\u00eez<br \/>\n\u00c7emen \u00e7emen zem\u00een-g\u00fczer zam\u00e2n zam\u00e2n sem\u00e2-g\u00fcr\u00eez<br \/>\nHev\u00e2 perest v\u00fc p\u00fcr-heves nes\u00eem-i b\u00ee-kar\u00e2r\u0131 g\u00f6r!<\/p>\n<p>Dilinde \u2018a\u015fk-\u0131 ne\u015fve-r\u00eez lebinde \u015fevk-\u0131 hande-ver<br \/>\nYolunda her \u00e7emen na\u2018\u00eem g\u00f6z\u00fcnde her \u00e7i\u00e7ek g\u00fcher<br \/>\n\u015ear\u00e2b-\u0131 \u00e2b-\u0131 ho\u015f-g\u00fcv\u00e2r g\u0131d\u00e2s\u0131 \u015f\u00eer \u00fc \u015fehd-i ter<br \/>\nDegil mel\u00e2le \u00e2\u015fin\u00e2 kel\u00e2lden de b\u00ee-haber<br \/>\n\u00c7oban k\u0131y\u00e2fetindeki gar\u00eeb k\u00e2m-k\u00e2r\u0131 g\u00f6r!<br \/>\nRec\u00e2\u2019i-z\u00e2d Mahm\u00fbd Ekrem<\/p>\n<p>[356]\t\tBu da Bir \u015ei\u2018r-i Muhzin-i Diger<br \/>\nEy taleb-k\u00e2r-\u0131 enfes-\u00ee e\u015f\u2018\u00e2r!<br \/>\nEyle dikkatle fevk u z\u00eere nazar.<br \/>\n\u015ei\u2018rdir hep o g\u00f6rd\u00fcg\u00fcn \u00e2s\u00e2r,<br \/>\n\u015ei\u2019rdir hep o duydugun sesler.<br \/>\nR\u00fbh-perver, l\u00e2t\u00eef, h\u00fczn-\u00e2ver<br \/>\nYerde bir k\u0131z, sem\u00e2da bir ahter<br \/>\nHer biri bir bed\u00eea-y\u0131 diger!<br \/>\nOynat\u0131p hiss-i \u00e2\u015f\u0131k\u00e2nesini<br \/>\nKaval\u0131n savt\u0131 aks eden k\u00fbh-s\u00e2r<br \/>\nDinleyip ku\u015flar\u0131n teranesini<br \/>\n-Ki dere muttas\u0131l eder tekr\u00e2r-<br \/>\n\u00c7ekilip ormana olur n\u00e2-\u00e7\u00e2r<br \/>\nK\u0131z \u00e7oban gizli gizli girye-nis\u00e2r!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i n\u00e2zik-\u00ee diger!<br \/>\nAl\u0131p \u00e2g\u00fb\u015fa gen\u00e7 bir m\u00e2der<br \/>\nEmzirirken yet\u00eemini mesel\u00e2<br \/>\nEyledik\u00e7e melek tebess\u00fcmler<br \/>\nAk\u0131t\u0131r m\u00e2deri siri\u015fk-i sef\u00e2<br \/>\nRikkat-efz\u00e2-y\u0131 s\u00e2kin\u00e2n-\u0131 sem\u00e2<br \/>\nBu da bir ba\u015fka levha-yi uly\u00e2!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i bih-ter-i diger!<br \/>\nGice mukmir-sem\u00e2 seh\u00e2b-\u00e2l\u00fbd<\/p>\n<p>[357]<br \/>\nAn\u0131n alt\u0131nda nurdan dery\u00e2!<br \/>\nHep men\u00e2z\u0131r hafi haf\u00ee me\u015fh\u00fbd<br \/>\nHep s\u00fck\u00fbn \u00fczre n\u00fbr \u00fc \u00e2b \u00fc hev\u00e2<br \/>\nN\u00fbr ile imtiz\u00e2c edip zulem\u00e2<br \/>\nH\u00e2kim olmu\u015f mev\u00e2kie sevd\u00e2!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i eltaf-i diger!<br \/>\nVasat\u0131nda o l\u00fccce-y\u00ee nurun<br \/>\nBir ufak sandal -anda da iki c\u00e2n-<br \/>\nZende z\u00e2hir mel\u00e2hati h\u00fbrun<br \/>\n\u0130smet-i a\u015fk \u00e2\u015f\u0131k\u0131nda iy\u00e2n!<br \/>\nM\u00e2-siv\u00e2 r\u00fbh, r\u00fbh p\u00fcr reyh\u00e2n<br \/>\nSes yok ancak sed\u00e2-y\u0131 b\u00fbs-i deh\u00e2n!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i enfes-i diger!<br \/>\nZ\u00eeb-i k\u00fcrs\u00ee bir \u00e2fet-\u00ee b\u00ee-h\u00e2b<br \/>\nSer-i n\u00e2z\u0131 yed-i yem\u00eeninde<br \/>\nSol elindeyse bir k\u00fc\u015f\u00e2de kit\u00e2b.<\/p>\n<p>[358]<br \/>\nA\u015fk-\u0131 mahf\u00ee dil-i gam\u00eeninde<br \/>\nOkunur safha-yi cebininde<br \/>\nG\u00f6r\u00fcn\u00fcr nazra-y\u0131 haz\u00eeninde!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i dil-ber-i diger!<br \/>\nC\u00e2-y\u0131 tenh\u00e2da bir hak\u00eer mez\u00e2r<br \/>\nBir kad\u0131nla yan\u0131nda bir ma\u2019s\u00fbm.<br \/>\nKad\u0131n aglar-sab\u00ee g\u00fcler oynar<br \/>\nAglayan zevcedir g\u00fclen mahd\u00fbm.<br \/>\nNev-teehh\u00fcld\u00fc g\u00e2lib\u00e2 merhum.<br \/>\nZ\u00e2glar nevha-ger, hev\u00e2 magm\u00fbm!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i m\u00fcbki-yi diger!<br \/>\nD\u00fc\u015fer ormanda zahm-n\u00e2k \u00e2h\u00fb<br \/>\nBak\u0131\u015f\u0131r z\u00e2r z\u00e2r be\u00e7\u00e7eleri.<br \/>\nM\u00e2teme hisse-d\u00e2r olup t\u00eeh\u00fb<br \/>\nDoldurur n\u00e2lesiyle z\u00eer \u00fc beri<br \/>\nNevha eyler na\u011famla kebk-i deri<\/p>\n<p>[359]<br \/>\nY\u00e2d ederler mez\u00e2lim-i be\u015feri.<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i muhzin-i diger!<br \/>\nMuhtaz\u0131r nev-res\u00eede bir \u015f\u00e2\u2018ir<br \/>\nBin g\u00fczel s\u00f6z bulup hay\u00e2linde<br \/>\nYazamaz, nutka da de\u011fil k\u00e2dir!<br \/>\nNe hazindir an\u0131n bu h\u00e2linde<br \/>\nO bak\u0131\u015f \u00e7e\u015fm-i z\u00ee-me\u00e2linde!<br \/>\nO g\u00fcl\u00fc\u015f r\u00fb-yi infi\u00e2linde!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i f\u00e2ni-yi digeri<br \/>\nBora heng\u00e2m\u0131 bahr olup c\u00fb\u015f\u00e2n<br \/>\nBenzer emv\u00e2c o karl\u0131 k\u00fch-s\u00e2re<br \/>\n-Ki zel\u00e2zille d\u00e2im\u00e2 c\u00fcnb\u00e2n-<br \/>\nY\u0131k\u0131l\u0131p do\u011frulur diger b\u00e2re.<br \/>\nSer-te-ser bir ces\u00eem fevv\u00e2re<br \/>\nKi sa\u00e7ar muttas\u0131l g\u00fcher-p\u00e2re!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i ahsen-i diger!<br \/>\nN\u00e2-geh\u00e2n simsiy\u00e2h olur efl\u00e2k<\/p>\n<p>[360]<br \/>\nHayretinden d\u00fc\u015fer s\u00fck\u00fbna cih\u00e2n.<br \/>\nBerklerle seh\u00e2beler sad-\u00e7\u00e2k.<br \/>\nGirih-\u00e2v\u00e2z-\u0131 ra\u2019d ile lerz\u00e2n!<br \/>\nArkas\u0131ndan az\u00eem bir t\u00fbf\u00e2n!<br \/>\nMuztarib halk, n\u00e2le-ger s\u0131by\u00e2n!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i m\u00fcdhi\u015f-i diger!<br \/>\n\u2018Arz eder her dakika levh-i \u015fafak<br \/>\nSar\u0131, mor, pembe, b\u00ee-add renk!<br \/>\nHande-ver mu\u2019ciz\u00e2t-\u0131 Rabb-\u0131 fel\u00e2k<br \/>\nMerg-z\u00e2r\u0131 k\u0131lar b\u00fclend-\u00e2henk!<br \/>\nHer bulut bir n\u00fcm\u00fbne-i Ertenk!<br \/>\nBu tem\u00e2\u015f\u00e2 da ba\u015fka bir ferhenk!<br \/>\nBu da bir \u015fi\u2018r-i ulv\u00ee-yi diger!<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahm\u00fbd Ekrem<\/p>\n<p>[361]<br \/>\nTasv\u00eer<br \/>\nSeyr eyle \u015fu levh-i n\u00e2zen\u00eeni<br \/>\nG\u00fby\u00e2 b\u00fcr\u00fcn\u00fcr behi\u015fte sahr\u00e2!<br \/>\nFikr et \u015fu hay\u00e2l-i nev-zem\u00eeni<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcn m\u00fc bu yolda \u015fi&#8217;r-i garr\u00e2?<\/p>\n<p>G\u00fb\u015f et ter\u00e2ne-i haz\u00eeni<br \/>\n\u00dcst\u00e2d ne san&#8217;at etmi\u015f icr\u00e2!<br \/>\nNisbet bunu di\u011fere hat\u00e2d\u0131r<br \/>\nMens\u00fbb-\u0131 ileyh ona H\u00fcd\u00e2d\u0131r.<\/p>\n<p>Her nak\u015f-\u0131 bed\u00ee\u2018 hayret end\u00fbd<br \/>\nBir cilvesidir Cen\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n!<br \/>\nHer \u015fi\u2018r-i bel\u00eeg hikmet \u00e2l\u00fbd<br \/>\nBir n\u00fcktesidir kit\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n!<\/p>\n<p>Her lahn-\u0131 lat\u00eef rikkat-efz\u00fbd<br \/>\nBir nagmesidir reb\u00e2b-\u0131 Hakk\u0131n!<br \/>\nHep tab\u2018a saf\u00e2 veren bed\u00e2yi\u2018<br \/>\nY\u00e2 Rabbi! Sana de\u011fil mi r\u00e2ci\u2018?<\/p>\n<p>[362]<br \/>\n\u015e\u00e2n\u0131nla az\u00eem sen ki olmu\u015f<br \/>\nHer zerrede m\u00fcn&#8217;atif cem\u00e2in<br \/>\nAl\u00e2m u hak\u00eem sen ki olmu\u015f<br \/>\nHer zerrede m\u00fcncel\u00ee mes\u00e2&#8217;ilin<\/p>\n<p>Hall\u00e2k-\u0131 Ker\u00eem sen ki ki olmu\u015f<br \/>\nHer zerrede muntab&#8217; cel\u00e2lin<br \/>\nN\u00fbr gele sen olmasan num\u00e2y\u00e2n<br \/>\nZulmette kal\u0131rd\u0131 hep bu<\/p>\n<p>E\u015fy\u00e2da ten\u00e2s\u00fcl \u00fc tev\u00e2l\u00fcd<br \/>\nH\u00fckm-i cerey\u00e2n hikmetindir<br \/>\nF\u0131tratta tem\u00e2y\u00fcl \u00fc tevedd\u00fcd<br \/>\nFeyz-i s\u00fcry\u00e2n rahmetindir<\/p>\n<p>\u2018\u00c2lemde \u015fu muttas\u0131l tecedd\u00fcd<br \/>\nHep sun\u2018-\u0131 kem\u00e2l kudretindir<br \/>\nS\u00fcbh\u00e2n\u0131n ey m\u00fc&#8217;essir gel!<br \/>\nS\u00fcbh\u00e2n\u0131n ey m\u00fcdebbir gel!<\/p>\n<p>Mevl\u00fcd neden har\u00ees-i m\u00e2der?<br \/>\nM\u00e2der ne i\u00e7in es\u00eer-i nevz\u00e2d?<br \/>\n\u00c2y\u00e2 ne saf\u00e2 bulup da duhter<br \/>\nOlmu\u015f kuzusuyla ansa mu&#8217;t\u00e2d?<\/p>\n<p>[363]<\/p>\n<p>Ferm\u00e2n-\u0131 muhabbete ser\u00e2ser<br \/>\nF\u0131trat neden oldu b\u00f6yle m\u00fcnk\u00e2d?<br \/>\nY\u00e2 Rab sana do\u011fru fikr-i a\u2019l\u00e2<br \/>\n\u0130tmez mi bu cenneti tem\u00e2\u015f\u00e2!<\/p>\n<p>Cennetten u\u00e7up sem\u00e2ya bir h\u00fbr<br \/>\nB\u00fcrc-i hamle tek\u00e2b\u00fcl etmi\u015f<br \/>\nY\u00e2hud ki d\u00fc\u015f\u00fcp zem\u00eene bir n\u00fbr<br \/>\nK\u0131z s\u00fbretine temess\u00fcl etmi\u015f<\/p>\n<p>Bir nazl\u0131 kuzu olunca manz\u00fbr<br \/>\n\u00c2mize\u015fne tem\u00e2y\u00fcl etmi\u015f<br \/>\nG\u00f6gs\u00fcnde tutup o nev hay\u00e2t\u0131<br \/>\nEyler \u015fu zem\u00eende iltif\u00e2t\u0131:<\/p>\n<p>Ey k\u00f6rpe kuzu vef\u00e2-g\u00fcz\u00een ol!<br \/>\nKa\u00e7ma o kadar seni sevenden.<br \/>\nTerk eyle tevahhu\u015fu em\u00een ol<br \/>\nGelmez sana bir hasar benden<\/p>\n<p>\u00c7\u0131k s\u00eeneden \u00e7\u0131k da dil-ni\u015f\u00een ol<\/p>\n<p>[364]<br \/>\nKes ragbetini biraz \u00e7emenden.<br \/>\nK\u00fchv\u00e2ra sana kucag\u0131m olsun<br \/>\nB\u00e2l\u00een serin yana\u011f\u0131m olsun<\/p>\n<p>Ey m\u00fbnis-i c\u00e2n nedir bu efg\u00e2n<br \/>\n\u0130ncitti mi kollar\u0131m v\u00fccudun?<br \/>\nNevha g\u00fcle der\u00fbnum oldu s\u00fbz\u00e2n<br \/>\nAte\u015fli midir senin sur\u00fbdun?<\/p>\n<p>G\u00f6nl\u00fcmde mel\u00e2l eder n\u00fcm\u00e2y\u00e2n<br \/>\nS\u00e2kin nazar-\u0131 keder n\u00fcm\u00fbdun<br \/>\nB\u00ee-z\u00e2r m\u0131s\u0131n muhabbetimden,<br \/>\nRenc\u00eede misin har\u00e2retimden?<\/p>\n<p>Artar halec\u00e2n-\u0131 kalb-i z\u00e2r\u0131m<br \/>\nTuttuk\u00e7a seni cin\u00e2n\u0131m \u00fczre<br \/>\nB\u00fbs etmede kalmaz ihtiy\u00e2r\u0131m<br \/>\nS\u00fcrd\u00fck\u00e7e y\u00fcz\u00fcn deh\u00e2n\u0131m \u00fczre<\/p>\n<p>Me! Me! Deyi\u015fin al\u0131r kar\u00e2r\u0131m<br \/>\nGeldik\u00e7e bu s\u00f6z lis\u00e2n\u0131m \u00fczre:<br \/>\nS\u00eenem ne olurdu s\u00fctle dolsa<\/p>\n<p>[365]<br \/>\n\u0130rz\u00e2\u2018\u0131na iktid\u00e2r\u0131m olsa!<\/p>\n<p>\u0130rz\u00e2\u2018\u0131na \u00e7\u00e2re yoksa b\u00e2ri<br \/>\nHem\u015f\u00eeren olup seninle gezeydim<br \/>\nBilmem ki neden bu mihr-i s\u00e2r\u00ee<br \/>\nBilmem ki neden bu \u015fevk-i m\u00fclhem!<\/p>\n<p>\u0130tdirmez idim en\u00een \u00fc z\u00e2r\u00ee<br \/>\nOlsayd\u0131m eger seninle hem-dem<br \/>\nM\u00e2der fakat istemez ay\u0131rmak<br \/>\n\u0130ster seni kendisi kay\u0131rmak.<\/p>\n<p>Ey m\u00e2der-i mihrib\u00e2n ne dersin<br \/>\nHi\u00e7 kalmad\u0131 m\u0131 fir\u00e2ka t\u00e2kat?<br \/>\nFery\u00e2da ni\u00e7in k\u0131y\u00e2m edersin,<br \/>\nH\u00e2linde aman nedir o ha\u015fyet?<\/p>\n<p>Sabret kuzunu al\u0131r gidersin<br \/>\nHavf u halec\u00e2n bulur nih\u00e2yet<br \/>\nHep \u2018ay\u015f u saf\u00e2da \u00e2det \u00fczre<\/p>\n<p>[366]<br \/>\nGe\u00e7sin g\u00fcn\u00fcn\u00fcz sa\u2018\u00e2det \u00fczre<br \/>\nRec\u00e2\u2019i-z\u00e2de Mahm\u00fbd Ekrem<\/p>\n<p>Yakac\u0131k\u2019da Ak\u015famdan Sonra Bir Mezarl\u0131k \u2018\u00c2lemi ki Hissiy\u00e2t-\u0131 Muhabbetin Efk\u00e2r-\u0131 Hikmetin \u00c2heng-i \u0130mtiz\u00e2c\u0131n\u0131 Tecr\u00fcbe Maksad\u0131yla S\u00f6ylenmi\u015fdir.<br \/>\nBir \u015febdi k\u00f6yde \u2018\u00e2zim-i ge\u015ft \u00fc g\u00fcz\u00e2r idim<br \/>\nAhy\u00e2ya d\u00fbr-ge\u015fte v\u00fc emv\u00e2ta c\u00e2r idim.<br \/>\nMetr\u00fck bir mezarl\u0131k idi meskenim benim<br \/>\nYaln\u0131zca anda h\u00e2k-ni\u015f\u00een-i mez\u00e2r idim.<br \/>\nToprakd\u0131 her mez\u00e2r-\u0131 fak\u00eer\u00e2ne b\u00ee-ruh\u00e2m<br \/>\nFakr\u0131mla ben de z\u00e2\u2019ir-i z\u00ee-ibtis\u00e2r idim.<br \/>\nCismimle \u00e7\u00fcn \u2018al\u00e2met-i makber s\u00fck\u00fbn-n\u00fcm\u00e2<br \/>\nFikrimle l\u00eek muztarib \u00fc b\u00ee-kar\u00e2r idim.<br \/>\nVah\u015fetle h\u00e2zir\u00fbn nazar-end\u00e2z idi bana<br \/>\nZ\u00eer\u00e2 ki i\u00e7lerinde gar\u00eeb-\u00fcd-diy\u00e2r idim.<br \/>\nEtr\u00e2f p\u00fcrd\u00fc n\u00e2le-yi g\u00fbk \u00fc hez\u00e2r ile<br \/>\nL\u00e2kin s\u00fck\u00fbt-i mevki\u2018e ben g\u00fb\u015f-d\u00e2r idim!<br \/>\nGiry\u00e2n idim; fakat g\u00f6z\u00fcm \u00e2z\u00e2de-y\u00ee d\u00fcm\u00fb\u2018<\/p>\n<p>[367]<br \/>\nYokdu lebimde n\u00e2le.. fakat n\u00e2le-k\u00e2r idim!<\/p>\n<p>And\u0131m o b\u00ee-vef\u00e2y\u0131 gar\u00eeb\u00e2ne aglad\u0131m<br \/>\nGeldi hay\u00e2li d\u00eede-yi giry\u00e2ne aglad\u0131m!<\/p>\n<p>\u2018\u00c2r\u00eeydi g\u00f6k n\u00fcm\u00e2yi\u015f-i reng-\u00ee seh\u00e2bdan<br \/>\nEnv\u00e2r akard\u0131 her tarafa m\u00e2h-t\u00e2bdan.<br \/>\nSamt \u00fc s\u00fck\u00fbn o mertebe h\u00e2kimdi mevki\u2018e<br \/>\nKim muztaribdi bende olan \u0131zt\u0131r\u00e2bdan!<br \/>\nBenzerdi g\u00e2h o ses ki gelirdi ba\u2018\u00eedden<br \/>\nOl savta kim tahassul eder \u00e2siy\u00e2bdan.<br \/>\nLeylin rut\u00fbbeti ge\u00e7erek t\u00e2 zem\u00eene dek<br \/>\nBir b\u00fb-y\u0131 uhrev\u00ee duyulurdu t\u00fcr\u00e2bdan!<br \/>\nDeh\u015fet bulurdu dil m\u00fcteharrik z\u0131l\u00e2lden<br \/>\nEmv\u00e2t kald\u0131r\u0131rd\u0131 serin sanki h\u00e2bdan!<br \/>\n\u2018Atfeyledim der\u00fbna nig\u00e2h-i tahass\u00fcri<br \/>\nDuydum \u015fu gizli n\u00e2leyi kalb-i har\u00e2bdan :<br \/>\n\u201cVar m\u0131yd\u0131 kimse bende olan derde u\u011fram\u0131\u015f<\/p>\n<p>[368]<br \/>\n\u015eunda huz\u00fbr i\u00e7inde yatan \u015feyh \u00fc \u015f\u00e2btan?<br \/>\nAmm\u00e2 yine bu derd iledir zevk \u00fc lezzetim<br \/>\nKurtarma ey H\u00fcd\u00e2 beni bu iktir\u00e2bdan!\u201d<\/p>\n<p>And\u0131m o b\u00ee-vef\u00e2y\u0131 gar\u00eeb\u00e2ne aglad\u0131m<br \/>\nGeldi hay\u00e2li d\u00eede-yi giry\u00e2ne aglad\u0131m!<\/p>\n<p>Bir \u2018ucbe ses gelirdi derinden \u015feb\u00eeh-i \u00e2h!<br \/>\nVahdet teneff\u00fcs eyler idi sanki g\u00e2h g\u00e2h!<br \/>\nE\u015fc\u00e2rdan zemine d\u00fc\u015fen s\u00e2ye-y\u00ee kesif<br \/>\n\u00c7ekmi\u015fti p\u00ee\u015f-g\u00e2h\u0131ma bir perde-y\u00ee siy\u00e2h.<br \/>\nOl zulmet-i \u2018am\u00eeka-y\u0131 h\u00ee\u00e7\u00ee-n\u00fcm\u00fbdda<br \/>\nPerv\u00e2z iderdi deh\u015fet ile t\u00e2\u2019ir-\u00ee nig\u00e2h.<br \/>\nTa\u2018m\u00eek ide ide o zal\u00e2m-i \u015fed\u00eedeyi<br \/>\nFikrimde h\u00e2s\u0131l oldu biraz n\u00fbr-i intib\u00e2h.<br \/>\nBir hayr\u0131n olmadan -dedim \u2013 eyv\u00e2h masdar\u0131<br \/>\nGitti hev\u00e2 yolunda hay\u00e2t\u0131m, yaz\u0131k!.. G\u00fcn\u00e2h!..<br \/>\nKasriyyet-i fi\u2018\u00e2limi s\u00f6ylerdi l\u00eek hep<br \/>\nFery\u00e2d edip ayaklar\u0131m alt\u0131nda her giy\u00e2h!<\/p>\n<p>[369]<br \/>\nKand\u0131m bu hikmete\u2013didim\u2013olmu\u015f demek ezel<br \/>\nDid\u00e2r-\u0131 a\u015fk ile m\u00fctecell\u00ee bana \u0130l\u00e2h!<br \/>\n\u2018\u00d6mr\u00fcm ki yand\u0131 \u00e2te\u015f-i \u2018a\u015fka bu \u00e2na dek<br \/>\nSevda yolunda isterim olsun b\u00fct\u00fcn teb\u00e2h.<\/p>\n<p>And\u0131m o b\u00ee-vef\u00e2y\u0131 gar\u00eeb\u00e2ne aglad\u0131m<br \/>\nGeldi hay\u00e2li d\u00eede-yi giry\u00e2ne aglad\u0131m!<\/p>\n<p>Semtin s\u00fck\u00fbn \u00fc zulmeti artard\u0131 dem-be-dem<br \/>\nG\u00fby\u00e2 \u00e7ekerdi ka\u2018r\u0131na dogru bizi \u2018adem!<br \/>\nDeh\u015fetle doldu h\u00e2ne-yi kalbim fakat yine<br \/>\nAsla hay\u00e2l \u00fc h\u00e2t\u0131r\u0131ma gelmedi nedem.<br \/>\nN\u00e2-geh tecess\u00fcm eyledi kar\u015f\u0131mda bir v\u00fcc\u00fbd<br \/>\nBir kahram\u00e2n-\u0131 i\u015fve, meh\u00e2betli bir sanem<br \/>\nEmv\u00e2c-\u0131 n\u00fbr v\u00e2ri v\u00fcc\u00fbd-i l\u00e2tifini<br \/>\n\u00d6rterdi n\u00eem s\u00fctre-yi beyz\u00e2s\u0131 ham-be-ham<br \/>\nM\u00fcdhi\u015fdi g\u00f6zleri, deheni lerze-d\u00e2r-\u0131 h\u0131\u015fm<br \/>\nGiys\u00fbs\u0131 t\u00e2rum\u00e2r idi, ebr\u00fblar\u0131 be-hem.<br \/>\nN\u00fbr-\u0131 nig\u00e2h\u0131 berk-i bel\u00e2dan ni\u015f\u00e2n idi<br \/>\nSeyy\u00e2l bir alevdi lebinden \u00e7\u0131kan sitem!<\/p>\n<p>[370]<br \/>\nRef\u2019 eyleyip hev\u00e2ya tehevv\u00fcrle bir elin<br \/>\nTakr\u00eeb ederdi nezdime kendin kadem kadem.<br \/>\n\u0130tdim k\u0131y\u00e2m d\u00fc\u015fmek i\u00e7\u00fcn p\u00e2y-i kahr\u0131na<br \/>\nEyv\u00e2h!.. U\u00e7du gitdi o n\u00fbr-\u00ee sem\u00e2-harem.<\/p>\n<p>And\u0131m o b\u00ee-vef\u00e2y\u0131 gar\u00eeb\u00e2ne aglad\u0131m<br \/>\nGeldi hay\u00e2li d\u00eede-yi giry\u00e2ne aglad\u0131m!<\/p>\n<p>Dald\u0131m yine zeminine dery\u00e2-y\u0131 fikretin<br \/>\nOldum du\u00e7\u00e2r-\u0131 hevli neheng\u00e2n-\u0131 mihnetin.<br \/>\nY\u00e2 Rab! -didim- t\u00fckendi hay\u00e2t\u0131m o bitmedi<br \/>\nP\u00e2y\u00e2n\u0131 yok mu derd \u00fc bel\u00e2-y\u0131 muhabbetin?<br \/>\n\u00c2z\u00e2d\u00ee-yi dili bana r\u00fbz\u00ee mi k\u0131lmad\u0131n<br \/>\nHer dem esiri olmaday\u0131m ben bir \u00e2fetin?<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcmde olmasa kara sevd\u00e2-y\u0131 \u00e7e\u015fm-i y\u00e2r<br \/>\nNeydi i\u015fim i\u00e7inde \u015fu dery\u00e2-y\u0131 zulmetin?<br \/>\nTebd\u00eel-i ay\u015f, nakl-i mek\u00e2n, hepsi b\u00ee-eser<br \/>\nYok mu H\u00fcd\u00e2 cihanda dev\u00e2s\u0131 bu illetin?<br \/>\nYok \u00e7\u00fcnki pen\u00e7esinden \u00fcm\u00eed-i hal\u00e2s-\u0131 dil<br \/>\nVer b\u00e2ri rahm kalbine ol b\u00ee-m\u00fcr\u00fcvvetin.<br \/>\nBir kerrecik daha g\u00f6r\u00fcn ey n\u00fbr-i \u00e7e\u015fm-i c\u00e2n!<\/p>\n<p>[371]<br \/>\n\u00d6ld\u00fcrd\u00fc hasretin beni, \u00f6ld\u00fcrd\u00fc hasretin!<br \/>\nHayf\u00e2! Dirig!.. Yollu bir \u00e2v\u00e2ze duydum \u00e2h<br \/>\nH\u00e2lim dokundu g\u00f6nl\u00fcne sahr\u00e2-yi vah\u015fetin!<\/p>\n<p>And\u0131m o b\u00ee-vef\u00e2y\u0131 gar\u00eeb\u00e2 ne aglad\u0131m<br \/>\nGeldi hay\u00e2li dide-yi giry\u00e2ne aglad\u0131m!<br \/>\nRec\u00e2\u00ee-z\u00e2de Mahm\u00fbd Ekrem<\/p>\n<p>Anadolu Hisar\u0131nda Mezarl\u0131k \u2018\u00c2lemi<br \/>\nBu s\u00fck\u00fbt-\u0131 bel\u00eeg \u00fc h\u00fczn-i fas\u00eeh<br \/>\nHutbe-i b\u00ee mak\u00e2li r\u00fbh\u00e2n\u00ee<br \/>\nSan\u2018at-\u0131 kudreti ider tavz\u00eeh<br \/>\nBu ne \u2018ulv\u00ee cih\u00e2n-\u0131 n\u00fbr\u00e2n\u00ee<br \/>\nNe ne\u015f\u00e2t u saf\u00e2-y\u0131 vicd\u00e2n\u0131!<\/p>\n<p>Bu ne vah\u015fet i\u00e7inde \u00fcnsiyyet<br \/>\nBu ne zulmet i\u00e7inde n\u00fbr-\u0131 bek\u00e2!<\/p>\n<p>[372]<br \/>\nBu fez\u00e2-y\u0131 sem\u00e2da bin hayret<br \/>\nNice bin \u00e2fit\u00e2b fikr-i \u00e2r\u00e2<br \/>\nYagd\u0131r\u0131r n\u00fbr-\u0131 hey\u2019etinde saf\u00e2<\/p>\n<p>Ta\u015f degil g\u00f6rd\u00fcg\u00fcn o seng-i har\u00e2b<br \/>\n\u015e\u00e2\u2019iri mu\u2019accez-i tab\u00ee\u2018idir.<br \/>\nNe bel\u00eeg\u00e2ne eylemekde hit\u00e2b<br \/>\nSanki bir nushe-i fes\u00e2hatdir<br \/>\nM\u00fctehaccir mis\u00e2l-i \u2018ibretdir.<\/p>\n<p>Her giy\u00e2h-\u0131 zem\u00eeni ba\u015fka zeb\u00e2n<br \/>\nHer avu\u00e7 h\u00e2ki bir diger \u2018\u00e2lem<br \/>\nHer varak bi\u00f1 kit\u00e2b ile yeks\u00e2n<br \/>\nBu fey\u00fbz\u00e2t\u0131 fikr id\u00fcp her dem<br \/>\nM\u00fctehayyir mi kalmasun \u00e2dem<\/p>\n<p>Burada m\u00fcnzev\u00ee s\u00fck\u00fbn u edep<br \/>\nBurada c\u00e2ni\u015f\u0131n c\u00e2n\u0131\u00f1 \u2018azmet<\/p>\n<p>[373]<br \/>\nZ\u00e2hir olmu\u015f kem\u00e2l-i kudret-i Rab<br \/>\nSanki bir k\u00e2\u2019in\u00e2t-\u0131 p\u00fcr hayret<br \/>\nBerk urur her tarafda \u2018ulviyet<\/p>\n<p>Ugrad\u0131k\u00e7a sab\u00e2 bu firdevse<br \/>\nGe\u00e7emez der- \u2018akab saf\u00e2s\u0131ndan<br \/>\nBa\u015flay\u0131p her \u015f\u00fck\u00fbfeyi lemse<br \/>\nBir ter\u00e2vet al\u0131r tem\u00e2s\u0131ndan<br \/>\nHissa almak diler hev\u00e2s\u0131ndan<\/p>\n<p>Ne kadar nazl\u0131 nazl\u0131 gitmededir<br \/>\nHele bir \u2018atf-\u0131 dikkat it dereye<br \/>\nO da i\u2019l\u00e2n-\u0131 hayret itmededir<br \/>\nSanki meft\u00fbn gibi bu makbereye<br \/>\nG\u00f6ksu hasret \u00e7eker bu me\u015fcereye<\/p>\n<p>Serviler ihtiz\u00e2z itdik\u00e7e<br \/>\nNagme-i dil-fir\u00eeb olur peyd\u00e2<br \/>\nEbediyyet i\u00e7inde gitdik\u00e7e<\/p>\n<p>[373]<br \/>\nGayb olur mevc-zen olup o sad\u00e2<br \/>\nO ne kuds\u00ee hev\u00e2 ne tatl\u0131 nev\u00e2!<br \/>\nN\u00e2b\u00ee-z\u00e2de N\u00e2z\u0131m<\/p>\n<p>Bir K\u00fc\u00e7\u00fck \u00c7ocuk Kabri \u00dczerinde Muharrirdir<br \/>\nEy s\u00e2l-hurde sarma\u015f\u0131k! Ey nev-civ\u00e2n \u00e7emen<br \/>\nEy d\u00fcrl\u00fc d\u00fcrl\u00fc t\u00e2ze neb\u00e2t\u00e2t-\u0131 mevc-zen<br \/>\nEy ma\u2018bed-i \u0130l\u00e2h\u00ee ki oldun hud\u00e2-n\u00fcm\u00e2<br \/>\nFeyzinle \u2018akl\u0131 itdin ul\u00fbhiyet-\u00e2\u015fin\u00e2<br \/>\nEy n\u00e2l-zen mekes ki olursun sad\u00e2-res\u00e2n<br \/>\nEzh\u00e2r i\u00e7inde uykuya dalm\u0131\u015f  iken \u015feb\u00e2n<br \/>\nB\u00ee-\u00e7\u00e2renin mu\u2018 \u00e2r\u0131z  olursun fer\u00e2g\u0131na<br \/>\nS\u00f6ylersin anla\u015f\u0131lmayacak s\u00f6z kulag\u0131na<br \/>\nEy b\u00e2d! Ey kav\u00e2fil-i emv\u00e2c-\u0131 b\u00ee-kar\u00e2r<br \/>\nEy k\u00e2\u2019in\u00e2t i\u00e7indeki elh\u00e2n-\u0131 b\u00ee-\u015f\u00fcm\u00e2r<br \/>\nOrman! Ki hep gel\u00fcp ge\u00e7en erb\u00e2b-\u0131 intib\u00e2h<br \/>\nBir fikr ile ider seni \u00e2r\u00e2yi\u015f-i nig\u00e2h<br \/>\nEy meyveler ki velvele-i r\u00fbzg\u00e2r ile<br \/>\nEylersiniz s\u00fck\u00fbt yere inkis\u00e2r ile<\/p>\n<p>[375]<br \/>\nEy \u00e2sum\u00e2n-\u0131 tuhfe-n\u00fcm\u00e2dan id\u00fcp \u015fit\u00e2b<\/p>\n<p>Bir tarz-\u0131 dil-fir\u00eeb ile s\u00e2k\u0131t olan \u015feh\u00e2b<br \/>\nEy nev-bah\u00e2r \u015fevk\u0131 ile eyley\u00fcp zuh\u00fbr<br \/>\n\u00c2f\u00e2k\u0131 d\u00fcrl\u00fc nagme ile inleden tuy\u00fbr<br \/>\nEy k\u00f6hne h\u00e2\u2019itin aras\u0131nda \u00e7\u0131kup m\u00fcd\u00e2m<br \/>\n\u0130nsanda vehm \u00fc vah\u015feti m\u00fczd\u00e2d iden hev\u00e2mm<br \/>\nEy muttas\u0131l yeti\u015fdir\u00fcp etr\u00e2fdan hev\u00e2<br \/>\nEmv\u00e2c-\u0131 b\u00ee-nih\u00e2yeyi c\u00fb\u015f\u00e2n iden fez\u00e2<br \/>\nEy h\u00fb\u015feler yeti\u015fdirici h\u00e2k-i feyz-n\u00e2k<br \/>\nEy inciler nis\u00e2r idici bahr-i s\u00eene-\u00e7\u00e2k<br \/>\nYapraklar! Ey \u015f\u00fck\u00fbfeler a\u00e7m\u0131\u015f gus\u00fbn-ter<br \/>\nDallar i\u00e7inde ku\u015f b\u00fcy\u00fcden \u00e2\u015fiy\u00e2neler<br \/>\nArt\u0131k kesin g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc dalsun hay\u00e2line<br \/>\nBir par\u00e7a ter idin \u00e7ocug\u0131 kendi h\u00e2line<br \/>\nRahats\u0131z olmas\u0131n uyusun t\u0131fl-\u0131 n\u00e2tuv\u00e2n<br \/>\nM\u00e2derde  e\u015fk-i d\u00eedesini eyles\u00fcn rev\u00e2n<\/p>\n<p>[376]<\/p>\n<p>Bir Manz\u00fbme<br \/>\nK\u0131zm\u0131\u015f o g\u00fcl-i hay\u00e2 bozulm\u0131\u015f<br \/>\nElv\u00e2n\u0131na bak ziy\u00e2 bozulm\u0131\u015f<br \/>\nBilmem ne sebeble rengi u\u00e7m\u0131\u015f<br \/>\nSahb\u00e2 bulan\u0131k saf\u00e2 bozulm\u0131\u015f<br \/>\nT\u00e2bende cem\u00e2li, tavr\u0131 gam-n\u00e2k<br \/>\nMeht\u00e2b g\u00fczel, hav\u00e2 bozulm\u0131\u015f.<br \/>\nMeh-r\u00fbyuna varsa kar\u015f\u0131 gelmi\u015f,<br \/>\nHur\u015fiddeki cil\u00e2 bozulm\u0131\u015f<br \/>\nG\u00fcldeste-i h\u00fcsni toplan\u0131nca,<br \/>\nBin b\u00e2g-\u0131 ferah-fez\u00e2 bozulm\u0131\u015f<br \/>\nRahm itse de ba\u015fka bir bel\u00e2d\u0131r<br \/>\nBen hasta, o mehlik\u00e2 bozulm\u0131\u015f<br \/>\nBir hande niy\u00e2z idince g\u00f6nl\u00fcm,<br \/>\nK\u0131zm\u0131\u015f o g\u00fcl-i hay\u00e2 bozulm\u0131\u015f<\/p>\n<p>\u2018Avdet-i M\u00e2z\u00ee<br \/>\nGe\u00e7mi\u015f g\u00fczelim bah\u00e2r-\u0131 h\u00fcsn\u00fcn<br \/>\nEy g\u00f6nl\u00fcm alan \u015fik\u00e2r-\u0131 h\u00fcsn\u00fcn<\/p>\n<p>[377]<br \/>\nEyv\u00e2h ne \u2018i\u015fve-k\u00e2r idin sen<br \/>\nBen sevdicegim nig\u00e2r idin sen<br \/>\nGel s\u00f6yle\u015felim seninle ey y\u00e2r<br \/>\nGe\u00e7mi\u015fdeki m\u00e2cer\u00e2y\u0131 tekr\u00e2r<br \/>\nGitdi \u00f6teye hep \u00e2\u015fin\u00e2lar<br \/>\nBiz bunday\u0131z imdi merhab\u00e2lar<br \/>\nBak ben de senin gibi har\u00e2b\u0131m<br \/>\nD\u00fc\u015fd\u00fcm m\u00fctek\u00e2rib-i t\u00fcr\u00e2b\u0131m<br \/>\nMesc\u00fbd d\u00fc\u015fe durur m\u0131 s\u00e2cid<br \/>\nMihr\u00e2b gide kal\u0131r m\u0131 mescid<br \/>\nBir g\u00fcn seni g\u00f6rmesem eger ben<br \/>\nB\u00ee-z\u00e2r idi halk \u015f\u00eevenimden<br \/>\nY\u00e2d\u0131nda m\u0131 eski m\u00e2cer\u00e2lar<br \/>\nNeydi bana itdigin cef\u00e2lar<br \/>\nSendin uyan\u0131nca \u00e2fit\u00e2b\u0131m<br \/>\nMaksad diyerek ko\u015fup giderken<br \/>\nN\u00e2g\u00e2h bizi \u00e7evirdi rehzen<br \/>\nAnlat bana sevgilim bu h\u00e2li<br \/>\nKimden ola h\u00fcsn\u00fcn\u00fcn zev\u00e2li<\/p>\n<p>[378]<br \/>\nSen b\u00f6yle degil idin mukaddem<br \/>\nMesh\u00fbrun olurd\u0131 cin \u00fc \u00e2dem<br \/>\nKeskin nazar\u0131n degerdi c\u00e2na<br \/>\nH\u00e2l\u00e2 arasan \u00e7\u0131kar ni\u015f\u00e2ne<br \/>\nDagn\u0131kd\u0131 sa\u00e7\u0131n mis\u00e2l-i fikret<br \/>\nEfk\u00e2ra dalup kal\u0131rd\u0131 hasret<br \/>\nSevd\u00e2 d\u00f6k\u00fcl\u00fcrdi g\u00f6zlerinden<br \/>\nC\u00e2n t\u00e2zelenirdi s\u00f6zlerinden<br \/>\nTems\u00eel idi h\u00fcsn ile cem\u00e2lin<br \/>\nBill\u00e2hi ki yokd\u0131 bir mis\u00e2lin<br \/>\n\u015eimdiyse hus\u00fbfe m\u00fcntek\u0131lsin<br \/>\nBak sen bile \u015fimdi sen degilsin<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcmde mek\u00een olan hay\u00e2le<br \/>\nH\u00ee\u00e7 virmedi tal\u2018at\u0131n im\u00e2le<br \/>\nYok yok diyemem yok irtib\u00e2t\u0131n<br \/>\nBir cilvesidir bu inhit\u00e2t\u0131n<br \/>\nSen ger\u00e7i bir ecneb\u00ee gibisin<br \/>\nAmm\u00e2 diyemem ki ecneb\u00eesin<br \/>\nElbet yine ol nig\u00e2rs\u0131n sen<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcmdeki y\u00e2dig\u00e2rs\u0131n sen<\/p>\n<p>[379]<br \/>\nM\u00e2zim ile \u00e2\u015fin\u00e2l\u0131g\u0131n var<br \/>\nPek sevgili bir fen\u00e2l\u0131g\u0131n var<br \/>\nBildim ki bey\u00e2z k\u00e2k\u00fcl\u00fcnden<br \/>\nBir \u2018a\u015fk-\u0131 herem res\u00eedeyim ben<br \/>\nBu \u015fevk ile zevk olur m\u00fckemmel<br \/>\nN\u00e2z eyleme gayr\u0131 gel otur gel<br \/>\nM\u00e2z\u00eeyi tahayy\u00fcle mahal yok<br \/>\nFerd\u00e2y\u0131 dah\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnme sen \u00e7ok<br \/>\nM\u00e2d\u00e2m-\u0131 yak\u00eendir \u2018az\u00eemet<br \/>\nBu f\u0131rsat\u0131 bilmeli gan\u00eemet<br \/>\nS\u00f6nmi\u015f esef itme n\u00fbr-\u0131 h\u00fcsn\u00fcn<br \/>\nKalm\u0131\u015f yine bak gur\u00fbr-\u0131 h\u00fcsn\u00fcn<br \/>\nY\u00e2 Rab ne bu g\u00f6rd\u00fcg\u00fcm tegayy\u00fcr<br \/>\nMevc urmada girye-i tahass\u00fcr<br \/>\nMeyd\u00e2nda ne yer ne y\u00e2r kalm\u0131\u015f<br \/>\nBir \u00e7e\u015fme ile \u00e7\u0131n\u00e2r kalm\u0131\u015f<br \/>\nElbet bize de gelir ya nevbet<br \/>\nBir g\u00fcn uyar\u0131z cih\u00e2na elbet<br \/>\nTa\u2018k\u00eeb ideriz o g\u00fcn \u2018um\u00fbm\u0131<br \/>\nYok \u00f6lmeden \u00f6lmenin l\u00fcz\u00fbm\u0131<\/p>\n<p>[380]<br \/>\nGe\u00e7mi\u015fse de devre-i vis\u00e2lin<br \/>\nPek ho\u015f geliyor  bana bu h\u00e2lin<br \/>\nLerzende kamer seh\u00e2b ebyaz<br \/>\nH\u00ee\u00e7 v\u00e2rid olur m\u0131 b\u00f6yle ma\u2018raz<br \/>\nHem-derd degil idik biz akdem<br \/>\nHem-h\u00e2l oluruz ne \u00e7\u00e2re bir dem<br \/>\nB\u00ee-\u015fek bu da bir hes\u00e2b-\u0131 hakd\u0131r<br \/>\nMahz-\u0131 kerem-i cen\u00e2b-\u0131 Hakd\u0131r<br \/>\nBir \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 p\u00eere \u2018asr-\u0131 perver<br \/>\nMa\u2018\u015f\u00fbka-i m\u00fb-sef\u00eedi hem-ser<\/p>\n<p>Naz\u00eere-i Hasbih\u00e2l<br \/>\nGar\u00eeb-ter g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2l \u00fc \u015f\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<br \/>\nGar\u00eeb gelmese bilsek lis\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Nam\u00e2z vakti gelir fikr-i \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2ne i\u00e7\u00fcn<br \/>\n\u2018Ale\u2019s-sab\u00e2h ne ho\u015fdur ez\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Vatan muhabbetine bir ni\u015f\u00e2nedir \u2018ulv\u00ee<br \/>\nZ\u00fcl\u00e2m i\u00e7inde olan \u00e2\u015fiy\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>[381]<br \/>\nYaz\u0131ld\u0131 safha-i nazma hez\u00e2r k\u0131ssa-i \u2018a\u015fk<br \/>\nN\u00fcm\u00fbne g\u00fclle senin d\u00e2s\u0131t\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Naz\u00eereler ne kadar olsa \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne dahi<br \/>\nOlur m\u0131 \u2018ayn\u0131 sizin m\u00e2cer\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Duyuld\u0131 nevhalar\u0131n fecr-i subh-\u0131 evvelde<br \/>\nKad\u00eemdir o kadar h\u00e2ned\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Bug\u00fcnki tarz-\u0131 edebden olur gibi demzen<br \/>\nNev\u00eendir yine tarz-\u0131 bey\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn o g\u00fcftelerin n\u00e2-\u015fen\u00eededir her dem<br \/>\nOlur sem\u00e2\u2018\u0131na v\u00e2s\u0131l cih\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Kas\u00e2\u2019idin okunur levha-i tab\u00ee\u2018atde<br \/>\nGar\u00eeb \u015f\u00e2\u2018iri geldin H\u00fcd\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Sen oldugun gibi meft\u00fbn-\u0131 hande-i kudret<br \/>\nSenin de biz olal\u0131m \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Te\u2019ess\u00fcr itmededir ehl-i dil mak\u00e2linden<br \/>\nGerekdir olmal\u0131 bir dilsit\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>[382]<br \/>\nS\u00fck\u00fbt i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn k\u00e2\u2019in\u00e2t sen bir ku\u015f<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl hev\u00e2s\u0131n\u0131 s\u00f6yler fig\u00e2n\u0131n ey b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Tecell\u00ee yahud Tesell\u00ee<br \/>\nSeher vaktiydi \u00e7\u0131kd\u0131m ge\u00e7en g\u00fcn k\u00fbhs\u00e2ra<br \/>\nKi ses yok bir tarafda sis inmi\u015fdi civ\u00e2ra<br \/>\nN\u00fcm\u00e2y\u00e2nd\u0131r o yerden deniz sahr\u00e2 h\u0131y\u00e2b\u00e2n<br \/>\nGar\u00eeb\u00fc\u2019l-h\u00e2l bir k\u00f6y m\u00fcs\u00e2dif reh-g\u00fcz\u00e2ra<br \/>\nHar\u00e2b olm\u0131\u015f ne varsa t\u00fcr\u00e2b olm\u0131\u015f o bir k\u00f6y<br \/>\nBa\u015f\u0131nda seng-i makber iki v\u00eer\u00e2n min\u00e2re<br \/>\nUyurd\u0131 hep \u00e7ocuklar fakat ku\u015flar uyanm\u0131\u015f<br \/>\nS\u00f6n\u00fcp y\u0131ld\u0131zlar emv\u00e2c ider savlet ken\u00e2re<br \/>\nNedir bilmem em\u00eenim ki bir \u015feyler sorard\u0131m<br \/>\nSorard\u0131m c\u00fbyb\u00e2re sorard\u0131m r\u00fbzg\u00e2re<br \/>\nAga\u00e7lardan iderdim tazarru\u2018lar i\u00e7inde<br \/>\nAga\u00e7lar kim sararm\u0131\u015f tahass\u00fcrden bah\u00e2ra<br \/>\nSan\u0131rd\u0131m y\u00e2d\u0131d\u0131r bu verem bir dil-r\u00fcb\u00e2n\u0131n<br \/>\nAkard\u0131 c\u00fby-\u0131 \u2018\u00f6mr\u00fcm d\u00fc-\u00e7e\u015fmimden gub\u00e2ra<\/p>\n<p>[383]<br \/>\nBirinci def\u2018a g\u00f6rd\u00fcm o g\u00fcn bir serv-i ebyaz<br \/>\nKaranl\u0131k bir bey\u00e2zl\u0131k ki benzerdi mez\u00e2ra<br \/>\nOlur m\u00e2zsi gu\u00fby\u00e2 o emv\u00e2t\u0131n n\u00fcm\u00e2y\u00e2n<br \/>\n\u00c7\u0131kard\u0131 selvilikden bulutlar p\u00e2re p\u00e2re<br \/>\nNed ir y\u00e2 Rabbi-dirdim- ni\u00e7\u00fcn solm\u0131\u015f \u00e7i\u00e7ekler<br \/>\nBakard\u0131m bir tarafdan cib\u00e2l-i z\u00ee-vak\u00e2ra<br \/>\nHani-dirdim-\u0130l\u00e2h\u00ee o sult\u00e2n-\u0131 mel\u00e2\u2019ik<br \/>\nKi itmi\u015fdin bana sen cin\u00e2n\u0131ndan \u0131t\u00e2re<br \/>\nG\u00fcne\u015f dogd\u0131 nih\u00e2yet duyup bir hiss-i ta\u2018z\u00eem<br \/>\nK\u0131y\u00e2m itdim o anda g\u00f6z\u00fcm vakf old\u0131 y\u00e2re<br \/>\nMeger c\u00e2n\u00e2n imi\u015f  o evet tims\u00e2l-i c\u00e2n\u00e2n<br \/>\nKi b\u00e2l\u00e2-y\u0131 ufukdan \u00e7\u0131kar perverde-g\u00e2re<\/p>\n<p>Tel\u00e2kk\u00eeler<br \/>\n1<br \/>\nBir \u00e2b ken\u00e2r\u0131nda idim y\u00e2r ile tenh\u00e2,<br \/>\nMeht\u00e2b g\u00f6r\u00fcnmekde \u015fafak olmada peyd\u00e2:<br \/>\nKar\u015f\u0131mda idi s\u00f6yledigin ol gice g\u00fby\u00e2<br \/>\nHem kendisi hem s\u00fbreti hem fikr \u00fc hay\u00e2li<\/p>\n<p>[384]<br \/>\nBen olmad\u0131m amm\u00e2 yine dil-s\u00eer-i vis\u00e2li<br \/>\n2<br \/>\nBir mertebe h\u00e2l\u00ee ki hep etr\u00e2f \u00fc hav\u00e2l\u00ee<br \/>\nSand\u0131m o per\u00eeden bile ol mevki\u2018i h\u00e2l\u00ee<br \/>\nHem s\u00fbreti hem kendisi hem fikr \u00fc hay\u00e2li<br \/>\nZ\u00e2\u2019il gibi geldi bana bir s\u00e2niye hatta.<br \/>\nDil-s\u00eer \u00fc vis\u00e2li yine ben olmad\u0131m amm\u00e2!<br \/>\n3<br \/>\nBakd\u0131m ki ved\u00e2\u2018 itmege kalk\u0131\u015fd\u0131 benimle:<br \/>\n\u2018Akl\u0131m bun\u0131 almazd\u0131 g\u00f6n\u00fcl olmad\u0131 k\u00e2\u2019il<br \/>\nHem kendisi hem s\u00fbreti hem fikr \u00fc hay\u00e2li<br \/>\nGe\u00e7mekde o dem s\u00e2ye-i hur\u015f\u00eede m\u00fcm\u00e2sil<br \/>\nEnv\u00e2r-\u0131 cem\u00e2li ise kalm\u0131\u015fd\u0131 benimle<br \/>\n4<br \/>\nBil\u00e2here gayb old\u0131 \u00e7emenz\u00e2r\u0131n i\u00e7inde!<br \/>\nCidd\u00ee olarak gitdi; g\u00f6r\u00fcnmez idi asl\u00e2:<br \/>\nYatd\u0131m tek \u00fc tenh\u00e2 \u00e7ekil\u00fcp g\u00e2rik i\u00e7inde<\/p>\n<p>[385]<br \/>\nH\u00e2l\u00ee beni e\u015fg\u00e2lden olmaz idi h\u00e2l\u00e2<br \/>\nHem kendisi hem s\u00fbreti hem fikr \u00fc hay\u00e2li!<br \/>\n5<br \/>\nBir resm yapup k\u0131lmak i\u00e7\u00fcn fikrimi tebd\u00eel,<br \/>\nBir \u015fi\u2018r yazup \u00e7\u0131kd\u0131m idince an\u0131 tekm\u00eel,<br \/>\nBir mevki\u2018e gitdim, yerine eyledim i\u2018t\u00e2:<br \/>\nHem kendisi hem s\u00fbreti hem fikr \u00fc hay\u00e2li<br \/>\nC\u00e2n\u00e2n idi bakd\u0131m oluyor anda h\u00fcveyd\u00e2!<br \/>\n6<br \/>\nGitdik\u00e7e bana ho\u015f geliyor h\u00fcsn \u00fc cem\u00e2li<br \/>\nHem kendisi hem s\u00fbreti hem fikr \u00fc hay\u00e2li<br \/>\nG\u00f6nl\u00fcm an\u0131 vaktinde dimek az begenirmi\u015f<br \/>\nP\u00eer oldug\u0131 nisbetde \u2018aceb t\u00e2zelenirmi\u015f<br \/>\n\u0130ns\u00e2nda olan h\u00e2cise-i \u2018a\u015fk ile sevd\u00e2!<\/p>\n<p>B\u00fclb\u00fcl<br \/>\nBug\u00fcn duydum: zuh\u00fbr\u0131n b\u00e2gda i\u2018l\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<br \/>\nSaf\u00e2-c\u00fby\u00e2ne \u2018arz-\u0131 m\u00fcjde-i eyy\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>[386]<br \/>\nBah\u00e2r\u0131n zevk \u00fc \u015fevk esb\u00e2b\u0131n\u0131 itm\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<br \/>\nNev\u00e2-y\u0131 dil-ke\u015fiyle herkesi h\u00fb\u015fg\u00e2r ider b\u00fclb\u00fcl<br \/>\nNi\u00e7\u00fcn amm\u00e2 beni melh\u00fbf-\u0131 b\u00ee-\u00e2r\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Mel\u00e2l-eng\u00eez bir rikkat vir\u00fcp vicd\u00e2ne \u00f6td\u00fck\u00e7e<br \/>\nBana \u00e2h itdirir hasretle ol d\u00eev\u00e2ne \u00f6td\u00fck\u00e7e<br \/>\nOlur \u015fevk-\u00e2ver-i \u00e2\u015fub-\u0131 sevd\u00e2 c\u00e2na \u00f6td\u00fck\u00e7e<br \/>\nDeminde seyr idin te\u2019s\u00eeri!  Ahr\u00e2r\u00e2ne \u00f6td\u00fck\u00e7e<br \/>\nDil-i \u00e2v\u00e2reyi h\u00e2hi\u015f-g\u00fcz\u00e2r-\u0131 d\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Mer\u00e2m\u0131 \u2018a\u015fk\u0131n\u0131n \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131 ihf\u00e2 m\u0131d\u0131r bilmem<br \/>\nEs\u00eer-i m\u00e2lih\u00fbly\u00e2 oldug\u0131n \u00eem\u00e2 m\u0131d\u0131r bilmem<br \/>\nHay\u00e2linde duran ya bir ruh-\u0131 Leyl\u00e2 m\u0131d\u0131r bilmem<br \/>\nHeves-k\u00e2r-\u0131 ked\u00fbret&#8230; t\u00e2lib-i sevd\u00e2 m\u0131d\u0131r bilmem<br \/>\nSeherden ho\u015flan\u0131r&#8230; meyl-i z\u00fcl\u00e2m-\u0131 \u015f\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Kime r\u00e2ci\u2018 bilinmez&#8230; g\u00f6nl\u00fc me\u015fh\u00fbn-\u0131 muhabbetdir<br \/>\nGar\u00eeb \u00fc z\u00e2rd\u0131r&#8230; \u015feb-zinded\u00e2r-\u0131 hicr \u00fc hasretdir<br \/>\nTegann\u00eesi haz\u00eendir \u00e7\u00fcnki masr\u00fbf-\u0131 \u015fik\u00e2yetdir<\/p>\n<p>[387]<br \/>\nBilir bu b\u00e2gda fery\u00e2da ruhsatda muvakkatd\u0131r<br \/>\nBil\u00e2-\u00e2r\u00e2m an\u0131n\u00e7\u00fcn n\u00e2leye ikd\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Ne dem \u00e2r\u00e2m-g\u00e2h\u0131m olsa derd-i hicr ile daglar<br \/>\nSular v\u00e2dide su-i baht\u0131ma aglar gibi \u00e7aglar<br \/>\nPey\u00e2pey g\u00f6nl\u00fcm \u00e2h eyler&#8230; dem\u00e2dem g\u00f6zlerim aglar<br \/>\nOlur rikkat-pez\u00eer \u00e2v\u00e2z\u0131 bir tavr-\u0131 haz\u00een b\u00e2glar<br \/>\nBenim\u00e7\u00fcn t\u00e2li\u2018imden sanki istirh\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<\/p>\n<p>Sem\u00e2dan sanki inmi\u015f bir il\u00e2h\u00ee lahn-\u0131 t\u00e2\u2019irdir<br \/>\nYe\u015filliklerde peyd\u00e2d\u0131r. Karanl\u0131klarda s\u00e2\u2019irdir<br \/>\nG\u00fczel bir \u015fi\u2018r-i n\u00e2t\u0131kd\u0131r o g\u00fby\u00e2 r\u00fbha d\u00e2\u2019irdir<br \/>\nKi her ma\u2018n\u00e2-y\u0131 mest\u00fbrunda bir \u00e7ok n\u00fckte z\u00e2hirdir<br \/>\nBu ma\u2018n\u00e2lard\u0131r anlar kim bana ilh\u00e2m ider b\u00fclb\u00fcl<br \/>\nRec\u00e2i-z\u00e2de Mahm\u00fbd Ekrem<\/p>\n<p>Gazel<br \/>\nG\u00fcl ruhlar\u0131n\u0131n mis\u00e2li yokdur<br \/>\nHur\u015f\u00eedin o reng-i \u00e2li yokdur<\/p>\n<p>[388]<br \/>\nAgy\u00e2r ile \u00fclfet itmek ister<br \/>\nBen \u00f6lmeden ihtim\u00e2li yokdur<br \/>\nCevr itme degil fed\u00e2-y\u0131 \u2018a\u015fka<br \/>\n\u00d6ld\u00fcrse dahi veb\u00e2li yokdur<br \/>\n\u2018A\u015fk\u0131n ebed\u00ee turur g\u00f6nl\u00fcmde<br \/>\nMihr-i ezelin zev\u00e2li yokdur<br \/>\nAllahad\u0131r istin\u00e2d\u0131m ancak<br \/>\nNev\u2018-i be\u015ferin kem\u00e2li yokdur<\/p>\n<p>K\u00fcrsi-i \u0130stigr\u00e2k<br \/>\nKen\u00e2r-\u0131 bahrde ho\u015f bir mahaldir, n\u00e2z\u0131r-\u0131 \u00e2lem,<br \/>\nTahacc\u00fcr eylemi\u015f bir mevcdir; \u00fcst\u00fcnde bir \u00e2dem,<br \/>\nHay\u00e2lettir, oturmu\u015f, fikr ile me\u015fguld\u00fcr her dem;<br \/>\nGiyinmi\u015ftir beyaz amma, bakars\u0131n arz eder m\u00e2tem,<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem.<\/p>\n<p>Bu tenha yerleri g\u00f6rd\u00fcn m\u00fc sen zannetme h\u00e2l\u00eedir,<br \/>\nHay\u00e2l\u00e2t\u0131mla mesk\u00fbndur, bu yerler p\u00fcr me\u00e2l\u00eedir,<\/p>\n<p>[389]<br \/>\nMuh\u00e2t-\u0131 aczdir hem l\u00e2-ten\u00e2h\u00ee birle m\u00e2l\u00eedir;<br \/>\nBu mevkidir yerim sahilde bir k\u00fcrs\u00ee-i \u00e2l\u00eedir.<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>S\u00fck\u00fbnetle ku\u015fanm\u0131\u015f h\u00e2y u h\u00fby-i \u015fehri g\u00fb\u015f eyle,<br \/>\nSeh\u00e2b-\u0131 hande-r\u00eez \u00fc berk-\u0131 yekser-kahr\u0131 g\u00fb\u015f eyle,<br \/>\nAga\u00e7lardan \u00e7\u0131kan efk\u00e2r\u0131 seyret, nehri g\u00fb\u015f eyle;<br \/>\nBu vah\u015fetg\u00e2hda sen gel benimle dehri g\u00fb\u015f eyle.<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn ol z\u00e2t\u0131 kim emriyle z\u00e2t\u0131ndan \u0131y\u00e2n olmu\u015f,<br \/>\nV\u00fcc\u00fbd-\u0131 sermed\u00eesinden zem\u00een \u00fc \u00e2sm\u00e2n olmu\u015f,<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcn dery\u00e2y\u0131, her bir katre mevc-i b\u00ee-ker\u00e2n olmu\u015f,<br \/>\nHaf\u00e2y\u00e2-y\u0131 il\u00e2h\u00eedir ki yekdil, yekzeb\u00e2n olmu\u015f.<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>[390]<\/p>\n<p>Odur h\u00ee\u00e7\u00ee-i m\u00e2z\u00ee l\u00fccce-i s\u00fcrh-i me\u015fiyyette,<br \/>\nBu t\u00e2r\u00eek\u00ee-i m\u00fcstakbel keb\u00fbd-\u0131 sermediyyette,<br \/>\nDurur bir kibriy\u00e2-y\u0131 b\u00ee-nih\u00e2yet n\u00fbr u zulmette,<br \/>\nBeraber c\u00fcmle mevc\u00fbd\u00e2t \u00fc e\u015fy\u00e2 hep muhabbette.<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>Eder yekdigerin takb\u00eel d\u00e2im z\u00fchre v\u00fc zerre,<br \/>\nY\u00fcr\u00fcr bir yolda murg u m\u00e2h\u00ee v\u00fc meht\u00e2b \u00fc \u015febperre,<br \/>\nOtur \u015fu minber-i dery\u00e2-muh\u00e2t-\u0131 senge bir kerre,<br \/>\nHemen allah\u2019\u0131 g\u00f6r \u015f\u00e2mil sem\u00e2dan bahr ile berre.<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fcr her burc bin asr-\u0131 m\u00fccessemdir, m\u00fcm\u00e2sildir,<br \/>\nZ\u0131l\u00e2le s\u00fbret\u00e2, zannetme l\u00e2kin cism-i z\u00e2ildir,<br \/>\nBu hey\u2019et z\u00eer \u00fc b\u00e2l\u00e2 merc\u00ee-i asl\u00eeye m\u00e2ildir,<br \/>\nGiderler \u015f\u00e2d \u00fc hand\u00e2n c\u00fcmlesi bir feyze n\u00e2ildir.<\/p>\n<p>[391]<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>D\u00f6ner v\u00e2dide d\u00fbr a d\u00fbr bir ses, r\u00fbdlar \u00e7aglar,<br \/>\n\u00c7emen m\u00e2\u00ee, koyunlar penbe, reng\u00e2renktir daglar,<br \/>\n\u015eafaktan, bahrdan etmekte cem-i s\u00eem \u00fc zer baglar.<br \/>\nBu \u015fenlikte benim g\u00f6nl\u00fcmd\u00fcr ancak varsa bir aglar.<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar, etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>\u0130ner sisler i\u00e7inde bir k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z k\u00fbhdan tenh\u00e2,<br \/>\nDogarken necm-i b\u00ee-h\u00e2b-\u0131 seher peyda v\u00fc n\u00e2-peyd\u00e2,<br \/>\nGe\u00e7er peyk-i sab\u00e2 d\u00fb\u015funda aks-i c\u00fb\u015fi\u015f-i dery\u00e2,<br \/>\nCeres y\u00e2d-\u0131 vatanla dilde eyler derdimi ihy\u00e2.<br \/>\nBulutlar, dalgalar, y\u0131ld\u0131zlar etraf\u0131mda hep mahrem;<br \/>\nAga\u00e7lar, c\u00fbylar, ku\u015flar, \u00e7i\u00e7ekler d\u00e2im\u00e2 hurrem\u2026<\/p>\n<p>Ey m\u00e2temi her yerde bana hem-reh olan y\u00e2r<br \/>\nOldum yine bak mihr-i hay\u00e2lin ile b\u00eed\u00e2r<\/p>\n<p>[391]<br \/>\nD\u00f6nse de hay\u00e2le zul\u00fcm\u00e2t olsa mek\u00e2n\u0131m<br \/>\nM\u00fcmk\u00fcn mi unutmak seni ey y\u00e2r-\u0131 vef\u00e2k\u00e2r<br \/>\nH\u00e2k olsa da zihnim seni tasv\u00eer k\u0131lar o<br \/>\nMahv olsa \u015fu manzar seni eyler bana iht\u00e2r<br \/>\nMah\u015ferler i\u00e7inde ko\u015far\u0131m s\u00e2yene her su<br \/>\nMakberler i\u00e7inde tutar\u0131m n\u00fbr\u0131n\u0131 her b\u00e2r<br \/>\nBir berf-i \u00e7emen a\u00e7mada \u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 fir\u00e2k\u0131n<br \/>\nMuzlim giceler m\u00e2tem-i z\u00fclf\u00fcn k\u0131lar ikr\u00e2r<br \/>\nCismin san\u0131r\u0131m h\u00e2b-gehim \u00fczre nes\u00eemi<br \/>\nSenden  bana bir nefha virir ref ref-i e\u015fc\u00e2r<br \/>\nFery\u00e2d iderim ta\u015flar olur h\u00e2lini muht\u0131r<br \/>\nGiry\u00e2n olurum ge\u00e7mi\u015fi tekr\u00e2r ider ezh\u00e2r<br \/>\nEmv\u00e2c k\u0131lar g\u00f6nl\u00fcmi p\u00fcr-h\u00fbn-\u0131 te\u2019ess\u00fcr<br \/>\nEnc\u00fcm getirir h\u00e2t\u0131r\u0131ma bir nice esr\u00e2r<br \/>\nBir \u015fey yog iken h\u00e2line \u00e2g\u00e2h \u2018acebdir<br \/>\nHer \u015fey beni senden k\u0131l\u0131yor bunda haberd\u00e2r<br \/>\nTetk\u00eek ile h\u00e2l\u00e2t\u0131na baksun tarafeynin<br \/>\n\u00c7ok fark g\u00f6r\u00fcrler diyemem y\u00e2r ile agy\u00e2r<br \/>\nSen h\u00e2k-i siyeh bense kan aglar yine ber-h\u00e2k<br \/>\nSen meyt-i s\u00e2kin beni mevt itmede b\u00eez\u00e2r<\/p>\n<p>[393]<br \/>\nP\u00e2y\u0131nda mek\u00e2bir bana olm\u0131\u015f gibi meft\u00fbh<br \/>\nB\u00e2l\u00e2da seh\u00e2\u2019ib seni eyler gibi \u0131zm\u00e2r<br \/>\nBir s\u00f6z bulamam k\u0131lmaga ta\u2018r\u00eef bu h\u00e2li<br \/>\nTekr\u00e2r iderim s\u00f6yledigim s\u00f6zleri n\u00e2-\u00e7\u00e2r<br \/>\nHayretlenirim hayreti tasv\u00eer ne m\u00fcmk\u00fcn<br \/>\nHayret ile p\u00e2y\u00e2n viririm hayrete tekr\u00e2r<br \/>\nP\u00ee\u015finde ge\u00e7er yerlere env\u00e2r-\u0131 zek\u00e2vet<br \/>\nGird\u00e2b ne gird\u00e2b kal\u0131r c\u00fb\u015fi\u015f-i efk\u00e2r<br \/>\nBakd\u0131k\u00e7a \u015fu dehre g\u00f6r\u00fcr\u00fcm h\u00e2b u hay\u00e2let<br \/>\nBakd\u0131k\u00e7a sana mihr-i hak\u00eekat d\u00f6ker env\u00e2r<br \/>\nBir lahza-i \u2018\u00f6mr\u00fcmde durur \u2018asr-\u0131 k\u00fchen-s\u00e2l<br \/>\nBir katre-i e\u015fkimde \u2018\u0131y\u00e2nd\u0131r yem-i zahh\u00e2r<br \/>\nYok \u015f\u00fcbhe ki bu h\u00e2l-i te\u2019ess\u00fcr ge\u00e7ecekdir<br \/>\nBir g\u00fcn ne m\u00fc\u2019essir kalacak bunda ne \u00e2s\u00e2r<br \/>\nEy h\u00e2l\u0131k-\u0131 \u2018\u00e2lem az\u0131c\u0131k \u00e7arh\u0131n\u0131 zabt it<br \/>\nMal\u00fbk\u0131na gadr eyleye l\u00e2y\u0131k m\u0131 o gadd\u00e2r<br \/>\nG\u00f6ster bana tekr\u00e2r o meh-r\u00fby\u0131  k\u0131l izh\u00e2r<br \/>\nAhterlerine kar\u015fu \u00e7\u0131kup \u2018arz ide ruhs\u00e2r<br \/>\nEyy\u00e2m-\u0131 bah\u00e2r old\u0131 \u00e7i\u00e7ekler b\u00fct\u00fcn a\u00e7d\u0131<br \/>\nKalsun m\u0131 benim gonce-femim hasret-i g\u00fcft\u00e2r<br \/>\nL\u00e2y\u0131k m\u0131 benim r\u00fbh-\u0131 rev\u00e2n\u0131m kala h\u00e2m\u00fb\u015f<\/p>\n<p>[394]<br \/>\nP\u00fcr-velvele-i sahn iken arz bu mikd\u00e2r<br \/>\nL\u00e2y\u0131k m\u0131 senin n\u00fbr cem\u00e2linde bu d\u00eed\u00e2r<br \/>\nL\u00e2y\u0131k m\u0131 ki ol matla\u2018-\u0131 env\u00e2r ola ber-z\u0131ll<br \/>\nL\u00e2y\u0131k m\u0131 ki ol gonce-i \u00fcmm\u00eed ola ber-h\u00e2r<br \/>\nY\u00e2 Rab bu tem\u00e2\u015f\u00e2y\u0131 bu sevd\u00e2y\u0131 bu derdi<br \/>\nKimden k\u0131lup izm\u00e2r kime eyleyim izh\u00e2r<br \/>\nNahlinde fir\u00e2v\u00e2n ola bin me\u015f\u2018ale-i kalb<br \/>\nN\u00e2f\u0131nda uf\u00fbl eyleye bin \u00e2h-\u0131 \u015ferer-b\u00e2r<br \/>\nOlsun sana r\u00fbh-\u0131 ezel\u00ee \u015fem\u2018e-i t\u00fcrbet<br \/>\nEy saff-\u0131 mel\u00e2\u2019ik yak\u0131\u015fan kabrine d\u00eev\u00e2r<\/p>\n<p>H\u00e2b-n\u00e2me<br \/>\nR\u00e2hat-\u0131 cism \u00fc c\u00e2ns\u0131n ey h\u00e2b<br \/>\nL\u00e2cerem firkatin \u2018az\u00e2b-\u0131 sa\u2018\u00eer<br \/>\nSana mi\u2018m\u00e2r-\u0131 ten dinilse sez\u00e2<br \/>\n\u00c7\u00fcnki eylersin an\u0131 sen ta\u2018m\u00eer<\/p>\n<p>[395]<br \/>\nMakdemin t\u00e2ze can virir bedene<br \/>\nSana dirler eger\u00e7i mevt-i sag\u00eer<br \/>\n\u015e\u00e2d olur dil senin vis\u00e2linle<br \/>\nOlsa da c\u00e2y-g\u00e2h\u0131  k\u00f6hne has\u0131r<br \/>\nBirisi itse sa\u2018\u00eede ifr\u00e2t<br \/>\nDer-\u2018akab sensin ana d\u00e2men-g\u00eer<br \/>\nSen gibi bir \u2018az\u00eez mihm\u00e2na<br \/>\nS\u00eem \u00fc zerden sez\u00e2 yap\u0131lsa ser\u00eer<br \/>\nCey\u015f-i vehm \u00fc hay\u00e2l old\u0131k\u00e7a<br \/>\n\u015eeb-i t\u00e2r i\u00e7re r\u00e2h-y\u00e2b-\u0131 zam\u00eer<br \/>\nKatr-i dil p\u00e2y-m\u00e2l olurd\u0131 eger<br \/>\nOlmasan sen ana mu\u2018\u00een \u00fc zah\u00eer<br \/>\nVasf-\u0131 nu\u015f\u0131n \u00fc \u015fekker ile m\u00fcd\u00e2m<br \/>\nEhl-i \u2018irf\u00e2n ider seni tevk\u00eer<br \/>\n\u0130stemem ben seninle olmaz ise<br \/>\nTaht-\u0131 zerr\u00een \u00fc c\u00e2me-h\u00e2b-\u0131 har\u00eer<br \/>\nG\u00f6ster\u00fcp muhtelif \u2018al\u00e2metler<br \/>\nG\u00e2h olurs\u0131n be\u015f\u00eer \u00fc g\u00e2h nez\u00eer<br \/>\nNola ger h\u00e2me-i bedi\u2018-i nig\u00e2r<br \/>\nVasf\u0131n\u0131 b\u00f6yle eylese tahr\u00eer<\/p>\n<p>[396]<br \/>\nMazhar-\u0131 v\u00e2rid\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2lem-i gayb<br \/>\nK\u00e2\u015fif-i r\u00e2z-n\u00e2me-i takd\u00eer<br \/>\nB\u00e2r-g\u00e2h-\u0131 har\u00eem-i ma\u2018n\u00e2da<br \/>\nNe \u2018aceb levhalar ider tasv\u00eer<br \/>\n\u0130yi g\u00fcn dostusun biraz amm\u00e2<br \/>\nBu s\u0131fat sende k\u00e2bil-i tagy\u00eer<br \/>\nHem-demin d\u00e2\u2019im ehl-i zevk \u00fc saf\u00e2<br \/>\nBa\u015fka yokdur sana en\u00ees \u00fc sem\u00eer<br \/>\nPuster-i n\u00e2z i\u00e7inde t\u00e2 be sabah<br \/>\nNi\u2018met-i vuslat\u0131n ile dil-s\u00eer<br \/>\nD\u00e2\u2019im\u00e2 bezm-i meyde h\u00e2z\u0131rs\u0131n<br \/>\nEylemezsin bu b\u00e2bda taks\u00eer<br \/>\nDerd-mend\u00e2n\u0131n \u00e2h u fery\u00e2d\u0131<br \/>\nSana hayf\u00e2 ki eylemez te\u2019s\u00eer<br \/>\nBir per\u00eesin ki eylemez asl\u00e2<br \/>\nH\u00ee\u00e7 f\u00fcs\u00fbn u fes\u00e2neler tesh\u00eer<br \/>\nBaht-\u0131 b\u00eed\u00e2r olmasa olmaz<br \/>\nEmel-i vuslat\u0131n net\u00eece pez\u00eer<br \/>\nDil-i gam-n\u00e2kdan ka\u00e7ars\u0131n sen<br \/>\n\u00d6yle kim avc\u0131dan ka\u00e7ar nahc\u00eer<\/p>\n<p>[397]<br \/>\nHele \u2018u\u015f\u015f\u00e2k r\u00e2z-\u0131 leyl \u00fc neh\u00e2r<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa<\/p>\n<p>[398]<\/p>\n<p>\u00c2S\u00c2R-I MENS\u00dbREDEN B\u0130R NEBZE<\/p>\n<p>\u00c2s\u00e2r-\u0131 Mens\u00fbreden Bir Nebze<\/p>\n<p>[399]<br \/>\nSab\u00e2vet<br \/>\nEy zaman-\u0131 sab\u00e2vet! Benden ne kadar uzakla\u015fd\u0131n! Huzur ve rahat\u0131 da beraber al\u0131p gitdin! Senden ayr\u0131lmamaya ne kadar meyl \u00fc ra\u011fbet ediyor isem sen o kadar benden teb\u00e2\u2018id ediyorsun. Zaman\u0131nda dil-\u015f\u00e2d oldu\u011fum g\u00fcnleri y\u00e2d ederek arakdan im\u00e2le-i nazar-\u0131 tahass\u00fcr ve is\u00e2le-i e\u015fk-i tahass\u00fcr etmekden h\u00e2l\u00ee de\u011fil, ama sen bir lahza \u00e2r\u00e2m etmeyerek beynimizdeki mes\u00e2feyi art\u0131rmaya bak\u0131yorsun. Sen gideli huzur ve rahat, \u015fevk ve ne\u015f\u00e2t hasta g\u00f6nl\u00fcme veda ed\u00fcp yerlerini env\u00e2\u2018i elem-i \u0131st\u0131rab istil\u00e2 eyledi. Zaman\u0131nda hi\u00e7 bilmedi\u011fim hakd \u00fc hased ve env\u00e2\u2018i tek\u00e2z\u00e2-y\u0131 nefs \u00e7ok ge\u00e7meden etraf\u0131m\u0131 ald\u0131lar ve teb\u00e2\u2018idin nisbetinde tekarr\u00fcb ve tez\u00e2yid ediyorlar. Kimsenin \u2018\u0131rk-\u0131 hasetini<\/p>\n<p>[400] tahr\u00eek veya kin \u00fc gazab\u0131n\u0131 davet etmeksizin bir \u015fey s\u00f6ylemek, yapmak k\u00e2bil olmuyor. \u00c2h! Ne ho\u015f idi o g\u00fcnler ki h\u00fczn \u00fc keder ne demek oldu\u011funu bilmez idim ve e\u011flencem birka\u00e7 oyuncak par\u00e7as\u0131ndan \u2018ib\u00e2ret idi! Bir rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131m v\u00e2lidemin nazar-\u0131 dikkat ve \u015fefkatini celb ider ve def\u2018i u\u011frunda bezl-i mech\u00fbd eyler idi ve en hafif bir keyifsizli\u011fimfart-\u0131 \u0131st\u0131rab\u0131na b\u00e2di olur idi. Baz\u0131 kere m\u00fccerred mu\u2018\u00e2mel\u00e2t-\u0131 dil-nev\u00e2z\u00e2nesine n\u00e2\u2019il olmak ve te\u015fn\u00eef-i s\u0131m\u00e2h-\u0131 c\u00e2n iden o tatl\u0131 s\u00f6zlerini i\u015ftimek i\u00e7\u00fcn kendimi s\u00fbretn mahz\u00fbn g\u00f6sterir ve hatta tem\u00e2ruz ider idim. V\u00e2lideyn ve akraba ve mute\u2018allikat \u015f\u00f6yle dursun herkesde kendime biraz lutf u muhabbet g\u00f6r\u00fcr idim; en ecneb\u00ee bir \u00e2dem bana en muhalles bir dost gibi mu\u2018amele eder idi. \u015eimdi ise, heyh\u00e2t! Ne tarafa tevc\u00eehe nazar itsem: hased, kin, garazdan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6remiyorum. Bazen me\u015fh\u00fbdum olan \u00e2s\u00e2r-\u0131 m\u00fcr\u00fcvvetin ca\u2018l\u00ee ve bir garaz ve \u2018ivaz \u00fczerine mebni oldu\u011funu hissediyorum. Kendilerini m\u00e2dunumda \u2018addedenlerin m\u00fcd\u00e2henesi ve m\u00e2-fevkimde olduklar\u0131 iddi\u2018\u00e2s\u0131nda bulunanlar\u0131n soru ve b\u00e2rid mu\u2018\u00e2melesi bana m\u00fbcib-i nefret oluyor. \u015eimdi ra\u011fbetime nefret ve muhabbetime teg\u00e2f\u00fcl ile muk\u00e2bele eden dilber\u00e2n-\u0131 duhter\u00e2n, o g\u00fczel zaman\u0131nda, beni yanlar\u0131ndan ve s\u00fckker\u00een dudaklar\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcmden ayr\u0131mak istemezler idi; ben o hiss-i mu\u2018\u00e2melelerinden usansam kendileri biraz \u00e2s\u00e2r-\u0131 muhabbetinden<\/p>\n<p>[401] y\u00fcz \u00e7evirmezler idi. Hul\u00e2s\u00e2 ey zaman-\u0131 sab\u00e2vet! Sen benim zam\u00e2n-\u0131 sa\u2018\u00e2detim idin? Seni y\u00e2d ile d\u00f6kd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00f6z ya\u015far\u0131 ate\u015f-i ye\u2019s \u00fc \u0131st\u0131r\u00e2b\u0131 \u2018alevlendirmeden ba\u015fka bir \u015feye yaram\u0131yor.<br \/>\n\u0627\u0649  \u0639\u064a\u0634  \u0643\u0630\u0634\u062a\u0647  \u0643\u0647  \u062f\u0643\u0631  \u0628\u0627\u0632 \u0646\u0643\u0631\u062f\u0649<br \/>\n\u0631\u0641\u062a\u0649  \u062a\u0648  \u0632\u062f\u0633\u062a   \u0648 \u0646\u0631\u0648\u0649   \u0647\u064a\u062c   \u0632\u0645\u0627\u0646<br \/>\nM\u00fcn\u00eef Pa\u015fa-z\u00e2de S. Vehb\u00ee<\/p>\n<p>Mens\u00fbr \u015eiirler<br \/>\nMens\u00fbr \u015fiirler hay\u00e2l-h\u00e2nede a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir tak\u0131m n\u00e2zik, n\u00e2r\u00een fikirlerdir. Anlar nice pek k\u0131ymetd\u00e2rd\u0131r.\u00e7\u00fcnk\u00fc giryelerimi, ne\u015fvelerimi mas\u00fbrdurlar. Ben onlar\u0131 tahs\u00een ederim; \u00e7\u00fcnk\u00fc hay\u00e2t\u0131m\u0131, mut\u00e2la\u2018\u00e2t\u0131m\u0131 n\u00e2t\u0131kd\u0131rlar.<br \/>\nBunlar kimse i\u00e7\u00fcn yaz\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r, onun i\u00e7indir ki sa\u2019irlerinin takd\u00eeri onlar i\u00e7in ehemmiyetsiz kal\u0131r, yine onun i\u00e7\u00fcnd\u00fcr ki her d\u00fcrl\u00fc \u00e2l\u00e2yi\u015f-i z\u00e2hir\u00eeden m\u00fctecerriddirler. Muharriri olanlar\u0131 okur \u2018\u00e2l\u00ee buldu ki tezy\u00een\u00e2t-\u0131 lafziye ile telb\u00eesden hic\u00e2b etdi.<br \/>\nBu makaleleri tevl\u00eed eden fikirler \u015f\u00e2\u2018i\u00e2ne oldu\u011fu i\u00e7\u00fcn onlara mens\u00fbr \u015fi\u2018irler n\u00e2m\u0131n\u0131 vermek istedim. \u015ei\u2018iri vezin ve kafiyeden<\/p>\n<p>[402] arayanlar\u0131n edecekleri i\u2018tir\u00e2z-\u0131 \u2018indimde bir i\u2018tir\u00e2z-\u0131 heyc\u00e2 hi\u00e7 kal\u0131r.<br \/>\nBu makalelerin baz\u0131s\u0131 yeni yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015feyler de\u011fildir. \u0130\u00e7lerinde on at\u0131 ya\u015f\u0131mdan beri karalanm\u0131\u015flar\u0131 vard\u0131r. Bir fikrin derece-i terakkisini g\u00f6sterece\u011fi i\u00e7\u00fcn bunlar\u0131 yazd\u0131klar\u0131 t\u00e2rih s\u0131ras\u0131yla tertib etdim; binaen\u2018aleyh \u015fu zaman\u0131ma en uzak olanlar mecmu\u2018an\u0131n evveline tes\u00e2d\u00fcf edenlerdir. Bunlardan k\u0131zarmak laz\u0131m geleydi, hi\u00e7 birini ne\u015fr etmezdim. Bunlar\u0131 be\u011fenmemekle beraber peri\u015fan bir halde \u00f6tede beride b\u0131rakmak bana ho\u015f g\u00f6r\u00fcnmedi, bir nam alt\u0131nda cem\u2018 etmek istedim. \u015eu hareketim benden ba\u015fka birisini daha memnun b\u0131rak\u0131rsa te\u015fekk\u00fcr ederim.<br \/>\n\u2018U\u015f\u015f\u00e2k\u00ee-z\u00e2de: Halid Ziya<\/p>\n<p>B\u00fbse-i Hun\u00een<br \/>\nMadmazel Juli Doktor Emil Peresyo\u2019nun k\u0131z\u0131 idi. Hay\u0131r! Otuz be\u015f ya\u015f\u0131nda bir doktor Peresyo\u2019nun on sekiz ya\u015f\u0131nda k\u0131z\u0131 olabilir miydi?<\/p>\n<p>[403]<br \/>\nParis gazeteleri vaktiyle bu meseleyi hall i\u00e7\u00fcn eyelyce u\u011fra\u015fd\u0131lar ise de as\u0131l hal-i mesele doktor Peresyon\u2019un bir dostuna m\u00fcyesser olabildi.<br \/>\n\u015e\u00f6yle ki:<br \/>\nDoktor  Peresyo yirmi ya\u015f\u0131nda iken diplomas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131. Bunu istib\u2018\u00e2d etmemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc babas\u0131 da tabibdir. Hem de ne muta\u2018ass\u0131b tab\u00eeb! Bin kere kendisinden:<br \/>\nFel\u00e2tun akademya bah\u00e7esinin \u00fczerine \u201cm\u00fchendis olmayan buradan girmemeli\u201d diye yazm\u0131\u015f ise de ben olsam \u201cm\u00fchendis\u201d kelimesinin yerine \u201ctabib\u201d kelimesini koyard\u0131m!<br \/>\nS\u00f6z\u00fc i\u015ftilmemi\u015f olmas\u0131nda da istidl\u00e2l edilece\u011fi \u00fczere tekemm\u00fcl\u00e2t-\u0131 be\u015feriye ancak \u2018ul\u00fbm-\u0131 tabibiyye ile hus\u00fble gelebilece\u011fine k\u00e2ni\u2018dir. B\u00f6yle bir baban\u0131n ferzendig\u00e2nesi olan Emil Peresyo daha be\u015fikde ninni istima\u2018 edecek zamanlardan beda\u2019 ile mus\u00e2hib\u00e2t-\u0131 t\u0131bbiye istima\u2018\u0131na ba\u015flayarak hele hit\u00e2b \u00fc cev\u00e2ba iktid\u00e2r peyd\u00e2s\u0131ndan sonra mes\u00e2\u2019il-i t\u0131bbiyyeden ma\u2018\u00e2da hemen s\u00f6z i\u015fitmemi\u015fdir. Diyebiliriz ki mekteb-i t\u0131bbiyeye girdi\u011fi zaman ise haz\u00e2kati kendisine teb\u00e2bet-i m\u00fccesseme \u0131tl\u00e2k itdiriyor idi.<\/p>\n<p>[404]<br \/>\nDiplomay\u0131 ahzden bir sene kadar sonra idi ki kom\u015fus\u0131 olan h\u00e2nenin kap\u0131c\u0131s\u0131 kemal-i tela\u015fla gel\u00fcp:<br \/>\n&#8211;\tAman doktor yeti\u015f! Gidiyor!<br \/>\nDeyince gen\u00e7 ddoktor m\u00fct\u00e2la\u2018a eylemekde oldu\u011fu kitab\u0131 elinden atarak \u015fapkas\u0131n\u0131, paltosunubile giymeyi der-h\u00e2t\u0131r edemeyerek yaln\u0131z \u015fahs\u0131n\u0131 tan\u0131makda bulundu\u011f\u0131 kap\u0131c\u0131n\u0131n arkas\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc.<br \/>\nNereye gidiyor?<br \/>\nOnu kim bilecek bir doktora ni\u00e7\u00fcn \u201cyeti\u015f\u201d derler? Hemen yeti\u015fmek i\u00e7\u00fcn de\u011fil mi? O halde yaln\u0131z bu hit\u00e2b k\u00e2f\u00ee oldu\u011fu i\u00e7\u00fcn kap\u0131c\u0131n\u0131n arkas\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc.<br \/>\nBiti\u015fik h\u00e2nenin en \u00fcst kat\u0131na vard\u0131lar. Hemen bombo\u015f bir odan\u0131n i\u00e7inde hemen \u00e7\u0131plak bir karyolan\u0131n \u00fczerinde bir taze g\u00f6rd\u00fcler!<br \/>\nG\u00fczel mi?<br \/>\nKim h\u00fckm edebilir? \u0130nsan k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kalmam\u0131\u015f ki! \u201c\u0130nce hastal\u0131k\u201d denilen o kuvve-i mahrebe-i m\u00fcdhi\u015fenin pen\u00e7esi elinde bir deri bir kemik kalm\u0131\u015f.<br \/>\nBi\u00e7are kad\u0131nca\u011f\u0131z doktoru g\u00f6r\u00fcnce me\u2019y\u00fbs\u00e2ne bir tebess\u00fcm ile:<br \/>\nBende kurtar\u0131lacak bir \u015fey kalmad\u0131. \u015eunca\u011f\u0131z\u0131 kurtar\u0131n\u0131z!<\/p>\n<p>[405] diye \u00f6rt\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc fanileyi kald\u0131rd\u0131 ki alt\u0131nda d\u00f6rt ya\u015f\u0131nda kadar g\u00fczel bir k\u0131z g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. \u00d6rt\u00fcden bunalm\u0131\u015f da yanaklar\u0131 g\u00fcl gibi penbelenmi\u015f!<br \/>\nDoktor Tande kad\u0131nca\u011f\u0131z\u0131 mu\u2018ayene etmek istedi. Fakat kad\u0131nca\u011f\u0131z doktorun dest-i mu\u2018ayenesinde iekn ya\u011f\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn biten bir kandilin en hafif bir sadme-i nes\u00eem ile hemen s\u00f6n\u00fcvermesi kab\u00eelinden olarak s\u00f6nd\u00fc gitdi.<br \/>\n\u0130\u015fte Madmazel J\u00fcli bu kad\u0131nca\u011f\u0131z\u0131n b\u0131rakd\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6ks\u00fczd\u00fcr.<br \/>\n***<br \/>\nDoktor Emil Peresyo tahk\u00eek eyledi ki J\u00fcli\u2019nin babas\u0131 da bu derd-i m\u00fcdhi\u015fden gitmi\u015fdir. Demek oluyor ki yavrucak iki cihetden o maraz-\u0131 m\u00fcdhi\u015fin v\u00e2resesidir.<br \/>\nEmil Peresyo babas\u0131ndan daha muta\u2018ass\u0131b bir doktordur. K\u0131z\u0131 kapd\u0131\u011f\u0131 gibi babas\u0131n\u0131n ikametgah\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fci kemal-i heyecanla:<br \/>\nBunu kurtarmal\u0131d\u0131r bunu! Yoksa teb\u00e2bet kezb-i mahzdan \u2018ib\u00e2retdir diye i\u2018tir\u00e2f eylemelidir!<br \/>\nMukaddimesinden ba\u015flay\u0131p J\u00fcli\u2019nin mini mini serg\u00fcze\u015ftcigini de anlatd\u0131.<br \/>\nBaba Peresiyo epeyce bir gazabla o\u011flunun y\u00fczne bakarak:<\/p>\n<p>[406]<br \/>\nTeb\u00e2bet kezb-i mahz de\u011fildir. Her kusur her kabahat ves\u00e2y\u00e2-y\u0131 et\u0131bbay\u0131 isg\u00e2 ve icr\u00e2dad\u0131r. Evet! Yavrucu\u011fu kurtaraca\u011f\u0131z! Dedi. \u0130ki muta\u2018ass\u0131b bir yere geldiler. J\u00fcli i\u00e7\u00fcn bir s\u00fbret-i ma\u2018\u00ee\u015fet bir usul-i ted\u00e2vi kararla\u015fd\u0131rd\u0131lar ki kronometre saat gibi dosdo\u011fru gitmesi \u015fer\u00e2\u2019itin es\u00e2s\u0131 oldu.<br \/>\n***<br \/>\nJ\u00fcli on be\u015f ya\u015f\u0131na geldi\u011fi zaman g\u00f6rse idiniz bu k\u0131z\u0131n ci\u011ferg\u00e2h\u0131nda bir taht-\u0131 m\u00fcdhi\u015f bulundu\u011funa yemin etseler inanmaz idiniz. Damarlar\u0131ndaki kan\u0131n mebzuliyeti olur olmaz g\u00fcler y\u00fczl\u00fc k\u00f6yl\u00fc k\u0131zlar\u0131ndan bie v\u00fcc\u00fbdu tasavvur olunamayacak derecede idi.<br \/>\nNe \u00e7are ki baba Peresyo bu zamana kadar mu\u2018ammer olamad\u0131 teb\u00e2betin kezb-i mahz oldu\u011fu da\u2018vas\u0131n\u0131n \u015fu g\u00fczel burhan-\u0131 m\u00fccessimini bu mertebe-i kem\u00e2line kadar g\u00f6remedi.<br \/>\nEvet g\u00fczel z\u00e2hir! Bir metre elli be\u015f santimetre boyu geni\u015f sadr gayet beyaz ten lepiska sa\u00e7lar ma\u2019i g\u00f6zler g\u00fczel beyaz \u00e7ekre m\u00fcten\u00e2sib a\u011f\u0131z buruncu\u011fa ufak beyaz s\u0131k di\u015fler bir yerde ictima\u2018 ederler de ortaya bir g\u00fczel \u00e7\u0131karamazlar m\u0131? J\u00fcli hakikat g\u00fczeldir.<br \/>\nBaba Peresyo vefat eylemi\u015fdi amma Emil Persyo\u2019nun babas\u0131 vefat eylemi\u015fdi. J\u00fcli\u2019nin babas\u0131 de\u011fil! Zir\u00e2 J\u00fcli\u2019nin babas\u0131 Emil Peresyo<\/p>\n<p>[407] idi. Hem de ne baba! J\u00fcli\u2019nin muhafaza-y\u0131 hayat\u0131 i\u00e7\u00fcn on bir sene evvel tertib edilmi\u015f ve k\u0131z\u0131n senesi artd\u0131k\u00e7a ikm\u00e2lat-i lazimesinde de kusur eylememi\u015f olan usul-i ma\u2018i\u015fetde s\u00fbret-i ted\u00e2vide bir dakika ihtimams\u0131zl\u0131k g\u00f6stermeyen bir baba!<br \/>\nHatta baz\u0131 dostlar miy\u00e2n\u0131nda Emil Peresyo\u2019nun filanca ve yahud filanca madmazel ile tezvici m\u00fcnasib olaca\u011f\u0131na da\u2019ir s\u00f6zler ge\u00e7erek neticeleri doktora da s\u00f6ylendik\u00e7e:<br \/>\nNe? Te\u2019ehh\u00fcl m\u00fc? \u0130\u015fte ben m\u00fcte\u2019ehh\u00fcl\u00fcm ya? Te\u2019ehh\u00fclden maksad \u00e7oluk \u00e7ocuk de\u011fil mi? benimde J\u00fcli\u2019m var!<br \/>\nDiye te\u2019ehh\u00fcl\u00fc kat\u2018iyyen red eyeliyor idi.<br \/>\n***<br \/>\nJ\u00fcli yaln\u0131z mahallenin en g\u00fczel k\u0131z\u0131 olmakla kalmad\u0131. En naziki en terbiyelisi en ma\u2018rifetlisi de kendisi oldu. Okur yazar okudu\u011funu anlar. Yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Resim yapar. M\u0131z\u0131ka \u00e7alar. Bu k\u0131z yaln\u0131z iki \u015feyden memnu\u2018idi. Biri raks di\u011feri de teganni! O nazik v\u00fccud derece-i l\u00e2z\u0131me-i tabiyyesinden ziyade yorulmayacak. O \u015f\u00fcbheli ci\u011ferler hi\u00e7 yorulmayacaklar. Anlad\u0131n\u0131z m\u0131?<br \/>\nBu iki \u015feyden ma\u2018d\u00e2 hi\u00e7bir \u015fey J\u00fcli i\u00e7\u00fcn memnu\u2018 de\u011fildir.<\/p>\n<p>[408]zaten hasen\u00e2t\u0131 terc\u00eeh-i seyyi\u00e2t\u0131 red hususunda J\u00fcli doktor babas\u0131n\u0131n edn\u00e2 bir iht\u00e2r\u0131n\u0131 inkar etmiyor!<br \/>\nYa k\u0131zca\u011f\u0131z ne kadar \u015fen-\u015fat\u0131r! M\u00fccessem bir tebess\u00fcm! Maraz-\u0131 asliyesinden haberi bile yok. Cih\u00e2n\u0131 hayat-\u0131 mahza \u2018\u00e2lemi g\u00f6r\u00fcyor.<br \/>\nElde b\u00f6yle bir kerimesi bulunur da Emil Peresiyo art\u0131k te\u2019ehh\u00fcl kayd\u0131nda m\u0131 olur? Evlad\u0131 y\u00fcz\u00fcnden husul\u0131 m\u00fctehass\u0131l olabilen bahtiyarl\u0131\u011f\u0131 J\u00fcli kendisi i\u00e7in ma\u2018-ziyadeten h\u00e2s\u0131l etmi\u015f. Ya tezevv\u00fcc edece\u011fi kad\u0131n ile J\u00fcli imtiz\u00e2c edemez ise? Ya J\u00fcli \u00fcz\u00fcl\u00fcr ise?&#8230; Aman y\u00e2 Rab! Bunun mulahaza-i imkan\u0131 doktorun zihnine dokunuyor.<br \/>\n***<br \/>\nJ\u00fcli on be\u015fini ge\u00e7ince erb\u00e2b-\u0131 ra\u011fbetin g\u00f6zleri J\u00fcli\u2019den yana m\u00fcncelb olmaya ba\u015flad\u0131. Lakin doktor Peresiyo yok mu doktor Peresiyo? Har\u00eef-i teb\u00e2betde ta\u2018assubundan ziyade vazife-i \u00fcb\u00fcvvet hususunda muta\u2018ass\u0131b!<br \/>\n\u00d6yle bir g\u00fczel terbiyeli k\u0131z\u0131n birka\u00e7 sa\u2018ati velevki birka\u00e7 dakikay\u0131 ho\u015f ge\u00e7irmek \u00fczere hodgam\u00e2nesinde bulunan \u015f\u0131klar\u0131n hi\u00e7birisini k\u0131z\u0131n yan\u0131na bile sokmuyor.<\/p>\n<p>[409] Bir \u015fey s\u00f6ylemiyor ise de J\u00fcli dotorun efk\u00e2r\u0131n\u0131 s\u00fbretinden anl\u0131yor. O da doktorun istisv\u00e2b etmedi\u011fi hareketi \u2018akl\u0131na getirmiyor.<\/p>\n<p>Doktorun bu meseledeki as\u0131l hikmeti \u015fundan anlamal\u0131s\u0131n\u0131z ki: Bir g\u00fcn Burtran Husar nam\u0131nda bir delikanl\u0131 doktorun yan\u0131na gelerek:<br \/>\n&#8211;\t\u2018Azizim Emil! Beni kendine damad etme\u011fe lay\u0131k bulursan m\u00fcsaade et de Madmazel J\u00fcli\u2019ye kendimi be\u011fendirmek i\u00e7\u00fcn m\u00fcl\u00e2zemetde bulunay\u0131m! Demi\u015f idi. Bu s\u00f6z\u00fcn ne kadar saf-dil\u00e2ne kahraman\u00e2ne bir s\u00f6z oldu\u011funa dikkat buyurunuz.<br \/>\nY\u00e2? Bertran Husar i\u015fte b\u00f6yle safdil kahraman bir delikanl\u0131 olup Emil Peresiyo lise mektebinde son s\u0131n\u0131fda iken Bertran\u2019da ilk s\u0131n\u0131fa girerek tan\u0131\u015fm\u0131\u015flar sevi\u015fmi\u015fler idi.<br \/>\nDoktor delikanl\u0131n\u0131n istadi\u011fi m\u00fcsadeyi dirig etmedi. Lakin dedi ki:<br \/>\n\u015eu \u015fartla: Evvel\u00e2 J\u00fcli\u2019ye tehyici m\u00fbcib olacak s\u00fbret-i \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nede harf s\u00f6ylenmeyecek. S\u00e2niyen bir katre g\u00f6zya\u015f\u0131 ne senin taraf\u0131ndan ne onun taraf\u0131ndan d\u00f6k\u00fclmeyecek. S\u00e2lisen nih\u00e2yet bir aya kadar kendini be\u011fendirdi\u011fin suretde bir daha J\u00fcli\u2019nin<\/p>\n<p>[410] g\u00f6z\u00fcne g\u00f6r\u00fcnmemek derecesinde teb\u00e2\u2018id edilecek. R\u00e2bi\u2019en kendini be\u011fendir\u00fcp de te\u2019ehh\u00fcl-i tahakkuk eyledi\u011fi zamanda dahi verece\u011fim ves\u00e2y\u00e2-y\u0131 tabiye harf harf kabul ve icr\u00e2 olunacak.<br \/>\n***<br \/>\nBertran Husan Madmazel J\u00fcli\u2019ye m\u00fcl\u00e2zemete ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman Madmazel J\u00fcli on yedi ya\u015f\u0131na yeni girmi\u015f idi. M\u00fclazemetin on be\u015finci g\u00fcn\u00fc Bertran doktora gelip dedi ki:<br \/>\n&#8211;\tMuvaffak olamad\u0131m doktor. Fakat sebebi benim be\u011fenilmez bir adam olmakl\u0131\u011f\u0131mdan ziyade madmazelin ilk  m\u00fcl\u00e2z\u0131m\u0131 olmakl\u0131\u011f\u0131md\u0131r. Sen g\u00fczel J\u00fcli\u2019ye her \u015feyi \u00f6\u011fretmi\u015fsin her fikri vermi\u015fsin ama bir g\u00fcn olup da bir kimsenin zevcesi olaca\u011f\u0131na dair i\u00e7 bir fikr vermemi\u015fsin.<br \/>\nEmil Peresiyo dedi ki:<br \/>\nHerhalde \u015fart\u0131m\u0131za ri\u2018\u00e2yet edeceksiniz. Do\u011frudan do\u011fruya n\u00e2\u2019il olamad\u0131\u011f\u0131n \u015feye yalvaramak a\u011flamak yak\u0131lmak filan gibi ted\u00e2bir ile n\u00e2\u2019il olaca\u011f\u0131m diye k\u0131z\u0131 \u00fczmeyeceksin ha! Zira J\u00fcli o kadar nazl\u0131 nazik bir goncad\u0131r ki ziyadece koklay\u0131verir isen soluverir.<\/p>\n<p>[411]<br \/>\nBertran Husar zaten k\u0131z\u0131n bu hal-i nezaketini biliyor idi. Fakat \u2018\u00e2\u015f\u0131k idi. Ama hangi \u2018\u00e2\u015f\u0131klardan? Sevdi\u011fi yolunda \u2018a\u015fk\u0131n\u0131 da fed\u00e2ya haz\u0131r kahramanlardan! O g\u00fcnden sonra bir daha J\u00fcli\u2019ye g\u00f6r\u00fcnmemek ta\u2018ahh\u00fcd\u00fc ile \u00e7\u0131kd\u0131 gitdi.<br \/>\n***<br \/>\nAl\u0131n\u0131z size doktor Peresiyo da bir merak! \u2018Acaba Bertran\u2019\u0131n on be\u015f g\u00fcnl\u00fck m\u00fclazimeti k\u0131z\u0131n kalbinde bir \u015feyler uyand\u0131rd\u0131 m\u0131? \u2018Acaba J\u00fcli \u00fcz\u00fclecek miydi?<br \/>\nK\u0131z\u0131 uzakdan uza\u011fa istimzac eyledi. \u0130stimzac\u0131 istintak  derecesine de vard\u0131rd\u0131. Vak\u0131\u2019\u00e2 Jili\u2019de te\u2019ehh\u00fcle da\u2019ir bir fikir var ise de hi\u00e7bir te\u2019sir has\u0131l edemedi\u011fini anlad\u0131. Binanaleyh:<br \/>\n_G\u00f6nl\u00fcn her kimi arzu eder ise evvel\u00e2 bana s\u00f6yle! On \u00fc\u00e7 senedir icr\u00e2 eyledi\u011fim revacl\u0131 teb\u00e2betin mahsul\u00fc olarak d\u00f6rt y\u00fcz bin dane frank peyd\u00e2 eyledim. Bunlar senin ceh\u00e2z\u0131n olarak sen de b\u00f6yle hayret-i \u2018ammeye mazhar bir dilber oldukdan sonra g\u00f6nl\u00fcn\u00fcn istedi\u011fi kocaya varm\u0131\u015f denilen k\u0131z senden kim olabilir.<\/p>\n<p>[412]<br \/>\nS\u00f6z\u00fcyle kerimesini aln\u0131ndan \u00f6pd\u00fc. Fakat korkmay\u0131n\u0131z! Bu Peresiyo ol gonce-i naziki soldurmaks\u0131z\u0131n koklamak ihtiy\u00e2t-\u0131 pederanesini leden b\u0131rakmad\u0131.<br \/>\n***<br \/>\nYedi ay kadar zaman ge\u00e7di. K\u0131\u015f geldi. T\u0131p akademiyas\u0131 re\u2019isi bir balo verdi. Doktor Emil Peresiyo da davet edildi.<br \/>\nBalo mu? Yoook! J\u00fcli i\u00e7\u00fcn balo yorgunlu\u011fu hi\u00e7 olamaz. Fakat ne \u00e7are J\u00fcli daha \u00f6yle b\u00fcy\u00fck balolar\u0131n hi\u00e7 birisini g\u00f6rmemi\u015f. \u0130stiyor. Hi\u00e7 J\u00fcli\u2019nin arzusuna muh\u00e2lefet m\u00fcmk\u00fcn olur mu? Lakin J\u00fcli dahi babas\u0131n\u0131n ves\u00e2y\u00e2t\u0131ndan h\u00e2rice \u00e7\u0131kmaz. Nih\u00e2yet baloda doktodan ruhsat al\u0131nca kimse ile raks etmemek mukavelesiyle baloya gitdiler.<br \/>\nBertran Husar baloda bulunmas\u0131? Dotoru g\u00f6r\u00fcnce J\u00fcli\u2019den h\u00e2l\u00ee bir mahale \u00e7ekerek dedi ki:<br \/>\nEmreder isen \u015fimdi balodan giderim. Lakin insaf et ki J\u00fcli\u2019ye yaln\u0131z on be\u015f g\u00fcn m\u00fcl\u00e2zemet eyledim. Mezuniyetim bir aya idi. Bir iki sa\u2018at daha m\u00fczl\u00e2zemete m\u00fcs\u00e2de eder misin?<br \/>\nRaks etmemek \u015fart\u0131yla!<\/p>\n<p>[413]<br \/>\n_Hay\u0131r! As\u0131l muvaffakiyetimi raksda umuyorum. K\u0131z k\u0131sm\u0131 raks halinde en ziy\u00e2de rikkatli hisli olur.<br \/>\n_J\u00fcli\u2019de fikr-i te\u2019ehh\u00fcl var imi\u015f. Olmasa idi raksa hi\u00e7 m\u00fcsaade etmez idim. Bende de bir \u00fcmid has\u0131l olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir polkaviye m\u00fcsade ederim. Lakin J\u00fcli\u2019yi asla yormamak \u015fart\u0131yla! O kendisi yoruldu\u011funu bilmez. Sen anlayacaks\u0131nda raksa hit\u00e2m vereceksin!<br \/>\nBunu sana namus \u00fczerine yemin ile va\u2018d ve te\u2019m\u00een eylerim.<br \/>\n***<br \/>\n\u2018Ac\u00e2yib! Doktordaki bu hiss-i hased ne? K\u0131skan\u0131yor be! J\u00fcli Bertna\u2019\u0131n kollar\u0131 aras\u0131nda bir nih\u00e2l-i h\u0131raman gibi raks eder g\u00f6r\u00fcnce doktorun i\u00e7inden kanlar gidiyor!<br \/>\nJ\u00fcli doktorun k\u0131z\u0131 de\u011fil mi?<br \/>\nHay\u0131r! Neden k\u0131z\u0131 olsun? Bil\u2018akis \u00f6l\u00fcm\u00fcn pen\u00e7esinden kurtard\u0131\u011f\u0131 kedd-i yemini! Cihanda J\u00fcli\u2019ye koca olma\u011fa lay\u0131k ve m\u00fcstehak bir kimse olunabilir ise o kimse dahi doktor olabilir.<br \/>\nBunlar bizim g\u00f6nl\u00fcm\u00fczden geenlerzan etme ey k\u00e2ri! Bunlar doktorun kendi g\u00f6nl\u00fcnden ge\u00e7enler idi hatta kendi derununda bir ba\u015fka Emil Peresiyo var imi\u015fde onun kalbinden ge\u00e7iyorlar imi\u015f<\/p>\n<p>[414] gibi doktorun da fevkal-had \u0131st\u0131rab ve istib\u2018\u00e2d\u0131n\u0131 m\u00fbcib olacak suretde ge\u00e7iyorlar idi.<br \/>\nBereket versin ki raks pek k\u0131sa s\u00fcrd\u00fc, yoksa Bertran\u2019\u0131n \u00fczerine ko\u015fup J\u00fcli\u2019yi kollar\u0131 aras\u0131ndan kurtarmak kapmak dahi doktor i\u00e7in i\u015fden bile de\u011fil idi. Deyiniz ki doktor muvakkaten \u2018akl\u0131n\u0131 z\u00e2yi\u2018 etmi\u015fidi.<br \/>\nVay! Vay! Raksdan sonra J\u00fcli ve Bertran salondan g\u00e2\u2019ib oldular.<br \/>\nSak\u0131n delikanl\u0131 k\u0131z\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc celbe ba\u015flamas\u0131n?<br \/>\nDoktor deli gibi \u015furaya buraya ba\u015f vurdu. Yar\u0131 karanl\u0131k bir odadan J\u00fcli\u2019nin:<br \/>\n_Dar\u0131lmay\u0131n\u0131z M\u00f6sy\u00f6 Husyar! G\u00f6n\u00fcl ba\u015fkas\u0131ndad\u0131r! diye bir sadas\u0131 geldi. M\u00fcte\u2018akiben kendisi de zuhur eyledi pederine:<br \/>\n_ \u015eimdi evimeze gidelim! demesiyle v\u00e2k\u0131\u2018a fil-hal hanelerine \u2018avdet eylediler. Lakin g\u00f6nl\u00fc ba\u015fkas\u0131nd aimi\u015f! Ah g\u00f6n\u00fcl\u00fc ba\u015fkas\u0131nda imi\u015f!&#8230;<\/p>\n<p>[415]<br \/>\n***<br \/>\nDoktor o geceyi sabaha kadar s\u0131tmal\u0131 bir halde ge\u00e7irdi. Lakin sabaha kar\u015f\u0131 bu s\u0131tmay\u0131 sulfato ile de\u011fil fikr-i hikmetle ge\u00e7irdi. J\u00fcl! Kendi k\u0131z\u0131! Allah g\u00f6stermesin! Lisan\u0131na nas\u0131l kudret gelip J\u00fcli\u2019ye baba s\u00f6zlerinden ba\u015fka harf-i v\u00e2hid s\u00f6yleyebilsin? \u0130\u015fte bu fikr \u00fc m\u00fcl\u00e2haza doktorun s\u0131tmas\u0131n\u0131 def\u2018-i kif\u00e2yet eyledi.<br \/>\nLakin o geceyi J\u00fcli kendisinden fena bir s\u0131tma h\u00e2linde ge\u00e7irmi\u015f hatta bu z\u00e2lims\u0131tmay\u0131 def\u2018edecek ne maddi ne ma\u2018nevi bir sulfato bulamad\u0131. Me\u011fer bu s\u0131tma doktolar\u0131 me\u2019y\u00fbs edecek  o m\u00fcdhi\u015f gizli s\u0131tma imi\u015f.  Me\u011fer J\u00fcli o karanl\u0131k salona Bertran\u2019\u0131n sevkiyle gitdi\u011fi zaman oras\u0131n\u0131 yaln\u0131z yar\u0131 karanl\u0131k de\u011fil yar\u0131 so\u011fuk da bulmu\u015f. Me\u011fer bu so\u011fuk b\u00e2di-i emrde nazik v\u00fccudunu bizar etmeyip ho\u015funa bile gitmi\u015f.<br \/>\nNe yaman ho\u015funa gitmi\u015f! Gerek o so\u011fuk  gerek \u201cg\u00f6nl\u00fcm ba\u015fkas\u0131nda!\u201d s\u00f6z\u00fcnden m\u00fcnfehim olan bir gizli ate\u015f k\u0131zca\u011f\u0131z\u0131 nihayet yata\u011fa serdi.<br \/>\n***<br \/>\n\u00dc\u00e7 ay sonra Jili validesini dotor Emil Peresiyo\u2019nun bulmu\u015f oldu\u011fu hale geldi.<\/p>\n<p>[416] \tBi\u00e7are doktor deli divane olacak! T\u0131bb\u0131n hemen bir kezb-i mahz oldu\u011funa inanacak! Emre-i ted\u00e2vide icad derecesinde sarf-\u0131 gayret eyliyor ise de hi\u00e7bir faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor.<br \/>\nHatta bin defa sordu\u011fu yalvard\u0131\u011f\u0131 halde \u201cg\u00f6nl\u00fcm ba\u015fkas\u0131nda!\u201d s\u00f6z\u00fcndeki \u201c ba\u015fka\u201d n\u0131n kim oldu\u011funu bile k\u0131za s\u00f6yletemedi.<br \/>\nNihayet bir ak\u015fam J\u00fcli dalg\u0131nl\u0131k halinde idi. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc r\u00fcya ile rahats\u0131z oldu\u011funa dikkat eden doktor k\u0131zca\u011f\u0131z\u0131 uyand\u0131rd\u0131. J\u00fcli uyand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na sevinmemi\u015f hal \u00fc tavr  ile anlatarak dedi ki:<br \/>\n_ Ke\u015fke uyand\u0131rmam\u0131\u015f olsayd\u0131n\u0131z. Bahtiyarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 men\u2018 eylediniz.<br \/>\n_ Ne r\u00fcya g\u00f6r\u00fcyor idin?<br \/>\n_ Gelin olmu\u015fdum.<br \/>\n_ Gelin mi? Ah J\u00fclici\u011fim! Kime varm\u0131\u015f idin?<br \/>\n_G\u00f6nl\u00fcm kendinde olan zata!<br \/>\n_ O kim idi?<br \/>\n_ Siz!<br \/>\nEy! .. Art\u0131k doktor i\u00e7in \u00e7\u0131ld\u0131rmamak kabil mi?<br \/>\nHemen yata\u011f\u0131na e\u011filip J\u00fcli\u2019den bir buse daha ald\u0131. Hem aln\u0131ndan pederane de\u011fil! Dudaklar\u0131ndan! \u2018\u00c2\u015f\u0131kane!<\/p>\n<p>[417]Bir de dudaklar\u0131nda bir rutubet hiss etmesin mi? elini dudaklar\u0131na s\u00fcr\u00fcp bak\u0131nca k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 kan oldu\u011funu g\u00f6rmesin mi?<br \/>\nAman ya Rab! J\u00fcli\u2019nin de dudaklar\u0131nda kan var!<br \/>\nFakat heyh\u00e2t!.. Hezaran heyh\u00e2t! Me\u011fer bu katre-i h\u00fbn J\u00fclici\u011fin son katresi imi\u015f!<br \/>\nJ\u00fcli nerede?<br \/>\nBir dakikadan beri ahiretde!&#8230;<br \/>\nAhmed Midhat Efendi<br \/>\n\u015e\u00e2\u2018ir-i Me\u015fh\u00fbr Hersekli \u2018\u00c2rif Hikmet Bey Efendi Hazretlerine Yaz\u0131lm\u0131\u015f Bir Cevabn\u00e2me<br \/>\nHazret-i Hikmet!<br \/>\nSizin gibi:<br \/>\nGeh mu\u2018tekif-i deyrim v\u00fc geh s\u00e2kin-i mescid<br \/>\nYa\u2018ni ki tur\u00e2mi talebem h\u00e2ne-be-h\u00e2ne<br \/>\nM\u00e2li hasbihali olan cihangird-i \u2018\u00e2riflerin bizim gibi t\u00e2lib\u00e2n-\u0131 feyz-i \u2018irf\u00e2n\u0131 \u201c Manast\u0131r\u2019a  geleli ink\u0131t\u00e2\u2018-\u0131 mek\u00e2tibeden dolay\u0131 \u2018ayyuka \u00e7\u0131km\u0131\u015f kitaplar\u0131m\u0131z \u00e7ok&#8230;\u201dyollu m\u00fctev\u00e2zi\u2018\u00e2ne iltifatlara mazhar<\/p>\n<p>[418] buyuru\u015flar\u0131 i\u2018tik\u00e2d-\u0131 m\u00fcznib\u00e2neme g\u00f6re sevab-\u0131 ekber oldu\u011funda \u015f\u00fcphe yok ise de \u2018in\u00e2yet-n\u00e2me-i hek\u00eem\u00e2nenizi bir zaman \u015feref-y\u00e2b-\u0131 kud\u00fbmunuz olan bizim kalender-h\u00e2neye bir ak\u015fam tam vaktinde gelen birader bendenizin elinde g\u00f6r\u00fcnce kem\u00e2l-i ne\u015fve ile:<br \/>\nGer g\u00fcn\u00e2hest v\u00fc ger sev\u00e2b biy\u00e2r<br \/>\ndemekden keff-i lis\u00e2n edemedim.<br \/>\nNice zamanlardan beri beklemekde oldu\u011fum \u00f6yle bir lutf-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeye n\u00e2\u2019il buyruldu\u011fumdan dolay\u0131 bilhassa \u2018arz-\u0131 \u015f\u00fckr\u00e2n eyledim.<br \/>\nGe\u00e7en sene&#8230; Manast\u0131r\u2019a \u2018az\u00eemet eden&#8230; efendinin \u2018avdetinde lis\u00e2n\u0131n\u0131 tezy\u00een eyleyen m\u00fcn\u00e2k\u0131b-\u0131 cel\u00eele-i kerimaneniz aras\u0131na \u201c nas\u0131lsa cevab yazma\u011fa vakit bulamad\u0131lar!\u201d f\u0131kras\u0131n\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131 huzur-\u0131 kalbi- tasv\u00eer buyuraca\u011f\u0131n\u0131z derecede- te\u015fv\u00ee\u015f etdi\u011fi cihetle:<br \/>\n\u0130ns\u00e2f\u0131n o yerde n\u00e2m\u0131 yok m\u0131?<br \/>\nDiyece\u011fim gelmi\u015f idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc:<br \/>\n\u0645\u0627 \u0627\u0643\u0631  \u0645\u0643\u062a\u0648\u0628  \u0646\u0646\u0648\u064a\u0633\u064a\u0645  \u0639\u064a\u0628  \u0645\u0627 \u0645\u0643\u0646<br \/>\n\u062f\u0631\u0645\u064a\u0627\u0646  \u0631\u0627\u0632  \u0645\u0634\u062a\u0627\u0642\u0627\u0646  \u0642\u0644\u0645  \u0646\u0627\u0645\u062d\u0631\u0645\u0627\u0633\u062a<br \/>\nGibi s\u00f6zlerin sizce de \u201c\u2019\u00f6z\u00fcrlenin\u201d kab\u00eelinden oldu\u011fundan<\/p>\n<p>[419] teredd\u00fct etmiyorum. Hele bel\u00e2gat-n\u00e2meniz geldi de o h\u00e2li z\u00e2\u2019il eyledi.<br \/>\n\u015eimdilerde mehabb-\u0131 h\u00e2s\u0131n\u0131z- bilmem ne hikmete mebn\u00ee- :<br \/>\n\u0642\u0631\u0628  \u062c\u0627\u0646\u0649  \u0686\u0648 \u0628\u0648\u062f  \u0628\u0639\u062f  \u0645\u0643\u0627\u0646\u0649  \u0633\u0647\u0644\u0633\u062a<br \/>\ndeyip duruyorum.<br \/>\n\u0634\u0631\u062d  \u0627\u064a\u0646  \u0642\u0635\u06c0  \u062c\u0627\u0646\u0633\u0648\u0632  \u0646\u0643\u0641\u062a\u0646  \u062a\u0627 \u0643\u0649<br \/>\n\u0633\u0648\u062e\u062a\u0645  \u0633\u0648\u062e\u062a\u0645  \u0627\u064a\u0646  \u0631\u0627\u0632  \u0646\u0647\u0641\u062a\u0646  \u062a\u0627  \u0643\u0649<br \/>\ndiye fery\u00e2d edenleri isk\u00e2t eteme\u011fi en ciddi tarafdarlar\u0131ndan oldu\u011funuz kanun-\u0131 \u2018ad\u00e2lete muv\u00e2f\u0131k bulamazs\u0131n\u0131z zannederim.<br \/>\nM\u00fcn\u00e2sebetle \u2018arz edeyim: Bursa\u2019da bulundu\u011funuz zamanlar\u0131 \u00eef\u00e2-y\u0131 me\u2019muriyyet yolunda icra-y\u0131 \u2018ad\u00e2letle ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011funuzu tev\u00e2t\u00fcr derecesinde i\u015ftdik\u00e7e b\u00fct\u00fcn \u2018ad\u00e2let muhibleriyle beraber iftih\u00e2r ve \u2018\u00e2fiyet \u00fc sal\u00e2betinizin dev\u00e2m\u0131 du\u2018\u00e2s\u0131n\u0131 tekrar ediyorum. Gerek cenab-\u0131 Allah\u0131n, gerek hazret-i padi\u015fah\u0131n r\u0131z\u00e2-y\u0131 \u2018\u00e2lisi i\u015fte b\u00f6yle tahsil olunur.<br \/>\n\u201c\u2019Av\u2018ave-i garaz-k\u00e2r\u00e2ne\u201dnin izh\u00e2r-\u0131 m\u00e2hiyetine d\u00e2\u2019ir olan emr-i<\/p>\n<p>[420] \u2018\u00e2l\u00eenizi elden geldi\u011fi kadar icr\u00e2ya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. \u0130ktih\u00e2m olunamayacak baz\u0131 mev\u00e2ni\u2018e tes\u00e2d\u00fcf edersem:<br \/>\n\u0645\u0627 \u064a\u0643\u0644\u0641  \u0627\u0647  \u0646\u0641\u0633\u0627\u064b  \u0641\u0648\u0642  \u0637\u0627\u0642\u062a\u0647\u0627<br \/>\nMu\u2019das\u0131nca nezd-i s\u00e2minizde ma\u2018zur tutulacak m\u0131 \u00fcmid ederim.<br \/>\n(H\u00e2k\u00e2n\u00ee)nin buradan Manast\u0131r\u2019a, Manast\u0131r\u2019dan buraya gitmi\u015f, gelmi\u015f olan:<br \/>\n\u0643\u0634\u064a\u0634\u0627\u0646  \u0631\u0627  \u0643\u0634\u0634  \u0628\u064a\u0646\u0649  \u0648  \u0643\u0648\u0634\u0634<br \/>\n\u0628\u062a\u0639\u0644\u064a\u0645  \u0686\u0648 \u0645\u0642  \u0642\u064a\u0633\u064a\u0633  \u062f\u0627\u0646\u0627<br \/>\nbeyti \u015fimdi hat\u0131r\u0131ma \u015fu f\u0131kray\u0131 getirdi.<br \/>\n_Vaktiyle me\u2019mur\u00eenden bir k\u0131rk kilsedeki memuriyetinden infis\u00e2l etmi\u015f. Mu\u2019ahiren Manast\u0131r\u2018da a\u00e7\u0131lan memuriyete ta\u2018yini  tasavvur olunmakla beraber bunu idare edip edemeyece\u011finden teredd\u00fct g\u00f6sterilmi\u015f. O zat demi\u015f ki: Ben k\u0131rk kiliseyi idare etdim. Bir Manast\u0131r\u2019\u0131 idare edemeyecek miyim?\u201d<br \/>\nLat\u00eefe bir tarafa, iltifat-n\u00e2meniz muhallis-i kad\u00eeminizi ta\u2018r\u00eef olunamayacak suretde minnetd\u00e2r eyledi. Ara s\u0131r olsun b\u00f6yle dil-n\u00fcv\u00e2z\u00e2ne \u2018in\u00e2yetlerde bulunarak cilve-g\u00e2h-\u0131 muhabbet-i makdiseniz olan g\u00f6nl\u00fcm\u00fc lebriz-i \u015fevk etmenizi suret-i mahs\u00fbsada niyaz eylerim.<\/p>\n<p>[421]<br \/>\nAs\u0131l \u201c\u00c2s\u00e2r-\u0131 i\u2018c\u00e2z-num\u00e2\u201d efendimizin feyz-i \u00e2fit\u00e2b-\u0131 tab\u2018\u0131n\u0131zla ne\u015fv \u00fc nem\u00e2 bulur. Siz s\u00f6ylerken biz s\u00f6yleyecek olur isek bize \u2018\u00e2lem-i ma\u2018n\u00e2dan:<br \/>\nSiz bilmiyorsunuz susun \u00fcst\u00e2d s\u00f6ylesin! Nid\u00e2s\u0131 v\u00e2rid olur.<br \/>\nBendeniz takd\u00eem-i \u00e2s\u00e2ra m\u00fcte\u2018allik olan idarenizi yerine getirme\u011fe \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Fakat \u015fimdiye kadar elbette bir \u00e7ok s\u00e2nih\u00e2t-\u0131 celile v\u00fcc\u00fbda getirmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131z cihetle onlardan bir ka\u00e7\u0131n\u0131n olsun ihsan buyurmas\u0131n\u0131 kem\u00e2l-i i\u015ftiy\u00e2k ile isti\u2018\u00e2den de geri duramam. Her halde ir\u00e2de-i hazret-i hikmetindir.<br \/>\nMerhum Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<\/p>\n<p>Bulutlar<br \/>\nVakt\u00e2 ki engin denizin ortas\u0131nda idim, nazar\u0131m ma\u2019 ve sem\u00e2dan ba\u015fka bir \u015feyi g\u00f6rmez idi. Bazen d\u00fb\u015f-ber-d\u00fb\u015f olmu\u015f bir silsile-i cib\u00e2li and\u0131ran ve \u00e7arh-\u0131 m\u00een\u00e2-f\u00e2m \u00fczerinde yekdi\u011feri ard\u0131nca giden beyaz ve g\u00fcl renkli bulutlar\u0131 hay\u00e2limde ters\u00eem etmekle e\u011flenirdim. Bulutlar hususiyle ak\u015fama do\u011fru g\u00fcne\u015fin gurub<\/p>\n<p>[422] etdi\u011fi cihetinde toplanarak let\u00e2fetlerini tezy\u00een ederler. Yani en parlak renkler ile m\u00fclevven g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. En \u2018ulv\u00ee \u015fekiller i\u00e7inde birbirlerine kar\u0131\u015f\u0131rlar idi.<br \/>\nBir ak\u015fam gurubdan yar\u0131m saat evvel cen\u00fbb-i \u015fark\u00ee ruzgar\u0131 \u2018ale\u2018\u00e2de kesb-i s\u00fck\u00fbn eyledi. Ruzgar\u0131n \u2013 kendi heb\u00fcbi gibi<br \/>\n-M\u00fcs\u00e2v\u00ee f\u00e2s\u0131lalar\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde s\u00fcr\u00fcp g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bulutlar kesb-i nedret ve magrib cihetinden gelenler ise ta\u2018t\u00eel-i seyr \u00fc hareketle bir (peyzaj) s\u00fbretinde \u2018akd-i cem\u2018iyyet eylediler.<br \/>\nBulut cem\u2018iyyeti- y\u00fcksek y\u00fcksek da\u011flar\u0131&#8230; \u2018am\u00eek \u2018am\u00eek dereleri&#8230; ihram-v\u00e2r\u00ee kayalar\u0131 ile beraber nazara bir arz-\u0131 pehn\u00e2 \u2018arz ederdi.<br \/>\nBir nehir dolab\u0131 g\u00fcy\u00e2 ki derelerden cerey\u00e2n ederek \u015furada burada peyd\u00e2 olmu\u015f yarlardan a\u015fa\u011f\u0131 p\u00fcr-t\u00e2b eder ve nehrin \u00fczerinde dahi kemerler mecr\u00e2ya y\u00fcz tutmu\u015f bir cisr-i ces\u00eem g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Nahl cinsinden bir nev\u2018i a\u011fa\u00e7lardan m\u00fcte\u015fekkil olmak \u00fczere bu cezire-i hev\u00e2\u2019iyenin en y\u00fcksek mevki\u2018inde kad-ke\u015f\u00eede-i i\u2018til\u00e2 olan ormanc\u0131klar\u0131n vasatlar\u0131nda emakin ve mesakine da\u2019ir \u015feyler g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>[423]<br \/>\nAk\u015fam\u00fczeri bu hav\u00e2linin magrib cihetinde \u2018ale\u2018ade oldu\u011fu gibi yine \u015fu \u00e2s\u00e2r la\u2018l altun sar\u0131s\u0131&#8230; Turuncu&#8230; z\u00fcmrid\u00ee renklerle m\u00fclevven ya\u2018ni bu (peyzaj) boyal\u0131 (tabut) nev\u2018inden de\u011fil idi. Sade kabartma bir resim idi ki z\u0131ll \u00fc ziy\u00e2n\u0131n en lat\u00eef imtizaclar\u0131n\u0131 c\u00e2mi\u2018 idi.<br \/>\n\u0130\u015fte bu resm-i m\u00fccessem \u015femsin arka tarafdan \u2018aks-\u0131 \u015fu\u2018\u00e2\u2018-\u0131 za\u2018ifiyle tenv\u00eer olmu\u015f bir h\u0131ttay\u0131 g\u00f6sterdi. Fil-hak\u00eeka kevkeb-i m\u00fc\u015fa\u2018\u015fa\u2018 kevkebe-i neh\u00e2r arz-\u0131 hayaliyenin  m\u00e2ver\u00e2s\u0131nda istit\u00e2r edince kendisinden iftirak ve tehall\u00fcl etmi\u015f ve ba\u2018z\u0131 \u015fu\u2018\u00e2 k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn n\u00eem \u015fafak olan kemerlerini bir reng-i y\u00e2kut\u00eede tenv\u00eer ile ber\u00e2ber derelere ve kayalar\u0131n zirvelerine \u2018aks eyledi. O zaman  ki c\u00fb\u015fi\u015f-i env\u00e2r-\u0131 cez\u00eerenin cev\u00e2nibini zer-h\u00e2lisa gark eyler ve huy\u00fbt-\u0131 e\u015fi\u2018as\u0131 a\u00e7\u0131la a\u00e7\u0131la semav\u00e2ta yay\u0131l\u0131rd\u0131. Fakat adan\u0131n hey\u2019et-i mecmua\u2018s\u0131 levn-i senc\u00e2b\u00eede baki kalarak \u00e2f\u00e2kda me\u015fh\u00fbd olan bulutlardan zuh\u00fbr eden \u015fim\u015feklerin uzakdan uza\u011fa g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc i\u015fitilme\u011fe ba\u015flad\u0131.<br \/>\nBu mazara-y\u0131 dil-firibin takriben bir bu\u00e7uk mil mesafede ka\u2019im bir arz-\u0131 hakikiye oldu\u011funa yemin edebilerdim. Hatta ihtimal ki bu resim- \u015fekil ve s\u00fbreti bulutlara \u2018aks eden- bir cez\u00eere-i ba\u2018\u00eedenin tims\u00e2l-i \u00e2sum\u00e2nisi idi. Tecr\u00fcbeli gemiciler bile bu nevi\u2018 manzaralarla \u00e7ok defa aldand\u0131lar.<\/p>\n<p>[424]<br \/>\nHakikati ne olur olsun \u2018ulviyet ve deh\u015fetden m\u00fcrekkeb olan bu tema\u015fa-y\u0131 gar\u00eeb&#8230; O hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131yla muh\u00e2t da\u011flar&#8230; o k\u00fcpr\u00fc-merg-i h\u00e2\u2019ilin tekarr\u00fcb\u00fcyle mahv u b\u00ee-ni\u015f\u00e2n olan \u2018al\u00e2y\u0131k-\u0131 deniyye gibi- leylin hul\u00fbl\u00fcyle beraber bir birine  kar\u0131\u015farak g\u00f6zden nihan oldu.<br \/>\nAradan biraz m\u00fcddet ge\u00e7ince \u2018aded \u00fc ihs\u00e2dan b\u00eer\u00fbn kevakib-i m\u00fcn\u00eere i\u00e7inde f\u00fcr\u00fbzan olma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Oh! E\u011fer r\u00fbz-\u0131 r\u00fb\u015fen haddizat\u0131nda hayat-\u0131 be\u015ferin bir hayali- seher \u00fc zuhur u \u2018asr u \u2018i\u015f\u00e2n\u0131n seriy\u00fc\u2019l-cereyan\u0131 dahi seb\u00e2vet&#8230; \u015feb\u00e2bet&#8230; vuk\u00fbf-\u0131 \u015feyhuhet senelerinin s\u00fcr\u2018at \u00fc zev\u00e2lce birer mis\u00e2li ise merg-i h\u00e2\u2019il dahi \u015feb-i zulm\u00e2n\u00ee gibi bize yeni yeni sem\u00e2lar&#8230; ced\u00eed ced\u00eed \u2018\u00e2lemler \u2018arz etmek iktiz\u00e2 eder.<br \/>\nM\u00fctercimi: Rec\u00e2\u2019iz\u00e2de Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>C\u00fbyb\u00e2r<br \/>\nBir v\u00e2dide bulunuyoruz. \u0130ki taraf\u0131n\u0131 z\u00fcmr\u00fcd\u00een tepeler tahd\u00eed etmi\u015f. Ortas\u0131 bir v\u00e2si\u2018 \u00e7ay\u0131r. \u00c7ay\u0131r\u0131m \u2018arz\u0131 yerine g\u00f6re bir kilometreden bir bu\u00e7uk iki kilometreye kadar m\u00fctessi\u2018 olup t\u00fblu<\/p>\n<p>[425] sekiz on kilometre imtid\u00e2d eyler. Bir c\u00fbyb\u00e2r bir \u00e7ay\u0131r\u0131 t\u00fblen ikiye b\u00f6ler. C\u00fbyb\u00e2r\u0131n y\u0131lan kav\u00ee mecr\u00e2s\u0131 baz\u0131 yerlerde daha b\u00fcy\u00fck kavisler peyd\u00e2 ederek bina\u2019en-aleyh c\u00fbyb\u00e2r gah vadinin bir yakas\u0131na tekarr\u00fcb eder gah di\u011fer yakas\u0131na.<br \/>\nC\u00fbyb\u00e2rlar\u0131n yaz mevsimlerinde sular\u0131 pek azal\u0131r. \u2018\u00c2det\u00e2 bir hayvan sulamak laz\u0131m gelse kumlar \u00e7amurlar ile mecr\u00e2s\u0131na bir sed yapmak ve suyu o sed aras\u0131nda havuzland\u0131rmak icab eder. Bu halde bir at sulanacak olsa hayvan\u0131n i\u00e7di\u011fi mikdar suyun mecr\u00e2dan noksan\u0131 birka\u00e7  dakika i\u00e7in cereyan\u0131n inkita\u2018\u0131n\u0131 m\u00fbcib olur. Bu a mecr\u00e2n\u0131n birka\u00e7 y\u00fcz metre kadar mesafesini kopkoyu bir halde b\u0131rak\u0131r.<br \/>\nK\u0131\u015f\u0131n c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131z m\u00fcdhi\u015f bir sel h\u00fckm\u00fcn\u00fc ol\u0131r ki baz\u0131 yerleri ge\u00e7id bile vermez. Bu zamanda hi\u00e7 saf\u00e2s\u0131 tasavvur olunmaz. \u201cum\u00fbrun hayr\u0131 evsat\u0131d\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131z da tatb\u00eek i\u00e7in ya mart ev\u00e2hirini ya nisan eva\u2019ilini tavsiye ederiz ki o mevsimde c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131z\u0131n sular\u0131 hemen k\u00fc\u00e7\u00fck bir ta\u015fl\u0131 de\u011firmeni \u00e7evirme\u011fe kafi olacak kadar kal\u0131r. Hem de sel halindeki gibi sular\u0131 bulan\u0131k m\u00fcstekrih-i m\u00fcdhi\u015f de\u011fil. P\u0131rlanta miz\u00e2b haline gelmi\u015fde seyl\u00e2n ediyor zannolunacak kadar berrakd\u0131r.<br \/>\nHakikat! Haber verdi\u011fimiz mevsimde c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131z ne kadar latifdir!<\/p>\n<p>[426] \u2018Arz\u0131 hesab-\u0131 vasat\u00ee ile  bir bu\u00e7uk metre kadar. \u2018Amak\u0131 derununa elinizi soksan\u0131z kenar-\u0131 destiniz dibini bulacak mikdardad\u0131r. Elinizi b\u00f6yle bir sed suretinde vaz\u2018 ederseniz suyun cereyan\u0131na kar\u015f\u0131 hafifce bir mukavemet gayretine mecbur  olursunuz. O zaman sular \u00fcst tarafda kalan kenar-\u0131 destiniz \u00fczerinden ta\u015fma\u011fa ba\u015flarlar. Eliniz mini mini bir \u015felalecik te\u015fkil eder.<br \/>\nFakat geliniz c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131za bu dest-i ta\u2018addiyi it\u00e2le etmeyiniz. Serbesti-i cereyan\u0131na m\u00fcm\u00e2ne\u2018et etmek siteme\u011fe ne hakk\u0131n\u0131z vard\u0131r? V\u00e2k\u0131\u2018a \u00fczerinden cereyan eyledi\u011fi kumlar\u0131 \u00e7ak\u0131llar\u0131 temizleye temizleye o kadar pak  bir hale koymu\u015fdur ki elinizle mecray\u0131 ne kadar kar\u0131\u015fd\u0131rsan\u0131z o \u00e2b-\u0131 s\u00e2finin tekdiri k\u00e2bil olmaz. Zaten nokta-y\u0131 nazar\u0131n\u0131za is\u00e2bet eden cem-i m\u00e2\u2019 bir saniye bile orada sabit kalacak de\u011fil ki! Her saniye bir cem-i ced\u00eed di\u011ferini takip ederek bu suretle saniye saniye nazar-\u0131 tem\u00e2\u015fa g\u00f6zden teb\u00e2\u2018id eden mak\u00e2dir miy\u00e2h eli k\u0131y\u00e2m\u00fc\u2019s-s\u00e2\u2018a bir daha sizinle m\u00fcl\u00e2ki olamamak \u00fczere size bir veda\u2018-\u0131 ebed\u00ee \u00e7ekip gidiyor. Bu halde c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131z\u0131 buland\u0131rabilmek k\u00e2bil mi olur?<br \/>\nBu c\u00fbyb\u00e2r\u0131n nerede bulundu\u011funu mu sordunuz? Sizin nenize laz\u0131m? Co\u011frafyadan bahs etmiyoruz ki ta\u2018y\u00een-i mevki\u2018e mecbur olal\u0131m. Deyiniz ki c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131z \u2018\u00e2lem-i hayalde mevcuddur. Bizde size \u201chaydi atlara arabalara binelim de tem\u00e2\u015f\u00e2-y\u0131 c\u00fbyb\u00e2ra gidelim!\u201d demiyoruz ya?<\/p>\n<p>[427] Bu seyahat-\u0131 latifeyi bu tem\u00e2\u015f\u00e2-y\u0131 lat\u00eefi hayalen edelim. Raz\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z?<br \/>\nVay!  Raz\u0131s\u0131n\u0131z ha? Memnun bile oldunuz \u00f6yle mi? ne hal\u00fbk \u00e2demsiniz ey k\u00e2ri! Zaten pek \u00e7ok hayaller olur ki hakikatden ziy\u00e2de erbab\u0131n\u0131 \u015firin mez\u00e2k eder. De\u011fil mi? tamam kafam\u0131n dengi bir \u00e2demsiniz! Geliniz sizinle \u015fu c\u00fbyb\u00e2r\u0131n kenar\u0131na otural\u0131m da zevk edelim! Hayalimize dal\u0131p gidelim! bak\u0131n\u0131z bu hayal i\u00e7inde size ne hakikatler g\u00f6sterece\u011fim.<br \/>\nHele \u015furac\u0131\u011fa oturunuz bakal\u0131m! \u00c7emen ne g\u00fczel? Bir post ki ipekden! Mevsim hen\u00fcz rut\u00fbbetin pek de z\u00e2\u2019il olmayaca\u011f\u0131 bir mevsim ise de baht\u0131m\u0131za bug\u00fcn \u00e7emende rut\u00fbbet de yok. Elinizi s\u00fcr\u00fcn\u00fcz ok\u015fay\u0131n\u0131z da bak\u0131n\u0131z ne kadar y\u00e2bis! Biz onu ok\u015fad\u0131k\u00e7a o da elimizi ok\u015fuyormu\u015f gibi keyfimize gidiyor!<br \/>\nNe o! \u00c7emeni posta te\u015fbih etti\u011fimizi be\u011fenmediniz mi? Halbuki bu te\u015fbihimizi be\u011fenmeli idiniz! \u201cpost\u201d bir kelime-i m\u00fcbarekedir. Postda \u00e7ok keramet vard\u0131r. Ma\u2018haza te\u015fbihde inhis\u00e2r yokdur. \u00dcdeb\u00e2 \u00e7emeni k\u00e2lice-i z\u00fcmr\u00fcd\u00eene te\u015fbih etmezler mi? bizde bu te\u015fbihi ikm\u00e2l i\u00e7\u00fcn deriz ki k\u00e2li\u00e7emiz kadife k\u00e2li\u00e7edir. Hen\u00fcz bir santimetre irtifa\u2018<\/p>\n<p>[428] peyda edebilmi\u015f olan taze \u00e7emeni \u2018\u00e2di k\u00e2li\u00e7enin h\u00e2v\u0131na te\u015fbih edemeyiz ya!<br \/>\nHer ne ise! Oturdu\u011fumuz yer bizi rutubeti ile bur\u00fbdeti ile rahats\u0131z etmeyece\u011fine emin olduk y\u00e2! Bu elverir. Geliniz \u015fimdi hayalimizi \u015fu c\u00fbyb\u00e2r\u0131n ak\u0131nt\u0131s\u0131 yukar\u0131s\u0131na do\u011fru sevk edelim:<br \/>\n***<br \/>\n\u201cBu su nerden geliyor?\u201d diye size bir su\u2019al soracak olsalar eliniz ile ak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n yukar\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steriniz. Ama bu i\u015faret k\u00e2fi midir? Mecr\u00e2 sizin i\u015faret eyledi\u011finiz yerden daha uza\u011fa kadar gidiyor.<br \/>\nHem menba\u2018a do\u011fru tekarr\u00fcb eyledik\u00e7e sular azal\u0131yor. Ni\u00e7in mi dediniz? Baksan\u0131z a  \u015fu kuru kestane k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn dibinden de bir suca\u011f\u0131z s\u0131z\u0131yor. Cem\u2018 edilse kibrit kadar bile etmez. Fakat katre deryaya f\u00e2\u2019idedir. Hem bizim nazar-\u0131 dikkatimiz yaln\u0131z buna isabet eyledi. Daha bunun gibi bin yerden vuku\u2018 bulan taktirat u te\u015frihat c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131za kar\u0131\u015fa kar\u0131\u015fa mikdar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yorlar.<br \/>\nNa i\u015fte hayalimizin as\u0131l menba\u2018a tekarr\u00fcb eyledi\u011fini sular\u0131n gergi gibi azalmas\u0131ndan anlad\u0131k. Hem bak\u0131n\u0131z! \u015eurada \u00f6n\u00fcm\u00fczde v\u00e2di dahi nihayet buluyor. B\u00f6yle vadilerin nihayetine \u201ctokat\u201d diyorlar.<\/p>\n<p>[429] De\u011fil mi? \u2018Acaba sebeb-i tesmiyesi ne ola? Elimizi tokat vuracak vuzu\u2018da kavislendirdi\u011fimiz zaman parmak u\u00e7lar\u0131 ile el ayas\u0131 aras\u0131nda peyd\u00e2 olan dereye m\u00fc\u015f\u00e2bih oldu\u011fu i\u00e7in mi?<br \/>\nVadilerin nihayetlerine \u201cTokat\u201d demi\u015fler? Bu mes\u2019ele-yi elsine hakk\u0131nda icr\u00e2-y\u0131 tedkikat edecek olanlar\u0131n himmetlerine terk edelim de yine i\u015fimize bakal\u0131m.<br \/>\nB\u00f6yle vadiler m\u00fcntehas\u0131nda ekseriy\u00e2  kaynaklar bulunur. Ta\u2018b\u00eer-i nak\u00eezle kaynaklar ekseriy\u00e2 b\u00f6yle vadiler nihayetinde bulunurlar. \u0130\u015fte c\u00fbyb\u00e2r\u0131m\u0131z\u0131n menba\u2018\u0131 da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki b\u00f6\u011f\u00fcrtlen tokas\u0131 i\u00e7inde!<br \/>\nSeyahat ve tem\u00e2\u015f\u00e2-y\u0131 hayalinin fa\u2019idesini g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Bu seyr \u00fc tema\u015fam\u0131z hay\u00e2li olmay\u0131p da cism\u00e2n\u00ee ve hak\u00eeki olsa idi \u015fimdi biz \u015fu b\u00f6\u011f\u00fcrtlenler i\u00e7ine giremez idik fakat hay\u00e2limiz her yere pek a\u2018l\u00e2  girebilir. Na i\u015fte as\u0131l menba\u2018\u0131 g\u00f6r\u00fcp duruyoruz o fark (ufak) bir sini kadar bir g\u00f6lc\u00fckden \u2018ibaret!  Bak\u0131n\u0131z bak\u0131n\u0131z su habbeleri hava habbeleri ile beraber incecik \u00e7amurdan \u2018ibaret olan zeminden nas\u0131l \u00e7\u0131k\u0131yorlar! Kahve cezvesini hafif ate\u015fli bir mangala s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zaman daha galey\u00e2n-\u0131 tam h\u00e2s\u0131l olmazdan evvel cezvenin dibinden \u00fczerine do\u011fru birbirini kovalayarak \u00e7\u0131kan milyonlarca habbelere benzemiyor mu?<\/p>\n<p>[430]<br \/>\n\u015eimdi bu kayna\u011f\u0131 asla buland\u0131rma\u011fa gelmez. O incecik \u00e7amuru bir kere buland\u0131racak olur isen bir daha durulmas\u0131 hayli zamana muhtacd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada kayna\u011f\u0131n suyu dirhemlik bir kadehi ancak on saniyede doldurabilcek kadar azd\u0131r. \u00c7amuru buland\u0131racak olursak gerek suyun sath\u0131na kadar \u00e7\u0131kan ecz\u00e2-y\u0131 ter\u00e2biyenin \u015fu hafif ak\u0131nt\u0131 ile \u00e7\u0131k\u0131p mecr\u00e2ya do\u011fru gitmesi  gerek \u00e7\u0131k\u0131p gidemeyenlerin tekrar dibe \u00e7\u00f6kmesi i\u00e7in yar\u0131m sa\u2018at zaman ge\u00e7mek iktiz\u00e2 eder.<br \/>\n\u0130yi ama ey k\u00e2ri\u2019 biz buraya yaln\u0131z menba\u2018\u0131n \u015fu hal-i z\u00e2hirini g\u00f6rme\u011fe gelmedik i\u00e7ine de girmek istiyoruz. Hah! \u0130\u015fte seyahat ve tema\u015fa-y\u0131 hayal \u00fc fikrinin as\u0131l faydas\u0131n\u0131 da \u015fimdi g\u00f6rece\u011fiz i\u015fte \u015fu kayna\u011f\u0131n i\u00e7ine yerin alt\u0131na do\u011fru gidiyoruz da hi\u00e7 incecik \u00e7amuru buland\u0131rm\u0131yoruz bile!<br \/>\nBak\u0131n\u0131z bak\u0131n\u0131z kayna\u011f\u0131n dibinden sath\u0131na \u00e7\u0131kan k\u00fcreyv\u00e2t-\u0131 m\u00e2\u2019iye ve hev\u00e2\u2019iye nerelerden geliyorlar! G\u00f6r\u00fcyor musunuz? Zemin s\u00fcnger gibi delik delik g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor! Bu deliklerin her biri incecik boru h\u00fckm\u00fcndedirler. Na i\u015fte birer danesinin i\u00e7ine girelim de bak\u0131n\u0131z. G\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Terkos kumpanyas\u0131n\u0131n yerlere g\u00f6md\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6kme borular gibi amma bunlar g\u00e2yet k\u00fc\u00e7\u00fck hem de gitdikce k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcrler. A\u011f\u0131zlar\u0131nda<\/p>\n<p>[431] her birinin katrine birer yorgan i\u011fnesi s\u0131\u011fabilecek  gibi tahmin olunur iken gitdik\u00e7e incele incele katri \u201churde-b\u00eeni\u201d \u0131tlak\u0131na kesb-i istihk\u00e2k eyliyor.<br \/>\nEn tuhaf\u0131 \u015funda ki bu borular\u0131n da ceflerine sa\u011fdan soldan  \u00fcstden altdan bir \u00e7ok delikler daha a\u00e7\u0131l\u0131yorlar. Ama g\u00fczelce dikkat eyleyiniz. Bu delikler gayet k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feylerdir. G\u00f6zlerinizin bebeklerini birer hurdeb\u00een \u2018adesesi \u2018add eyleyiniz de \u00f6yle bak\u0131n\u0131z. G\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ki o deliklerin her biri bir kanal-\u0131 hurdeb\u00eenin u\u00e7lar\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n i\u00e7lerinde birer boru!<br \/>\nEy \u015fimdi geliniz de \u015furada biraz \u2018ameliyat-\u0131 hafriyye icr\u00e2 edelim. Amma korkmay\u0131n\u0131z! Kazma k\u00fcrek ile \u2018ameliyat-\u0131 hafriye icr\u00e2 edip de suyu buland\u0131racak de\u011filiz sonra neye yarar? Hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6remeyiz. Bu \u2018ameliyat-\u0131 hafriyeyi de zihnen ve hayalen icr\u00e2 edece\u011fiz.<br \/>\nNa i\u015fte icr\u00e2 etdim bile! G\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Tamam \u015fu kayna\u011f\u0131n oldu\u011fu yerden iki metre katr\u0131nda bir n\u0131sf k\u00fcrre-i ter\u00e2biyyeyi kald\u0131r\u0131 verdim. Oradan ufak bir hamam kubbesi kadar toprak \u00e7\u0131k\u0131nca bir cevf-i mu\u2018akkar peyda oldu. Lakin ne g\u00fczel ka\u2018r! Aman Allah \u2018a\u015fk\u0131na g\u00fczelce dikkat eylediniz! O cevf-i mu\u2018akkar da milyonlarca mesamm\u00e2t var. Her birinden m\u00fclyonlarca re\u015feh\u00e2t m\u00e2\u2019iye biri di\u011ferini ta\u2018kiben tera\u015f\u015fuh ediyorlar. Bizim gibi hurdeb\u00een\u00e2ne bir \u00e7e\u015fm-i dikkatle bakmayanlar<\/p>\n<p>[432] \u015fu sath-\u0131 mu\u2018akkar \u00fczerindeki re\u015feh\u00e2t\u0131 bir d\u00fcziye bir nem bir rutubet zann ederler amma ne hata ederler!<br \/>\nBu bir nemden rutubetden \u2018ib\u00e2ret olsa idi cerey\u00e2n olmal\u0131 m\u0131 idi? Islak tahta \u00fczerindeki nemde rutubetde cereyan var m\u0131d\u0131r? Madem ki bunda cereyan vard\u0131r. Mutlaka her biri tamam\u0131yla \u015fekl-i k\u00fcrev\u00ee te\u015fkil eden re\u015feh\u00e2t buradan tera\u015f\u015fuh etmeyi m\u00fcte\u2018akip yuvarlanma\u011fa ba\u015fl\u0131yorlar. Hem o halde \u015fekl-i k\u00fcrevilerini de az \u00e7ok tebd\u00eel eyliyorlar. Katre-i s\u00e2k\u0131tan\u0131n peyd\u00e2 eyledi\u011fi (e\u011fer ta\u2018bir c\u00e2\u2019iz ise) armud\u00ee \u015fekle de benzemeyecek bir \u015fekil peyd\u00e2 eyliyorlar. Yusyuvarlak bir dolu tulumu g\u00e2yet dik bir may\u0131rdan yuvarlay\u0131n\u0131z. Zemine \u00e7arpd\u0131k\u00e7a \u015fekl-i asl\u00eeleri de \u00f6yle tegayy\u00fcr ediyor.<br \/>\nNas\u0131l? \u015eu tem\u00e2\u015f\u00e2-\u0131 hal \u015fimdi z\u00e2hir oldu. De\u011fil mi? ka\u2018r-\u0131 menba\u2018a \u015fems dahi is\u00e2betle env\u00e2r-\u0131 \u2018uy\u00fbn-\u00e2r\u00e2s\u0131 tahall\u00fcl ederek her re\u015fhada bir elvan kavs-\u0131 kuzaha peyd\u00e2 oldu. Aman y\u00e2 Rab! Ne milyonlarca akv\u00e2s-\u0131 kuzahiyye-i hurdeb\u00eeniye!<br \/>\n***<br \/>\nK\u00e2ri\u2019! seni buraya kadar getirdi\u011fime sebep s\u00e2ni\u2018-i a\u2018zam-\u0131 ma\u2018b\u00fbd-\u0131 efham Allah-\u0131 \u2018azim\u00fc\u2019\u015f-\u015f\u00e2n hazretlerinin mah\u00e2ret-i h\u00e2lik\u00e2ne kudret-i<\/p>\n<p>[433] s\u00e2ni\u2018\u00e2mesi i\u015fte bu \u2018ak\u0131llar\u0131 \u00e7ilesinden \u00e7\u0131karacak kadar s\u00fbret-i rak\u00eek \u00fc dak\u00eekada dahi tecelli edebilece\u011fini g\u00f6stermek g\u00f6stermek idi.<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcn ya? Be\u011fendin ya?<br \/>\nGel \u00f6yle ise ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 secdeg\u00e2h-\u0131 heyrete koyarak Tanr\u0131m\u0131za bir eser-i \u2018ub\u00fbdiyet \u2018arz edelim.<br \/>\nEvet ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 secde-i hayrete koyal\u0131m ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 geh \u2018ib\u00e2detlerin a\u2018zam\u0131 bu ba\u015f ile icr\u00e2 olunan secdedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayret-i rabbaniye ni\u2018metine v\u00e2s\u0131ta-y\u0131 n\u00e2\u2019iliyetimiz o ba\u015fd\u0131r. Ba\u015f\u0131m\u0131zdaki dima\u011f\u0131m\u0131zla d\u00fcn\u00fcyoruz i\u2018tibar-\u0131 hak\u00eekisinde bulunuyor isek o ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 zemin-i hayrete koymak kolay oldu\u011fu gibi m\u00fc\u015fahedat\u0131m\u0131za g\u00f6zlerimizi vas\u0131ta buluyor isek o \u00e7e\u015fm\u00e2n-\u0131 m\u00fcbareki yerlere s\u00fcrmek de kullukdur.<br \/>\n\u201cNi\u00e7in\u201d mi dedin? Y\u00e2 \u2018azametullah g\u00f6zlerimizin g\u00f6rebildikleri dima\u011f\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnebildi\u011fi derecede daha pek \u00e7ok b\u00fcy\u00fckd\u00fcr de onun i\u00e7in! Hatta g\u00f6zlerimizdeki kudret-i ru\u2019yet dima\u011f\u0131m\u0131zdaki meleke-i teferr\u00fck dahi \u00e2s\u00e2r-\u0131 kudret-i \u0130lahiyeden birer eserlerdir.<br \/>\nAhmed Midhat Efendi<br \/>\n*****<br \/>\nBir Hay\u00e2l<br \/>\nHaz\u00een, s\u00e2kit ge\u00e7iyordu? V\u00fcc\u00fbdu me\u015f\u00e2k-\u0131 hay\u00e2t\u0131n taht-\u0131 tazyikinde kalm\u0131\u015f gibi m\u00e2\u2019il idi.<\/p>\n<p>[434]<br \/>\nYolun bir kenar\u0131ndan s\u00fcr\u2018atle ilerliyordu, ka\u00e7\u0131yordu? \u00c2v\u00e2ze-i h\u00e2y u h\u00fby-\u0131 \u2018\u00e2lemden ka\u00e7\u0131yordu. Bu s\u00fbretle ge\u00e7i\u015fini bir hay\u00e2le, bir hey\u00fbl\u00e2ya benzetdim.<br \/>\nSiyah renk sa\u00e7lar\u0131 efk\u00e2r-\u0131 ye\u2019s-perver\u00e2neye melc\u00e2 olan ba\u015f\u0131nda bir s\u00fctre-i m\u00e2tem-eng\u00eez \u015feklini g\u00f6steriyordu. \u00c7ehresinde garip bir eser-i tahass\u00fcr, dudaklar\u0131nda haz\u00een bir tarz-\u0131 teress\u00fcm  var idi. G\u00f6zlerinde muzlim muzlim nurlar u\u00e7uyordu&#8230; Ey  ye\u2019s-pen\u00e2h g\u00f6zler! Siz n\u00e2z\u0131r  oldu\u011funuz manzardan memnun de\u011filsiniz! Siz \u2018ulv\u00ee \u2018ulv\u00ee \u2018\u00e2lemlere hasret-ke\u015fsiniz!<br \/>\nBu bir hey\u00fbl\u00e2? Arzdan m\u00fcteneffir, sem\u00e2v\u00e2ta m\u00fctehassir bir hey\u00fbl\u00e2-y\u0131 be\u015fer idi. Ey hayal-i hazin!. Sen ben mi idin?<br \/>\n\u2018U\u015f\u015fak\u00ee-z\u00e2de:H\u00e2lid Ziy\u00e2<br \/>\n****<\/p>\n<p>\u2018\u00c2\u015f\u0131k-\u0131 Nevm\u00eed<br \/>\nEy tenh\u00e2&#8230; Ey karanl\u0131k ormanlar! Benden fir\u00e2r etmekde olan huzur ve \u00e2r\u00e2m\u0131n let\u00e2\u2019ifinden nefha-c\u00fby olmak i\u00e7in b\u00ee-t\u00e2k\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2l\u00e2m oldu\u011fum halde sizin lat\u00eef g\u00f6lgeliklerinize iltic\u00e2 eyliyorum.<\/p>\n<p>[435]<br \/>\nEy beyh\u00fbde-k\u00e2r f\u00e2niler! Beldelerin \u015famatas\u0131n\u0131&#8230; Da\u011fdas\u0131n\u0131 c\u00fcst\u00fcc\u00fb ediniz. Sizin g\u00f6zlerinize ho\u015f g\u00f6r\u00fcnen \u015feyler benim nazar\u0131mda menf\u00fbrdur. \u015eu meh\u00e2betli s\u00fck\u00fbt ile \u015fu garip ve vah\u015fi melcelerdir ki dil-i p\u00fcr-\u0131zt\u0131rab\u0131ma makbul olur.<br \/>\nA\u011fa\u00e7lar&#8230; S\u00f6yleyiniz!.. Benim (Silvi)mi siz mi saklad\u0131n\u0131z? Silvi! .. Ey benim Silvi\u2019m!&#8230; \u00c2h! Beni i\u015fitmiyor.<br \/>\nEy bu orman\u0131n zalimleri! Onu benim elimden siz mi ald\u0131n\u0131z? Eyv\u00e2h!.. Ayaklar\u0131m\u0131n izini n\u00e2file yere ar\u0131yorum.<br \/>\nEy bana sevgili&#8230; Saf\u00e2l\u0131 olan a\u011fa\u00e7lar! Ka\u00e7 kere sizin s\u00e2ye-i muzliminiz ikimizi de nazar-\u0131 hasedden sak\u0131nm\u0131\u015fd\u0131! O g\u00fczel vakitler o ho\u015f zamanlar ne \u00e7abuk ge\u00e7di gitdi!<br \/>\nEy \u2018aks-i sad\u00e2!  Benim Silvi\u2019m hayat\u0131n\u0131n zevk \u00fc ne\u015f\u2019esi sit\u00e2yi\u015fiyle tenhaca terenn\u00fcm eyledi\u011fi vakit sen bana onun na\u011fmelerini tekrar ederdin. S\u00f6yle onu i\u015fitiyor musun?<br \/>\nS\u00f6yle s\u00f6yle onu bana tekrar verecekler mi? Eyvah! G\u00fby\u00e2 ki bu ses t\u00e2li\u2018-i mahz\u00fbnumun \u00e2h b\u00ee-ihtiyar\u0131d\u0131r ki g\u00fb\u015f-\u0131 c\u00e2n\u0131m \u201cgel gel! O yine senin olacak\u201d diyor.<\/p>\n<p>[436]<br \/>\n\u0130\u015fte o!&#8230; \u00c2h ne tatl\u0131 \u2018avdet! Bir gideyim bir an evvel kavu\u015fay\u0131m. Ayaklar\u0131m\u0131n kuru otlar\u0131 \u00e7i\u011fneyip ge\u00e7ti\u011fini i\u015fitiyorum. Hayf hayf!.. o de\u011filmi\u015f&#8230; i\u015fitdi\u011fim se \u015fu \u0131rma\u011f\u0131n k\u00f6p\u00fckl\u00fc dalgalar\u0131 ta\u015flara \u00e7arpd\u0131k\u00e7a h\u00e2s\u0131l etdi\u011fi \u00e7a\u011f\u0131lt\u0131 imi\u015f.<br \/>\nC\u00fbyb\u00e2r \u00e7a\u011fl\u0131yor mu?.. hay\u0131r! Benim t\u00e2li\u2018ime a\u011fl\u0131yor!.. Kenar-\u0131 enh\u00e2r\u0131 tezy\u00een eden o haz\u00een a\u011fa\u00e7lar.. O tepeler o serviler&#8230; O karanl\u0131k o sessiz ormanlar hep benim keder \u00fc \u00e2l\u00e2m\u0131ma hissed\u00e2r g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar.<br \/>\n\u00c2h!&#8230; Silvi\u2019m tekrar gelecek olsa bile art\u0131k ona vakit yok! G\u00f6zleri benim yerimde h\u00e2k-i hicr\u00e2n \u00fczerinde t\u00e2r\u00fcm\u00e2r ve peri\u015fan olan ecz\u00e2-y\u0131 v\u00fccudumu g\u00f6recek ve g\u00f6zlerinden akan e\u015fk-i tahass\u00fcrle  deh\u00e2n\u0131ndan \u00e7\u0131kan n\u00e2le-i te\u2019ess\u00fcr mezar\u0131mda bile h\u00e2b-\u0131 s\u00fck\u00fbn \u00fc \u00e2r\u00e2ma dalm\u0131\u015f olan mihen \u00fc \u00e2l\u00e2m\u0131m\u0131 uyand\u0131racak!&#8230;<br \/>\nJilber- M\u00fctercim: Rec\u00e2\u2019i-z\u00e2de Mahmud Ekrem<br \/>\n****<\/p>\n<p>Tab\u00e2\u2018at<br \/>\n\u201c\u2018Ukal\u00e2 dembedem efk\u00e2r\u0131n\u0131 tezy\u00een eyler<br \/>\nFikrinin, tab\u2018\u0131n\u0131n, \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131 tecd\u00eed eyler\u201d<\/p>\n<p>[437]\tBeytinde olan tab\u2018 kelimesini tabi\u2018at yerine tab\u00e2\u2018at ma\u2018nas\u0131na haml etmek e\u011fer mak\u00e2ma m\u00fcn\u00e2sib ise neden c\u00e2\u2019iz olmas\u0131n! Fenn-i tarihe \u00e2\u015fin\u00e2 olan zev\u00e2t\u0131n ma\u2018l\u00fbmudur ki ma\u2018\u00e2rif-i be\u015feriyeyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz derece-i i\u2018til\u00e2ya v\u00e2s\u0131l eden basman\u0131n zuhurudur. Vatan\u0131m\u0131zda ise bu san\u2018at-\u0131 m\u00fcf\u00eede \u2018Osmanilerin efk\u00e2r-\u0131 garibeye mebde\u2019-i meyel\u00e2n\u0131 olan cennet-mek\u00e2n Sultan Mahm\u00fbd Han-\u0131 evvel hazretlerinin zaman-\u0131 saltanatlar\u0131nda me\u015fhur \u0130brahim Efendinin gayretiyle vucuda gelmi\u015f ve fakat baz\u0131 kitab\u0131n ne\u015frinden sonra bir m\u00fcddet sekte-i ta\u2018tile u\u011fram\u0131\u015fken cennet-mekan Sultan Selim Han-\u0131 s\u00e2n\u00ee haazretlerinin devrinde yine tecd\u00eeden icad\u0131na himmet olunmu\u015ftu. O zaman hakk edilen kal\u0131plar ki hala \u0130stanbul\u2019da her matba\u2018an\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 hur\u00fbf onlarla \u0131s\u00e2ga olunur eskisinden daha matbu\u2018 bir tarzda yap\u0131lm\u0131\u015f ve basma-h\u00e2nesini id\u00e2re eden \u2018Abd\u00fcrrahim Efendinin taht-\u0131 nez\u00e2retinde tab\u2018 edilen kitaplar\u0131n ise ces\u00e2met ve basmaca let\u00e2feti be-hak-\u0131 \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 tahsin olunmu\u015ftur.<br \/>\nMu\u2019ahharen cennet-mekan Sultan Mahmud Han-\u0131 s\u00e2n\u00ee \u2018as\u0131rlar\u0131nda \u0130stanbul\u2019da Takvim-i Vakayi\u2018 ve M\u0131s\u0131r\u2019da Bulak matba\u2018as\u0131n\u0131n k\u00fc\u015f\u00e2d\u0131 m\u00fcnasebetiyle bir gazete ve bir \u00e7ok eser-i n\u00e2fi\u2018 meyd\u00e2na gelmi\u015fdir ki lis\u00e2n-\u0131 \u2018Osmanide tab\u00e2\u2018at\u0131n zuh\u00fbr-\u0131 t\u00e2m\u0131 o zamandad\u0131r denilebilir.\t\u00c7\u00fcnk\u00fc mem\u00e2lik-i m\u00fctemeddinede gazete basman\u0131n \u2018alel-g\u00e2\u2019iyesinden<\/p>\n<p>[438] \u2018addolunmu\u015fdur. Bir derecedeki tab\u00e2\u2018at ma\u2018nas\u0131na bir lafz i\u015fitildi\u011fi gibi gazete basmakla kitab ne\u015fr etmek efk\u00e2ra m\u00fcttehiden teb\u00e2d\u00fcr eder.<br \/>\nO zamandan alt\u0131 yedi seneye gelinceye dek matbu\u2018atda g\u00f6r\u00fclen terakki ise Ceride-i Havadis\u2019in hudusuyla ufak tefek bir iki basma-h\u00e2nenin k\u00fc\u015f\u00e2d\u0131ndan ve sa\u2018adetl\u00fc Rec\u00e2i Efendi hazretlerinin takvim-h\u00e2ne nezareti zaman\u0131nda bir tak\u0131m \u00e2s\u00e2r-\u0131 laz\u0131m\u00fc\u2019l-inti\u015f\u00e2r\u0131n tab\u2018\u0131na ma\u2018r\u00fbf olan sa\u2018y u ictih\u00e2d\u0131ndan \u2018ib\u00e2retdir.<br \/>\nHatta o vakte kadar t\u0131b\u00e2\u2018at\u0131 velev ne kadar c\u00fcz\u2019i olursa olsun \u0131slah etmek devletden i\u2018\u00e2ne g\u00f6rmeden T\u00fcrk\u00e7e bir gazete idare (ede)bilmek hat\u0131rlara bile gelmez iken gazetemizin m\u00fcessisi \u2018izzetli \u015ein\u00e2si Efendi bu b\u00e2bda c\u00fcmleye m\u00fcs\u00e2bakat ederek te\u015fv\u00eek\u00e2t-\u0131 kavliye ve kalemiyesiyle Terc\u00fcman-\u0131 Ahv\u00e2l\u2019in zuhuruna sebep olmu\u015fdu ki lisan-\u0131 \u2018Osmanide tab\u00e2\u2018at\u0131n t\u00e2r\u00eeh-i terakkisi o zamand\u0131r.<br \/>\nNitekim 1277 senesine de\u011fin vatan\u0131m\u0131zda lisan-\u0131 \u2018Osmani \u00fczere bas\u0131lan gazeteler Takvim ile Cerdide\u2019den \u2018ib\u00e2ret iken \u015fimdiki halde on d\u00f6rde b\u00e2li\u011f oldu\u011fundan dahi anla\u015f\u0131l\u0131r. M\u00fcnferiden ihd\u00e2s etdi\u011fi tasvir ise efkar u \u015five-i ifade ve h\u00fcsn-i tertip\u00e7e birer ced\u00eed a\u00e7m\u0131\u015f ve bundan ma\u2018ada bil\u00e2-i\u2018\u00e2ne \u015fimdiye kadar bek\u00e2s\u0131 \u2018Osmanl\u0131lar i\u00e7inde bir gazetenin devam\u0131n\u0131 isbat etnmi\u015fdir.<\/p>\n<p>[439]  \t\u015eimdi ise Ermeni milleti muteber\u00e2n\u0131ndan M\u00fchensiy\u00e2n Ohannes Efendi yeni bir tak\u0131m nesih kal\u0131plar\u0131  hakk ederek tab\u00e2\u2018ata bir hizmet-i ced\u00eed ibr\u00e2z eyledi.<br \/>\nBu kal\u0131plar\u0131n yaz\u0131s\u0131 re\u2019is\u00fc\u2019l-\u00fclem\u00e2 sem\u00e2hatl\u00fc Mustafa \u2018\u0130zzet Efendi hazretlerinin eser-i kalemidir ki m\u00fc\u015far\u00fcnileyh zaman\u0131m\u0131zda fenn-i hatt\u0131n \u015feyhi ve belki \u015feyh\u00fc\u2019r-re\u2019isidir.<br \/>\nHakkine gayret eden sahib-i san\u2018at ise \u2018ameliyat\u0131nda o derece mah\u00e2ret g\u00f6stermi\u015fdir ki ne kadar dikkat olunsa belki bir harfde kusur g\u00f6r\u00fcnmez.<br \/>\nHakk\u00e2 ki b\u00f6yle bir himmet i\u00e7in gerek hatat gerek s\u00e2ni\u2018nin \u2018unvan u \u015f\u00f6hreti pulada hakk olunsa \u015f\u00e2yestedir<br \/>\nBu yeni kal\u0131plardan matbu\u2018atca bir tak\u0131m fev\u00e2\u2019id h\u00e2s\u0131l olmu\u015fdur ki en m\u00fchimleri \u2018aliy\u00fcl-infirad z\u00eerde ta\u2018d\u00e2d olunur:<br \/>\nBirincisi, \u015fimdiye kadar mevcut olan kal\u0131plardan inhis\u00e2ren temett\u00fc\u2018 eden tarafa yeni kal\u0131plara mutasarr\u0131f olanlar\u0131n rek\u00e2betidir.<br \/>\n\u0130kincisi, bu hur\u00fbf daha dolgunca be hakk kalemi yerinde olmak cihetiyle k\u0131r\u00e2\u2019atinin mevcud olan harflerden ziyade suh\u00fbletidir.<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, m\u00fclk\u00fcm\u00fczde hi\u00e7 olmazsa bir kitap, iki nev\u2018 yaz\u0131 ile bas\u0131labilecek suretde edev\u00e2t-\u0131 tab\u2018\u0131n husul-i kesretidir.<\/p>\n<p>[440]<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, hur\u00fbf-\u0131 ced\u00eedenin mevcud olan harflere bir suretle k\u0131sas etmeyen cevdet \u00fc let\u00e2fetidir.<br \/>\nCed\u00e2vil-i sut\u00fbre i\u015f\u2018a-i ma\u2018\u00e2rife v\u00e2s\u0131ta-i inti\u015f\u00e2r olan matbu\u2018\u00e2t\u0131n terakkisini kim istemez? Me\u011fer ki su\u2019i-ef\u2018\u00e2li perde-i setr alt\u0131nda kalmak i\u00e7\u00fcn \u2018um\u00fbmun n\u00fbr-\u0131 nazardan mahrumiyetini isteyecek kadar b\u00ee-insaf olanlard\u0131r.<br \/>\nKaranl\u0131\u011f\u0131n devam\u0131n\u0131 kim arzu eder? Var ise n\u00fcfus-\u0131 z\u00e2limedir ki \u015fer\u00e2re-i fes\u00e2d\u0131n\u0131 ancak zulmet i\u00e7inde ihf\u00e2 edebilir.<br \/>\nTab\u00e2\u2018at bir sanatd\u0131r ki muhtere\u2018\u00e2t-\u0131 be\u015feriyenin birincisi \u2018addolunsa \u015f\u00e2yestedir. Ona mesken olmayan memleket ise ekser\u00ee fev\u00e2id-i ma\u2018rifetden de mahrum olur.<br \/>\nBasman\u0131n ehemmiyetini bir fikr-i ed\u00eeb\u00e2ne muh\u00e2keme etmek istese \u015f\u00f6yle tasavvur etmez mi?<br \/>\nPertev- zeka nev\u2018-i be\u015ferin ba\u015f\u0131na konmu\u015f bir n\u00fbr\u00e2n\u00ee h\u00fcm\u00e2d\u0131r ki s\u00e2ye-i sa\u2018\u00e2detini ta\u2018m\u00eem edecek v\u00e2s\u0131ta bulunmaz, illa ki l\u00fcz\u00fbmu kadar \u015fehb\u00e2l matbu\u2018-\u0131 end\u00e2m\u0131 h\u00fckm\u00fcnde olan sah\u00e2yif-i matbu\u2018\u00e2n\u0131n v\u00fcs\u2018at-\u0131 inti\u015f\u00e2r\u0131d\u0131r.<br \/>\nB\u00f6yle s\u0131n\u00e2\u2018at-\u0131 hayriye ne kadar tezy\u00een ve teks\u00eer ve ona da\u2019ir zuh\u00fbra gelen hizmetler ne mertebe tahs\u00een ve takd\u00eer olunsa \u015f\u00e2yestedir.<\/p>\n<p>[441]<br \/>\nTezy\u00een ve teks\u00eeri hususunda devletin ve baz\u0131 efr\u00e2d-\u0131 milletin himmeti i\u015fte bu derece eser g\u00f6sterebildi. Bu mukarrerdir ki \u015f\u00e2y\u00e2n oldu\u011fu kadar terakkisi \u2018um\u00fbmun ma\u2018\u00e2rife ra\u011fbetiyle m\u00fcyesser olur. \u201c<br \/>\nK\u00fct\u00fcb-h\u00e2ne-i Ebu\u2019z-ziy\u00e2-Numara 40, 32<br \/>\nM\u00fcteverrim<br \/>\nElbise-i resmiyenin koluna vakt be vakt nazar ider idi de kalbi hissiy\u00e2t -\u0131 iftih\u00e2r ile m\u00e2l\u00ee olurdu.<br \/>\nBir beyaz ve di\u011feri sar\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f \u015feritlerin latif bir suretde fes rengi kadifenin yan\u0131nda parlay\u0131\u015f\u0131 mektebde sarf etdi\u011fi emekleri, hekimlerin \u201cg\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fcz zay\u0131f; bu kadar \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131n\u0131z\u201d yollu nasihatlarine ehemmiyet vermeyip de fikrinin olanca kuvvetini  derslerine hasr eyledi\u011fini ihtar ederdi. \u2018\u00c2k\u0131bet nice \u015fedid intizarlarla bekledi\u011fi zaman-\u0131 sa\u2018\u00e2det gelmi\u015f idi. Bir aydan beri \u201ctabibim\u201d kelimesi dudaklar\u0131n\u0131 bahtiyarane bir tebess\u00fcmle tezy\u00een ediyordu.<br \/>\nMaddeten \u00e7ekdi\u011fi zaruretler mahv olmu\u015f, ebeveyninin etdikleri fedakarl\u0131klar m\u00fckafat-\u0131 m\u00fcstehakalar\u0131n\u0131 bulmu\u015f idi.<br \/>\nLakin; gen\u00e7, g\u00fczel, m\u00fcste\u2018id tabib bunlar\u0131 o kadar d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyordu kendisine mev\u2018\u00fbd ba\u015fka bir sa\u2018\u00e2det, ba\u015fka bir bahtiyarl\u0131k var idi.<\/p>\n<p>[442]<br \/>\nSevgilisinin dest-i izdivac\u0131na na\u2019iliyyet kendisinin tabib olmas\u0131yla me\u015fr\u00fbt idi. \u0130\u015fte \u015fimdi oldu.<br \/>\nBiraz zaman sonra na\u2019il-i m\u00fck\u00e2f\u00e2t olaca\u011f\u0131nda, \u00fcmid-i yeganesinin hus\u00fbl bulaca\u011f\u0131nda \u015f\u00fcphe mi var?<br \/>\n***<br \/>\nAld\u0131\u011f\u0131 haber \u015fu\u2018le-i \u00fcmid ile pertev-ef\u015f\u00e2n olan g\u00f6zlerini bir perde-i ye\u2019s-\u00e2m\u00eez ile setr etdi.<br \/>\nKalbini \u2018az\u00eem bir kasvet, m\u00fcdhi\u015f bir \u0131st\u0131rab, istila etdi. Ma\u2018\u015fukas\u0131n\u0131n ba\u015fka birisini zevcli\u011fe kabul edebilece\u011fini asla tahayy\u00fcl etmeyen kuvve-i m\u00fcfekkiresine b\u00fcy\u00fck bir peri\u015fan\u00ee \u00e7\u00f6kd\u00fc.<br \/>\nB\u00eet\u00e2b kalan v\u00fccudu iskemlenin \u00fczerine y\u0131k\u0131ld\u0131. A\u011flamak istedi, a\u011flayamad\u0131, ba\u011f\u0131rmak istedi, bo\u011faz\u0131n\u0131 t\u0131kayan bir h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131k m\u00e2ni\u2018 oldu.<br \/>\nG\u00f6zlerini kapad\u0131; hayat\u0131n sarf etti\u011fi mes\u00e2\u2018i, \u015febabetin s\u00e2\u2018\u00e2t-\u0131 maziyesi, m\u00e2tem\u00ee bir hay\u00e2l suretinde \u00e2sm\u00e2na su\u2018\u00fbd ediyordu.<br \/>\n***<br \/>\nPek az zaman sonra, bir g\u00fcn yata\u011f\u0131nda idi. Nabz\u0131n\u0131 mu\u2018\u00e2yene ediyordu. Hay\u00e2t\u0131ndan pek az bir zaman kald\u0131\u011f\u0131na kesb-i emniiyet etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>[443]<br \/>\nKendisini \u0131star\u00e2b\u00e2t-\u0131 hay\u00e2tiyeden halas edecek olan mevti takd\u00ees ediyordu!<br \/>\nSema bulutlarla mest\u00fbr, kasvet-efz\u00e2 bir halde idi.<br \/>\nBirka\u00e7 dakika pencereden havay\u0131 eyledi, y\u00fcz\u00fcnde \u00e2s\u00e2r-\u0131 rikkat zahir oldu. V\u00fccudunda kalan son ya\u015flar kipriklerinin ucuna geldi. Gen\u00e7 tabib nefesini b\u00fcy\u00fck bir icbar etdi, ya\u015flar tevkif etdiler, ba\u015f\u0131 yasd\u0131klar\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015fd\u00fc. Hazin bir tebbes\u00fcm renksiz dudaklar\u0131n\u0131 a\u00e7d\u0131, ruhu bir hande suretinde \u00e2sm\u00e2na perv\u00e2z eyledi!<br \/>\n***<br \/>\nBu esnada bulutlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u015eems arza m\u00e2\u2019ilen \u2018aks ederek bir s\u00fcllem-i n\u00fbr\u00e2n\u00ee \u2018arz eyliyordu.<\/p>\n<p>Mini Mini [Frans\u0131zcadan Muktebes]<br \/>\n\u015eu ma\u2018s\u00fbma bak\u0131n, ne g\u00fczel uyuyor! B\u00fct\u00fcn a\u2018zas\u0131 nas\u0131l geli\u015fi g\u00fczel istirahata varm\u0131\u015f!<br \/>\nG\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc hafif hafif kabart\u0131p indirmekde olan latif nefesi, y\u00fcz\u00fcnde dalgalan\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcnen masumane tebess\u00fcm\u00fcne, hen\u00fcz<\/p>\n<p>[444] yere deymemi\u015f olan mini mini tonbul ayaklar\u0131na bakd\u0131\u011f\u0131m\u0131z vakit bir melek g\u00f6kde u\u00e7a u\u00e7a art\u0131k yorularak inmi\u015f de \u015fu be\u015fi\u011fin i\u00e7ine yat\u0131yormu\u015f diyece\u011finiz gelmez mi?<br \/>\nBahtiyar ma\u2018sum, uyu! Da\u2019ima \u00e2s\u00fbdelik halinde bulunmay\u0131 arzu eden \u015fefkatli validenin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde rahat rahat uyu!<br \/>\nB\u00fcy\u00fck adam da uyur, lakin b\u00ee-\u00e7are uyku halinde dahi rahat edemez. Ist\u0131rab ile teneff\u00fcs eder. R\u00fcyas\u0131nda bir tak\u0131m m\u00fcdhi\u015f hay\u00e2l\u00e2t g\u00f6r\u00fcr. Onlarla u\u011fra\u015f\u0131r yarar. Muzdarib olduk\u00e7a olur.<br \/>\nZavall\u0131! Kaba d\u00f6\u015fe\u011fe yatm\u0131\u015f bulunsa bile nas\u0131l rahat edebilsin? Ruhu \u00e2s\u00fbde de\u011fildir. Bir \u00e7ok infi\u2018\u00e2l\u00e2t ile me\u015fguld\u00fcr. Bu infi\u2018\u00e2l\u00e2t elbette cismini de istirahatdan mahrum eder.<br \/>\nMes\u2018ud \u00e7ocuk! Sen uyad\u0131\u011f\u0131n zaman bizim gibi bir tak\u0131m ga\u2019ileli i\u015flerle u\u011fra\u015fma\u011fa mecbur de\u011filsin. Uyan\u0131r uyanmaz ba\u015fl\u0131ca i\u015fin validenin y\u00fcz\u00fcne bak\u0131p g\u00fcl\u00fcmsemekdir.<br \/>\nNe latif g\u00fcl\u00fcmsersin! \u0130\u015fte bu tebess\u00fcm validenin ne kadar yorgunlu\u011fu var ise hepsini al\u0131r. Senin g\u00fcler y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fck\u00e7e onun da y\u00fcz\u00fc g\u00fcler. Y\u00fcre\u011finde ta\u2018rif kabul etmez bir sevin\u00e7, bir safa hisseder. Henim seni kuca\u011f\u0131na alarak ba\u011fr\u0131na basar. [445-448 eksik]<\/p>\n<p>[449]Etraf\u0131m\u0131zda ku\u015flar \u015fu ilk buse-i muhabbeti tes\u2018\u00eed i\u00e7in \u2018a\u015fkperver\u00e2ne na\u011fme perd\u00e2z-\u0131 terenn\u00fcm oluyorlard\u0131&#8230;<br \/>\n\u2018U\u015f\u015fak\u00ee-z\u00e2de: Halid Ziya<\/p>\n<p>Bek\u00e2-y\u0131 R\u00fbh (Rasin\u2019den Muktebes)<br \/>\nBir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyorum. Fikrim var demek olur. Fikir dedi\u011fimiz \u015fu\u2018le-i cevv\u00e2le ise kes\u00e2fetsiz tasavvur olunamayan maddiyatdan pertevbar olamaz.<br \/>\n\u2018Azamet-i ma\u2018neviyemi hissediyorum. Ben bu cism-i kesifden \u2018ibaret de\u011filim.<br \/>\nTefekk\u00fcre ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m vakit g\u00f6r\u00fcyorum ki beni bu babda ekd\u00e2r eden \u015fey her halde cismimden e\u015fref \u00fc \u2018\u00e2l\u00ee, meziyet-i mahsusa-i fikr ile muhalli bir ba\u015fka vedi\u2018a-y\u0131 gaybiyyedir. Anl\u0131yorum ki ben- letafet ve kesafet gibi avs\u00e2f-\u0131 m\u00fctez\u00e2ddeyi h\u00e2iz olduklar\u0131 halde- bir kudret-i rab\u0131ta-bah\u015f ile birle\u015fdirilmi\u015f iki \u015feyden m\u00fcrekkebim.<br \/>\nBir lahm u dem hamiresi ile bir nefha-i \u0130l\u00e2hiye imtizac etmi\u015f, bir cism ile bir can birle\u015fmi\u015f, meydana bir Rasin \u00e7\u0131km\u0131\u015f.<br \/>\nHer m\u00fctefekkiri hayretde b\u0131rakacak kadar hafi bir suretde yek-di\u011fere<\/p>\n<p>[450] m\u00fcrtebit olan bu iki mecud-\u0131 garib m\u00fcs\u00e2dif  olduklar\u0131 renc \u00fc rahatdan i\u015ftirak \u00fczere nasib al\u0131rlar. V\u00e2k\u0131\u2018a baz\u0131 lez\u00e2\u2019iz dahi vard\u0131r ki bunlardan yaln\u0131z birinin zevkine hizmet eder.<br \/>\nCesedin \u2018in\u00e2n-g\u00eer-i ir\u015f\u00e2d\u0131 ruh ise de gahi m\u00fcs\u00e2deme-i \u015fed\u00e2\u2019idle cesed-i m\u00fctezelzel olunca ruh hayat-\u0131 cismaniyyeye veda\u2018 eyler.<br \/>\nTeknesi sahra-y\u0131 kazaya \u00e7arparak delinmi\u015f, yelkenleri par\u00e7alan\u0131p ipleri elden gitmi\u015f, dest-i b\u00ee-perva-y\u0131 ruzgarda bazi\u00e7eye d\u00f6nm\u00fc\u015f bir sefinenin, \u015fu halde emvac-\u0131 k\u00e2hire kadar h\u00fckm\u00fc c\u00e2r\u00ee olmayan deh\u015fet-zede re\u2019is, ta\u2019ifeye \u00ees\u00e2l-i sada itmek istese de kimseye s\u00f6z anlatamayarak nihayet o dahi ta\u2019ife ile beraber \u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 p\u00fcr-c\u00fb\u015f-\u0131 bahre n\u00e2\u00e7ar \u2018arz-\u0131 sine-i mut\u00e2\u2018avat eyler.<br \/>\nO b\u00ee-\u00e7are bahre n\u00e2-huda bu tufan-\u0131 m\u00fcdhi\u015f i\u00e7inde n\u00e2-peyda olur gider. Fakat sefine-i v\u00fcvudun re\u2019isi olan ruh b\u00f6yle tehlikelerden mas\u00fbndur.<br \/>\nRuh nas\u0131l garka-i gird\u00e2b-\u0131 izmihal olabilir? Ruh kabil-i helak de\u011fildir! Sadam\u00e2t-\u0131 m\u00fchlike bir cesedin intizam-\u0131 tabi\u2018isini bozarak eczas\u0131n\u0131 peri\u015fan edebilir. Amma sade bir latife-i Rabbaniye olan ruh \u00f6yle kabil-i iftirak eczadan m\u0131 terkib etmi\u015fdir ki cesedle \u015fer\u00eek-i hel\u00e2k olabilsin?<\/p>\n<p>[451]\tPen\u00e7e-i ecs\u00e2d-efgen mevt-i gir\u00eeb\u00e2n-g\u00eer-i erv\u00e2h olamaz.<br \/>\nNe s\u00f6yl\u00fcyorum? &#8230; z\u00eer perde-i h\u00e2kde g\u00f6zlerimizden nih\u00e2n olmu\u015f bunca ecs\u00e2da mahvolup gitmi\u015f mi diyece\u011fim?<br \/>\nBu fikir-i \u2018ac\u00eeb-i \u2018adem neden deh\u015fet-end\u00e2z-\u0131 \u2018\u00e2lem olur? Her \u015fey yokdan var olur, fakat hi\u00e7bir \u015fey vardan yok olamaz. \u2018Adem, i\u00e7inden \u00e7\u0131kana bir daha girmek m\u00fcyesser olmaz bir kap\u0131d\u0131r.<br \/>\nMahs\u00fbl\u00e2t\u0131n\u0131 muhafazaya har\u00ees olan tabi\u2018at g\u00f6rmekde oldu\u011fumuz bin t\u00fcrl\u00fc tebdil\u00e2t\u0131 i\u00e7inde bir zerreyi dahi z\u00e2yi\u2018 etmiyor.<br \/>\nEy kendini muktedir zanneden koca kimyager!  San\u2019at\u0131nda ne kadar m\u00e2hir olursan ol, ne yaparsan yap, her neden istimd\u00e2t edersen et, yine hi\u00e7bir \u015feyin mahv\u0131na muvaffak olmazs\u0131n.<br \/>\nMesel\u00e2 bir par\u00e7a milhi eridebilirsin, s\u00fczebilirsin, buhara kalb edebilirsin, lakin bunun \u2018adem h\u00e2line irc\u00e2\u2018\u0131 elinden gelmez. Onu Hak\u00eem-i Kad\u00eer bir daha yoklu\u011fa rucu\u2018 etmemek \u00fczere var eylemi\u015fdir. \u00d6yle mevcutlukdan dem vurup durma! Hi\u00e7bir mevcudun mahv\u0131na \u00e7are bulamamakda oldu\u011funu g\u00f6r de \u2018aczini bil!<br \/>\nMadem ki bir kum danesinin dahi mahv\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olam\u0131yor, bende daima i\u2018m\u00e2l-i fikre iktidar g\u00f6stermekde olan bir mevcud mahrum olmakdan ni\u00e7in korksun?<\/p>\n<p>[452]\t\u201c\u00d6yle ise mevt nedir?\u201d mi dedin?<br \/>\nMevt biir ruhun \u2018al\u00e2\u2019\u0131k-\u0131 cism\u00e2niden \u00e2z\u00e2d olmas\u0131d\u0131r. Cism-i h\u00e2kimd\u00e2ni yine topra\u011fa r\u00fccu\u2018 ediyor. Can  \u00e2sm\u00e2nisine sem\u00e2ya u\u00e7up gidiyor.<br \/>\nMerhum  Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<\/p>\n<p>Zevce<br \/>\nZevce bir v\u00fcc\u00fbdun di\u011fer bir v\u00fcc\u00fbdu, bir kalbin di\u011fer bir kalbidir. Zevce \u015fehr\u00e2h-\u0131 hayat\u0131n d\u00e2\u2019imi bir refiki, bir ruhun ebedi bir en\u00eesidir. Zevce ekd\u00e2r\u0131n m\u00fc\u015ftereki, s\u00fcr\u00fbrun hissey\u00e2b\u0131, hissiy\u00e2t-\u0131 kalbin di\u011fer mir\u2019at-\u0131 in\u2018ik\u00e2s\u0131d\u0131r.<br \/>\nZevce bir hayata iltihak etmi\u015f di\u011fer bir hayat, bir v\u00fccudun k\u0131sm-\u0131 di\u011feri olmu\u015f bir v\u00fccud, hayat-\u0131 be\u015fer \u00fczerine per-i sa\u2018\u00e2det a\u00e7m\u0131\u015f bir melekdir.<br \/>\nBir insan\u0131n en mukaddes muhabbetleri, en ruhan\u00ee hisleri zevcesine inhisar eder.  Zevce \u2018a\u015fk\u0131n tecess\u00fcm etmi\u015f bir sureti, \u015fefkatin temess\u00fcl etmi\u015f bir tasviridir.<\/p>\n<p>[453]<br \/>\nZevce kalb-i be\u015ferin en b\u00fcy\u00fck med\u00e2r-\u0131 sa\u2018\u00e2deti, Allah\u2019\u0131n \u00e2deme en k\u0131ymetdar bir hediyesidir.<br \/>\n\u2018U\u015f\u015f\u00e2ki-z\u00e2de: Halid Ziya<\/p>\n<p>Mezar<br \/>\nMezar mehd-i ebediyet, \u2018atebe-i m\u00fclkiyetdir. Orada; e\u015fi\u2018a nis\u00e2r-\u0131 hayat olan g\u00f6zler s\u00f6ner, darab\u00e2t-\u0131 kalbiye s\u00fck\u00fbt eder. Hayat intiha bulur; fakat mez\u00e2r di\u011fer bir hayat\u0131n mebdei, di\u011fer bir cihan\u0131n makdemesidir.<br \/>\nMezar fen\u00e2n\u0131n m\u00fcnteh\u00e2s\u0131, bek\u00e2n\u0131n ibtid\u00e2s\u0131d\u0131r. H\u00fcz\u00fcnler, kederler, hayaller, \u00fcmitler, s\u00fcrurlar orada mahvolur; lakin mezar hakikatin penah\u0131, esrar-\u0131 hilkatin cilvegah\u0131d\u0131r. Mezar \u2018ulviyeti s\u00fcfliyetden tecrid eder bir tasfiyegah-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eedir.<br \/>\nEs\u00eer-i hayat olan ruh env\u00e2r-\u0131 kudsiyetini mezarda ne\u015fr eder. Mezar bir sema-y\u0131 vas\u2018idir ki merbut-\u0131 v\u00fccud olan ruh orada serbest\u00e2ne, ahr\u00e2r\u00e2ne pervaz eder.<br \/>\nMezar a\u2018m\u00e2k-\u0131 muzlimede a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir hufre-i deh\u015fetn\u00e2k, bir par\u00e7a<\/p>\n<p>[454] ta\u015f ile setr olunmu\u015f medfen-i ecs\u00e2ddan \u2018ib\u00e2ret de\u011fildir. Mezar bir cihand\u0131r ki \u2018ulviyet, kudsiyet i\u00e7inde pervaz eder; mezar bir \u2018\u00e2lemdir ki p\u00ee\u015f-i  uluhiyetde devran eder.<br \/>\n\u2018U\u015fak\u00ee-z\u00e2de: Halid Ziya<\/p>\n<p>Vicdan<br \/>\nVicdan nedir? Cenab-\u0131 Hakk\u0131n nev\u2018-i be\u015fere en b\u00fcy\u00fck bir ihsan\u0131 olmak \u00fczere g\u00fcya ki merkez-i ruhumuza vaz\u2018 olunmu\u015f bir kuvve-i m\u00fcnevveredir ki istiknah-\u0131 hakay\u0131kda akl\u0131m\u0131z\u0131n \u00e2ciz ve k\u00e2s\u0131r kald\u0131\u011f\u0131 \u015feylerin hak u b\u00e2t\u0131l\u0131n\u0131..n\u00eek \u00fc bedini bize tefr\u00eek \u00fc temy\u00eez etdirir.<br \/>\n***<br \/>\nVicdan\u0131mla hiss ediyorum ki: Cihan b\u00ee-bek\u00e2d\u0131r mevcudat  f\u00e2n\u00ee. Be\u015fer h\u00e2likdir heves\u00e2t zann-\u0131 z\u00e2\u2019il. Cihan bir g\u00fcn biter amma Allah ber-bek\u00e2d\u0131r. Beden bir g\u00fcn \u00e7\u00fcr\u00fcr amma ruh sermed\u00eedir.<br \/>\n***<br \/>\nEvet&#8230; beden \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcc\u00fcd\u00fcr seyyiat-\u0131 m\u00fcte\u2018aff\u00fcn. Ruh sermedidir<\/p>\n<p>[455] hissiyat-\u0131 mas\u00fbn\u00fc\u2019z-zeval. Ne bedbahtd\u0131r o nefis ki seyyiata makrundur. Ne mes\u2018uddur o ruh ki hasenat iile \u015fa\u2018\u015fa\u2018a n\u00fcmundur.<br \/>\n***<br \/>\nRuh bir cevherdir hasenat-\u0131 \u00e2n\u0131n saykal\u0131. Hasenata mukarrin olduk\u00e7a ruh cila bulur. Ruh cila bulduk\u00e7a vicdan safa bulur. Dirig o ruha ki seyyiat ile pas tutmu\u015fdur! Yaz\u0131k o vicdana ki zul\u00fcmat-\u0131 kuduret i\u00e7inde kalm\u0131\u015fd\u0131r!<br \/>\n***<br \/>\nG\u00fcne\u015f ufukda zahir olunca \u2018\u00e2lemin y\u00fcz\u00fc g\u00fcler. Ma\u011fmum bulutlar i\u00e7inde kal\u0131rsa sanki cihan a\u011flar! \u0130nsanda su\u2019i-\u00e2\u2018m\u00e2l ki muzlem bulutlard\u0131r ruhu perded\u00e2r edince vicdan da a\u011flar. Vicdan a\u011flay\u0131nca insan ne yapar!<br \/>\n***<br \/>\nSeyyiat ki l\u00e2-tahsad\u0131r en \u015fen\u2018i vef\u00e2ya hiyanetle mukabeledir. Yaz\u0131k o bedbahta ki bu \u015fena\u2018ati m\u00fcrtekib olur. Dirig o ruha ki b\u00f6yle bir \u015fena\u2018atin tesiriyle m\u00fcteessir ve muztarib olur!..<\/p>\n<p>[456]<br \/>\n***<br \/>\nVefa ki bir haslet-i \u2018ulviyedir te\u015fahhus etse pak \u00fc ma\u2018sum bir v\u00fccud olur. Vefaya hiyanetle mukabele ki bir den\u00e2et-i sefiledir tecess\u00fcm etse bir \u0130blis olur. Hased hased ona ki vefas\u0131yla \u2018\u00e2lem-i b\u00e2l\u00e2-y\u0131 safaya tes\u00e2\u2018ud eder. Esef esef ona ki vefaya kar\u015f\u0131 h\u0131yaneti irtikab ile esfel-i s\u00e2fil\u00een cah\u00eem-i \u0131zt\u0131raba at\u0131l\u0131r!..<br \/>\n***<br \/>\nCah\u00eem-i \u0131zt\u0131rab ki vicdandan kinayedir ate\u015fi  ruhu eridir. Harareti fikri yakar. Ger\u00e7ek yaz\u0131k o g\u00fcnahk\u00e2ra ki kendi kendisinin zebanisidir. Kendi kendisini cehenneme atar.<br \/>\n***<br \/>\n\u0130nsan H\u00e2l\u0131k\u0131na isyan eder.. M\u00fcrtekib-i keb\u00e2ir olur. Lakin g\u00f6zlerinden akan ya\u015flar i\u00e7inde hiss-i ned\u00e2meti g\u00f6\u011fe a\u011fd\u0131kca belki g\u00fcnah\u0131 da gider kalbi t\u00e2hir olur. Vefaya hiyanetle mukabele edeni Allah da affetmez&#8230; Me\u011fer ki h\u0131yanete u\u011frayan vefa sahibinin r\u0131zas\u0131 ola.<br \/>\n***<br \/>\nBirde ki Allah affetmi\u015f di\u011feri eder mi?.. Velev ki n\u00eer\u00e2n-\u0131 azab\u0131 olmam\u0131\u015f vicdan azab\u0131 gider mi?.<\/p>\n<p>[457]<br \/>\n***<br \/>\nVefa&#8230; O masum v\u00fccud-\u0131 kalb i\u00e7inde gizlidir. Vefay\u0131 h\u0131yanet han\u00e7eri ile zahmdar etmek muk\u00een oldu\u011fu kalbi y\u0131kmakla h\u00e2s\u0131l olur. Ya b\u00f6yle kalby\u0131kan\u0131n hali hem d\u00fcnyada hem \u2018ukbada m\u00fc\u015fkil olur!..<br \/>\n***<br \/>\nBu nesri nas\u0131l buldunuz?.. Buna benzer bir par\u00e7a benim (S\u00fcreksiz Sevin\u00e7) tiyatrosunda da vard\u0131r. Demek isterim ki ara s\u0131ra b\u00f6yle \u015feyler de yaz\u0131lsa fena olmayacak.<br \/>\nGen\u00e7 K\u0131z<br \/>\nG\u00f6zlerinde o kadar a\u015fk-perdaz-\u0131 handeler g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor idi ki bahar en \u015fair\u00e2ne ibtisamlar\u0131n\u0131 onlar\u0131n reng-i laciverdine bah\u015f etmi\u015f zannolunurd\u0131. Yeni inki\u015faf eden g\u00fcllerin elvan-\u0131 latifesi toplanm\u0131\u015f, yanaklar\u0131nda mevc uruyordu.<br \/>\nG\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde gen\u00e7 k\u0131z \u015fiirden, bahardan m\u00fcte\u015fekkil bir levha-i ruh-perver te\u015fkil etmekde idi.<\/p>\n<p>[458]<br \/>\nMes\u00fbd\u00e2ne \u00e7i\u00e7eklerin, otlar\u0131n aras\u0131nda bir kelebek gibi pervaz ederek ge\u00e7di.<br \/>\nNazar\u0131m bu insan k\u0131yafetindeki bahar\u0131 meclub\u00e2ne takip ediyordu. G\u00f6rd\u00fcm ki \u00e7i\u00e7ekler aras\u0131nda oturmu\u015f, bed\u00e2yi\u2018-i tabi\u2018ata tebess\u00fcmlerle \u2018arz-\u0131 muhabbet ediyordu. Ku\u015flar, kelebekler etraf\u0131nda tayeran ediyorlard\u0131. Bunun yeni  a\u00e7m\u0131\u015f bir \u00e7i\u00e7ek olup olmad\u0131\u011f\u0131nda \u015f\u00fcphed\u00e2r edilir.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki \u2018a\u015fk bir v\u00fccud olsayd\u0131 b\u00f6yle olurdu.<br \/>\n\u015eitab etmek, ayaklar\u0131na at\u0131lmak isterdim. Lakin korkdum ki kanatlan\u0131p u\u00e7acak&#8230;<br \/>\n\u2018U\u015f\u015faki-z\u00e2de: Halid Ziya<\/p>\n<p>K\u00fc\u015f\u00e2yi\u015f-i Ezh\u00e2r<br \/>\nD\u00fcnk\u00fc g\u00fcn hen\u00fcz a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f iken bu sabah i\u2018\u00e2ne-i nesim-i b\u00ee-karar ve ter\u00e2ne-i n\u00fchust\u00een-i hezar ile \u015f\u00fck\u00fcfte olan \u015fu \u00e7i\u00e7e\u011fe nazar eyle!.. Ne reng\u00een&#8230; Ne lat\u00eef&#8230; Ne dilber!.. Libas-\u0131 m\u00fcnakka\u015f h\u00fckm\u00fcnde olan yapraklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p sa\u00e7makdaki direng-i ihtiy\u00e2t\u0131na bak!&#8230; Sanki \u2018ar\u0131za-i hic\u00e2b ile hen\u00fcz bir z\u0131ll-\u0131 hafif<\/p>\n<p>[459] ve latif ile perded\u00e2r ihtic\u00e2b olan sine-i p\u00e2k u t\u00e2b-n\u00e2kini g\u00f6stermekde pi\u00e7 \u00fc t\u00e2b ediyor. E\u015fi\u2018a-y\u0131 \u00e2fitab kemal-i i\u015ftiyak ile o \u015f\u00fckufe-i reng\u00een \u00fczerine konduk\u00e7a \u015f\u00fckufede g\u00fcne\u015fin t\u00e2bi\u015f-i hayat-\u0131 bah\u015fas\u0131 mest\u00e2ne arz-\u0131 k\u00fc\u015f\u00e2yi\u015f ediyor. Hele reng ve b\u00fbyundaki nezakete ve p\u00ee\u015f\u00e2ne-i let\u00e2fetinde par\u0131l par\u0131l parlayan jalalere bak!&#8230; Bu jalelerle o \u015f\u00fckufe \u015fev-herine m\u00fctehass\u0131rane intizam eden bir \u2018arusa benzemez mi?.. \u0130\u015fte \u015fev-heri olan o g\u00fczel kelebek e\u015f\u2018a-i zer-t\u00e2r-\u0131 \u00e2fitaba rakip olmu\u015f geliyor?  Hem de di\u011fer bir \u015f\u00fckufe ile hem-s\u00e2k-\u0131 iltifat olundu\u011fundan dolay\u0131 ayaklar\u0131 toz i\u00e7inde.<br \/>\nKelebek \u015f\u00fckufeye konar&#8230; Aralar\u0131nda ne  s\u0131r ge\u00e7erse ge\u00e7er&#8230; Nihayet \u015f\u00fckufe m\u00e2der olur. Vakt\u00e2 ki ertesi g\u00fcn \u00e2fitab tekrar tulu\u2018 eder&#8230; Bi\u00e7are \u015f\u00fckufe d\u00fcnk\u00fc g\u00fczelli\u011finin bir h\u00e2t\u0131ras\u0131ndan ba\u015fka bir \u015feye malikdir!<br \/>\nRecai-z\u00e2de: Mahmud Ekrem<\/p>\n<p>[460]<\/p>\n<p>\u00dcdeb\u00e2 ve \u015eu\u2018ar\u00e2-y\u0131 \u2018Osmaniyeden Bir K\u0131sm\u0131<\/p>\n<p>[461]<\/p>\n<p>\u00dcdeb\u00e2 ve \u015eu\u2018ar\u00e2-y\u0131 \u2018Osmaniyeden Bir K\u0131sm\u0131<br \/>\n\u00c2h\u00ee<br \/>\n\u015euar\u00e2-y\u0131 be-n\u00e2mdand\u0131r. Ni\u011fbolu\u2019da tevell\u00fcd etmi\u015ftir. Yavuz Sultan Selim devrinin edebiyat\u0131na revnak-bah\u015f olan efaz\u0131ldand\u0131r. (H\u00fcsre \u00fc \u015eirin) \u2018unvan\u0131yla tanzimine muvaffak oldu\u011fu  eser \u2013 bug\u00fcn baz\u0131 ta\u2018bir\u00e2t-\u0131 metrukeden sarf-\u0131 nazar oldu\u011fu halde- pek \u015f\u00e2iranedir.<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl \u00e2y\u00eenedir sevmez gub\u00e2r\u0131<br \/>\nGidermez c\u00e2m-\u0131 Cem\u015f\u00eed inkis\u00e2r\u0131<\/p>\n<p>[462]<br \/>\nbeyti H\u00fcsrev \u00fc \u015eirin manzumesindir.<br \/>\n\u00c2h\u00ee parlak parlak tasvir\u00e2t\u0131yla me\u015fhurdur. Hatta s\u00e2lif\u00fc\u2019z-zikr manzumede tulu\u2018\u0131 \u00e2tideki \u00fc\u00e7 beyt ile pek \u015fair\u00e2ne bir suretde tasvir eder ki, bed\u00e2yi\u2018-i tab\u00ee\u2018at\u0131 tasvir meziyetini yaln\u0131z garpl\u0131lara bah\u015f etmekisteyen baz\u0131 \u015febpere tab\u2018\u00e2n-\u0131 zaman\u0131n bu bah\u015fayi\u015f-i na-bec\u00e2lar\u0131n\u0131n \u015fu\u2018ara-y\u0131 \u2018Osmaniyenin letaif-i edebiyesine kar\u015f\u0131 ne kadar m\u00fcnasebetsiz oldu\u011funu isbat eder:<br \/>\nMe\u011fer bir subh-dem bu z\u00e2l-i gerd\u00fbn<br \/>\nSipihrin d\u00e2menin k\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 p\u00fcrh\u00fbn<br \/>\nMeger kim vaz\u2018-\u0131 haml itmi\u015fdi n\u00e2hid<br \/>\nAnun-\u00e7\u00fcn kan i\u00e7inde do\u011fdu hur\u015f\u00eed<br \/>\nDo\u011furd\u0131 subh-dem banu-y\u0131 devr\u00e2n<br \/>\nBir altun ba\u015fl\u0131 s\u0131rma sa\u00e7l\u0131 o\u011flan<\/p>\n<p>[463]<br \/>\n\u0130bn-i Kemal<br \/>\n\u00dcdeb\u00e2 ve fuzala-y\u0131 \u2018Osmaniyedendir. Tokat\u2019ta do\u011fmu\u015fdur.  Mukaddem\u00e2-y\u0131 \u00fcmer\u00e2-y\u0131 \u2018Osmaniyeden iken muahheren tar\u00eek-i \u2018ilme dahil olmu\u015fdur. Me\u015fihat-\u0131 islamiyeye kadar irtik\u00e2 etdi. Edirne \u2018de Ta\u015fl\u0131k medresesi, sonralar\u0131 \u00c7elebi ve \u00dc\u00e7 \u015eerefeli ve \u2018Osmaniye ve Sultan Bayezid medreseleri ve \u00dcsk\u00fcb\u2019de \u0130shak Pa\u015fa medresesi m\u00fcderrisliklerine ve Edirne kad\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve Anadolu kazaskerli\u011fine nail olmu\u015fdur.<br \/>\n\u0130rtihali dokuz y\u00fcz k\u0131rk senesi \u015fevvalinin ikinci g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u00fc\u015far\u00fcnileyh bir \u00e7ok mes\u00e2il-i dakike ve m\u00fchimmeyi h\u00e2v\u00ee olarak \u2018ulem\u00e2-y\u0131 M\u0131sr taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen bir kitab\u0131 bir gece i\u00e7inde mut\u00e2la\u2018a ederek sabaha kadar icab eden cevaplar\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 mervidir.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131ndan bir k\u0131s\u0131m\u0131:<br \/>\nTefsir, H\u00e2\u015fiye, \u015eerh-i Hid\u00e2ye, Islah u \u0130zah, Tagbir \u00fc Tenkih, Telv\u00een-i Ha\u015fiye, Tecv\u00eed \u00fc Tecr\u00eed, Teh\u00e2f\u00fcd, Islah u Mift\u00e2h, \u015eerh-i Miftahe Ha\u015fiye, Tarih-i \u00c2li-i \u2018Osman,<\/p>\n<p>[464] Dakay\u0131k\u2019ul-Hakay\u0131k, Sahih-i Buhari \u015eerhi, Me\u015f\u00e2r\u0131k-\u0131 Env\u00e2r \u015eerhi, Tecvim\u00fc\u2019z-Zahire men Ahval-i M\u0131sr\u00fc\u2019l-Kahire,  R\u00fccu\u2019-\u015f-\u015eeyh\u00fc\u2019s-S\u0131bah, Mu\u2018\u00e2f, Muhit\u00fc\u2019l-L\u00fcga, Nigaristan.<br \/>\n\u015eiiri manidar ve latif olmakla beraber terakkiyat-i cedide-i edebiyemize nazarn nazar-\u0131 takdir ile g\u00f6r\u00fclememek tabi\u2018i olan baz\u0131 nakay\u0131s\u0131 havi oldu\u011fundan m\u00fc\u015far\u00fcnileyhe aid olacak \u015fairiyyet sair meziyyat-\u0131 edebiyesine nisbetle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc , d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc derece kalmak laz\u0131m gelir.<\/p>\n<p>[465]<\/p>\n<p>Ahmed Pa\u015fa<br \/>\nKazasker Veliy\u00fcddin Efendinin sulb\u00fcnden  Bursa\u2019da d\u00fcnyaya gelmi\u015fdir.<br \/>\nFatih Sultan Mehmed Han-\u0131 s\u00e2n\u00ee hazretlerinin erbab-\u0131 ilm \u00fc irfana has olan te\u015fvik\u00e2t-\u0131 \u015fahaneleri sayesinde perveri\u015fy\u00e2b-\u0131 fazilet olan\u0131n biri de Ahmed Pa\u015fad\u0131r.<br \/>\n\u0130\u015fte o sayede hocalar\u0131ndan vezarete kadar irtik\u00e2 etmi\u015fdir. M\u00fc\u015far\u00fcnileyh \u015fiir terkibinin m\u00fccedditlerinden \u2018addolunma\u011fa sezad\u0131r.  Bir hal-i ye\u2019s-i i\u015ftimal i\u00e7inde Hazret-i Fatih\u2019e takdim etdi\u011fi:<br \/>\nEy muh\u00eet-i keremin katresi \u2018umm\u00e2n-\u0131 kerem<br \/>\nm\u0131sra\u2018\u0131yla ba\u015flayan  kasidesinden, ihtisasat-\u0131 rakike ashab\u0131n\u0131 e\u015fk-riz-i tesir edecek derecede bedi\u2018elere tesad\u00fcf olunur. Ez-c\u00fcmle:<\/p>\n<p>Beni hor eyleme kim \u2018izzeti sen vermi\u015f idin<br \/>\nLutfuna olma pe\u015f\u00eeman ki budur \u015f\u00e2n-\u0131 kerem<\/p>\n<p>[466]<br \/>\nbeyti, nazar-\u0131 em\u2018\u00e2n ile tedk\u00eek olunursa merhumun ehemmiyet-i edebiyesi teslim olunabilir.<br \/>\nDokuz y\u00fcz iki tarihinde vefat etdi.<br \/>\nAhmed Pa\u015fa, \u0130stanbul fethinde Hazret-i Fatih\u2019in ma\u2018iyet-i cihan-k\u0131ymetinde bulunan \u2018urefa-y\u0131 \u2018Osmaniyyedendir.<br \/>\nHer \u015fairi zaman\u0131n\u0131n terakkiyat-\u0131 edebiyesine g\u00f6re muhakeme etmek laz\u0131m ise Ahmed Pa\u015fa i\u00e7in \u201cm\u00fcesses \u015fiir-i terakki\u201d demekle beraber, e\u015f\u2018\u00e2r\u0131nda g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 im\u00e2lleleri, filanlar\u0131 yine zaman\u0131n\u0131 tefekk\u00fcr ederek nazar-\u0131 musamaha ile g\u00f6rmek laz\u0131m gelir.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nSevd\u00e2-y\u0131 z\u00fclf\u00fc g\u00f6nl\u00fcm\u00fc D\u00e2r\u00e2-y\u0131 vakt ider<br \/>\nY\u00e2rin hay\u00e2li turresi z\u0131ll-i h\u00fcm\u00e2 m\u0131d\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nBir dil mi kalm\u0131\u015fd\u0131r o t\u00eer-i gamzeden kan olmam\u0131\u015f<br \/>\nBir c\u00e2n m\u0131 vard\u0131r ol kem\u00e2n ebr\u00fbya kurban olmam\u0131\u015f<br \/>\n***<br \/>\nSor dil-i b\u00ee-\u00e7\u00e2remin h\u00e2lin per\u00ee\u015f\u00e2n z\u00fclf\u00fcne<br \/>\nH\u00e2lini bilmez per\u00ee\u015f\u00e2n\u0131n per\u00ee\u015f\u00e2n olmayan<\/p>\n<p>[467]<br \/>\n***<br \/>\nK\u0131ld\u0131m bel\u00e2-y\u0131 \u2018a\u015fk ile ben m\u00fcbtel\u00e2 sefer<br \/>\nMe\u015fh\u00fbrdur ki \u2018\u00e2\u015f\u0131ka y\u00e2 sabr y\u00e2 sefer<br \/>\n***<br \/>\nBulut yem\u00eenine benzerdi olmasayd\u0131 \u2018ab\u00fbs<br \/>\nG\u00fcne\u015f zam\u00eerine benzerdi g\u00f6rmeseydi zev\u00e2l<br \/>\n***<br \/>\nCem\u00e2lin safhas\u0131n a\u00e7ma rak\u00eebe<br \/>\n\u00d6n\u00fcnde k\u00e2firin Kur\u2019an yara\u015fmaz<br \/>\n***<br \/>\nY\u00e2rs\u0131z kalm\u0131\u015f cih\u00e2nda \u2018aybs\u0131z y\u00e2r isteyen<br \/>\n***<br \/>\nZih\u00ee tasvir-i b\u00e2t\u0131l! Zih\u00ee hay\u00e2l-i muh\u00e2l<br \/>\n***<br \/>\nBir vakt olur ki dirler oda bir zam\u00e2n imi\u015f<\/p>\n<p>Ahmed Midhat Efendi<br \/>\n\u00c2s\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2liyye-i hek\u00eem\u00e2nesiyle bi-hakk\u0131n hak\u00eem \u00fc ed\u00eeb \u2018unvan\u0131n\u0131 ihr\u00e2z etmi\u015f olan \u2018atufetl\u00fc Ahmed Medhat Efendi hazretleri, m\u00fclk\u00fcm\u00fczde muh\u00e2sin-i hayaliyeyi en evvel meyd\u00e2n-\u0131 inti\u015f\u00e2re vaz\u2018 ile d\u00fcr\u00fbs-\u0131 ahlak\u0131 hikaye suretinde tedris eden e\u2018\u00e2z\u0131mdand\u0131r.<\/p>\n<p>[468]<br \/>\nVak\u0131\u2018a, terakkiyat-\u0131 edebiyemiz \u015fayan-\u0131 te\u015fekk\u00fcr bir hale geldi\u011fi s\u0131rada, de\u011fil eli kalem tutanlar, biraz m\u00fclahazas\u0131 olanlar bile bin bir gece ve ems\u00e2li hikayelerden adeta i\u011frenmek derecelerine gelmi\u015flerdi. Let\u00e2yif-i Riv\u00e2y\u00e2t\u2019\u0131n zuhuru matbu\u2018\u00e2t-\u0131 \u2018Osmaniyede ba\u015fka bir revnak, ba\u015fka bir letafet has\u0131l etdi. Bu k\u00fclliyat\u0131n tev\u00e2lisi, \u015ferayit-i esasiyesine muvaf\u0131k olmak \u00fczere yaz\u0131lan hikayelerden halk\u0131n m\u00fcstefid oldu\u00fcunu g\u00f6sterdi. Hikayeler \u00e7o\u011fald\u0131. Fakat erbab-\u0131 taklidin meydana koydu\u011fu hikayelerin ekseri terc\u00fcme, binan-aleyh ahlak-\u0131 milliyemize gayr\u0131 muvaf\u0131k \u00e2s\u00e2rdan ibaret bulundu\u011fu i\u00e7in, bunlar o kadar tesir has\u0131l edemedi. Mithat Efendi hazretleri ise, hikaye tarz\u0131nda yazd\u0131klar\u0131 \u00e2s\u00e2r\u0131 b\u00fct\u00fcn ahlak-\u0131 milliyemizi tasvire hasr ederek, bir tarz-\u0131 nevinde izhar-\u0131 tekadd\u00fcm etdiler.<\/p>\n<p>[469 ]<br \/>\nVakt\u00e2 ki \u201cMonte Kristo\u201d terc\u00fcme ve ne\u015fr edildi. Ahlak-\u0131 garbiyye \u00fczerine yaz\u0131lan bu hikaye fevkal-hayal bir tak\u0131m tasvirat-\u0131 \u2018ac\u00eeb\u00e2neden, mesela bir ku\u015fun kanatlar\u0131 ortas\u0131nda seyahat eden adamlardan b\u00e2his oldu\u011fu halde elbette ra\u011fbet (!) kazand\u0131. Midhat Efendi hazretleri \u201cHasan Mellah\u201d\u0131 bu eseri tanzir etmek \u00fczere yazd\u0131. Fakat Monte Kristo ile Hasan Mellah\u2019\u0131n beyninde ne kadar b\u00fcy\u00fck bir fark var idi! Monte krito, intikam-\u0131 vah\u015fiyan\u0131n en deh\u015fetlisini musib g\u00f6steriyor, Hasan Mellah \u2018alev-i cen\u00e2b\u0131n has\u00e2il-i insaniye ve daha do\u011frusu has\u00e2\u2019is-i islamiyeden oldu\u00fcunu tasv\u00eer ediyordu.<br \/>\nMidhat Efendi hazretleri yaln\u0131z hikaye cihetine hasr fikr etmeyerek, pek ciddi \u00e2s\u00e2r ile terakkiyat-\u0131 \u2018\u0130lmiyye ve hakimemize hizmet etmi\u015flerdir.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin y\u00fczden m\u00fctecaviz olan her eserinden bir misal getirse, intihab edilecek ems\u00e2l, Osmanl\u0131 Edebiyat\u0131 Numuneleri kadar bir kitap te\u015fkil eder.<br \/>\nYaln\u0131z zat-\u0131 \u2018at\u00fbfiyelerine \u00eef\u00e2s\u0131na mecbur oldu\u011fumuz ihtir\u00e2m\u00e2t-\u0131 mahsusam\u0131z\u0131 burada da eda ile iktif\u00e2 ederiz.<\/p>\n<p>[470]<br \/>\nEs\u2018ad Pa\u015fa<br \/>\nEs\u2018ad Muhis Pa\u015fa diye me\u015fhurdur. M\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh \u00fcdeba-y\u0131 v\u00fczer\u00e2dan idi. Hikmet-i h\u00fck\u00fcmete \u00e2\u015fina oldu\u011fu gibi \u015firinde de fevkal\u00e2de kesb-i iktidar eylemi\u015fdir. Pederi Aya\u015f M\u00fcft\u00fcs\u00fc Hasan Efendidir.<br \/>\nBin iki y\u00fcz dokuz tarihinde r\u00fctbe-i vezarete irtika etdi. Edirne; Konya, Erzurum, Sivas, Musul, Diyarbak\u0131r valiliklerinde bulundu.<br \/>\nL\u00e2f-\u0131 da\u2018v\u00e2-y\u0131 en\u00e2niyet ne l\u00e2z\u0131m \u2018\u00e2k\u0131la<br \/>\nHerkesin \u2018\u00e2lemde bin m\u00e2-fevk\u0131 bin m\u00e2-d\u00fbn\u0131 var<br \/>\nbeytinin k\u00e2\u2019ili iken merhumun baz\u0131 azamet-i k\u00fcsterane ahvaliyle i\u015ftihar etmesi garibdir.<br \/>\nErzurum defterdar\u0131 iken Ba\u011fdad\u2019a tahvil-i memuriyet eden Kurb\u00ee Efendinin h\u00een-i \u2018azimetinde pa\u015fa:<br \/>\nBu\u2018diyet mes\u00e2fesine etmey\u00fcp nazar<br \/>\nKurbi Efendi \u2018\u00e2zim-i Ba\u011fdad olup gider<br \/>\nbeytini s\u00f6ylemi\u015fdir.<\/p>\n<p>[471]<br \/>\nMerhumun:<br \/>\nHalk-\u0131 \u2018\u00e2lem bi\u2019t-tab\u2018-\u0131 hubb-\u0131 vatan mecb\u00fbr\u0131d\u0131r<br \/>\nBin g\u00fclist\u00e2ne de\u011fi\u015fmez b\u00fbm bir v\u00eer\u00e2neyi<br \/>\nbeytini h\u00e2vi olan gazelini tanzir etmek isteyenlere kar\u015f\u0131:<br \/>\nNev-hevesler kim ider tanz\u00eer-i \u015fi\u2018r-i k\u00e2mil\u00e2n<br \/>\nSohbet-i sadra kar\u0131\u015fmak gibidir dehl\u00eezden<br \/>\ndemi\u015fdir.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcnileyh:<br \/>\nDembedem y\u00e2da gelir \u00e7e\u015fm-i siyeh-k\u00e2r\u0131n ucu<br \/>\nDile g\u00fby\u00e2 dokunur han\u00e7er-i hunh\u00e2r\u0131n ucu<br \/>\nYakas\u0131n dest-i mel\u00e2metde komaz \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 z\u00e2r<br \/>\nYed-i imk\u00e2nda iken d\u00e2m\u00e2n-\u0131 ink\u00e2r\u0131n ucu<br \/>\nbeyitleri ne kadar \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne ve:<br \/>\nK\u0131ymet \u00fc kadr-i hay\u00e2t\u0131 pederi bilmeyene<br \/>\nBildirir sonra zam\u00e2ne ne imi\u015f k\u0131ymet-i eb<br \/>\nbeyti ne kadar hak\u00eem\u00e2nedir!<\/p>\n<p>[472]<\/p>\n<p>Esr\u00e2r Dede<br \/>\n\u015eu\u2018ar\u00e2-y\u0131 Mevleviyenin ser-\u00e2med\u00e2n\u0131ndand\u0131r. Galata Mevlevih\u00e2nesi dervi\u015flerinden idi. Me\u015fhur \u015eeyh G\u00e2lib\u2019in hem-demlerindendir. E\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nesi h\u00fczn ile perveri\u015fy\u00e2b-\u0131 rabt olan bed\u00e2yi\u2018-i latifedendir.<br \/>\nBin iki y\u00fcz on bir tarihinde vefat eylemi\u015fdir. M\u00fcverrih-i me\u015fhur Surur\u00ee, hazret-i Esr\u00e2r\u2019\u0131n vefat\u0131na:<br \/>\nHayflar g\u00f6z yumup Esr\u00e2r Dede s\u0131r old\u0131<br \/>\nm\u0131sra\u0131n\u0131 tarih d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\nM\u00fc\u015farun-ileyhin vuku\u2018-\u0131 vefat\u0131 hem-bezm-i en\u00eesi olan Seyh Galib\u2019de b\u00fcy\u00fck bir tesir has\u0131l etmi\u015f ve:<br \/>\nKan aglasun bu d\u00eede-i der-b\u00e2r\u0131m aglas\u0131n<br \/>\nAnsun benim o y\u00e2r-i vef\u00e2-d\u00e2rum aglasun<br \/>\n\u00c7e\u015fm \u00fc deh\u00e2n u \u2018\u00e2r\u0131z u ruhs\u00e2rum aglasun<br \/>\nBa\u015fdan ba\u015fa bu \u00e7e\u015fm-i siyeh-k\u00e2r\u0131m aglasun<br \/>\nAgy\u00e2rum aglasun bana hem y\u00e2rim aglasun<br \/>\nG\u00fb\u015f eyleyen hik\u00e2yet-i esr\u00e2r\u0131m aglasun<br \/>\nN\u00e2d\u00eede bir g\u00fcher telef etd\u00fcm dirig v\u00e2h<\/p>\n<p>[473]<br \/>\nH\u00e2k i\u00e7re defn id\u00fcp geri gitd\u00fcm dir\u00eeg v\u00e2h<br \/>\nbendiyle ba\u015flayan mersiyeyi s\u00f6yletmeye sebebiyet vermi\u015fdir.<br \/>\nEsrar Dede\u2019nin \u00fc\u00e7 beyti:<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131kum ahv\u00e2lime bakmaz hab\u00eeb<br \/>\nHastey\u00fcm derd\u00fcm su\u00e2l etmez tab\u00eeb<\/p>\n<p>Seherde seyre geldi b\u00e2ga c\u00e2n\u00e2n<br \/>\nNeler seyr eyledi b\u00eed\u00e2r olanlar<\/p>\n<p>Geh Zel\u00eeh\u00e2 derim geh\u00ee Y\u00fbsuf<br \/>\nC\u00fcmlesinden mer\u00e2m c\u00e2n\u00e2nd\u0131r<\/p>\n<p>[474]<br \/>\nEkrem Bey<br \/>\nKendisinden bahs etmek istedi\u011fim \u015fair, tasvirat-\u0131 rakikas\u0131n\u0131 \u00e7i\u00e7ekler i\u00e7inde, jaleler aras\u0131nda bahar\u0131n ezhar-\u0131 rengarengi alt\u0131nda perver-\u015fiyab-\u0131 letafet eyleyen, hissiyat-\u0131 kalbiyenin terc\u00fcman-\u0131 h\u00fczn-efzas\u0131 olan \u015fiirleriyle ruhlar\u0131 \u2018am\u00eek bir s\u0131retde m\u00fcteessir eden Recai-z\u00e2de Mahmud Ekrem Bey Efendidir.<br \/>\nEkrem Bey \u2018ulviyet-i tasavvur, rikkat-i bey\u00e2n, nezaket-i hiss gibi her \u015fair i\u00e7in elzem olan meh\u00e2sin-i tabi\u2018iyyeyi cami\u2018dir.<br \/>\nMekteb-i m\u00fclkiye-i \u015fahane edebiyat muallimlerinden bulundu\u011fu s\u0131rada, Ta\u2018lim-i Edebiyat nam\u0131yla, \u00dcstad Ekrem\u2019i ilelebed yad etdirecek bir kitap v\u00fccuda getirmi\u015fler, ve bu kitapda edebiyat\u0131 bir \u00e7ok es\u00e2libe taksim ederek, Osmanl\u0131 edebiyat\u0131n\u0131 taht-\u0131 intizama alm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\nEkrem Bey \u015fiir  yazar, bir halde, ki mesela tasvir etdi\u011fi hilal, seherin ruhun en derin yerini m\u00fcteessir eden s\u00fckutu aras\u0131nda, m\u00fclevven bulutlar i\u00e7inde arz-\u0131 didar ediyor, san\u0131l\u0131r.<br \/>\nEkrem Bey nesir yazar, bir halde ki mesela tavsif etdi\u011fi<\/p>\n<p>[475] bir mehtab, bin t\u00fcrl\u00fc renkler, bin t\u00fcrl\u00fc ziyalar i\u00e7inde ebdiyetden semaya semadan ka\u011f\u0131da aks etmi\u015f zannolunur.<br \/>\nEkrem Bey, gerek edebiyat-\u0131 atikaya, gerek edebiyat-\u0131 cedideye muvaf\u0131k olsun her iki cihetde nesir, \u015fiir yazarak, iktidar\u0131n\u0131 isbat etmi\u015f dehaetdendir.<br \/>\nKendisi edebiyat-\u0131 sahiham\u0131z\u0131n m\u00fccedditlerinden, ve tarz-\u0131 nevin-i edebin muhassenat\u0131n\u0131 birka\u00e7 ki\u015fiyle beraber hepimizden evvel hissedenlerdendir.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin \u00e2s\u00e2r-\u0131 matbu\u2018\u00e2s\u0131 \u015f\u00f6yledir:<br \/>\nTa\u2018l\u00eem-i Edebiyye- Atala Terc\u00fcmesi- Birinci K\u0131s\u0131m Zemzeme- \u0130kinci K\u0131s\u0131m Zemzeme- \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m Zemzeme- Na\u011fme-i Seher- Vuslat- Afife Anjelik- N\u00e2\u00e7iz- Takdir-i Elhan- Tefekk\u00fcr- Yadigar-\u0131 \u015eebab- Kudemadan Birka\u00e7 \u015eair- Me-Prizon- Muhsin Bey-<br \/>\nEkrem Beyce \u015fiir, hissiyat\u0131n yan\u0131k vaveylalar\u0131n\u0131, kalbin hazin hazin feryatlar\u0131n\u0131 ka\u011f\u0131da aksetdirmek i\u00e7in, \u015fafa\u011f\u0131n ayd\u0131nl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda, g\u00fcllerin jaleleri aras\u0131nda tabiat\u0131n sisleri<\/p>\n<p>[476] i\u00e7inde nagamat-\u0131 b\u00fclb\u00fcl\u00e2neye ba\u015flamak; ruha lisan vermekdir! Bir kad\u0131n\u0131n ihtizazl\u0131 sadas\u0131n\u0131, \u00e7i\u00e7eklerin i\u00e7inden me\u015f\u00e2m\u0131 ta\u2018t\u00eer eden nes\u00eem-i dil-n\u00fcvaz\u0131n \u0131sl\u0131\u011f\u0131yla zal\u00e2m aras\u0131ndaki \u00e2\u015fiy\u00e2nesinin \u00fcst\u00fcnde uyuyan dermans\u0131z b\u00fclb\u00fcl\u00fcn neveh\u00e2t\u0131yla \u00e7emenistan\u0131n kenar\u0131n\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f zincire rabt eden derenin \u00e7a\u011f\u0131lt\u0131s\u0131yla mecz etmek, \u015fu cihetle n\u00e2fiz bir \u00e2h\u0131n hissi h\u00e2s\u0131l eylemekdir! Soluk bir yapra\u011f\u0131n ruy-\u0131 zerdinden bir m\u00fcteverrimenin reng-i h\u00fczn\u00fcn\u00fc, g\u00fcne\u015fin ilk ziyas\u0131ndan  bir sa\u00e7\u0131n t\u00e2r-\u0131 zerrinini iktibas eylemek, bir haz\u00e2ne, bir zulmete kar\u015f\u0131 a\u011flamak, bir bahara, bir nura kar\u015f\u0131 tebess\u00fcm-n\u00fcm\u00e2 olmakd\u0131r!<br \/>\n\u2018\u00c2lem-i edebiyat\u0131m\u0131zda \u015fair-i nezahat-perver Ekrem Bey gibi, hissiyat-\u0131 rakikay\u0131 h\u00fczn ile imtizac etdirip ruha lisan verecek, g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131n her damlas\u0131n\u0131 bir \u015fiir-i beli\u011f suretinde g\u00f6sterecek bir edip laz\u0131m idi.<br \/>\nKerem Beyce \u015fiir nam\u0131, pek ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc, fakat hissiyat-\u0131 kalbiyeye pek muvaf\u0131k olarak telakki olunmu\u015fdur.<br \/>\nSeman\u0131n bulutu, denizin f\u0131rt\u0131nal\u0131 oldu\u011fu bir dakikada deniz kenar\u0131nda k\u00f6p\u00fckler i\u00e7inde kalan bir ta\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcne oturup, ufukda da\u011f\u0131lan vapur dumanlar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcz\u00fclen yelkenin t\u00fcredi\u011fini, afak\u0131 nurdan bir kurdaleye rabt eden \u015fim\u015fe\u011fi istirahat-\u0131 vicd\u00e2n<\/p>\n<p>[477]ile tema\u015faya dakan bir \u015fair-i m\u00fcsta\u011frak\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anda bu manzaray\u0131 uzun uzad\u0131ya tasvir etmek ister!<br \/>\nBir nihalin g\u00fcne\u015fin ziyas\u0131na h\u00e2il olan yapraklar\u0131 alt\u0131nda oturup g\u00fcne\u015fin tulu\u2018unu, sahran\u0131n letafetini, bulutlar\u0131n u\u00e7u\u015funu \u00e7i\u00e7eklerin rengini, kelebeklerin \u015fet\u00e2retini seyr eden, derenin \u00e7a\u011f\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131, ku\u015flar\u0131n c\u0131v\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131, r\u00fczgar\u0131n iniltisini, dinleyen iki sevda-zede-i hayran, bir aral\u0131k leb-ber-leb \u00fcnsiyet olarak, g\u00f6zleri, vecd \u00fc istigrak\u0131 n\u00e2\u015fir ve semaya m\u00fcn\u2019at\u0131f oldu\u011fu halde, kalplerine sevda nakl etdikleri nazar\u0131na tesad\u00fcf ederse, semev\u00e2t-\u0131 iftirak\u0131n mailli\u011fi i\u00e7inde u\u00e7an bir melek kanad\u0131n\u0131n fikrine dokundu\u011funu g\u00f6r\u00fcr gibi olur!<br \/>\nBir hazan r\u00fczgar\u0131n\u0131n takib etdi\u011fi \u00f6lg\u00fcn yapraklar\u0131n, te\u015frin-i s\u00e2n\u00eenin so\u011fuk nefesi alt\u0131nda yapraks\u0131z kalan a\u011fa\u00e7lar\u0131n \u015fit\u00e2 ku\u015funun- kar dedikleri- beyaz kanad\u0131 alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, garib derenin buzlar alt\u0131nda hazin hazin akd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hisseder etmez- bir tesir-i mechule tabiat\u0131yla- a\u011flar!..<br \/>\nBahar\u0131n \u015fetaretli bir sabah\u0131nda g\u00f6kden ya\u011fan jaleler aras\u0131nda ortal\u0131\u011f\u0131 ihata eyleyen sisler i\u00e7inde yaz\u0131 yazmas\u0131n\u0131 pek sever! Yine \u00f6yle bir bahar sabah\u0131nda, \u00e7\u0131plak v\u00fccudunu seher bulutu kadar<\/p>\n<p>[478] hafif bir t\u00fcle saran peri k\u0131yafetli, melek \u00e7ehreli bir kad\u0131n\u0131n suya dald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mini mini elinin nazik k\u00fc\u00e7\u00fck parmaklar\u0131ndan damlayan saf berrak katreleri g\u00f6zya\u015flar\u0131na benzetir!<br \/>\nBir keman\u0131n tellerinden inti\u015far eden bo\u011fuk bir sadan\u0131n bir kad\u0131n\u0131n y\u00fcre\u011finden gelen titrek ahenk ile imtizac etmesi g\u00f6nl\u00fcn\u00fc tatl\u0131 bir halecan ile doldurur!<br \/>\nPuster-i ismetinde gun\u00fbde olan bir kad\u0131n\u0131n, vicdan\u0131ndan \u00e7ehresine aks eden env\u00e2r, fikrini \u2018am\u00eek bir suretde m\u00fcteessir eder.<br \/>\nMeziyeti hazin hazin bak\u0131\u015flardan ibaret olan iki mahmur, g\u00fczel g\u00f6ze kar\u015f\u0131 a\u2018s\u00e2b-\u0131 kalbiyesinin en derin bir noktas\u0131nda bir tesir, bir ac\u0131 has\u0131l etmesini m\u00fcteakib ruhunun o g\u00fczel g\u00f6zler i\u00e7inde titredi\u011fini m\u00fc\u015fahede eyler!<br \/>\nBir kad\u0131n\u0131n \u015fefkat \u00fc muhabbetden ibaret bir tebess\u00fcm, raks ve h\u00fczn\u00fcnden m\u00fcrekkeb  bir nigah, hiss-i sevdadan ibaret bir sada ile \u201cseni severim.\u201d Demesinde b\u00fcy\u00fck bir letafet derin bir rikkat bulur!<br \/>\nYa\u011fmur yapraklar\u0131n \u00fcst\u00fcne damlay\u0131p da, hafif bir g\u00fcl\u00fc, ezhar-\u0131 sevda yeti\u015fdiren kalbinin \u00fcst\u00fcne- \u015fafakdan bah\u015f olunmu\u015f bir ni\u015fan-\u0131 melahat gibi- ta\u2018l\u00eek etmesi, hissiyat-\u0131 \u2018\u00e2\u015f\u0131kanesini dalgaland\u0131r\u0131r!<\/p>\n<p>[479]<br \/>\n\u015eebt\u00e2r-\u0131 s\u00fck\u00fbta dald\u0131\u011f\u0131, havf\u0131n teneff\u00fcs edildi\u011fi saatlerde orman\u0131n \u00e7amlar\u0131 i\u00e7inde mutta\u0131l br ism yad ederek a\u011flayan bir hasret-zede sevdas\u0131na dokunur. Kendisine, alt\u0131n rengindeki bulutlar i\u00e7inde u\u00e7du\u011funu g\u00f6steren bir r\u00fcyadan uyand\u0131kdan sonra hisseder ki g\u00f6zleri ya\u015flar i\u00e7inde kalm\u0131\u015fd\u0131r!<br \/>\nBir g\u00fczellik kendisiniteshir eder, bir muhavere-i \u2018\u00e2\u015f\u0131kane ona tesir eyler! \u0130\u015fte bunun i\u00e7in Ekrem Bey \u015fairdir!<br \/>\nBu \u015fair demek ister ki g\u00fczel bir v\u00fccudun toprak i\u00e7inde g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7ehre-i igbirar kadar hazin bir \u015fey olamaz. Bir leyl-i mehtab, bir sevda-y\u0131 sabah\u00eedir! Mev\u2018ud-\u0131 m\u00fclakatda bekleyen bir zavall\u0131n\u0131n kalbinde halecan gibi bir halecan, g\u00f6z\u00fcndeki ya\u015f gibi bir ya\u015f ancak m\u00fcddet-i \u00f6mr\u00fcnde bir kerre v\u00fccuda gelir! Bir g\u00fczel ba\u015f\u0131n nazik eller i\u00e7inde zemin-i tefrike d\u00fc\u015fmesi, ruhun s\u00fckutudur! Jaleler i\u00e7inde bir s\u00fcnb\u00fcl, bazen ya\u011fmurlu bir semad\u0131r! \u00c7ocu\u011fun masumane tebess\u00fcm\u00fcnde a\u00e7\u0131lan g\u00fcne\u015f, keder \u00fc felaket buzlar\u0131n\u0131 bir saniyede eritir!<br \/>\n\u0130\u015fte Ekrem Beyin s\u00f6yledikleri bunun i\u00e7in \u015fiirdir!<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcnileyhin baz\u0131 e\u015far\u0131:<br \/>\nVakt\u00e2 ki gel\u00fcp bah\u00e2r&#8230; yekser<br \/>\nE\u015fy\u00e2da \u2018ay\u00e2n olur tegayy\u00fcr,<\/p>\n<p>[480]<br \/>\nVakt\u00e2 ki hez\u00e2r \u2018a\u015fk-perver<br \/>\nYapraklar ile id\u00fcp tesett\u00fcr<br \/>\nBilmem kime kar\u015f\u0131 hasretinden<br \/>\nBa\u015flar nev-h\u00e2ta b\u00ee-te\u2019ehh\u00fcr<br \/>\nK\u0131l g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn let\u00e2fetinden<br \/>\nS\u00e2fiyyet-i \u2018a\u015fk\u0131m\u0131 tahattur<br \/>\nY\u00e2d et beni bir dak\u00eeka y\u00e2d et<\/p>\n<p>Bir leyl-i s\u00fck\u00fbn-n\u00fcm\u00e2da tenh\u00e2<br \/>\nOlduk\u00e7a ne\u015f\u00eeminin ser\u00e2b<br \/>\nK\u0131l \u00e7e\u015fmini \u2018atf-\u0131 semt-i b\u00e2l\u00e2<br \/>\nSevd\u00e2lar i\u00e7inde n\u00fbr-\u0131 meht\u00e2b<br \/>\nOlduk\u00e7a der\u00fbnuna gam-efz\u00e2<br \/>\nEyle o ge\u00e7en demi tezekk\u00fcr<br \/>\nP\u00ee\u015f-i nazar\u0131nda sath-\u0131 dery\u00e2<br \/>\nEtdik\u00e7e temevv\u00fcc \u00fc tenevv\u00fcr<br \/>\nY\u00e2d et beni bir s\u00e2kit\u00e2ne y\u00e2d et<\/p>\n<p>[481]<\/p>\n<p>Vakt\u00e2 ki sab\u00e2ha kar\u015f\u0131 n\u00e2-g\u00e2h<br \/>\nBir zevrak i\u00e7inde tek bir ins\u00e2n<br \/>\nHasretle \u00e7ekip bir \u00e2te\u015f\u00een \u00e2h<br \/>\nTitrek ses ile olur gazel-h\u00e2n<br \/>\nOl \u00e2h-\u0131 haz\u00een-i \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne<br \/>\nOl gaml\u0131 ter\u00e2ne-i tahass\u00fcr<br \/>\nB\u00ee-\u015f\u00fcphe edince kalb \u00fc c\u00e2na<br \/>\nY\u00e2d et beni gizli gizli y\u00e2d et<\/p>\n<p>Bir kalb-i rak\u00eek-i n\u00e2-t\u00fcvanla<br \/>\nFirkatde ne \u00e7ekdi\u011fim bilinmez<br \/>\nHicranla sitemle imtih\u00e2nla<br \/>\nAmm\u00e2 ki vef\u00e2-y\u0131 dil silinmez<br \/>\nSevdimse seni bu yolda sevdim<br \/>\nSensin bana m\u00e2ye-i tefekk\u00fcr!<br \/>\nEzk\u00e2r-\u0131 muhabbetin tekerr\u00fcr&#8230;<br \/>\nY\u00e2d et beni sen de g\u00e2h y\u00e2d et<\/p>\n<p>[482]<\/p>\n<p>Vakt\u00e2 ki hul\u00fbl edip de eyl\u00fcl<br \/>\nM\u00fcstagrak-\u0131 h\u00fczn olur tabi\u2018at<br \/>\nVakt\u00e2 ki bir igbir\u00e2r-\u0131 mech\u00fbl<br \/>\nEyler dilini es\u00eer-i kasvet<br \/>\nSeyret o seh\u00e2beyi sem\u00e2da<br \/>\nEttik\u00e7e haz\u00een haz\u00een takattur<br \/>\nBir rikkat ile hil\u00e2f-\u0131 \u2018\u00e2de<br \/>\n\u015e\u00e2yet ola ya\u015fla g\u00f6zlerin p\u00fcr<br \/>\nY\u00e2d et beni ol zam\u00e2nda y\u00e2d et<\/p>\n<p>Vakt\u00e2 ki durup \u015fu kalb-i gam-n\u00e2k<br \/>\nToprakda nih\u00e2n olur v\u00fcc\u00fbdum<br \/>\nVakt\u00e2 ki dolup deh\u00e2n\u0131ma h\u00e2k<br \/>\n\u015eevkinle tam\u00e2m olur s\u00fcr\u00fbrum<br \/>\nTenh\u00e2 gecelerde bir hay\u00e2let<br \/>\nManz\u00fbrun olunca bit-tahayy\u00fcr<br \/>\nYum \u00e7emini b\u00e2-kem\u00e2l-i rikkat<br \/>\nBed-bahti-i \u2018a\u015fk\u0131m et tasavvur<br \/>\nY\u00e2d et beni gaml\u0131 gaml\u0131 y\u00e2d et<\/p>\n<p>[483]<\/p>\n<p>Ta\u2018l\u00eem-i Edebiyye\u2019den:<br \/>\nBir damla g\u00f6z ya\u015f\u0131 bazen bir burhandan kutludur!<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh hazretleri, \u015eatobiryan\u2019\u0131n (Atala) \u2018unvanl\u0131 eserini terc\u00fcme etdikleri zaman, edebiyat\u0131n bu derece terakki etmedi\u011fi bir zamana kendilerinin de gen\u00e7li\u011fine tesad\u00fcf eyledi\u011finden, o kadar g\u00fczel terc\u00fcme eylemedi\u011fini s\u00f6ylerler.<br \/>\n(Me-Prizon) terc\u00fcmesi i\u00e7in de bu rivayet vard\u0131r.<br \/>\nBirinci K\u0131s\u0131m Zemzeme<br \/>\nCennetden u\u00e7up sem\u00e2ya bir h\u00fbr<br \/>\nBurc-\u0131 hamele tek\u00e2b\u00fcl etmi\u015f<br \/>\nY\u00e2h\u00fbd ki d\u00fc\u015f\u00fcp zem\u00eene bir n\u00fbr<br \/>\nK\u0131z s\u00fbretine temess\u00fcl etmi\u015f<br \/>\nBir nazl\u0131 kuzu olunca manz\u00fbr<br \/>\n\u00c2m\u00eezi\u015fine tem\u00e2y\u00fcl etmi\u015f<br \/>\nG\u00f6\u011fs\u00fcnde tutup o nev-hay\u00e2t\u0131<br \/>\nEyler \u015fu zeminde iltif\u00e2t\u0131<br \/>\nEy s\u00fcd kuzusu! Vef\u00e2 g\u00fcz\u00een ol<br \/>\nKa\u00e7ma o kadar seni sevenden<br \/>\n\u00c7\u0131k s\u00eeneme \u00e7\u0131k da dil-ni\u015f\u00een ol<\/p>\n<p>[485]<\/p>\n<p>Kes ra\u011fbetini biraz \u00e7emenden<br \/>\nTerk eyle teha\u015f\u015fi-i em\u00een ol<br \/>\nGelmez sana bir has\u00e2r benden<\/p>\n<p>\u0130kinci K\u0131s\u0131m Zemzeme\u2019den<br \/>\nF\u00e2hirem! D\u00f6rt bu\u00e7uk ya\u015f\u0131nda senin<br \/>\nYara\u015f\u0131r m\u0131yd\u0131 topra\u011fa bedenin<br \/>\nG\u00f6mlegin \u00e7\u00e2k id\u00fcp yaman eller<br \/>\nBi\u00e7diler cismine g\u00f6re kefenin<br \/>\n\u015eimdi \u0131slak durur siri\u015fkim ile<br \/>\nKoklay\u0131p \u00f6pd\u00fcg\u00fcm o p\u00eerehenin<br \/>\nS\u00f6yle yaln\u0131z m\u0131s\u0131n ciger p\u00e2rem<br \/>\nIs\u0131dan yok mu h\u00e2k i\u00e7inde tenin<br \/>\nB\u00fclb\u00fcl-i n\u00e2t\u0131kan neden susdu<br \/>\nSoldu mu \u00e2h gonce-i dehenin [485]<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m Zemzeme\u2019den<br \/>\nBir kerrecik daha g\u00f6r\u00fcn ey n\u00fbr-\u0131 \u00e7e\u015fm \u00fc c\u00e2n<br \/>\n\u00d6ld\u00fcrdi hasretin &#8230; beni \u00f6ld\u00fcrdi hasretin<\/p>\n<p>Na\u011fme-i Seher\u2019den<br \/>\nMeclis-i vasl\u0131nda giry\u00e2n oldugum ma\u2018z\u00fbr tut<br \/>\nBir tab\u00ee\u2018atd\u0131r ki kalm\u0131\u015f gam zam\u00e2n\u0131ndan bana<\/p>\n<p>[486]<br \/>\nAntakyal\u0131 M\u00fcn\u00eef<br \/>\nBin y\u00fcz k\u0131rk tarihinde kesb-i i\u015ftihar eyleyen \u015fu\u2018ar\u00e2-y\u0131 benamdand\u0131r. Bu tarihde r\u00fctbe-i h\u00e2ceg\u00e2n\u00eeyi ihr\u00e2z etmi\u015fdi. Bir zaman sonra maliye tezkirecili\u011fine geldi. \u015eairin ba\u015fl\u0131ca m\u00fc\u015fvik-i tabi\u2018at\u0131 olan defterdar-\u0131 evvel \u2018\u00c2t\u0131f Efendinin vefat\u0131 pek ziyade tesirini mucib  oldu. Bu cihetle inziv\u00e2y\u0131 ihtiyar etdi.<br \/>\n\u2018\u00c2t\u0131f Efendinin vefat\u0131ndan bir iki ay sonra vefat etmi\u015fdir.<br \/>\nM\u00fcn\u00eef\u2019in \u00fc\u00e7 beyti:<br \/>\nDiyem ser-ri\u015fte-i maks\u00fbd\u0131 ehl-i c\u00e2hdan bulsun<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl esb\u00e2ba itmez iltic\u00e2 Allahdan bulsun<br \/>\n***<br \/>\n\u00c2h kim eylesem de seyr-i behi\u015ft<br \/>\nBir nih\u00e2n\u00ee az\u00e2b var dilde<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6rmedim r\u00fby-\u0131 saf\u00e2 \u2018\u00e2lemde<br \/>\nBulmad\u0131m b\u00fby-\u0131 vef\u00e2 \u00e2demde<\/p>\n<p>[748]<\/p>\n<p>B\u00e2k\u00ee<br \/>\nSultan S\u00fcleyman-\u0131 evvel devrinde mevki\u2018-i edeb\u00eesini te\u2019m\u00een eden ve parlak bir \u015f\u00f6hreti h\u00e2\u2019iz olan B\u00e2k\u00ee, dokuz y\u00fcz \u00fc\u00e7 tarihinde \u0130stanbul\u2019da do\u011fdu.<br \/>\nFeyy\u00e2z-\u0131 kudretin bah\u015f\u00e2yi\u015f-i il\u00e2hisi olan istid\u00e2d-\u0131 fevkal\u00e2desi hasebiyle sara\u00e7 \u00e7\u0131rakl\u0131\u011f\u0131ndan sadaret-i \u2018uzm\u00e2-mesned-i celiline irtik\u00e2 etdi.<br \/>\nB\u00e2k\u00ee\u2019nin hemen her \u015feyden ziyade cinasa temay\u00fcl etmesi, ve baz\u0131 eski \u2013 fakat g\u00fczel- mazmunlarla na\u011fme-pervaz olmas\u0131 bir \u015faire:<br \/>\nAmm\u00e2 yine ba\u2018z\u0131 k\u00f6hne ta\u2018bir<br \/>\nB\u00e2k\u00eede ider der\u00fbn\u0131 tekd\u00eer<br \/>\ndedirmi\u015f ise de, bu (k\u00f6hne ta\u2018bir) nak\u00e2y\u0131s\u0131 zaman\u0131n terakkiyat-\u0131 edebiyesine \u2018atf olunmak laz\u0131m gelir.<br \/>\nB\u00e2k\u00ee\u2019nin \u2018i\u015fret-i perver\u00e2ne tahayy\u00fcllerine nazaran kendisini T\u00fcrklerin H\u00e2f\u0131z\u2019\u0131 \u2018addetmek de m\u00fcsteb\u2018ad olamaz.<br \/>\nHo\u015f geldi bana mey-gedenin \u00e2b u hev\u00e2s\u0131<br \/>\nBillah g\u00fczel yerde yap\u0131lm\u0131\u015f y\u0131k\u0131las\u0131<\/p>\n<p>[488]<br \/>\nmatla\u2018-\u0131 me\u015fhuru da bunu isb\u00e2t eder.<br \/>\nMe\u015fhur mersiyesindeki:<br \/>\nGerd\u00fbn\u0131 d\u00fbna z\u00e2r u zeb\u00fbn old\u0131 sanmay\u0131n<br \/>\nMaks\u00fbd\u0131 terk-i c\u00e2h ile kurb-\u0131 il\u00e2h idi<br \/>\nve:<br \/>\n\u00c2hir \u00e7al\u0131nd\u0131 k\u00fbs-\u0131 rah\u00eel etdin irtih\u00e2l<br \/>\nEvvel konag\u0131n old\u0131 cin\u00e2n bost\u00e2nlar\u0131<br \/>\nbeyitleri, ve bir gazelinde nazar-\u0131 takdir-i \u015fair\u00e2neyi celb eyleyen:<br \/>\nSeni Y\u00fbsufla g\u00fczellikde sorarlarsa bana<br \/>\nY\u00fbsuf\u0131 g\u00f6rmedim amm\u00e2 seni ra\u2018n\u00e2 bilirim<br \/>\nbeyti \u00e2s\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2liyye-yi \u015fair\u00e2nesinin ehemmiyetini ir\u00e2e eder.<br \/>\nNef\u2018\u00ee bile \u015fuar\u00e2-y\u0131 esl\u00e2fa o kadar nazar-\u0131 ehemmiyetini \u2018atf etmemi\u015f iken B\u00e2k\u00ee\u2019yi takdire mecbur olmu\u015f ve hatta bir kasidesinde:<br \/>\nBu mahalde \u2018aceb evs\u00e2f\u0131na cusb\u00e2n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr<br \/>\nNola bu beytini B\u00e2k\u00eenin idersem tazm\u00een<br \/>\ndiye B\u00e2k\u00ee\u2019nin bir beytini tazmin etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>[489]<br \/>\nvefat\u0131 bin sekiz tarihindedir.<br \/>\nB\u00e2k\u00ee\u2019nin \u00e2s\u00e2r\u0131:<br \/>\n\u2018Arab\u00eeden m\u00fctercim \u00fc\u00e7 k\u0131t\u2018a eser.<br \/>\nDiv\u00e2n-\u0131 E\u015f\u2018\u00e2r<br \/>\nHazret-i \u2018eyy\u00fcb\u2019den merv\u00ee eh\u00e2dis-i \u015ferifeyi c\u00e2mi\u2018 mecmu\u2018a.<br \/>\nMev\u00e2hib-i Led\u00fcnniye.<\/p>\n<p>[490]<\/p>\n<p>Bel\u00ee\u011f<br \/>\nYeni\u015fehr-i Fener\u2019de perveri\u015f-y\u00e2b-\u0131 kemal olan me\u015f\u00e2hir-i \u015fu\u2019ar\u00e2dand\u0131r. Bin y\u00fcz yetmi\u015f iki tarihinde Eski Zara\u2019da vefat etmi\u015ftir. Beli\u011f parlak parlak tasvir\u00e2t\u0131, nazik nazik te\u015fbih\u00e2t\u0131 ile biraz Nedim\u2019e benzer.<br \/>\nEzc\u00fcmle kudem\u00e2-y\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2n\u0131n bir \u00e7ok mehtab gazelleri divanlar\u0131 doldurmu\u015f oldu\u011fu halde bu gazelleri ihtiva eden eby\u00e2t\u0131n i\u00e7inde Beli\u011f\u2019in z\u00e2de-i t\u00e2b\u2018 belagat-\u0131 perveri olan:<br \/>\nGiy\u00fcp bir al eteklik h\u00e2leden meyd\u00e2na \u2018azm etmi\u015f<br \/>\nSem\u00e2da Mevlev\u00ee \u00e2y\u00eenini tasv\u00eer eder meht\u00e2b<br \/>\nbeyti gibi parlak bir par\u00e7aya tes\u00e2d\u00fcf olunmam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin Hamam-n\u00e2mesi me\u015fhurdur.<br \/>\nBu manzumede \u015f\u00f6yle g\u00fczel bir tasvirde bulunur:<br \/>\nSar\u0131lup f\u00fbta-y\u0131 m\u00fc\u015fk\u00een bele ber-vefk-i mer\u00e2m<br \/>\nM\u00fcnhasif old\u0131 yine n\u0131sf\u0131na dek m\u00e2h-\u0131 tam\u00e2m<br \/>\nderd-i \u00e2zm\u00e2-y\u0131 ruzgardan oldu\u011funu:<\/p>\n<p>[491]<br \/>\nErb\u00e2b-\u0131 kem\u00e2lin yeri h\u00e2kister-i gamd\u0131r<br \/>\nH\u00e2k \u00fczre d\u00fc\u015fer m\u00eeve kem\u00e2liyle olunca<br \/>\nbeyti ile g\u00f6sterir.<br \/>\nTe\u015fbihat-\u0131 \u2018atika tarafd\u00e2r\u00e2n\u0131na g\u00f6re, Beli\u011f\u2019in:<br \/>\nGamze-i y\u00e2re dokundum sorar elbetde rak\u00eeb<br \/>\nNe yal\u00e2n s\u00f6yleyeyim destimi han\u00e7er kesdi<br \/>\nbeytiyle:<br \/>\nGel\u00fcp hatt i\u015fte seyr\u00e2ng\u00e2h-\u0131 \u2018\u00e2m old\u0131 o b\u00e2g-\u0131 h\u00e2s<br \/>\nSana kim didi kim boz \u00f6yle g\u00fclz\u00e2r\u0131 \u00e7emenlik yap<br \/>\nbeyti mazhar-\u0131 takd\u00eer olur san\u0131r\u0131m.<br \/>\nDivan\u0131 matbu\u2018dur.<\/p>\n<p>[492]<\/p>\n<p>Pertev Pa\u015fa<br \/>\nRumeli beylerbeyi idi. Timur Fenn\u00ee Efendi\u2019nin mahdumudur. Erzurum\u2019da do\u011fmu\u015f, Kostantiniye\u2019de vali iken vefat etmi\u015fdir.<br \/>\nVefat\u0131 bin iki y\u00fcz doksan tarihine tesad\u00fcf eder.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131 Itlaku\u2019l-Efk\u00e2r fi \u2018Akd\u00e2l\u00fc\u2019l- Ebr\u00e2r, \u2018Av\u2018ave ve Frans\u0131zcadan m\u00fctercem ve m\u00fcntehab birka\u00e7 manzumeden ib\u00e2retdir.<br \/>\nTarz- \u2018atik \u00fczere yazd\u0131\u011f\u0131 muharrirat u e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 iyi de\u011fildir.<br \/>\nE\u011fer sa\u011f olayd\u0131 meziyet-i edebiyeden edebiyat\u0131m\u0131z pek \u00e7ok istifade edecekdi.<br \/>\nItlak\u00fc\u2019l- Efkar\u0131 hak\u00eem\u00e2ne yaz\u0131lm\u0131\u015f bir eser-i ber-g\u00fczidedir.<br \/>\n\u201cT\u0131fl-\u0131 N\u00e2\u2019im\u201d  unvan\u0131yla Viktor Hugo\u2019dan terc\u00fcme etdi\u011fi manzumeden:<br \/>\nEmv\u00e2c-\u0131 re\u015f\u00e2\u015fe r\u00eez-i nagme<br \/>\nEsv\u00e2t-\u0131 tarab-fez\u00e2-y\u0131 ninni<\/p>\n<p>[493]<br \/>\nEbh\u00e2r ki mevc-h\u00eez-i nagme<br \/>\nHer nagmesi bir ed\u00e2-y\u0131 ninni<br \/>\nSalm\u0131\u015f pederi o m\u00fclke icl\u00e2l<br \/>\nKu\u015flar gibi m\u00e2deri a\u00e7ar b\u00e2l<br \/>\nHer ri\u015fte virir sad\u00e2-y\u0131 ninni<br \/>\nEnv\u00e2\u2018-\u0131 s\u00fbr-\u0131 hez\u00e2r-\u0131 ma\u2018na<br \/>\nMir\u2019at-i hay\u00e2line virir ferr<br \/>\nEzh\u00e2r u \u00e7emenle vird-i ra\u2018na<br \/>\nEtraf\u0131n\u0131 eylemi\u015f mu\u2018anber<br \/>\nKa\u2018r\u0131ndaki n\u00fbr n\u00fcc\u00fbm-\u0131 seyy\u00e2r<br \/>\nMevc-\u00e2ver-i feyz olunca her b\u00e2r<br \/>\nCevherle dolar sev\u00e2hil-i zer<\/p>\n<p>[494]<\/p>\n<p>S\u00e2bit<br \/>\nBosna\u2019da \u00d6zi\u00e7e kasabas\u0131nda tevell\u00fcd etmi\u015f bir muktedir \u015fairdir. Hizmet-i niy\u00e2betinde bulunmu\u015f, Mevleviyete n\u00e2il olmu\u015fdur.<br \/>\nVefat\u0131 bin iki y\u00fcn yirmi d\u00f6rt tarihindedir.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131:<br \/>\nDivan \u2013 Hamse \u2013 Zafer-n\u00e2me \u2013 Edhem \u00fc H\u00fcm\u00e2<br \/>\nDil-i \u00e2hen-s\u0131fat\u0131 \u00e2te\u015f-i \u2018a\u015fka bedel it<br \/>\nAla g\u00f6r l\u00e2z\u0131m olur eski demirle kibrit<br \/>\ngibi ebyat\u0131 dur\u00fbb-\u0131 ems\u00e2l s\u0131ras\u0131na ge\u00e7mi\u015fdir.<br \/>\nS\u00e2bit Bosna kad\u0131s\u0131 iken v\u00e2liye \u015fu k\u0131t\u2018ay\u0131 takdim etmi\u015fdir.<br \/>\nKald\u0131k der\u00fbn-\u0131 mahkeme-i tenk \u00fc t\u00e2rde<br \/>\nLeyl \u00fc neh\u00e2r\u0131 se\u00e7mege bir \u00e2let isteriz<br \/>\n\u0130ms\u00e2k derdimiz de var amm\u00e2 f\u0131t\u00fbr i\u00e7\u00fcn<br \/>\nVakt-i gur\u00fbb\u0131 bilmege bir sa\u2018at isteriz<br \/>\nSaat geldi\u011fi vakit:<\/p>\n<p>[495]<br \/>\nVakt-i ift\u00e2rda \u015fimden sonra<br \/>\n\u015eekkimiz kalmad\u0131 sa\u2018at geldi<br \/>\ndemi\u015fdir.<br \/>\nVezir\u00e2n biri S\u00e2bit\u2019e bir k\u00fcrk ihsan ederek, bu beytin in\u015fad\u0131na sebeb vermi\u015fdir.<br \/>\nYine semm\u00fbr bir boy k\u00fcrki giydim bezm-i lutfunda<br \/>\nBoyumca \u00e2saf-\u0131 dehrin bu g\u00fcn ihs\u00e2n\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm<\/p>\n<p>[496]<\/p>\n<p>Cevdet Pa\u015fa<br \/>\n\u2018Ulem\u00e2 ve fuzal\u00e2m\u0131z beyninde kendisi i\u00e7in bir mevki\u2018-i h\u00fcrmet te\u2019min eden \u00fcdeb\u00e2m\u0131zdan biri de Cevdet Pa\u015fa hazretleridir.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh bin iki y\u00fcz elli be\u015f tarihinde \u0130stanbul\u2019a gelerek \u2018ul\u00fbm-\u0131 \u2018\u00e2liyyeyi tahsilden sonra bin y\u00fcz elli altm\u0131\u015f senesinde meclis-i ma\u2018arif a\u2018zas\u0131 mey\u00e2n\u0131na dahil olmu\u015fdur.<br \/>\nM\u00fchim ve b\u00fcy\u00fck memuriyetlerde bulunmu\u015fdur.<br \/>\nTarih \u00fc K\u0131sas-\u0131 Enbiya\u2019s\u0131 \u00e2s\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeyesindendir.<br \/>\nLebi c\u00e2n t\u00e2zeler b\u00eem\u00e2r \u00e7e\u015fmi c\u00e2n al\u0131r Cevdet<br \/>\nO \u015f\u00fbha dil veren dil-hasta her an aglasun g\u00fcls\u00fcn<br \/>\n***<br \/>\nY\u00e2rin vef\u00e2s\u0131 yok dil-i agy\u00e2r k\u00eene-c\u00fb<br \/>\nCevdet \u2018az\u00eemet itmeli \u2018uzlet diy\u00e2r\u0131na<br \/>\n***<br \/>\n\u015e\u00e2ne-i z\u00fclf-i suhendir i\u2018tir\u00e2z<br \/>\ngibi kudret-i \u015fair\u00e2nelerini g\u00f6sterecek \u00e2s\u00e2r-\u0131 ber-g\u00fcz\u00eedeleri vard\u0131r.<\/p>\n<p>[497]<\/p>\n<p>Cevr\u00ee<br \/>\nOnuncu \u2018asr-i hicr\u00eede yeti\u015fen \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131zdand\u0131r. H\u00fcsn-i tabi\u2018at-\u0131 \u015fair\u00e2nesine h\u00fcsn-i hatt-\u0131 \u00fcst\u00e2d\u00e2nesi inzim\u00e2m etmi\u015fdi.<br \/>\n\u201cHall-i Tahk\u00eek\u00e2t\u201d \u201c\u2019Aynu\u2019l- F\u00fcy\u00fbz\u201d \u201cMesnev\u00ee-i \u015eerfin K\u0131rk Beytinin Terc\u00fcmesi\u201d \u201cDivan\u201d\u0131 \u00e2s\u00e2r-\u0131 \u015f\u00e2ir\u00e2nesidir.<br \/>\n\u201cCevr\u00eeyi mem\u00fbn-\u0131 lutf ide cen\u00e2b-\u0131 Girdig\u00e2r\u201d<br \/>\nm\u0131sra\u2018\u0131 n\u00e2t\u0131k oldu\u011fu \u00fczere 1065\u2019de vef\u00e2t etmi\u015fdir. E\u015f\u2018\u00e2r\u0131 rak\u00eek, hiss\u00ee, gar\u00eeb\u00e2ne, \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nedir. M\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin:<br \/>\nOlmazsa gamzen dem-\u00e2-dem y\u00e2r \u00fc hem-dem \u00e7e\u015fmine<br \/>\nM\u00fclk-i fitne b\u00f6yle olmazd\u0131 m\u00fcsellem  \u00e7e\u015fmine<br \/>\nmatla\u2018l\u0131 gazeli me\u015fhurdur. Bu gazel:<br \/>\nOl nig\u00e2h-\u0131 fitne-eng\u00eeze hez\u00e2r\u00e2n \u00e2fer\u00een<br \/>\nFenn-i sihri \u00f6gredir hem gamzene hem \u00e7emine<br \/>\ngibi eby\u00e2t-\u0131 latifeyi h\u00e2v\u00eedir.<br \/>\nCevr\u00ee\u2019nin iki gazeli:<\/p>\n<p>[498]<br \/>\nMest old\u0131 yine g\u00f6nl\u00fcm sahb\u00e2-y\u0131 muhabbetle<br \/>\n\u00c2\u015fufte dim\u00e2g oldum sevd\u00e2-y\u0131 muhabbetle<br \/>\nGeh \u2018arbede-i dilber geh i\u015fitelim agy\u00e2r<br \/>\nBilmem ne ola h\u00e2lim gavg\u00e2-y\u0131 muhabbetle<br \/>\n\u00c2dem nice meyl itmez ol gamzeye kim olmu\u015f<br \/>\nHer i\u015fvesi perverde ma\u2018n\u00e2-y\u0131 muhabbetle<br \/>\nCevr\u00ee nigeh-i y\u00e2re can virmede b\u00ee-b\u00e2k ol<br \/>\n\u0130sb\u00e2t-\u0131 v\u00fcc\u00fbd eyle da\u2018v\u00e2-y\u0131 muhabbetle<br \/>\n***<br \/>\n\u2018\u00c2lem \u015f\u00fck\u00fbfte b\u00e2g-\u0131 m\u00fcferrih  hev\u00e2 lat\u00eef<br \/>\nDiller k\u00fc\u015f\u00e2de nefha-i b\u00e2d-\u0131 sab\u00e2 lat\u00eef<br \/>\nBin gonceyi k\u00fc\u015f\u00e2de ider bir nefesde b\u00e2d<br \/>\nOlmaz m\u0131 hi\u00e7 b\u00f6yle dem-i dil-g\u00fc\u015f\u00e2 lat\u00eef<br \/>\nEtr\u00e2f baga k\u0131lmada ne\u015fr-i \u015fem\u00eem-i g\u00fcl<br \/>\n\u0130tmekde r\u00fbh\u0131 r\u00e2yiha-i c\u00e2n-fez\u00e2 lat\u00eef<br \/>\nMir\u2019\u00e2t-\u0131 c\u00fbyb\u00e2rda yok zerrece keder<br \/>\nHer s\u00eenede g\u00f6r\u00fcnmede r\u00fby-\u0131 saf\u00e2 lat\u00eef<\/p>\n<p>[499]<br \/>\nM\u00fcrg\u00e2n terenn\u00fcm eylemede her makamdan<br \/>\nNak\u015f-\u0131 bah\u00e2r u dil-ke\u015f \u00fc savt u nev\u00e2 lat\u00eef<br \/>\nZikr-i lis\u00e2n-\u0131 b\u00fclb\u00fcl-i g\u00fclz\u00e2r-\u0131 y\u00e2 Ved\u00fbd!<br \/>\nVird-i zeb\u00e2n-\u0131 ma\u2018na-y\u0131 ezh\u00e2r-\u0131 y\u00e2 Lat\u00eef!<\/p>\n<p>[500]<\/p>\n<p>H\u00e2m\u00ee-i Amid\u00ee<br \/>\n\u201c\u00c2mid\u00ee\u201dnesebinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere pek muktedir \u015f\u00e2irlerden olan m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh Diyarbak\u0131rl\u0131\u2019d\u0131r.<br \/>\nBaz\u0131 v\u00fczer\u00e2n\u0131n divan katipliklerinde bulunmu\u015f ve matbu\u2018 divan\u0131yla ebk\u00e2-y\u0131 n\u00e2m etmi\u015fdir.<br \/>\nDiyarbak\u0131r\u2019daki g\u00fcm\u00fc\u015f madeniyle Mihrab yoluna \u00e2\u015fin\u00e2 olanlar H\u00e2m\u00ee\u2019nin:<br \/>\nBak matla\u2018-\u0131 ebr\u00fbsuna \u00f6p gerden-i s\u00e2f\u0131n<br \/>\n\u0130n maden-i s\u00eem \u00fcst\u00fcne mihr\u00e2b yolundan<br \/>\nbeytindeki let\u00e2feti takdir ederler.<br \/>\nBir gazelinde:<br \/>\nVirmek istersen cihanda n\u00e2m-\u0131 m\u00e2nend-i nig\u00een<br \/>\nMerkezinde g\u00f6ster istihk\u00e2m-\u0131 m\u00e2nend-i nig\u00een<br \/>\nKi \u00e7\u0131kar nak\u015f\u0131n beyaz\u0131 ki olur r\u00fby\u0131n siy\u00e2h<br \/>\n\u0130tme r\u00e2z\u0131n her kese i\u2018l\u00e2m-\u0131 m\u00e2nend-i nig\u00een<br \/>\nVef\u00e2t\u0131 1160 tarihine tes\u00e2d\u00fcf ediyor.<\/p>\n<p>[501]<\/p>\n<p>Hakk\u0131 Bey<br \/>\nMuktedir \u015fairlerden \u2018Avni Bey merhum taraf\u0131ndan:<br \/>\nAmm\u00e2 ki bu tar\u00eef olunan \u015f\u00e2ir-i m\u00e2hir<br \/>\nN\u00e2dir bulunur cevher-i n\u00e2-y\u00e2b-\u0131 zamand\u0131r<br \/>\n\u00dcst\u00e2d-\u0131 suhen hazret-i Hakk\u0131 Bey efendi<br \/>\nKim z\u00e2t\u0131 v\u00fcc\u00fbd-\u0131 h\u00fcnere r\u00fbh-\u0131 rev\u00e2nd\u0131r<br \/>\nTe\u015fb\u00eehi hat\u00e2d\u0131r s\u00f6z\u00fcn\u00fc cevher-i c\u00e2na<br \/>\nTe\u015fb\u00eehi hatad\u0131r didigim sehv-i lis\u00e2nd\u0131r<br \/>\nBir r\u00fctbede p\u00e2k\u00eeze kim e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 sel\u00eesi<br \/>\nFirdevs-i hak\u00eekatde rev\u00e2n \u00e2b-\u0131 rev\u00e2nd\u0131r<br \/>\nNazm\u0131nda ne h\u00e2let bu ki bir kez okuyanlar<br \/>\nV\u00e2reste-i n\u00e2z u sitem-i p\u00eer-i mug\u00e2nd\u0131r<br \/>\nYok kuvvet-i ma\u2018n\u00e2da o \u2018\u0130s\u00e2-deme hem-t\u00e2<br \/>\nVar ise yine Nef\u2018\u00ee-i \u015fem\u015f\u00eer zeb\u00e2nd\u0131r<br \/>\n\u0130\u2018c\u00e2z\u0131n\u0131 Allah bilir ink\u00e2r edemezler<br \/>\nOl t\u00e2\u2019ife kim m\u00fcnker-i Rabb-i d\u00fc-cih\u00e2nd\u0131r<br \/>\nD\u00eev\u00e2n\u0131n\u0131 tert\u00eeb ile m\u00e2nende-i \u015fevket<\/p>\n<p>[502]<br \/>\nTab\u2018\u0131nca da izh\u00e2r-\u0131 \u015f\u00fck\u00fbh etdigi \u015f\u00e2nd\u0131r<br \/>\nD\u00eev\u00e2n-\u0131 cel\u00eelinde tas\u00e2v\u00eer-i me\u2018\u00e2n\u00ee<br \/>\nSaf-beste-i ta\u2018z\u00eem durur c\u00fcnd bey\u00e2n\u0131nda<br \/>\nMecmu\u2018a degil c\u00e2mi\u2018-i esr\u00e2r-i felekdir<br \/>\nD\u00eev\u00e2n degil \u00e2y\u00eene-i g\u00fclz\u00e2r-\u0131 cin\u00e2nd\u0131r<br \/>\nHer beyt felek rif\u2018ati bir Ka\u2018be-i tahk\u00eek<br \/>\nHer m\u0131sra\u2018\u0131 bir zemzeme -c\u00e2y-\u0131 cerey\u00e2nd\u0131r<br \/>\nSit\u00e2yi\u015f-i \u015fair\u00e2nesiyle, be-hakk-\u0131 kadri takd\u00eer edilmi\u015f olan Hakk\u0131 Bey, nazar-\u0131 tevecc\u00fch\u00fcn\u00fc, kudem\u00e2-y\u0131 \u015fuaram\u0131z i\u00e7inde herkesden ziy\u00e2de Nef\u2018\u00ee\u2019ye \u2018atfederek, o yolda \u00e2henk-d\u00e2r \u015fiirler hus\u00fble getirmeye gayret etmi\u015f ve kasidede heman Nef\u2018\u00ee\u2019ye yeti\u015fip, iktid\u00e2r\u0131n\u0131 herkese tan\u0131tm\u0131\u015fd\u0131r. Eski, \u015fairlerimiz aras\u0131nda Nef\u2018\u00ee\u2019yi taklid etmek isteyenler pek \u00e7ok gelmi\u015f ve hemen hi\u00e7 biri buna muvaffak olamam\u0131\u015f iken Hakk\u0131 Bey bu yolda temin eyledi\u011fi muvaffakiyet \u2013 denilebilir ki- \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 hayretdir.<br \/>\nYazd\u0131\u011f\u0131 kasidelerdeki sel\u00e2met-i ifadeye bak\u0131l\u0131nca, Nef\u2018\u00ee\u2019nin:<br \/>\nD\u00fc\u015fde fikr eylerim evs\u00e2f\u0131n\u0131 b\u00eed\u00e2r ol\u0131cak<br \/>\nBulurum levh-i hay\u00e2limde ser-\u00e2-ser b\u00ee-reng<\/p>\n<p>[503]<br \/>\nSonra tasv\u00eer id\u00fcp \u00e2y\u00eene-i end\u00ee\u015femde<br \/>\nHem yazar hem tutar\u0131m nagme-i kilke \u00e2heng<br \/>\nK\u0131t\u2018as\u0131n\u0131n- Nef\u2018\u00ee m\u00fcstesn\u00e2- herkesden ziy\u00e2de Hakk\u0131 Beyin lis\u00e2n\u0131na yak\u0131\u015faca\u011f\u0131 tesl\u00cem olunur.<br \/>\nHakk\u0131 Bey, \u0130smail Pa\u015fa n\u00e2m\u0131nda bir zat\u0131n o\u011fludur. Tarih-i vel\u00e2deti, bin iki y\u00fcz otuz  sekiz sene-i hicriyesi oldu\u011funa nazaran \u015fimdi yetmi\u015f bir, yetmi\u015f iki ya\u015f\u0131nda olmak laz\u0131m gelir.<br \/>\nBir m\u00fcddet Evk\u00e2f-\u0131 H\u00fcmayun Hazine-i celilesine m\u00fcdavemet etmi\u015f ve istid\u00e2d-\u0131 h\u00fcd\u00e2d\u00e2d\u0131 t\u00e2 k\u00fc\u00e7\u00fckden beri edebiyatda o zamana g\u00f6re m\u00fchim bir mevki\u2018 ihzaz eylemekli\u011fine sebep olmu\u015fdur.<br \/>\nSam\u00ee Pa\u015fan\u0131n delaletiyle huzur-\u0131 padi\u015fahiye takdim olunan ve \u2018asr\u0131n fethine dair olan kaside mukabilinde maa\u015f\u0131 tezyidi olunmu\u015f  ve mazhar-\u0131 iltifat-\u0131 t\u00e2cd\u00e2r\u00ee olarak, kesb-i sa\u2018\u00e2det eylemi\u015fdir.<br \/>\nV\u00e2hayf\u00e2  ki sonradan hicve m\u00fcbtel\u00e2 olarak, bir aral\u0131k hicv s\u00f6yleme\u011fe t\u00f6vbe eyledi\u011fi halde, pek \u00e7abuk nakz-\u0131 ahd eyley\u00fcp bil\u00e2here zihnine fenal\u0131k getirmi\u015f ve \u015fimdi \u00dcsk\u00fcdar\u2019da, pek derbeder ve peri\u015fan bir suretde imr\u00e2r-\u0131 hayat etmekde bulunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>[504]<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nEy \u015fehen\u015f\u00e2h-\u0131 kader kudretine lay\u0131kd\u0131r eger<br \/>\nPadi\u015f\u00e2h\u00e2n itseler derg\u00e2h\u0131na vaz\u2018-\u0131 ceb\u00een<br \/>\nT\u00e2c-bah\u015f-\u0131 server\u00e2n sult\u00e2n-\u0131 gerd\u00fbn \u00e2sit\u00e2n<br \/>\nM\u00e2lik-i m\u00fclk-i cih\u00e2n \u00e2r\u00e2yi\u015f-i taht u nig\u00een<br \/>\nD\u00e2ver-i \u2018ar\u015f-\u00e2sit\u00e2n kim irtif\u00e2\u2018-\u0131 \u015f\u00e2n bulur<br \/>\n\u0130stin\u00e2d-\u0131 dergehiyle H\u00fcsrev-i h\u00e2ver mek\u00een<br \/>\nSafder-i Haydar mu\u2018\u00e2dil kim \u00e7eker \u015fem\u015f\u00eerine<br \/>\nSidre-i a\u2018l\u00e2da g\u00fclbang-\u0131 kasem r\u00fbh\u00fc\u2019l-em\u00een<br \/>\n\u015e\u00e2hid ihs\u00e2n\u0131na d\u00eev\u00e2ne-i hur\u015f\u00eed-i m\u00fcn\u00eer<br \/>\n\u015eu\u2018le-i \u2018irf\u00e2n\u0131na perv\u00e2ne r\u00fbh-\u0131 \u2018\u00e2rif\u00een<br \/>\nMezra\u2018-\u0131 lutfundan efl\u00e2k-\u0131 \u2018an\u00e2s\u0131r ho\u015fe-c\u00fb<br \/>\nH\u0131rmen-i c\u00fbdundan erv\u00e2h-\u0131 m\u00fccerred d\u00e2ne-\u00e7\u00een<br \/>\nFikr-i hall\u00e2l-i um\u00fbr-\u0131 m\u00fc\u015fkil\u00e2t-\u0131 k\u00e2\u2019in\u00e2t<br \/>\n\u2018Akl\u0131 \u00fcst\u00e2d-\u0131 mu\u2018allim-h\u00e2ne-i \u2019ilme\u2019l-y\u00e2k\u00een<br \/>\n***<br \/>\nH\u00e2ne-i agy\u00e2rdan gayre tenezz\u00fcl eylemez<br \/>\nBir h\u00fcm\u00e2d\u0131r ol per\u00ee amm\u00e2 ki s\u00fcfl\u00ee \u00e2\u015fiy\u00e2n<\/p>\n<p>[505]<br \/>\n\u00d6yle me\u2019y\u00fbs-\u0131 v\u00fcc\u00fbduz bu elem-h\u00e2nede kim<br \/>\n\u2018Adem-i bin dil \u00fc c\u00e2n ile temenn\u00e2 ederiz<br \/>\n***<br \/>\nM\u00fcmtenig d\u00e2g\u0131ma merhem o kadar mehc\u00fbrum<br \/>\n\u2018\u00c2leme gelse idim \u2018asr-\u0131 Mes\u00eeh\u00e2da bile<br \/>\nSende bu vah\u015fet \u00fc bende var iken bu t\u00e2li\u2018<br \/>\nG\u00f6remem ben seni ey meh gice r\u00fcy\u00e2da bile<br \/>\n***<br \/>\nHakk\u0131 dir\u00eeg mahzen-i idr\u00e2k u fazl iken<br \/>\nY\u0131kd\u0131 benim de \u00e7arh-\u0131 den\u00ee h\u00e2n\u00fcm\u00e2n\u0131m\u0131<\/p>\n<p>[506]<\/p>\n<p>H\u00e2k\u00e2n\u00ee<br \/>\nE\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131zdand\u0131r. Mehmed Bey \u2018unvan\u0131yla y\u00e2d olunmu\u015f. M\u00fc\u015far\u00fcn-ilyehin \u201cHilye\u201dsi enfes \u00e2s\u00e2r\u0131ndand\u0131r.<br \/>\n1015 tarihinde vefat etdi.<br \/>\nHiyesinden:<br \/>\nSevdi ol n\u00fbr\u0131 hab\u00eebim didi Hakk<br \/>\nOld\u0131 d\u00eed\u00e2r\u0131na \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 mutlak<br \/>\n***<br \/>\nNice p\u00e2k\u00eeze suhandan sonra<br \/>\nFahr-\u0131 \u2018\u00e2lem didi benden sonra<br \/>\nHilye-i p\u00e2kimi kim g\u00f6rse benim<br \/>\nOla g\u00f6rm\u00fc\u015f gibi vech-i hasenim<br \/>\n***<br \/>\nKi zuh\u00fbr eyler idi ol g\u00fcl-i \u00e2l<br \/>\nH\u0131l\u2018at-i surh ile hur\u015f\u00eed mis\u00e2l<\/p>\n<p>[507]<br \/>\n\u2018Ayn-\u0131 a\u2018l\u00e2s\u0131n\u0131 g\u00e2h u b\u00ee-g\u00e2h<br \/>\nGayre bakd\u0131rmaz idi \u2018aynullah<br \/>\nEylemi\u015fdi an\u0131n elhak-\u0131 s\u00e2ni\u2018<br \/>\nT\u0131g-\u0131 m\u00fcjg\u00e2n\u0131n\u0131 nass-\u0131 k\u00e2ti\u2018<br \/>\nT\u0131g-\u0131 tevhid idi ebr\u00fb-y\u0131 resul<br \/>\nG\u00f6r\u00fcn\u00fcrdi iki seyf-i mesl\u00fbl<br \/>\nLa\u2018l-i c\u00e2n-bah\u015f olunca g\u00fby\u00e2<br \/>\n\u0130mrenirdi lebine \u00e2b-\u0131 bek\u00e2<\/p>\n<p>[508]<\/p>\n<p>H\u0131z\u0131r Aga-z\u00e2de Sa\u2018\u00eed Bey<br \/>\nEnderun-\u0131 h\u00fcm\u00e2yundan yeti\u015fen ve:<br \/>\nSebz-i hatt-\u0131 ruhunla e\u011flenirim<br \/>\nH\u0131zr Aga-z\u00e2deyim ye\u015fillenirim<br \/>\nmatla\u2018-\u0131 me\u015fhurunun sahibi olan Sa\u2018\u00eed Bey, e\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 \u00e2\u015f\u0131k\u00e2nesiyle bir mevki\u2018-i m\u00fcmtaz ihr\u00e2z eden kudem\u00e2dand\u0131r.<br \/>\nBin iki y\u00fcz elli senesinde vefat etdi. Ba\u015fka bir yerde dahi s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fumuz  vechile, \u00fcdeb\u00e2 ve \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131z\u0131n mufassal teracim-i ahvalini kariben yazaca\u011f\u0131m\u0131zdan \u015fimdilik hazret-i Sa\u2018\u00eed\u2019in e\u015f\u2018ar-\u0131 dil-pez\u00eerinden birka\u00e7 misal \u2018arz\u0131yla iktif\u00e2 ederiz:<br \/>\n\u0130tmedi gitdi eser n\u00e2le-i c\u00e2n-g\u00e2h sana<br \/>\nMerhamet vermedi mi hazret-i Allah sana<br \/>\n***<br \/>\n\u00c7e\u015fmine da\u2019ir olan sohbeti tez ge\u00e7melidir<br \/>\nO bir okdur ki uc\u0131 \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 \u015feyd\u00e2ya deger<br \/>\n***<br \/>\nSuk\u00fbt\u0131 bilmediginden degil edebdendir<br \/>\nEger \u00e7i s\u00f6ylemez amma neler bilir \u2018\u00e2\u015f\u0131k<br \/>\n***<br \/>\nOlmasam zinde eger derd-i nih\u00e2linle senin<br \/>\nKendimi yok bilirim fikr-i deh\u00e2n\u0131nla senin<\/p>\n<p>[509]<br \/>\n***<br \/>\nOlmam\u0131\u015f y\u00e2r senin h\u00e2line \u00e2g\u00e2h g\u00f6n\u00fcl<br \/>\nGayri yard\u0131mc\u0131n ola hazret-i Allah g\u00f6n\u00fcl<br \/>\n\u00c7ekdigin derd \u00fc gam\u0131 bilmez idim ben evvel<br \/>\nAc\u0131d\u0131m \u015fimdi sana v\u00e2h g\u00f6n\u00fcl v\u00e2h g\u00f6n\u00fcl<br \/>\nV\u00e2di-i \u2018a\u015fkda zulmetde ni\u00e7\u00fcn kalm\u0131\u015fs\u0131n<br \/>\nS\u00f6nd\u00fc mi me\u015f\u2018ale-i \u00e2h seher g\u00e2h g\u00f6n\u00fcl<br \/>\n***<br \/>\nBana y\u00e2r itdi dev\u00e2d\u0131r demi takr\u00eere g\u00f6re<br \/>\n\u00c7ok b\u00fcy\u00fck lutf u \u2018at\u00e2 bendeki taks\u00eere g\u00f6re<br \/>\nH\u00e2bda g\u00f6zlerin \u00f6pd\u00fcm didi \u2018ayn-\u0131 v\u00e2ki\u2018<br \/>\nV\u00e2k\u0131\u2018\u00e2 itdi zuh\u00fbr itdigi ta\u2018b\u00eere g\u00f6re<\/p>\n<p>[510]<br \/>\nRuhuna g\u00fcl diyene ben nice g\u00fclmem z\u00eer\u00e2<br \/>\nG\u00fcl dimek pek kaba zihnimdeki tasv\u00eere g\u00f6re<br \/>\n***<br \/>\nNe h\u00e2letd\u00fcr bu ey d\u00fcny\u00e2y\u0131 yokdan var iden Allah<br \/>\nG\u00f6z\u00fcmde katred\u00fcr \u2018\u00e2lem deh\u00e2n-\u0131 y\u00e2r\u0131 and\u0131k\u00e7a<br \/>\n***<br \/>\nNe d\u00fcny\u00e2 var ne ukb\u00e2 var ne hubb-\u0131 c\u00e2h var dilde<br \/>\nHem\u00e2n bu n\u00e2li\u015f-i y\u00e2 hazret-i Allah var dilde<br \/>\nNedendir bendeki s\u00fbzi\u015f nih\u00e2n\u0131 ben de bilmem \u00e2h<br \/>\n\u2018Acep \u2018\u00e2\u015f\u0131k m\u0131 oldum gizli gizli \u00e2h var dilde<br \/>\n***<br \/>\nBak\u0131\u015f\u0131 ba\u015fka f\u00fcr\u00fbg\u0131 deger  env\u00e2r-\u0131 lat\u00eef<br \/>\nBenzemez pertev-i h\u00fcsn\u00fcn g\u00fcne\u015fin pertevine<br \/>\n***<br \/>\nCem\u00e2l-i p\u00e2kine mecb\u00fbr bir dil bir de \u00e2yine<br \/>\nY\u00fcz\u00fcnden d\u00e2im\u00e2 mesr\u00fbr bir dil bir de \u00e2yine<br \/>\nH\u00fcd\u00e2 h\u0131fz eyles\u00fcn dest-i hak\u00e2retde k\u0131r\u0131lmakdan<br \/>\nNig\u00e2h-\u0131 lutfuna magr\u00fbr bir dil bir de \u00e2yine<\/p>\n<p>[511]<br \/>\n\u015eikest itsen de dest-i i\u2018tib\u00e2r\u0131ndan b\u0131rakmazs\u0131n<br \/>\nHar\u00e2b amma yine ma\u2018m\u00fbr bir dil bir de \u00e2yine<br \/>\n***<br \/>\nBel\u00e2-y\u0131 baht-\u0131 siyeh mi hev\u00e2-y\u0131 k\u00e2k\u00fcl\u00fcn mi<br \/>\nNedir ba\u015f\u0131mdaki sevd\u00e2 bilinmedi gitdi<br \/>\nKus\u00fbr bende mi y\u00e2rim mi b\u00ee-vef\u00e2 \u2018acab\u00e2<br \/>\nSebep fir\u00e2ka ne kat\u2018\u00e2 bilinmedi gitdi<br \/>\nNis\u00e2r-\u0131 gevher-i e\u015fk eyledim Sa\u2018\u00eed gibi<br \/>\nNe \u00e7\u00e2re k\u0131ymeti asl\u00e2 bilinmedi gitdi<br \/>\n***<br \/>\nKula efendi r\u0131zas\u0131 \u2018aliy\u00fcl-a\u2018l\u00e2d\u0131r<br \/>\nBulanlar \u2018izzet d\u00e2r\u0131n\u0131 b\u00f6yle buld\u0131 hem\u00e2n<\/p>\n<p>[512]<\/p>\n<p>R\u00e2\u015fid<br \/>\nMev\u00e2liden Malatyal\u0131 Mustafa Efendinin muhdumudur.  Vak\u0131\u2018a-n\u00fcvislikde bulunmu\u015f ve Anadolu sad\u00e2retine kadar irtik\u00e2 eylemi\u015fdir.<br \/>\nR\u00e2\u015fid-i m\u00fcverrih diye me\u015fhurdur.<br \/>\nMe\u015f\u00e2hir-i \u015fu\u2018ar\u00e2dan addolunur.<br \/>\n\u00dc\u00e7 beyti:<br \/>\n\u2018Iy\u00e2n iken hazer iktir\u00e2n \u015fi\u015fe \u00fc senk<br \/>\nHil\u00e2f-\u0131 cins ile \u00fclfet bel\u00e2 degil de nedir<br \/>\n***<br \/>\nH\u00e2kis\u00e2r\u00ee-i h\u00fcner-p\u00ee\u015feyi zillet sanma<br \/>\nPertev-i mihr yere d\u00fc\u015fse de p\u00e2m\u00e2l olmaz<\/p>\n<p>[513]<br \/>\n***<br \/>\n\u015eekveden ancak garaz tesk\u00een-i s\u00fbz-\u0131 s\u00eenedir<br \/>\nH\u00e2l-i dilden yoksa ol \u00e2fet hab\u00eer olsun dimem<\/p>\n<p>[514]<\/p>\n<p>R\u00e2\u015fid-i  Vak\u2018a-n\u00fcvis<br \/>\nMev\u00e2li-i \u2018iz\u00e2mdan Mustafa Efendinin mahdumudur. Muktedir \u015f\u00e2irdir. Bin y\u00fcz d\u00f6rt tarihinde tar\u00eek-i tedr\u00eese dahil oldu. Vak\u2018an\u00fcvislik hizmetiyle i\u2018z\u00e2z edildi. Bin y\u00fcz otuz d\u00f6rt tarihinde Haleb mevleviyetiyle nailiyetle bek\u00e2m ve y\u00fcz k\u0131rk birde \u0130r\u00e2n sef\u00e2retiyle mazhar-\u0131 ikr\u00e2m oldu.<br \/>\n\u0130stanbul kad\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sadaret-i Anadoluyu ihr\u00e2z eylemi\u015fdir. Vefat\u0131 1147\u2019dedir. Divan\u0131 ve tarihi vard\u0131r.<br \/>\nHod fer \u00fc \u015f\u00e2ne h\u00fcner m\u00e2ye-i ikb\u00e2l olmaz<br \/>\nC\u00e2me-i zer sebep-i \u2018izzet-i del\u00e2l olmaz<br \/>\nmatla\u2018l\u0131 gazeli me\u015fhurdur.<\/p>\n<p>[515]<\/p>\n<p>R\u00e2g\u0131p Pa\u015fa<br \/>\nKoca R\u00e2g\u0131p Pa\u015fa demekle me\u015fhurdur. \u015fu\u2018ar\u00e2-y\u0131 Osmaniyyenin ser-\u00e2med\u00e2n\u0131ndand\u0131r. Mehmed \u015eevki Efendi nam\u0131nda bir zat\u0131n o\u011fludur. Bin y\u00fcz on tarihinde do\u011fmu\u015fdur. Makam-\u0131 sadarete geli\u015fi bin y\u00fcz altm\u0131\u015f sekiz tarihine tesad\u00fcf eder. Sultan Mustafa-y\u0131 s\u00e2lis devrinde \u015feref-i s\u0131hriyyet-i seniyyesiyle kesb-i imtiyaz eylemi\u015fdir.<br \/>\n\u0130rtihali bin y\u00fcz yetmi\u015f alt\u0131 tarihindedir.<br \/>\nKoska\u2019daki kitaph\u00e2ne ile \u00e7e\u015fme ve sebil m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhindir. T\u00fcrbesi de oradad\u0131r.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131 \u015funlard\u0131r:<br \/>\nDivan \u2013 Sef\u00eenet\u00fc\u2019r-Rag\u0131b \u2013 R\u00e2g\u0131p Pa\u015fa Mecmuas\u0131<br \/>\nBaz\u0131 e\u015f\u2018\u00e2r\u0131:<br \/>\nGe\u00e7se de zemm-i rak\u00eebi ho\u015f ge\u00e7er ta\u2018b\u00eerde<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k\u0131n hakk\u0131nda z\u00e2lim \u00e2h b\u00ee-perv\u00e2 y\u00fcr\u00fcr<br \/>\n\u0130mtiy\u00e2z-\u0131 s\u00e2bit \u00fc seyy\u00e2r\u0131 m\u00fc\u015fkildir hay\u00e2l<br \/>\nZanneder s\u00fckk\u00e2n-\u0131 ke\u015ft\u00ee s\u00e2hil-i dery\u00e2 y\u00fcr\u00fcr<\/p>\n<p>[516]<br \/>\n***<br \/>\nOlsak ne kadar k\u00eese teh\u00ee nakd-i g\u0131n\u00e2dan<br \/>\n\u2018\u0130rf\u00e2n ile mahs\u00fbd-\u0131 kir\u00e2m-\u0131 v\u00fczer\u00e2y\u0131z<br \/>\n***<br \/>\n\u015eec\u00e2\u2018at \u2018arz iderken merd-i k\u0131pti sirkatin s\u00f6yler<br \/>\n***<br \/>\nTab\u00eebin olsa da kizbi mar\u00eezin s\u0131hhatin s\u00f6yler<br \/>\n***<br \/>\nMuzaffer vakt-i f\u0131rsatda \u2018ad\u00fbdan intik\u00e2m almaz<br \/>\nM\u00fcr\u00fcvvet-mend olan n\u00e2-k\u00e2mi-i d\u00fc\u015fmenle k\u00e2m almaz<br \/>\n***<br \/>\nKem\u00e2linden haber ver kimse senden ihti\u015f\u00e2m almaz<br \/>\n***<br \/>\nBu g\u00fcl\u015fenden me\u015f\u00e2m-\u0131 c\u00e2na b\u00fby-\u0131 \u00e2\u015fin\u00e2 gelmez<br \/>\n***<br \/>\nHez\u00e2r ahb\u00e2b olan ehl-i televv\u00fcnden vef\u00e2 gelmez<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6rd\u00fcg\u00fcnden kimseler \u2018\u00e2lemde mehc\u00fbr olmasun<\/p>\n<p>[517]<\/p>\n<p>S\u00e2m\u00ee<br \/>\nBeynel-ib\u00e2d \u201cS\u00e2m\u00ee Bey\u201d diye me\u015fhurdur. \u201cTahrib-i Harabat\u201d m\u00fcellifi \u201c\u0130rfan Pa\u015fa Mektubunda\u201d S\u00e2m\u00ee\u2019yi m\u00eez\u00e2n-\u0131 intik\u00e2de \u00e7ekdi\u011fi s\u0131rada, m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin:<br \/>\nHat-\u0131 sebzin didi ol t\u00fbti-i \u2018i\u015fve su\u00e2limde<br \/>\nZ\u00fcm\u00fcrr\u00fcdden ken\u00e2r \u00e2y\u00eene-i ruhs\u00e2r-\u0131 \u00e2limde<br \/>\nO \u015fehl\u00e2 \u00e7e\u015fm-i mest olduk\u00e7a \u015f\u00eer\u00een h\u00e2bdan b\u00eed\u00e2r<br \/>\n\u015eeker-\u00e2l\u00fbde b\u00e2d\u00e2m-\u0131 d\u00fc-magz old\u0131 hay\u00e2limde<br \/>\nbeyitlerine i\u2018tiraz etmi\u015flerdir.<br \/>\nM\u00fcellif-i m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin muahezesi, edebiyat-\u0131 sahiha nokta-i nazar\u0131ndan vak\u0131a pek do\u011fru!<br \/>\nFakat Sami, efkar-\u0131 hek\u00eem\u00e2ne, \u00fcslub-\u0131 \u00fcstad\u00e2ne ile e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u015fu\u2018aram\u0131zdan ma\u2018d\u00fbd olabilir.  Divan\u0131 matbu\u2018 oldu\u011fu gibi terkib-i bendi de me\u015fhurdur.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin me\u015fhur olan \u201cz\u00fclf \u00fc h\u00e2l \u00fc ruh\t gazeli, hen\u00fcz be-hakk-\u0131 tanzir olunmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>[518]<br \/>\nS\u00e2m\u00ee\u2019nin mesela:<br \/>\nH\u00e2z\u0131r ol bezm-i m\u00fck\u00e2f\u00e2ta ey\u00e2 mest-i gur\u00fbr<br \/>\nRahne-i seng-i siyeh penbe-i m\u00een\u00e2dand\u0131r<br \/>\nbeytinden ma\u2018na \u00e7\u0131karamayanlardan biri de -vak\u0131\u2018a- biziz. Fakat bu beyti h\u00e2v\u00ee bulunan gazelin ecz\u00e2s\u0131ndan bulunan:<br \/>\nRevzen-i h\u00e2neyi serm\u00e2da k\u00fc\u015f\u00e2d itmekdir<br \/>\nSerdi-i bezm-i edeb hande-i b\u00ee-c\u00e2dand\u0131r<br \/>\nbeyti, hus\u00fbsiyle:<br \/>\nEy h\u00e2ce tutuld\u0131 nefesin kabre de girdin<br \/>\nBu \u2018\u00e2leme s\u0131gmam der idin \u015fimdi ne dersin<br \/>\nFikri yaln\u0131z bize de\u011fil, her m\u00fcntesib\u00een-i edebe pek hak\u00eem\u00e2ne gelir zannederiz.<br \/>\nS\u00e2m\u00ee, N\u00e2b\u00ee\u2019yi be\u011fendi\u011fini:<br \/>\nNed\u00fcr S\u00fbd\u00ee bu bazar-\u0131 fen\u00e2da celb-i emv\u00e2lin<br \/>\nFen\u00e2 virmez met\u00e2\u2018-\u0131 m\u00fcste\u2018\u00e2r\u0131 d\u00fb\u015f-\u0131 del\u00e2lin<br \/>\nmatla\u2018\u0131yla ba\u015flayan ve:<br \/>\n\u00c7ekilmez vaz\u2018-\u0131 n\u00e2-s\u00e2z\u0131 s\u00fck\u00fbt eylerse de n\u00e2d\u00e2n<br \/>\n\u0130\u015f\u00e2r\u00e2t\u0131 bedeldir g\u00fcft\u00fcguya merd\u00fcm-i l\u00e2lin<br \/>\ngibi eby\u00e2t-\u0131 hak\u00eem\u00e2neyi h\u00e2v\u00ee bulunan gazelin \u015fu makta\u2018\u0131nda i\u2018tir\u00e2f eder:<\/p>\n<p>[519]<br \/>\nNe m\u00fcmk\u00fcn peyrev olmak N\u00e2b\u00ee-i \u00fcst\u00e2de ey S\u00e2m\u00ee<br \/>\nSev\u00e2d-\u0131 n\u00e2-be-c\u00e2d\u0131r me\u015fk-i \u015fi\u2018ri kilk-i etf\u00e2lin<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyh cennet mekan Sult\u00e2n Mahm\u00fbd H\u00e2n-\u0131 evvel hazretlerinin vak\u2018a-n\u00fcvisi idi. Vefat\u0131 bin y\u00fcz k\u0131rk alt\u0131 senesindedir.<br \/>\nH\u00fcsn-i hatt\u0131 me\u015fhurdur.<\/p>\n<p>[520]<\/p>\n<p>S\u00e2m\u00ee Pa\u015fa<br \/>\nMe\u015far\u00fcn-ileyh tetabb\u00fc\u2018\u00e2t-\u0131 hak\u00eem\u00e2ne cihetiyle hakikaten serfir\u00e2z\u00e2n-\u0131 \u00fcdeb\u00e2 ve h\u00fckem\u00e2m\u0131zdan ma\u2018d\u00fbddur. \u201cRum\u00fbzul-Hikem\u201d unvanl\u0131 bir eser-i bedi\u2018e-perveri vard\u0131r ki, hakikaten bir uslub-\u0131 dil-ni\u015f\u00een ile hahr\u00eer olunmu\u015fdur. E\u015f\u2018\u00e2r\u0131, nesri kadar metin de\u011filse de, hek\u00cem\u00e2ne, \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne tasvirleri muhtev\u00eedir.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh Subhi Pa\u015fa ve Ayetullah ve Sez\u00e2y\u00ee Beyefendiler gibi bir hayr\u00fc\u2019l-halefler yeti\u015fdirmi\u015fdir.<br \/>\nSeksen sekiz ya\u015f\u0131nda vefat etdi.<\/p>\n<p>[521]<br \/>\nSez\u00e2y\u00ee Bey<br \/>\nBah\u00e2r-\u0131 bed\u00e2yi\u2018-nis\u00e2r tabi\u2018at\u0131n jalelere m\u00fcsta\u011frak  olan giryeli bir sabahda do\u011farak, sem\u00e2-y\u0131 z\u00ee-saf\u00e2-y\u0131 \u2018ulviyete kar\u015f\u0131:<br \/>\nBir k\u0131z\u0131n h\u00een-i irtih\u00e2linde<br \/>\nDola\u015fan hande b\u00ee-cem\u00e2linde<br \/>\nAnd\u0131r\u0131r h\u00e2let-i zev\u00e2linde<br \/>\n\u00c2h ben son bah\u00e2r\u0131 pek severim<br \/>\nyolunda nagam\u00e2t-\u0131 \u015fayak\u00e2ne ile kalb-i hazininin en derin feryatlar\u0131n\u0131, en hazin eninlerini, izh\u00e2r eden bu gen\u00e7 edip me\u015f\u2018al-i istikbal-i edeb\u00eeyi ihya edecek nevadirdendir.<br \/>\nUslub-\u0131 \u015f\u00e2\u2018ir\u00e2nesi mu\u015fa\u2018\u015f\u00e2, ulvi oldu\u011fu kadar ihtis\u00e2s\u00e2t-\u0131 rakika-i ed\u00eeb\u00e2nesi o kadar muharrik, o kadar \u00e2te\u015f\u00eendir. Serg\u00fczest ulvi bir eserdir. Okuyanlar inkar etmez ki bir \u00e7ocu\u011fun ruhuna dokunan bir bayku\u015f sadas\u0131 o kadar tasvir olunur. Yine okuyanlara sorunuz: Servet\u2019in sefalete kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 nid\u00e2-y\u0131 tahk\u00eer bu kadar tahayy\u00fcl edilebilir. Fikr-i \u015fa\u2018ir\u00e2neyi Klaopatr\u2019\u0131n zaman-\u0131 safa ve let\u00e2fetine irc\u00e2\u2018 eden o levha ne kadar mu\u015fa\u2018\u015fa\u2018!<\/p>\n<p>[522]<br \/>\nK\u00fc\u00e7\u00fck \u015eeyler, pek b\u00fcy\u00fck \u015feylerdir. Hususiyle bu kitab\u0131n muhteviyat\u0131ndan bulunan D\u00fc\u011f\u00fcn unvanl\u0131 hikaye bir \u00e7ehre-i zerdin \u00e2yine-i in\u2018ik\u00e2s\u0131, bir ruhun v\u00e2veyl\u00e2-y\u0131 muzdarib\u00e2nesi, bir m\u00fcteverrimenin nefes-i v\u00e2pesindir.<br \/>\nSez\u00e2y\u00ee Bey Efendi \u0130ngiliz ve Frans\u0131z lisanlar\u0131n\u0131n gav\u00e2m\u0131z ve dek\u00e2y\u0131k\u0131na ba-hakk v\u00e2k\u0131f olan bedi\u2018a-perver\u00e2ndand\u0131r.<\/p>\n<p>[523]<br \/>\nS\u00fcleyman Nah\u00eef\u00ee<br \/>\n\u015e\u00e2\u2018iriyyetle beraber hattatl\u0131kda dahi i\u015ftih\u00e2r eyleyen serfir\u00e2z\u00e2n-\u0131 edebdendir. Epey m\u00fchim memuriyyetlerde bulunmu\u015fdur.<br \/>\nVefat\u0131 bin y\u00fcz otuz tarihindedir.<br \/>\nNah\u00eef\u00ee\u2019yi derece-i \u00fbl\u00e2 \u015fairlerden \u2018addeylemi\u015f olsak sez\u00e2d\u0131r. E\u015f\u2018\u00e2r\u0131 ihtis\u00e2s\u00e2t-\u0131 rakika ile fikr-i \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2neninin mir\u2019\u00e2t-\u0131 in\u2018it\u00e2f\u0131 olacak derecede parlakd\u0131r.<br \/>\nMesnevi-i \u015eer\u00eef\u2019i manzumen terc\u00fcme etmek iktid\u00e2r-\u0131 h\u00e2rik\u00fcl\u00e2desini g\u00f6stermi\u015fdir.<br \/>\nMesnevi-i \u015eerif\u2019in ibtid\u00e2s\u0131nda bulunan:<br \/>\nBi\u015fnev ez ney \u00e7\u00fcn hik\u00e2yet m\u00ee k\u00fcned<br \/>\nEz c\u00fcd\u00e2y\u00eeh\u00e2 \u015fik\u00e2yet mi k\u00fcned<br \/>\nbeytiyle:<br \/>\nDinle neyden kim hik\u00e2yet eyliyor<br \/>\nAyr\u0131klardan \u015fik\u00e2yet eyliyor<br \/>\nbeytini:<br \/>\nEz neyist\u00e2n t\u00e2 mer\u00e2 b\u00fcbr\u00eede em<\/p>\n<p>[524]<br \/>\nEz nef\u00eerem merd \u00fc zen n\u00e2li\u015fde em<br \/>\nbeytini:<br \/>\nDer kam\u0131\u015fl\u0131kdan koprad\u0131lar beni<br \/>\nN\u00e2li\u015fim z\u00e2r eyledi merd \u00fc zeni<br \/>\nbeytiyle:<br \/>\nDer ney\u00e2bed h\u00e2l-i puhte h\u00ee\u00e7 h\u00e2m<br \/>\nPes s\u00fchan k\u00fbt\u00e2h b\u00e2yed vessel\u00e2m<br \/>\nbeytini:<br \/>\nPuhte h\u00e2lin hi\u00e7 fehm etsin mi h\u00e2m<br \/>\n\u0130htis\u00e2r \u00fczre gerek s\u00f6z vessel\u00e2m<br \/>\nbeytiyle terc\u00fcme etmi\u015fdir.<br \/>\nBaz\u0131 e\u015f\u2018\u00e2r\u0131:<br \/>\n\u00d6ld\u00fcrme gel Nah\u00eef\u00ee-i \u015feyd\u00e2y\u0131cevr ile<br \/>\nH\u00fbb\u00e2n i\u00e7inde ol dahi bir \u2018\u00e2det olmasun<br \/>\n***<br \/>\nK\u00e2se k\u00e2se zehr-i gam n\u00fb\u015f eyledim \u2018a\u015fk\u0131nla ben<br \/>\nDest-i cevrinden neler \u00e7ekdim \u015fik\u00e2yet olmasun<br \/>\nGam yeme bir g\u00fcn idersin vasl\u0131ma dirsin bana<br \/>\nMev\u2018id-i vasl\u0131n sak\u0131n r\u00fbz-\u0131 k\u0131y\u00e2met olmasun<\/p>\n<p>[525] \t \t\t\t\t***<br \/>\nH\u00fckm-i kit\u00e2b-\u0131 \u2018a\u015fk ile \u00f6ld\u00fcr sev\u00e2ba gir<br \/>\nEy b\u00ee-vef\u00e2 eger seni sevmek g\u00fcn\u00e2h ise<br \/>\n***<br \/>\nErb\u00e2b-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131 mest ser-end\u00e2z-\u0131 \u015fevk ider<br \/>\nFasl-\u0131 bah\u00e2r ne\u015fvesi b\u00fclb\u00fcl sad\u00e2lar\u0131<br \/>\n***<br \/>\nMir\u2019ata bakma bir iki g\u00fcn eyle tecr\u00fcbe<br \/>\nSabr eylemek fir\u00e2k\u0131na m\u00fc\u015fgil de\u011fil midir<br \/>\n***<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131kl\u0131g\u0131ma \u015f\u00e2hid-i \u2018\u00e2dil mi degildir<br \/>\nEvz\u00e2\u2018-\u0131 haz\u00eenimle gar\u00eeb\u00e2ne nig\u00e2h\u0131m<\/p>\n<p>[526]<\/p>\n<p>Sinan Pa\u015fa<br \/>\nSinan Pa\u015fa Fatih asr\u0131n\u0131n yeti\u015fdiridi\u011fi f\u00fczal\u00e2dand\u0131r. Hazret-i Fatih\u2019e hocal\u0131\u011f\u0131 m\u00fcnasebetiyle  (Hoca Pa\u015fa) n\u00e2m\u0131yla maruf idi.<br \/>\nHen\u00fcz nevreside-i \u015feb\u00e2b iken, tab\u2018-\u0131 H\u00fcd\u00e2-d\u00e2d\u0131n\u0131n sa\u2019ikas\u0131yla (\u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f) ve tedrise ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n\u015eiiri o kadar g\u00fczel de\u011fidir. Fakat nesri zaman\u0131na g\u00f6re \u015fayan-\u0131 g\u0131bta bulunmak laz\u0131m gelir.<br \/>\n\u015eiirinin derecesini bir tevhidinde manzurumuz olan:<br \/>\n\u0627\u0649  \u0643\u0634\u0627\u064a\u0646\u062f\u0647  \u062e\u0632\u0627\u064a\u0646  \u062c\u0648\u062f<br \/>\n\u0646\u0642\u0634  \u067e\u064a\u0648\u0646\u062f  \u0643\u0627\u0631 \u0643\u0627\u0647  \u0648\u062c\u0648\u062f<br \/>\n\u0643\u0648\u0643\u0628  \u0622\u0631\u0627\u0649  \u0622\u0633\u0645\u0627\u0646  \u0628\u0644\u0646\u062f<br \/>\n\u0647\u0645  \u0632\u0645\u064a\u0646  \u0633\u0627\u0632 \u0648  \u0647\u0645  \u0641\u0644\u0643 \u067e\u064a\u0648\u0646\u062f<br \/>\n\u062d\u0649  \u0648  \u0642\u064a\u0648\u0645  \u0642\u0627\u062f\u0631 \u0648 \u0642\u0627\u0647\u0631<br \/>\n\u0627\u0648\u0644  \u0627\u0648\u0644  \u0622\u062e\u0631  \u0622\u062e\u0631<br \/>\n\u0634\u0647\u062f\u0627\u0644\u0644\u0647  \u0643\u0648\u0627\u0647  \u0645\u0639\u0631\u0641\u062a\u0643<br \/>\n\u0648\u062d\u062f\u0647  \ufefb\u0634\u0631\u064a\u0643 \u0644\u0647  \u0635\u0641\u062a\u0643<br \/>\npar\u00e7as\u0131 ir\u00e2e edece\u011fi gibi nesrinin \u2018ulviyetini de (Tazarru\u2018\u00e2t<\/p>\n<p>[527]-\u0131 Sinan  Pa\u015fa) \u2018unvan\u0131yla ne\u015fr olunan eser-i ber-g\u00fczidesi isbat eyler<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin (Tezkiret\u00fc\u2019l-Evliya) nam\u0131nda bir eser-i edeb\u00eesi ve \u015fi\u2018riy\u00e2t \u00fc riy\u00e2zata dair birka\u00e7 risalesi vard\u0131r.<br \/>\nSekiz y\u00fcz k\u0131rk birde do\u011farak, sekiz y\u00fcz doksanda vef\u00e2t etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>[528]<\/p>\n<p>Seyyid Vehb\u00ee<br \/>\nAs\u0131l ismi H\u00fcseyin olan Seyyid Vehb\u00ee me\u015fahir-i \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131z\u0131n ser-\u00e2med\u00e2n\u0131ndan ma\u2018d\u00fbd olabilir. \u015eairlerimizi, haiz olduklar\u0131 meziy\u00e2t-\u0131 edebiyye s\u0131ras\u0131yla, derec\u00e2t-\u0131 silsileye tefrik edersek, Seyyid Vehb\u00ee ikinci derecede ihr\u00e2z eden erb\u00e2b-\u0131 s\u00fchenden \u2018addolunur.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ilehy, Halep mevleviyetini ihr\u00e2z etmi\u015f, mu\u2019ahhiren Hic\u00e2z\u2019a gitmi\u015fdir.<br \/>\n\u00c2h Vehb\u00ee-i h\u00fcner-p\u00ee\u015fe cih\u00e2ndan gitdi<br \/>\nTarih-i Haz\u00eey\u00een\u00ee\u2019nin mefhumunca, bin y\u00fcz k\u0131rk dokuz tarihinde, Dersaadet\u2019de vefat etmi\u015fdir.<br \/>\nBir \u015f\u00e2irimiz muhakeme-i ahv\u00e2l-i \u015fu\u2018ar\u00e2ya dair yazd\u0131\u011f\u0131 manzumede Vehb\u00ee\u2019yi:<br \/>\nVehb\u00ee-i kad\u00eem n\u00fckte-d\u00e2nd\u0131r<br \/>\nm\u0131sra\u0131yla tebc\u00eel etmi\u015fdir.<br \/>\nSeyyid Vehb\u00ee\u2019nin S\u00fcnb\u00fcl-z\u00e2de Vehb\u00ee\u2019ye nisbetle me\u015fahirden \u2018addolunacak \u015fu\u2018ar\u00e2dan bulundu\u011funa delil olmak \u00fczere, birka\u00e7 beyti ber-vech-i \u00e2t\u00ee nakl edilir:<br \/>\nEserin g\u00f6rmez idik c\u00e2n gibi c\u00e2n\u00e2n\u0131m\u0131z\u0131n<\/p>\n<p>[529]<br \/>\nGeldi g\u00f6rd\u00fck yerine geldigini c\u00e2n\u0131m\u0131z\u0131n<br \/>\n***<br \/>\nZann eylerim ki leyle-i kadr i\u00e7re n\u00fbrdur<br \/>\nG\u00f6rd\u00fck\u00e7e z\u00eer-i z\u00fclf-i mu\u2018anberde gerdenin<br \/>\n***<br \/>\nSen de \u2018akl\u0131n var ise bir nesne tahs\u00eel it y\u00fcr\u00fc<br \/>\n\u2018\u00c2lemin ta\u2018n itme tiry\u00e2kisine \u2018ayy\u00e2\u015f\u0131na<br \/>\n***<br \/>\nDa\u2018va s\u00fcb\u00fbt bulmaz olursa g\u00fcn\u00e2h mest<br \/>\n***<br \/>\nM\u00fckedder itme g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcklerin hum\u00e2r gibi<\/p>\n<p>[530]<br \/>\n\u015ein\u00e2s\u00ee<br \/>\nEdebiyat-\u0131 ced\u00eedeye \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n biri de \u015ein\u00e2si Efendi merhumdur. Muma\u00fcn-ilyeh m\u00fctehallik oldu\u011fu istidad\u0131yla izh\u00e2r-\u0131 gayret edenlerin ser-\u00e2med\u00e2nedendir.<br \/>\n\u015eiiri o kadar ho\u015f-\u00e2yende de\u011filse de bir meslek-i ed\u00eeb\u00e2ne iltiz\u00e2m etmi\u015fdir.<br \/>\nOn yedi ya\u015f\u0131nda validesine yazd\u0131\u011f\u0131 mektup baz\u0131 tarafdan d\u00fb\u00e7ar-\u0131 mu\u2019\u00e2heze edilmi\u015f ise de on yedi ya\u015f\u0131ndaki bir nev-res\u00eede-i edebin, bu mektubu \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 ta\u2018z\u00eerdir.<br \/>\n\u201c\u015eu da\u2018v\u00e2da hakikat-i hal erb\u00e2b-\u0131 ins\u00e2f \u00fc temizin mahkeme-i vicdan\u0131nda sabit olaca\u011f\u0131ndan m\u00fcb\u00e2hese bir istint\u00e2kn\u00e2me h\u00fckm\u00fcne girmek i\u00e7in r\u00fbz-n\u00e2me \u2018ib\u00e2r\u00e2t\u0131na ayr\u0131 ayr\u0131 cevap i\u2018t\u00e2 olundu.\u201d<br \/>\n\u201cR\u00fbz-name\u2019nin dahi be-hakk bir diyece\u011fi var ise \u00e2d\u00e2b-\u0131 m\u00fcnazaraca bu yolda cevap vermesi laz\u0131m gelir. Yoksa haks\u0131z oldu\u011fu yerden a\u011flak mer\u00e2m ile saded-i ahir nakl-i kelam etmek ve cevab\u0131 asla k\u00e2bil olamayacak bahisleri dahi h\u0131zla bulu\u015fdurup ge\u00e7ivermek isb\u00e2t ve ya teslim-i hakkaniyetde \u2018\u00e2ciz olanlar\u0131n hamiyyetidir. Davan\u0131n s\u00fcb\u00fbt\u0131 delile muhtacd\u0131r. Ruznamenin her s\u00f6z\u00fc ise iki nokta beyninde<\/p>\n<p>[531] iksar-\u0131 tarik hatt-\u0131 m\u00fcstakim olmas\u0131 gibi bedihi de\u011fildir ki burhandan m\u00fcstagni olsun. Hakk-\u0131 tezy\u00eef ile b\u00e2t\u0131l olmaz.\u201d<br \/>\nDi\u011fer:<br \/>\nVarl\u0131g\u0131m H\u00e2l\u0131k\u0131m(\u0131n) varl\u0131g\u0131na \u015f\u00e2hiddir<br \/>\nGayri burhan-\u0131 kav\u00ee var ise (de) z\u00e2\u2019iddir<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6ren sa\u00e7\u0131n aras\u0131nda y\u00fcz\u00fcn par\u0131ld\u0131s\u0131n\u0131<br \/>\nSan\u0131r ki kara bulutun i\u00e7inde ay dogmu\u015f<br \/>\n***<br \/>\nM\u00e2h\u00eeyi isbat eden \u00e2s\u00e2r-\u0131 \u2018ameldir.<br \/>\nMikd\u00e2r\u0131na nisbetle ki\u015fi hayr u \u015fer eyler<\/p>\n<p>[532]<\/p>\n<p>\u015eeyh G\u00e2lib<br \/>\nSer-\u00e2med\u00e2n-\u0131 \u015fuar\u00e2-y\u0131 \u2018Osmaniyyedendir. (Eser-i \u2018a\u015fk) kelimelerinin g\u00f6sterdi\u011fi bin y\u00fcz yetmi\u015f bir tarihinde Re\u015fid Efendi nam\u0131nda bir zat\u0131n sulb\u00fcnden d\u00fcnyaya gelmi\u015fdir. (H\u00fcsn \u00fc \u2018A\u015fk) manzumesi e\u015fher \u00e2s\u0131ndand\u0131r.<br \/>\nGe\u00e7di G\u00e2lib Dede c\u00e2ndan y\u00e2 H\u00fb<br \/>\ntarihinin g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere bin iki y\u00fcz on \u00fc\u00e7 tarihinde vefat eylemi\u015fdir.<br \/>\nH\u00fcsn \u00fc \u2018A\u015fk\u2019dan:<br \/>\nMi\u2018ra\u00e7 vasf\u0131nda:<br \/>\nHer \u015fey olur asl\u0131na \u015fit\u00e2b\u00e2n<br \/>\n\u00c7\u0131kd\u0131 yine \u00e2sum\u00e2na Kur\u2019\u00e2n<br \/>\n**<br \/>\nErv\u00e2h-\u0131 resul cem\u00e2\u2018at old\u0131<br \/>\nAllah bilir ne h\u00e2let oldu<br \/>\nVasf-\u0131 H\u00fcsn\u2019den:<br \/>\nCell\u00e2d-\u0131 nig\u00e2h\u0131n it tem\u00e2\u015f\u00e2<\/p>\n<p>[533]<br \/>\n\u2018Azr\u00e2\u2019ili g\u00f6r ki r\u00fbh-bah\u015f\u00e2<br \/>\n**<br \/>\nBir haste bu kim ne\u00fcz\u00fcbillah<br \/>\n\u2018Azr\u00e2\u2019il o g\u00fcnde el-aman-h\u00e2h<br \/>\n**<br \/>\nEyler nigehi iderse b\u00eed\u00e2d<br \/>\n\u2018\u0130s\u00e2y\u0131 \u2018ar\u00fbs-\u0131 merge d\u00e2m\u00e2d<br \/>\n**<br \/>\nYine H\u00fcsn \u00fc \u2018A\u015fk\u2019dan baz\u0131 par\u00e7alar:<br \/>\nYoksa bunu sen kolay m\u0131 sand\u0131n<br \/>\nGam le\u015fkerini alay m\u0131 sand\u0131n<br \/>\n**<br \/>\nBu n\u00e2me o y\u00e2r-\u0131 c\u00e2na gits\u00fcn<br \/>\nBir \u00e2hd\u0131r \u00e2sm\u00e2na gits\u00fcn<br \/>\n**<br \/>\nDivandan:<br \/>\nO c\u00fcrmin \u2018\u00f6zr\u00fc mi\u015fkildir ki k\u00e2milden zuhur eyler<br \/>\n***<br \/>\nSu uyur d\u00fc\u015fmen uyur haste-i hicr\u00e2n uyumaz<\/p>\n<p>[534]<br \/>\n***<br \/>\nVard\u0131k der-i sa\u2018\u00e2detine yari g\u00f6rmedik<br \/>\nGirdik behi\u015fte hayf ki d\u00eed\u00e2r\u0131 g\u00f6rmedik<br \/>\n***<br \/>\n\u00c7ekme gam dest-g\u00eerdir Allah<br \/>\n***<br \/>\nBir g\u00fcn olursun iki g\u00f6z\u00fcm sen de \u2018a\u015fka y\u00e2r<br \/>\nBu m\u00e2cer\u00e2y\u0131 ben o zaman s\u00f6ylerim sana<br \/>\n***<br \/>\nN\u00fbrdan tasv\u00eer k\u0131lm\u0131\u015f bir bel\u00e2 Feyy\u00e2z-\u0131 k\u00fcll<br \/>\nOl bel\u00e2ya c\u00e2n vir\u00fcp y\u00e2r-i sitem-hu koymu\u015f \u00e2d<br \/>\n***<br \/>\nAy yenisi g\u00f6kde ne \u00fclker satar<br \/>\nDegmeyicek kesdigi t\u0131rnag\u0131n\u0131<\/p>\n<p>[535]<br \/>\n***<\/p>\n<p>\u015eeyh\u00fclisl\u00e2m \u2018\u00c2rif Hikmet Bey<br \/>\n\u015eeyh\u00fclisl\u00e2m \u2018\u00c2rif Hikmet Bey \u2018uref\u00e2-y\u0131 \u015fuar\u00e2m\u0131zdand\u0131r. Altm\u0131\u015f iki tarihinden mesned-i me\u015f\u00eehete ta\u2018y\u00een olunmu\u015fdur. Divan\u0131 matbu\u2018dur.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\n\u00c7e\u015fmim g\u00f6r\u00fcrdi \u2018\u00e2lemi bir g\u00fclsit\u00e2n o dem<br \/>\n\u2018\u00d6mr\u00fcn bah\u00e2r mevsimi \u2018ahd-i \u015feb\u00e2bd\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nO k\u00e2k\u00fcl\u00fcn dolad\u0131n ba\u015f\u0131ma bel\u00e2s\u0131n\u0131 \u00e2h<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl yeti\u015fmedi mi t\u00e2li\u2018-i siyehk\u00e2r\u0131m<br \/>\n***<br \/>\nH\u0131fz-\u0131 lis\u00e2n med\u00e2r-\u0131 sel\u00e2met degil midir<\/p>\n<p>[536]<\/p>\n<p>\u015eeyh\u00fclisl\u00e2m \u2018Abdullah Vass\u00e2f Efendi<br \/>\nAkhisarl\u0131d\u0131r. Bin on bir tarihinde tarik-i tedrise dahil olmu\u015fdur. Selanik Kahire mevleviyetlerine n\u00e2il oldukdan sonra \u2018ak\u00e2ide m\u00fcte\u2018allik baz\u0131 m\u00fc\u015fkilat\u0131 hall ve tefh\u00eem maksad\u0131yla \u0130ran\u2019a gitmi\u015fdir.<br \/>\n\u2018Avdetinde Anadolu ve takiben Rumeli sadaretiyle i\u2018z\u00e2z olundu. Bin altm\u0131\u015f sekiz tarihinde mesned-i me\u015f\u00eehete revnak-bah\u015f olmu\u015fdur.<br \/>\nBin yetmi\u015f be\u015fde irtihal eyledi.<br \/>\nDevan\u00e7esi ve \u201cHay\u00e2l-i Behcet-\u00c2b\u00e2d\u201d nam\u0131yla bir manzumesi vard\u0131r.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nN\u00fbr-\u0131 \u015fafak cih\u00e2n-\u0131 \u2018irf\u00e2n<br \/>\n\u00c2b-\u0131 ruh-\u0131 d\u00fbdm\u00e2n-\u0131 \u2018Osman<br \/>\nN\u00e2m\u0131n i\u015fiden hev\u00e2 p\u00fcr-sit\u00e2n<br \/>\nB\u00eem-i \u2018az\u00e2b\u0131yla old\u0131 pinh\u00e2n<br \/>\nHak fikrine virmi\u015f istik\u00e2met<br \/>\nM\u00fclhem dil-i p\u00e2k\u00eene ker\u00e2met<\/p>\n<p>[537]<br \/>\n\u0130tmi\u015f o \u015fehr-i it\u00e2\u2018at-\u0131 Hakk<br \/>\nMakr\u00fbn-\u0131 r\u0131z\u00e2 veli-i mutlak<br \/>\n\u0130tmez mi bu m\u00fcdde\u2018\u00e2y\u0131 isb\u00e2t<br \/>\nRezminde zuh\u00fbr iden ker\u00e2met<br \/>\nTard itdi c\u00fcn\u00fbd-\u0131 b\u00ee- his\u00e2b\u0131<br \/>\nTe\u2019s\u00eer-i du\u2018a-y\u0131 m\u00fcstec\u00e2b\u0131<br \/>\n**<br \/>\nEy t\u00e2lib-i \u2018izz \u00fc c\u00e2h-\u0131 sermed<br \/>\nRagbet-i k\u00fcn-i devlet ser-\u00e2med<br \/>\nHer \u2018\u00e2cize \u015fefkat it \u015fefi\u2018 ol<br \/>\nMahl\u00fbka tev\u00e2zu\u2018 it refi\u2018 ol<br \/>\nHikmet vireyim diy\u00fcp sud\u00fbrun<br \/>\nB\u00eeh\u00fbde u\u00e7urma gel huz\u00fbrun<br \/>\n\u0130fr\u00e2ta da varmasun o h\u00e2let<br \/>\nT\u00e2 olmaya m\u00fbcib-i hak\u00e2ret<br \/>\nDild\u00e2de-i \u015fevk isen r\u0131zaya<br \/>\n\u0130kr\u00e2mda t\u00e2bi\u2018 ol H\u00fcd\u00e2ya<br \/>\n\u00c2hir yine h\u00e2k olur bu tenler<br \/>\nBilmem neye kibr ider idenler<\/p>\n<p>[538]<br \/>\n**<br \/>\nEvk\u00e2t\u0131n\u0131 eyleme iz\u00e2\u2018at<br \/>\nN\u00e2d\u00e2n ile itme \u2018akd-i sohbet<br \/>\n\u2018\u0130rf\u00e2na bulunsun intis\u00e2b\u0131n<br \/>\nBil kadrini k\u00e2bil-i hit\u00e2b\u0131n<br \/>\nOlsan o mak\u00fbleye m\u00fcl\u00e2k\u00ee<br \/>\nY\u00e2 meclise gelse ittif\u00e2k\u0131<br \/>\nPend eyley\u00fcp itme nefsin it\u2018\u00e2b<br \/>\nMesd\u00fbd-\u0131 yedd-i kaz\u00e2d\u0131r ol b\u00e2b<\/p>\n<p>[539]<\/p>\n<p>\u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Yahya Efendi<br \/>\nBin otuz bir tarihinde mak\u00e2m-\u0131 me\u015f\u00eeheti ihr\u00e2z eden me\u015f\u00e2hir-i \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131zdand\u0131r. H\u00fckmiyetda, edebiyatda bir makam-\u0131 m\u00fcstesn\u00e2-y\u0131 irtik\u00e2da kalan m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh b\u00fct\u00fcn erb\u00e2b-\u0131 \u2018ilm \u00fc edebin mazhar-\u0131 ihtir\u00e2m\u0131 olm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nNedim:<br \/>\nNef\u2018i v\u00e2di-i kas\u00e2\u2019idde  suhan perv\u00e2zd\u0131r<br \/>\nOlamaz amm\u00e2 gazelde B\u00e2ki v\u00fc Yahy\u00e2 gibi<br \/>\nbeytiyle \u015fair-i m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin \u2018ulviyetini k\u0131ymet-\u015fin\u00e2s\u00e2ne takdir etmi\u015fdir.<br \/>\nBin elli \u00fc\u00e7 senesi zil-hiccesnin on sekizinci gecesi vefat eyledi. M\u00fcretteb div\u00e2n\u0131n\u0131n kisve-i tab\u00e2\u2018ata girmemi\u015f olmas\u0131 \u015fayan-\u0131 te\u2019ess\u00fcfd\u00fcr.<br \/>\nBaz\u0131 e\u015f\u2018\u00e2r\u0131:<br \/>\nB\u00eem\u00e2r-\u0131 derd-i \u2018a\u015fk kabul eylemez \u2018il\u00e2c<br \/>\n***<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k elbetde ider s\u00fbz-\u0131 der\u00fbnun izh\u00e2r<\/p>\n<p>[540]<br \/>\n***<br \/>\nTakl\u00eed-i z\u00e2g kebg-i h\u0131r\u00e2m\u00e2n\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcr<br \/>\n***<br \/>\nAdama c\u00fcbbe v\u00fc dest\u00e2r ker\u00e2met mi verir<br \/>\n***<br \/>\n\u2018A\u015fk\u0131n saf\u00e2s\u0131 yok degil amm\u00e2 cef\u00e2s\u0131 \u00e7ok<br \/>\n***<br \/>\n\u00c7\u0131kmad\u0131n ey m\u00e2h-\u0131 t\u00e2b\u00e2n bekledin ak\u015fama dek<br \/>\n***<br \/>\nTar\u00e2vet var \u00e7emenlerde let\u00e2fet var hav\u00e2larda<br \/>\n***<br \/>\nBir \u00e2\u015fin\u00e2l\u0131k etmedin b\u00eeg\u00e2ne mi sand\u0131n beni<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl mir\u2019ati (kim) sad-p\u00e2re-i dest-i cel\u00e2lindir<br \/>\nYine her p\u00e2resinde cilveger baksan cem\u00e2lindir<br \/>\n***<br \/>\nOlmakda g\u00fczellikde adam Y\u00fbsuf-\u0131 s\u00e2n\u00ee<br \/>\nBir fitne kopar korkar\u0131m ihv\u00e2n aras\u0131nda<\/p>\n<p>[541]<br \/>\n***<br \/>\nD\u00e2\u2019im\u00e2 \u2018u\u015f\u015f\u00e2k\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekde istign\u00e2 ider<br \/>\n\u00d6l\u00fcd\u00fcr\u00fcr \u00e2hir bizi ol \u015f\u00fbh istign\u00e2 ile<br \/>\n***<br \/>\nZ\u00fclf\u00fcn dag\u0131dup girince raksa<br \/>\nT\u00e2v\u00fbs-\u0131 k\u00fc\u015f\u00e2de b\u00e2de d\u00f6ndi<\/p>\n<p>[542]<\/p>\n<p>T\u00e2lib<br \/>\nBu \u015fair-i me\u015fhur Bursal\u0131d\u0131r. Baz\u0131 med\u00e2rise m\u00fcderris olmu\u015fdur. Bin \u00fc\u00e7 y\u00fcz on d\u00f6rtde K\u00fctahya kad\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ihr\u00e2z etdi.<br \/>\nVef\u00e2t\u0131 1118 senesindedir.<br \/>\nDivan\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nTe\u015fne-i t\u0131g\u0131m hel\u00e2kim okudur kim g\u00f6r\u00fcn\u00fcr<br \/>\nMevce-i \u00e2b-\u0131 bek\u00e2 cevv\u00e2hir-i \u015fem\u015f\u00eer bana<br \/>\n***<br \/>\nBir d\u00eedede kim n\u00fbr-\u0131 hak\u00eekat ola eyler<br \/>\n\u00c2y\u00eene-i Y\u00fbsufda Z\u00fcleyh\u00e2y\u0131 tem\u00e2\u015f\u00e2<br \/>\n***<br \/>\nNe s\u00eem \u00fc zer ne b\u00eem -i harf \u00fc ne end\u00ee\u015fe-i ims\u00e2k<br \/>\nBak\u0131lsa d\u00eede-i em\u2018\u00e2n ile r\u00e2hatda m\u00fcflisler<\/p>\n<p>[543]<br \/>\n\u2018\u00c2kif Pa\u015fa<br \/>\n\u2018\u00c2kif Pa\u015fa \u00e2s\u00e2r-\u0131 m\u00fcn\u015fiy\u00e2nesiyle tarih-i edebiyat\u0131m\u0131zda \u015fanl\u0131 bir sahife i\u015fgal eylemi\u015f olan \u00fcdeb\u00e2dand\u0131r.<br \/>\nLisan\u0131m\u0131z\u0131n T\u00fcrk\u2019e yarar bir lisan  haline gelmesine ve bu g\u00fcn e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u00fcdeb\u00e2m\u0131z\u0131n bizi hayran eden \u2018ulvi \u2018ulvi tasvir\u00e2ta, parlak parlak te\u015fbih\u00e2ta Devr-i Mahmud Han-\u0131 s\u00e2n\u00eede vaz\u2018-\u0131 esas etme\u011fe m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh muvaffak olmu\u015fdur.<br \/>\nV\u00e2k\u0131\u2018\u00e2 \u201colunmakla\u201d y\u0131 \u201cbulunmakla\u201d ya \u201czerk\u00e2r\u201d\u0131 \u201c\u00e2\u015fkar\u201da kafiye getirmekden \u2018\u0130b\u00e2ret olan ve ad\u0131na \u201cusul-i kalem\u201d denilen m\u00fcnasebetsizlikden pa\u015fan\u0131n \u00e2s\u00e2r\u0131 k\u00fclliyen ber\u00eedir, denilemez. Fakat sekiz kaf\u0131 bir araya birle\u015fdirecek, \u00e2suman\u0131 han\u00fcmana kafiye yapaca\u011f\u0131m diye arada manan\u0131n da gayb oldu\u011fu, hatta T\u00fcrk\u00e7enin T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011fu anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131  \u00f6yle bir zamanda m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin serbest\u00e2ne, \u2018\u00e2det\u00e2 lak\u0131rd\u0131 s\u00f6yler gibi id\u00e2re-i kalem etmesi ve belki \u015fu yolda m\u00fbcidlik \u015ferefini kazanmas\u0131 \u015fayan-\u0131 sit\u00e2yi\u015f-i muvaffakiyatdan \u2018addolunamaz m\u0131?<br \/>\nEl-h\u00e2s\u0131l \u2018\u00c2kif Pa\u015fa, edebiyat-\u0131 cedidemize muvaf\u0131k yaz\u0131 yazmakda- birka\u00e7 ki\u015fi m\u00fcstesn\u00e2 oldu\u011fu halde- b\u00fct\u00fcn \u00fcdeb\u00e2-y\u0131 kudem\u00e2m\u0131z\u0131n ve ekser \u00fcdeb\u00e2-y\u0131 cedidemizin ser-efr\u00e2z\u0131 olma\u011fa lay\u0131kd\u0131r.<\/p>\n<p>[544]<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin \u015fiiri o kadar g\u00fczel de\u011filse de, hikmet-\u00e2ver mazmunlardan da h\u00e2l\u00ee de\u011fildir.<br \/>\n\u2018\u00c2kif Pa\u015fa, hariciye ve dahiliye nezaretlerinde bulunmu\u015f ve elli be\u015f tarihinde vefat etmi\u015fdir.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r-\u0131 mensuresini g\u00f6rmekle \u015feref-y\u00e2b-\u0131 istifade olmak isteyenler (Muharrirat-\u0131 Hususiyye-i \u2018\u00c2kif Pa\u015fa) ya m\u00fcraca\u2018at ederler.<br \/>\nBirka\u00e7 beyti:<br \/>\n\u00c7e\u015fm-i im\u2018\u00e2n ile bakd\u0131kca v\u00fcc\u00fbd-\u0131 \u2018ademe<br \/>\nSahn-\u0131 cennet g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e2deme me\u2019v\u00e2-y\u0131 \u2018adem<br \/>\nBulan\u0131r girye-i h\u00fbn\u00eenim ile bahr-\u0131 v\u00fcc\u00fbd<br \/>\nSarar\u0131r \u00e2h\u0131m ile sebze-i sahra-y\u0131 \u2018adem<br \/>\n***<br \/>\nS\u00e2kiy\u00e2 bir c\u00e2m ile tahv\u00eel-i h\u00e2l etmez misin<br \/>\nH\u00e2t\u0131r\u0131m \u00e2z\u00e2de-i renc \u00fc mel\u00e2l itmez misin<\/p>\n<p>[545]<\/p>\n<p>\u2018Azm\u00ee-z\u00e2de H\u00e2let\u00ee<br \/>\nDokuz y\u00fcz yetmi\u015f yedi \u015faban\u0131nda \u0130stanbul\u2019da mehd-\u00e2r\u00e2-y\u0131 \u015f\u00fch\u00fbd olan \u2018Azm\u00ee-z\u00e2de H\u00e2let\u00ee muktedir \u015fairlerimizdendir.<br \/>\nBaz\u0131 med\u00e2ris-i \u2018\u00e2liyede m\u00fcderris olmu\u015f ve \u015eam, M\u0131s\u0131r, Bursa, Edirne, \u0130stanbul kad\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bil-ihr\u00e2z, Anadolu ve Rumeli kazaskerli\u011fine kadar terfi\u2018-i mer\u00e2tib ederek bin k\u0131rk \u015faban\u0131nda vefat etmi\u015fdir.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131 \u015funlard\u0131r:<br \/>\n\u0130bn-i Melik H\u00e2\u015fiyesi \u2013 D\u00fcrer Ha\u015fiyesi \u2013 Mani\u2019\u00fcl- Leb\u00eeb \u015eerhi \u2013 Hid\u00e2ye ve Miftah-\u0131 \u015euruha Ta\u2018likat \u2013 S\u00e2ki-n\u00e2me \u2013 M\u00fcn\u015fe\u00e2t<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan \u00fc\u00e7 beyt:<br \/>\nHay\u00e2l-i z\u00fclf-i y\u00e2r olduk\u00e7a g\u00f6zde girye l\u00e2z\u0131md\u0131r<br \/>\nYaz\u0131kd\u0131r \u015f\u00ee\u015fe (-i b\u00ee-\u00e2b) gibi \u00e2b i\u00e7inde \u00f6yle s\u00fcnb\u00fcller<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6n\u00fclde saklamaga \u2018a\u015fk\u0131 kudretim yokdur<br \/>\nNe saklay\u0131m g\u00fczelim sabra t\u00e2k\u00e2tim yokdur<\/p>\n<p>[546]<br \/>\n***<br \/>\nTa\u2018n itse h\u00fbblar nola ol serv-k\u00e2mete<br \/>\nM\u00fcnker degil midir nice ins\u00e2n k\u0131y\u00e2mete<\/p>\n<p>[547]<\/p>\n<p>\u2018Avn\u00ee Bey<br \/>\n\u2018Azamet-i \u00fcslub, rakik ifade, servet-i hayal gibi her biri bir \u015fair i\u00e7in birer meziyyet-i mahs\u00fbsa \u2018addolunacak has\u00e2\u2019is-i \u2018\u00e2liyye ile tezy\u00een zat u s\u0131fat  eylemi\u015f nev\u00e2dir-i ruzigardand\u0131r.<br \/>\nB\u00f6yle bir n\u00e2dire-i edibin irtihali m\u00fcntesibin \u2018ilm \u00fc edeb i\u00e7in telakkisi n\u00e2-k\u00e2bil olan z\u00e2yi\u2018at-\u0131 \u2018az\u00eemesidir.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin vefat\u0131 kudem\u00e2-y\u0131 \u015fuar\u00e2dan Hilm\u00ee Efendinin vefat\u0131 zaman\u0131na tesad\u00fcf etmekle \u00dcsk\u00fcdarl\u0131 Tal\u2018at Bey:<br \/>\nHayf bir g\u00fcnde iki \u015f\u00e2\u2018ir-i ho\u015f-g\u00fb gitdi<br \/>\nBirisi hazret-i Hilm\u00ee biri m\u00eer-i \u2018Avn\u00ee<br \/>\nYaz\u0131l\u0131r c\u00fcmleye t\u00e2r\u00eeh gelir bir g\u00fcn olur<br \/>\nKod\u0131lar \u00e2h iki \u015f\u00e2\u2018ir-i m\u00e2hir kevn\u00ee<br \/>\ntarihini s\u00f6yleyerek beyan-\u0131 tesir eylemi\u015fdir.<br \/>\nMe\u015freb-i \u2018\u00e2\u015f\u0131kanesi muns\u0131f\u00e2ne tefekk\u00fcr olunursa merhumun seng-i mezar\u0131na \u00e2sar-\u0131 tab\u2018-\u0131 \u2018\u00e2li-\u015f\u00e2nesinden olan:<br \/>\nGel ser-i kabrimde dur bir lahza ey s\u00eem\u00een beden<br \/>\nN\u00fbrdan bir serv dikmi\u015fler k\u0131y\u00e2s itsin g\u00f6ren<\/p>\n<p>[548]<br \/>\nmatla\u2018-\u0131 haz\u00eeninin nak\u015f\u0131 lay\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\nEdebiyat\u0131m\u0131z\u0131n ibtid\u00e2-y\u0131 zuhurundan beri bu kadar \u015fairlerimiz gelmi\u015f iken, bunlar\u0131n i\u00e7inde gav\u00e2m\u0131z u  dekay\u0131k-\u0131 Farisiyeye kesb-i vukuf edenlerin pek \u00e7ok oldu\u011fu malumdur. \u2018Avn\u00ee Beyin ise o lisana olan vukuf-\u0131 fevkaladesini \u00e2s\u00e2r-\u0131 Farisiyesi isbat etdikden ba\u015fka merhum Mu\u2018allim Naci Efendi gibi hakikaten (\u00fcstad-\u0131 k\u00fcll)  tavsifine be-hakk-\u0131 sez\u00e2v\u00e2r bulunan bir f\u00e2z\u0131l da tasdik eder.<br \/>\nDivan\u0131n\u0131n m\u00fctala\u2018as\u0131n\u0131 heves-k\u00e2r\u00e2n-\u0131 \u015fiir ve edibe tavsih etme\u011fi ve caiz-i k\u0131ymet-\u015finasdan \u2018add eder ve buraya \u2018\u00e2s\u00e2r-\u0131 \u2018\u00e2liyesinden baz\u0131 ebyat\u0131n\u0131 nakl eyleriz:<br \/>\nS\u00f6z yok g\u00fcher-i el-sine-i \u2018\u00e2leme amm\u00e2<br \/>\nEy h\u00e2ce lis\u00e2n-\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2 ba\u015fka lis\u00e2nd\u0131r<br \/>\nZ\u00eer\u00e2 \u015fu\u2018ar\u00e2 z\u00fcmresinin tab\u2018-\u0131 sel\u00eemi<br \/>\n\u00c2y\u00eene-i ilh\u00e2m-\u0131 h\u00fcd\u00e2vend-i cih\u00e2nd\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nDest \u00fc p\u00e2y-\u0131 bagl\u0131d\u0131r b\u00ee-\u00e7\u00e2re kurb\u00e2n neyles\u00fcn<\/p>\n<p>[549]<br \/>\n***<br \/>\nFir\u00e2k\u0131nla cih\u00e2ndan r\u0131hletim bir \u00e2ha kalm\u0131\u015fd\u0131r<br \/>\nGel ey r\u00fbh-\u0131 rev\u00e2n gel kim i\u015fim Allaha kalm\u0131\u015fd\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nKimse idr\u00e2k etmedi ma\u2018nas\u0131n\u0131 da\u2018v\u00e2m\u0131z\u0131n<br \/>\nBiz dahi hayr\u00e2n\u0131y\u0131z da\u2018v\u00e2-y\u0131 b\u00ee- ma\u2018n\u00e2m\u0131z\u0131n<br \/>\n***<br \/>\n\u00c2te\u015f gibi t\u00fctseydi eger n\u00fbr-\u0131 tecell\u00ee<br \/>\nEy z\u00fclf-i siyeh d\u00fbd-\u0131 siy\u00e2h\u0131 sen olurdun<br \/>\nD\u00fcny\u00e2ya eger vakt-i ceh\u00e2letde geleydin<br \/>\nT\u00e2\u2018at-gede-yi h\u00fcsn-i \u0130l\u00e2h\u00ee sen olurdun<br \/>\n***<br \/>\nElden gidiyor haste-i hicr\u00e2n\u0131n am\u00e2n gel<br \/>\nNaz eyleme Allah i\u00e7\u00fcn ey r\u00fbh-\u0131 rev\u00e2n gel<br \/>\nBen \u2018\u00e2lem-i vuslatday\u0131m ey peyk-i ecel git<br \/>\nBir g\u00fcn ki k\u0131y\u00e2met kopacakd\u0131r o zaman gel<br \/>\n***<br \/>\nBen senin \u00e2b-\u0131 hay\u00e2t-\u0131 lebinin te\u015fnesiyem<br \/>\nT\u00e2lib-i \u00e7e\u015fme-i hay\u00e2t isem ins\u00e2n de\u011filim<\/p>\n<p>[550]<br \/>\n***<br \/>\nGelince vakt-i h\u00e2cet ge\u00e7medim h\u00e2t\u0131rlar\u0131ndan hi\u00e7<br \/>\nAn\u0131n \u00e7\u00fcn ben de \u015fimdi h\u00e2z\u0131r-\u0131 ahb\u00e2bdan ge\u00e7dim<br \/>\n***<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131klara ol g\u00fcn ki tecell\u00ee idecekdir<br \/>\nD\u00eed\u00e2r bana s\u00fbret-i c\u00e2n\u00e2nda g\u00f6r\u00fcns\u00fcn<br \/>\n***<br \/>\nOl mirh-i dil-efr\u00fbz ile c\u00e2n bir yere gelse<br \/>\n\u00c2y\u00eene ile \u00e2y\u00eene-d\u00e2n bir yere gelse<br \/>\n***<br \/>\nEhibb\u00e2 \u015f\u00eeve-i yagmada mebh\u00fbt eyler a\u2018d\u00e2y\u0131<br \/>\nH\u00fcd\u00e2 g\u00f6stermes\u00fcn \u00e2s\u00e2r-\u0131 izmihl\u00e2l bir yerde<br \/>\n***<br \/>\nKalb-i tab\u00eeb-i vuslata gelmezse merhamet<br \/>\nAllah rahmet eyleye b\u00eem\u00e2r-\u0131 hasrete<\/p>\n<p>[551]<\/p>\n<p>Fas\u00eeh Dede<br \/>\nTarikat-\u0131 \u2018aliyye-i Mevleviyye m\u00fcntesiblerinden ve Galata Mevlevi-h\u00e2nesi h\u00fccre ni\u015finlerinden idi. Muktedir, zeki, rikkate meyy\u00e2l bir \u015fair-i fes\u00e2hat-perverdir.<br \/>\nH\u00fcsn-i hatt\u0131 me\u015fhurdur.<br \/>\nSadrazam K\u00f6pr\u00fcl\u00fc Ahmed Pa\u015fa zaman\u0131nda, yani bin y\u00fcz yetmi\u015f bir senesinde kesb-i i\u015ftih\u00e2r eden \u015fuar\u00e2dan oldu\u011fu muhakkakd\u0131r.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131 \u015funlardan \u00eeb\u00e2retdir:<br \/>\nDivan \u2013 G\u00fcl \u00fc M\u00fcl \u2013 H\u00fcsrev \u00fc \u015eirin \u2013 Mahmud \u00fc Ayaz \u2013<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nC\u00e2y edinsem etmek istib\u2018\u00e2d-\u0131 deyr-i mihneti<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k\u0131m bir k\u00e2fir-i h\u00fcsne Muhammed \u00fcmmeti<br \/>\nGeceler \u2018azm etdigim ol m\u00e2ha s\u00e2yem havf\u0131d\u0131r<br \/>\nBir tar\u00eek ile kabul etmez muhabbet \u015firketi<\/p>\n<p>[552]<br \/>\n***<br \/>\nDilde \u2018a\u015fk-\u0131 gam-\u0131 c\u00e2n\u00e2n bir olur<br \/>\nTende ey r\u00fbh-\u0131 rev\u00e2n c\u00e2n bir olur<br \/>\n***<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k\u0131m \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u0131m bu da\u2018v\u00e2ma<br \/>\n\u0130ki \u00e7e\u015fm-i terim g\u00fcv\u00e2h\u0131md\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nH\u00e2l-i dili su\u2019\u00e2le ne h\u00e2cet ki dem-be-dem<br \/>\nS\u00f6yler zeb\u00e2n-\u0131 h\u00e2l ile her bir nig\u00e2h\u0131m\u0131z<br \/>\n***<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k\u0131z vasl-\u0131 y\u00e2re muntaz\u0131r\u0131z<br \/>\nB\u00fcb\u00fcl\u00fcz nev-bah\u00e2ra muntaz\u0131r\u0131z<\/p>\n<p>[553]<\/p>\n<p>Fuz\u00fbl\u00ee<br \/>\nSel\u00e2set-i efk\u00e2r, rikkat-i if\u00e2de, tasvirat-\u0131 h\u00fczn-engiz\u00e2ne cihetiyle her \u015fairimize kar\u015f\u0131 mertebe-i b\u00e2l\u00e2-y\u0131 istisn\u00e2da kalan ve iktidarca kendisine yeti\u015filmek de\u011fil, hatta \u00e2s\u00e2r\u0131n\u0131n bile be-hakk taklidi kabil olmayan Hazret-i Fuzuli, dokuz y\u00fcz yetmi\u015f bir senesinde Ba\u011fdad\u2019da S\u00fcleyman nam\u0131nda bir zat\u0131n sulb\u00fcnden  d\u00fcnyaya gelmi\u015fdir. Tarih-i vefat\u0131 \u2013 hayf\u00e2 ki! \u2013 malum de\u011fildir.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn e\u015f\u2018ar\u0131, \u015f\u00e2ir\u00e2ne, hek\u00eem\u00e2ne olmakdan ziyade tasvir\u00e2t u hay\u00e2l\u00e2t-\u0131 \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne ile m\u00e2l\u00e2m\u00e2l oldu\u011fundan, her gazeli her beyti,  hatta her m\u0131sra\u2018\u0131 g\u00f6n\u00fcllerde rakik bir his uyand\u0131r\u0131r.<br \/>\nFuzuli\u2019nin nesri de \u015fiiri gibi kendisine has bir \u00fcslub-\u0131 latif\u00ee ihtiv\u00e2 eder.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131 \u015funlardan ibaretdir:<br \/>\nHadikat\u00fc\u2019s-S\u00fc\u2018ed\u00e2 \u2013 Divan \u2013 S\u0131hhat u Maraz \u2013 Hamse \u2013<br \/>\nVak\u0131\u2018a-y\u0131 Kerbel\u00e2y\u0131 pek dil-s\u00fbz bir suretde tasvir eden (Hadikat\u00fc\u2019s- S\u00fc\u2018ed\u00e2) edebiyat-\u0131 Osmaniyyeye revnak-bah\u015f olan ve emsali \u015fimdiye kadar yaz\u0131lmam\u0131\u015f bulunan \u00e2s\u00e2r-\u0131 g\u00fczidedir.<\/p>\n<p>[554]<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin bir k\u0131s\u0131m e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 da Faris\u00eedir.<br \/>\nFuzuli\u2019nin m\u00fct\u00e2la\u2018as\u0131n\u0131 tavsiyeyi unutmamakla beraber, birka\u00e7 beytini nakl ederiz:<br \/>\n\u00c7\u0131kma yarim giceler agy\u00e2r ta\u2018n\u0131ndan sak\u0131n<br \/>\nSen meh-i evc-i mel\u00e2hetsin bu noksand\u0131r sana<br \/>\n***<br \/>\nK\u00e2r-ger d\u00fc\u015fmez hadeng-i ta\u2018ne-i d\u00fc\u015fmen bana<br \/>\nKesret-i peyk\u00e2n\u0131n itmi\u015fdir demirden ten bana<br \/>\n***<br \/>\nBin c\u00e2n olayd\u0131 k\u00e2\u015fki ben dil-i \u015fikestede<br \/>\nKim her biriyle bin kez olayd\u0131m fed\u00e2 sana<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6zlerimden d\u00f6k\u00fclen katre-i e\u015fkim gevheri<br \/>\nLeblerinden sa\u00e7\u0131lan l\u00fc\u2019l\u00fc\u2019-i \u015fehv\u00e2re fed\u00e2<br \/>\n***<br \/>\nSubh salup m\u00e2h ruhundan nik\u00e2b<br \/>\n\u00c7\u0131k ki tem\u00e2\u015f\u00e2ya \u00e7\u0131kar \u00e2fit\u00e2b<\/p>\n<p>[555]<br \/>\n***<br \/>\nMihr yok m\u00e2hlara \u00e2h eser itmez y\u00e2 Rab<br \/>\nVir bir ins\u00e2f \u015fu mihri yok olan m\u00e2hlara<br \/>\n***<br \/>\nBende Mecn\u00fbndan f\u00fcz\u00fbn  \u2018\u00e2\u015f\u0131kl\u0131k isti\u2018d\u00e2d\u0131 var<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k-\u0131 s\u00e2d\u0131k menem Mecn\u00fbnun ancak ad\u0131 var<br \/>\n***<br \/>\nB\u00fct-i nev-resim namaza \u015feb \u00fc r\u00fbz r\u00e2g\u0131b olm\u0131\u015f<br \/>\nBu ne dindir Allah Allah puta secde v\u00e2cip olm\u0131\u015f<br \/>\n***<br \/>\nC\u00e2n\u0131 c\u00e2n\u00e2n dilemi\u015f virmemek olmaz ey dil<br \/>\nNe niza\u2018 eyleyelim ol ne senindir ne benim<br \/>\n***<br \/>\nZ\u00fclfi gibi ayag\u0131n koymaz \u00f6pem nig\u00e2r\u0131m<br \/>\nYokdur an\u0131n yan\u0131nda bir k\u0131lca i\u2018tib\u00e2r\u0131m<br \/>\n***<br \/>\nR\u00fbz-\u0131 hicr\u00e2nd\u0131r sevin ey m\u00fcrg-i r\u00fbhum kim bu g\u00fcn<br \/>\nBu kafesden ben seni elbetde \u00e2z\u00e2d eylerim<\/p>\n<p>[556]<br \/>\n***<br \/>\nY\u00e2r b\u00ee-perv\u00e2 felek b\u00ee-rahm devr\u00e2n b\u00ee-s\u00fck\u00fbn<br \/>\nDerd \u00e7ok hem-derd yok d\u00fc\u015fman kav\u00ee t\u00e2li\u2018 zeb\u00fbn<br \/>\n***<br \/>\nHayret ey b\u00fct s\u00fbretin g\u00f6rd\u00fckde l\u00e2l eyler beni<br \/>\nS\u00fbret-i h\u00e2lim g\u00f6ren s\u00fbret hay\u00e2l eyler beni<br \/>\n***<br \/>\nHer g\u00f6ren \u2018ayb itdi \u00e2b-\u0131 d\u00eede-i giry\u00e2n\u0131m\u0131<br \/>\nEyledim tahk\u00eek g\u00f6rm\u00fc\u015f kimse yok c\u00e2n\u00e2n\u0131m\u0131<\/p>\n<p>[557]<br \/>\n***<\/p>\n<p>K\u00e2z\u0131m Pa\u015fa<br \/>\nBilmem bu b\u00fcy\u00fck \u015fairimiz i\u00e7in ne diyelim? Ahl\u00e2f-\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2 i\u00e7inde Fuzuli\u2019nin rikkat-i \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nesini, Nef\u2018i\u2019nin aheng-i if\u00e2desini, Nedim\u2019in nez\u00e2ket-i edebiyyesini cem eden bir \u015f\u00e2irimiz varsa o da K\u00e2z\u0131m Pa\u015fad\u0131r. Hus\u00fbs\u00e2 mersiye-g\u00fblukda, Osmanl\u0131lar\u0131n muhte\u015fem k\u00e2\u015f\u00e2n\u00eesi \u2018addolunursa be-c\u00e2d\u0131r. M\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin \u201cMak\u00e2lid-i \u2018A\u015fk\u201d unvanl\u0131 eseri bu s\u00f6z\u00fcm\u00fcze delil olabilir.<br \/>\nK\u00e2z\u0131m Pa\u015fa bin iki y\u00fcz otuz yedi senesinde do\u011fmu\u015f, bir m\u00fcddet divan-\u0131 h\u00fcm\u00e2y\u00fbn kalemine devam etmi\u015f,  sonra tabur katipli\u011fine ra\u011fbet ederek, s\u0131ras\u0131yla terfi\u2018-i mer\u00e2tip eyleyip ferikli r\u00fctbe-i refi\u2018as\u0131n\u0131 haiz olmu\u015fdur.<br \/>\n\u201cGar\u00eek-\u0131 l\u00fccce-i gufr\u00e2n ide rev\u00e2n\u0131n\u0131 Hakk\u201d<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin pek \u00e7ok e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 bulundu\u011fu halde, bunlar\u0131n bir divan suretinde meydan-\u0131 inti\u015f\u00e2re \u00e7\u0131kmamas\u0131 m\u00fcntesibin-i edebi dil-h\u00fbn edecek ahvaldendir.<br \/>\nK\u00e2z\u0131m Pa\u015fan\u0131n \u2018ulvi fazileti, mertebe-i edebiyesi her m\u00fcntesib-i edebin ma\u2018lumu oldu\u011fundan burada misal \u00eer\u00e2d\u0131ndan sarf-\u0131 nazar etdik.<\/p>\n<p>[558]<\/p>\n<p>Mu\u2018allim N\u00e2c\u00ee<br \/>\nAz bir zamanda b\u00fcy\u00fck bir isti\u2018d\u00e2t izhar eden bu \u015fair-i m\u00e2der-z\u00e2d Osmanl\u0131cay\u0131 te\u015fkil eden iki m\u00fchim lisan\u0131n dak\u00e2y\u0131k u gavam\u0131z\u0131na \u2013 c\u00fcr\u2019etimiz \u2018afvolunsun \u2013 her edebimizden ziyade v\u00e2k\u0131f bulunudu\u011fu cihetle, bu iki lisanca olan meleke-i mahsusas\u0131 tab\u2018-\u0131 h\u00fcd\u00e2d\u00e2d\u0131n\u0131 pek a\u2018l\u00e2 m\u00fcnbas\u0131t etmi\u015f  ve \u201cMuallim Naci\u201d nam\u0131 hakay\u0131k-c\u00fby\u00e2n erb\u00e2b-\u0131 edeb beyninde bir mevki\u2018 ihtiram-\u0131 ahz eylemi\u015fdir. Naci Efendinin \u015fiirinde \u015fiddet-i ifade, biraz da bed\u00e2yi\u2018-i \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2ne vard\u0131r.<br \/>\nNaci Efendinin mensur olan ifadesi \u2013 kendisine mahsus olamakla beraber \u2013 \u00fcslub-\u0131 sadeye pek muvaf\u0131k oldu\u011fundan, mesel\u00e2  bir edebiyat dersinde m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin \u00e2s\u00e2r-\u0131 mesuresinden \u00fcslub-\u0131 m\u00fczeyyene, yahud \u00fcslub-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eeye misal getirilemez.<br \/>\nNaci Efendi \u0130stanbul\u2019a geldi\u011fi s\u0131rada Terc\u00fcman-\u0131 Hakikat gazetesi edebiyat m\u00fcmeyyizli\u011fini deruhde ederek, gazeteye derc etdi\u011fi \u00e2s\u00e2r-\u0131 edebiyat ile evald-\u0131 vatan pek \u00e7ok istifade etmi\u015f, hatta Mu\u2018allim\u2019in \u015fakird-i irfan\u0131 olmak \u00fczere pek m\u00fcstefid gen\u00e7ler de yeti\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>[559]<br \/>\nSonra, Terc\u00fcman ile Mu\u2018allim\u2019in beyninde vuku\u2018 bulan bir ihtilaf Sa\u2018\u00e2det gezetesine intisab\u0131n\u0131 intihac eylemi\u015f, oradan da evlad-\u0131 vatan m\u00fcstefid etmi\u015fdir.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin \u00e2s\u00e2r-\u0131 ed\u00eeb\u00e2nesinin bir k\u0131sm\u0131 ber-vech-i \u00e2t\u00eedir:<br \/>\n\u00c2te\u015fp\u00e2re \u2013 \u015eer\u00e2re \u2013 F\u00fcr\u00fbz\u00e2n \u2013 Hamiiyet \u2013 Terkib-i bend \u2013 Mecmu\u2018a-y\u0131 Mu\u2018allim \u2013 S\u00fcnb\u00fcle \u2013 Mu\u2018allim \u2013 Mehmed Muzaffer Mecmu\u2018as\u0131 \u2013 Ist\u0131lahat-\u0131 Edebiyye \u2013 Numune-i Suhen \u2013 Medrese Hat\u0131ralar\u0131 \u2013 \u0130ntikam \u2013 Halaset\u00fc\u2019l-\u0130hlas \u2013 \u0130\u2018c\u00e2z-\u0131 Kuran \u2013 S\u00e2neh\u00e2t\u00fc\u2019l-Arab \u2013 \u2018Ab\u00eediye \u2013 Ems\u00e2l-i \u2018Ali &#8211; Terzarekin \u2013 Lugat \u2013 \u015e\u00f6yle B\u00f6yle \u2013 Muhaberat \u2013 Nevadir\u00fc\u2019l-Ek\u00e2bir \u2013 Ems\u00e2l-i \u2018Acem \u2013 Hurdefur\u00fb\u015f \u2013 S\u00e2ibde S\u00f6z<br \/>\n\u00c2te\u015f-p\u00e2re\u2019den:<br \/>\n\u2018Akla gelir fikr-i sa\u2018\u00e2det  mi var<br \/>\nGelse de \u00fcmmid-i vis\u00e2lin gelir<br \/>\nP\u00fcrsi\u015f-i ahv\u00e2le hay\u00e2lin gelir<br \/>\nHastan\u0131 yoksa kim arar kim sorar<\/p>\n<p>[560]<br \/>\n***<br \/>\nBilmem \u015fu kuzu neden gam alm\u0131\u015f<br \/>\nHer n\u00e2lesi kalbe gag-zendir<br \/>\nFey\u00e2d ederek ko\u015far nedendir<br \/>\nS\u00fcts\u00fcz mi fer\u00eeksiz mi kalm\u0131\u015f<br \/>\n***<br \/>\nVolkan m\u0131s\u0131n ey dil-i hev\u00e2-h\u00e2h<br \/>\n\u00c2te\u015f-gede old\u0131 s\u00eene senden<br \/>\nDurmaz ne yapars\u0131n Allah Alah<br \/>\nYand\u0131m seni \u015fu\u2018le-b\u00e2r edenden<br \/>\n***<br \/>\nBuldum o Teselya diberinde<br \/>\nOl k\u0131t\u2018aya h\u00e2s bir mel\u00e2hat<br \/>\n\u0130nsan g\u00fczeli desem yerinde<br \/>\nTe\u015fbih \u00fc tekell\u00fcfe ne h\u00e2cet<br \/>\n***<br \/>\nTemk\u00eeni vir\u00fcp c\u00fcn\u00fbn\u0131 alm\u0131\u015f<br \/>\nDery\u00e2 yine \u0131st\u0131raba dalm\u0131\u015f<br \/>\nOlmu\u015f ge\u00e7erek s\u00fck\u00fbn-\u0131 zam\u00e2n\u00ee<br \/>\nHer dalgas\u0131 bir c\u00fcn\u00fbn-\u0131 cih\u00e2n\u00ee<\/p>\n<p>[561]<br \/>\n***<br \/>\nS\u00e2hil g\u00f6r\u00fcn\u00fcr mi korkusundan<br \/>\nGizlendi bu dalga ordusundan<br \/>\nEy levha-y\u0131 y\u00e2r-\u0131 nevha-bah\u015f\u00e2<br \/>\nBin kerre de eylesem tem\u00e2\u015f\u00e2<br \/>\n***<br \/>\nDoymaz sana \u00e7e\u015fm-i girye-i mu\u2018t\u00e2d<br \/>\nYakd\u0131kca olur vid\u00e2d\u0131 m\u00fczd\u00e2d<br \/>\nHayr\u00e2n-\u0131 nef\u00e2setindir erv\u00e2h<br \/>\nKurban-\u0131 let\u00e2fetindir erv\u00e2h<br \/>\n***<br \/>\nN\u00e2zik g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn ne r\u00fbh-perver<br \/>\nKirpik-i s\u00fbzi\u015fin ne rikkat-\u00e2ver<br \/>\n\u0130tsen ne olur \u015fu n\u00e2-\u00fcmidi<br \/>\nM\u00fcjgan-\u0131 siy\u00e2h\u0131n\u0131n \u015fehidi<br \/>\n***<br \/>\nEy ebr-i lat\u00eef reng-i seyy\u00e2r<br \/>\nPek \u015fa\u2018\u015fa\u2018al\u0131 n\u00fcm\u00e2yi\u015fin var<br \/>\nFesahat-gede-i sipihr i\u00e7inde<br \/>\nDery\u00e2-y\u0131 ziy\u00e2-y\u0131 mihr i\u00e7inde<\/p>\n<p>[562]<br \/>\nM\u00e2hi gibi ho\u015f sab\u00e2hatin var<br \/>\nDur dur ne de \u00e7ok sey\u00e2hatin var<br \/>\n\u015eer\u00e2re\u2019den:<br \/>\nZann iderler perde-i meht\u00e2ba girmi\u015f \u00e2fit\u00e2b<br \/>\nY\u00fbsufun n\u00fbr-\u0131 ruhundan olsa pir\u00e2hen sana<br \/>\n***<br \/>\nH\u00fczn-i hicr\u00e2n\u0131nla m\u00e2tem-z\u00e2r g\u00f6rd\u00fcm \u2018\u00e2lemi<br \/>\n\u015eimdi her sahra bana bir Kerbel\u00e2 meyd\u00e2n\u0131d\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nEy \u2018a\u015fk bildigin gibi yak y\u0131k der\u00fbnum\u0131<br \/>\nBir kimsesiz bel\u00e2-zedenin h\u00e2n\u00fcm\u00e2n\u0131d\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nH\u00fcsn \u00fc \u2018a\u015fk itdi kem\u00e2l \u00fczre tecelli bizde<br \/>\nG\u00f6recek g\u00f6z var ise bir bana bir y\u00e2re bak\u0131n<br \/>\n***<br \/>\nTemevv\u00fcc itmede yer yer \u00e7emen-i lat\u00eef lat\u00eef<br \/>\nPay\u00e2pey olmada mevc \u00fc mevc-zen lat\u00eef lat\u00eef<\/p>\n<p>[563]<br \/>\n***<br \/>\nBakup bakup y\u00fcz\u00fcne aglaram gar\u00eeb gar\u00eeb<br \/>\nG\u00fcler bu h\u00e2le o \u015firin dehen lat\u00eef lat\u00eef<br \/>\n***<br \/>\nMak\u00e2l-i h\u00fczn al\u0131r \u00e2mizi\u015f lis\u00e2n\u0131mdan<br \/>\nM\u00e2il-i mihrak olur s\u00fbzi\u015f bey\u00e2n\u0131mdan<br \/>\nNas\u0131l saf\u00e2 bulam ben ki b\u00ee- saf\u00e2 buluram<br \/>\nGelen zaman m\u0131 N\u00e2c\u00ee ge\u00e7en zaman\u0131mdan<br \/>\n***<br \/>\nTen-i g\u00fcl-reng g\u00fcl\u015fen erguv\u00e2n\u00ee n\u00eemten g\u00fcl\u015fen<br \/>\nHez\u00e2r\u00e2n b\u00e2rekallah g\u00fcl\u015fen ender g\u00fcl\u015fen oldun sen<br \/>\n***<br \/>\nBilsen ne old\u0131 az\u00e2de g\u00f6nl\u00fcm<br \/>\nSevd\u00e2 es\u00eeri sevd\u00e2 es\u00eeri<br \/>\n***<br \/>\nNaci Efendi, padi\u015fah-\u0131 kadird\u00e2n-\u0131 veli\u00fc\u2019n-nimet-i b\u00ee-imtin\u00e2n efendimiz hazretlerinin saye-i \u015fahanelerinde ne\u015fr-i ma\u2018arife himmet ederek, hatta istikbalinde te\u015fekk\u00fcl eden M\u00fcste\u015frikiye Cemiyyeti taraf\u0131ndan bir katre med\u00e2liyyeye nail olmu\u015f ve muahheren<\/p>\n<p>[564] n\u00e2il-i tevcih-i \u015fehen\u015fah\u00ee olarak (Vakan\u00fcvis-i \u00c2li Osman) hizmet mucib\u00fc\u2019l-mefhariyetle kadri a\u2018l\u00e2 edilmi\u015fdir.<br \/>\nHen\u00fcz k\u0131rk ya\u015f\u0131nda iken vefat etdi. Z\u00e2\u2018yi\u00e2t-\u0131 az\u00eemeden ma\u2018d\u00fbddur.<\/p>\n<p>[565]<br \/>\n***<br \/>\nN\u00e2\u2019il\u00ee Efendi<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 lat\u00eefiyle \u015f\u00f6hret-\u015fi\u2018\u00e2r olan nev\u00e2dirdendir.  N\u00e2c\u00ee Efendi merhum N\u00e2\u2019il\u00ee-i Kadim hakk\u0131nda \u015fu m\u00fctala\u2018\u00e2da bulunuyor:<br \/>\n\u201c\u015eiiri k\u00fclfetli, fakat \u00fcstad\u00e2ne s\u00f6yler. \u0130ntih\u00e2b-\u0131 mez\u00e2m\u00een, tenk\u00eeh-i elf\u00e2z hususunda birincilerdendir. Mam\u00e2fih bazen intihabda, tenkihde ileri gider, s\u00f6z\u00fcn letafetini ka\u00e7\u0131r\u0131r. Baz\u0131 ebyat\u0131 vard\u0131r ki n\u00fcm\u00fbne-i ta\u2018k\u00eed olur. Gazaliyat\u0131ndaki taze taze tabirler, ince ince tasvirler, hususiyle yeni yeni zeminler ashab-\u0131 tabi\u2018at\u0131 meclub eder. \u0130nsan o zeminleri g\u00f6rd\u00fckce nazire s\u00f6ylemek hevesi d\u00fc\u015fer, fakat koca \u00fcstada yeti\u015fmek m\u00fc\u015fkildir.\u201d<br \/>\nHer halde N\u00e2\u2019il\u00ee\u2019nin e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 \u2013 hey\u2019et-i mecmu\u2018as\u0131 itibar\u0131yla \u2013 g\u00fczeldir.<br \/>\nBin yetmi\u015f yedi tarihinde irtihal etmi\u015fdir.<br \/>\nN\u00e2\u2019il\u00ee cennet ola N\u00e2\u2019il\u00ee-i n\u00e2dire-fenn<br \/>\nm\u0131sra\u2018\u0131 tarih-i vefat\u0131d\u0131r.<br \/>\nBaz\u0131 e\u015f\u2018\u00e2r\u0131:<\/p>\n<p>[566]<br \/>\nHev\u00e2-y\u0131 \u2018a\u015fka uyup k\u00fby-\u0131 y\u00e2re dek gideriz<br \/>\nNes\u00eem-i subha ref\u00eekiz bah\u00e2ra dek gideriz<br \/>\n\u0130dince kand-\u0131 lebin h\u00e2t\u0131r-\u0131 mez\u00e2ka hut\u00fbr<br \/>\nDiy\u00e2r-\u0131 M\u0131sra degil Kandeh\u00e2re dek gideriz<br \/>\nTar\u00eek-i f\u00e2kada hem-kef\u015f olup Sen\u00e2yiye<br \/>\nCen\u00e2b-\u0131 K\u00fclh\u00e2n-i L\u00e2yhara dek gideriz<br \/>\nPelaspare-i rind\u00ee be-d\u00fb\u015f k\u00e2se be-kef<br \/>\nZek\u00e2t-\u0131 mey verilir bir diy\u00e2ra dek gideriz<br \/>\nFelek irerse  kef-i N\u00e2\u2019iliye d\u00e2m\u00e2n\u0131n<br \/>\nSeninle mahkeme-i Kirdig\u00e2ra dek gideriz<br \/>\n***<br \/>\nMihr-i \u2018ismetden bile \u015ferm eyler olsa j\u00e2le-p\u00e2\u015f<br \/>\nOl hay\u00e2 g\u00fclberginin p\u00e2k\u00ee-i d\u00e2m\u00e2n\u0131n g\u00f6r\u00fcn<br \/>\n***<br \/>\nN\u00e2y\u0131n ki \u00e7\u0131kar zemzeme s\u00fbr\u00e2hlar\u0131ndan<br \/>\nB\u00fclb\u00fcller \u00f6ter sanki g\u00fcl\u00fcn \u015f\u00e2hlar\u0131ndan<br \/>\n***<br \/>\nK\u00fbyunda n\u00e2le kim dil-i m\u00fc\u015ft\u00e2kdan kopar<br \/>\nBir n\u00e2\u011fmedir hic\u00e2zda \u2018u\u015f\u015f\u00e2kdan kopar<\/p>\n<p>[567]<br \/>\n***<br \/>\nHeves-i c\u00e2h ile c\u00e2hil m\u00fctel\u00e2\u015f\u00ee g\u00f6r\u00fcn\u00fcr<br \/>\n***<br \/>\nMet\u00e2\u2018\u0131 \u00e2te\u015f olan \u00e7ars\u00fbya s\u0131gmaz imi\u015f<br \/>\n***<br \/>\nGelmes\u00fcn eksik ter\u00e2z\u00fbda met\u00e2\u2018\u0131 kimsenin<br \/>\n***<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131 b\u00f6yle s\u00f6yler \u00fcst\u00e2d sevilince<br \/>\n***<br \/>\nSevdik g\u00f6r\u00fcnce ol b\u00fct-i \u00e2y\u00eene tal\u2018at\u0131<br \/>\nKurban\u0131n oldugum nice g\u00f6rd\u00fcn muhabbeti<br \/>\nK\u00fbyun dolanmadan ne ka\u00e7ars\u0131n iki g\u00f6z\u00fcm<br \/>\nErb\u00e2b-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131n elde degildir ir\u00e2deti<\/p>\n<p>[568]<\/p>\n<p>N\u00e2b\u00ee<br \/>\nN\u00e2b\u00ee\u2019yi mutlak i\u015fitmi\u015fsinizdir. Hak\u00eekat, \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 ehemmiyet olan bu \u015fairimiz herkesce malumdur. Denilebilir. Hatta bir adam\u0131n iktidar\u0131ndan bahs ederken \u201cN\u00e2b\u00ee gibi s\u00f6yler!\u201d derler ki bu s\u00f6z durub-\u0131 ems\u00e2lden ma\u2018d\u00fbd olmu\u015fdur. Fakat bu \u015fair-i muktedirin kendisinden o kadar bahs etti\u011finiz halde, acaba \u015fu k\u0131t\u2018as\u0131n\u0131 tahattur etdiniz mi?<br \/>\n\u00c7\u00fcn r\u00fbh-\u0131 kem\u00een N\u00e2b\u00ee der-l\u00fccce-i n\u00fbr \u00e2med<br \/>\nEz-teng\u00ee-i ten v\u00e2rest der-d\u00e2r-\u0131 s\u00fcr\u00fbr \u00e2med<br \/>\nTahk\u00eek-\u015fin\u00e2s\u00e2n-\u0131 ma\u2018n\u00e2-y\u0131 \u015f\u00fch\u00fbd u gayb<br \/>\nG\u00fcftend pey-i t\u00e2r\u00eeh N\u00e2b\u00ee be-huz\u00fbr \u00e2med\u201d<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyh bu k\u0131t\u2018\u00e2y\u0131 hal-i ihtiz\u00e2rda s\u00f6ylemi\u015f ve \u201c N\u00e2b\u00ee be-huz\u00fbr \u00e2med\u201d kelimeleri t\u00e2r\u00eeh-i vef\u00e2t\u0131 olan bin y\u00fcz yirmi d\u00f6rt senesini g\u00f6stermekde bulunmu\u015fdur.<br \/>\nM\u00fc\u015f\u00e2r\u00fcn-ileyh Ruhal\u0131d\u0131r. Sultan Mehmed-i r\u00e2bi\u2018 zamn\u0131nda \u0130stanbul\u2019a gelerek M\u00fcs\u00e2hib Mustafa Pa\u015fa dairesinde perveri\u015fy\u00e2n olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>[569]<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh \u00e2heng-i if\u00e2dede bir meslek teferr\u00fcd ihr\u00e2z\u0131na muvaffak olu\u015funa ve hemen hazine-i tabiat\u0131nda arad\u0131\u011f\u0131 cev\u00e2hir-i ma\u2018rifeti pek g\u00fczel bulub \u00e7\u0131kar\u0131\u015f\u0131na nazaran N\u00e2b\u00ee\u2019nin iktid\u00e2r-\u0131 \u015f\u00e2ir\u00e2nesi her halde tesl\u00eem olunur. Ne \u00e7are ki \u2013 g\u00e2lib\u00e2! \u2013 \u00e7ok s\u00f6ylemek fikriyle bazen fena s\u00f6ylemi\u015f!<br \/>\nBu nak\u00eesa ise kesret-i e\u015f\u2018\u00e2r ile me\u015fhur olan hemen ekser \u015fu\u2018ar\u00e2da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\nO kadar g\u00fczel s\u00f6zler i\u00e7inde mesel\u00e2:<br \/>\nDegil h\u00e2le tutup h\u0131rmenine \u00e7arh \u00fczre bir g\u0131rb\u00e2l<br \/>\nHub\u00fbb\u00e2t-\u0131 n\u00fcc\u00fbm\u0131 \u015feb-be-\u015feb ta\u2018\u015f\u00eer ider meht\u00e2b<br \/>\nVe yahud:<br \/>\nN\u00e2b\u00ee kadehde z\u00e2hir olan c\u00e2bec\u00e2 hab\u00e2b<br \/>\nKilkinde(n) b\u00e2denin ayag\u0131nda sar\u00e2\u00e7ad\u0131r<br \/>\nBeytileri gibi manzum s\u00f6zleri, \u015fu zamanda medar-\u0131 tezy\u00eef \u2018add eylemek, kudemaya h\u00fcrmetsizlikle beraber- tabir mazur buyurulsun \u2013 \u2018azamet-furu\u015fluk olsa sez\u00e2d\u0131r. Bu beyitleri taraf\u0131m\u0131zdan \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 takdir g\u00f6r\u00fcld\u00fc zann olunmas\u0131n! Yaln\u0131z m\u00fc\u015far\u00fcn-ilehin seyyi\u00e2t\u0131<\/p>\n<p>[570] hasenat\u0131yla mukayese olunmak ve binan-aleyh hangisinin galip gelece\u011fini anlamak laz\u0131m idi dimek isteriz!<br \/>\nBaz\u0131 e\u015f\u2018\u00e2r\u0131:<br \/>\nOld\u0131 serm\u00e2ye-i hayret bana b\u00eem \u00fc \u00fcmmid<br \/>\nBilemem eyleyecek girye midir hande midir<br \/>\n***<br \/>\nB\u00eem\u00e2r ise de her ne kadar \u00e7e\u015fm-i siy\u00e2h\u0131<br \/>\n\u2018U\u015f\u015f\u00e2k\u0131 per\u00ee\u015f\u00e2n idecek kudreti vard\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nY\u00e2re tekl\u00eef-i vis\u00e2l eyleme gelse tenh\u00e2<br \/>\nYal\u0131n\u0131z geldigi \u2018u\u015f\u015f\u00e2ka yeter mihr \u00fc vef\u00e2<br \/>\n***<br \/>\nYine hem-cinsi bilir bir birinin mikd\u00e2r\u0131n<br \/>\nY\u00fbsufun h\u00fcsn-i peder-s\u00fbz\u0131n\u0131 ihv\u00e2ndan sor<br \/>\n***<br \/>\nErz\u00e2n met\u00e2\u2018-\u0131 fazl \u00fc h\u00fcner bak o r\u00fctbe kim<br \/>\nBin ma\u2018rifet zam\u00e2nede bir \u00e2fer\u00eenedir<\/p>\n<p>[571]<br \/>\n***<br \/>\nEbn\u00e2-y\u0131 dehr her h\u00fcnere \u00e2fer\u00een virir<br \/>\nY\u00e2 Rab bu \u00e2fer\u00een ne t\u00fckenmez haz\u00eenedir<br \/>\n***<br \/>\n\u015eebnem gibi f\u00fct\u00e2de-i h\u00e2k-i muhabbetiz<br \/>\nKalmaz bir \u00e2fit\u00e2b\u0131 g\u00f6r\u00fcnce karar\u0131m\u0131z<br \/>\n***<br \/>\n\u0130\u015ftidim \u2018azm-i hamm\u00e2m itdi c\u00e2n atd\u0131m tem\u00e2\u015f\u00e2ya<br \/>\nYeti\u015fdim ol zaman kim hem \u00e7\u0131kup hem p\u00eerehenlenmi\u015f<br \/>\n***<br \/>\nHep itdigi cef\u00e2y\u0131 unutdurd\u0131 ol per\u00ee<br \/>\nBir n\u00eem hande bir  nigeh-i iltif\u00e2t ile<\/p>\n<p>[572]<\/p>\n<p>Ned\u00eem<br \/>\nNezaket-i ifade, sel\u00e2set-i fikr, nezahet-i edebiyye gibi h\u00e2ssa-\u0131 celileyi ha\u2019iz olan baz\u0131 kudem\u00e2-y\u0131 \u00fcdeb\u00e2 i\u00e7inde ser-efr\u00e2z olma\u011fa lay\u0131k nev\u00e2dir-i r\u00fbzg\u00e2rdan biri de Nedim\u2019dir.<br \/>\nNedim \u015fimdiki hay\u00e2l\u00e2t\u0131m\u0131za, \u015fimdiki es\u00e2libimize muvaf\u0131k pek \u00e7ok e\u015f\u2018ar-\u0131 ber-g\u00fcz\u00eede b\u0131rakm\u0131\u015f, ve bu cihetle \u2018ulviyyet-i  \u015fair\u00e2nesini be-hakk isbat eylemi\u015fdir.<br \/>\nVak\u0131\u2018a Nedim\u2019in \u00f6yle \u00eecaz mertebesinde denilecek suretde n\u00e2\u011fme-perd\u00e2z-\u0131 fesahat olu\u015funu, b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn de kendi tab\u2018-\u0131 \u2018av\u00e2lim-i pesendine \u2018atf etmek icab etmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh \u0130brahim Pa\u015fa gibi bir vezir-i b\u00ee-nazirin  bitip t\u00fckenmeyen iltifat\u0131ndan ba\u015fka, yine bitip t\u00fckenmeyen ihsanlar\u0131 aras\u0131nda yeti\u015fmi\u015f bir edibdir. Mahsul-i \u015fiiri b\u00e2d-\u0131 hev\u00e2 heder etmek isteyenler ve her biri bir tab\u2018at\u0131n haz\u00e2\u2019in-i bed\u00e2\u2018iyinden sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f cevahir-i edebiyeyi yine b\u00e2d-\u0131 hev\u00e2 sarf etmek arzusunda bulunanalar ve bu cihetle \u015fairli\u011fi \u2013 ha\u015fa! \u2013 dilencilik mertebesine tenzil eyleyenler ihtimal ki bizim bu s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc muvaf\u0131k-\u0131 hakikat olmak \u00fczerer kabul etmezler.<\/p>\n<p>[573]<br \/>\nBizim o gibilere verece\u011fimiz cevap:<br \/>\n\u201cMa\u2018rifet iltifate t\u00e2bi\u2018dir\u201d<br \/>\n\u201cM\u00fc\u015fterisiz met\u00e2\u2018 z\u00e2yi\u2018dir\u201d<br \/>\nhikmet-i \u015fair\u00e2nesinden ib\u00e2retdir.<br \/>\nNef\u2018\u00ee\u2019nin \u00e2heng-i sel\u00e2seti, Fuzul\u00ee\u2019nin rikkat-i ifadesi, \u015eeyh Galib\u2019in \u2018ulviyet-i tasviri Nedim\u2019de ictima\u2018 etmi\u015fdir, denilebilir. Hususiyle e\u015f\u2018\u00e2r\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi o parlak parlak te\u015fbihler o \u2018ulvi \u2018ulvi tasvirler \u2013 ekser \u2013 \u00eec\u00e2dd\u0131r.<br \/>\n\u00dcdeb\u00e2 v\u00fc \u015fuar\u00e2-y\u0131 kir\u00e2m\u0131n \u2018avflar\u0131na istinaden, \u2018arz ederim ki, Nedim, e\u011fer asr\u0131m\u0131zda bulunmu\u015f olayd\u0131, yine birincili\u011fi kendisi ihraz eder ve b\u00fct\u00fcn \u015fairlerimizi peyrev\u00e2n\u0131ndan olmak hakk\u0131n\u0131 muhafaza eylerdi.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131, matbu\u2018 divan\u0131 ve m\u00fcneccim ba\u015f\u0131 tarihi terc\u00fcmesinden ibaretdir. \u0130n\u015f\u00e2ca olan kudret-i harikulade-i edibanesini bu terc\u00fcme isbat eder.<br \/>\nNedim, Kazasker Mustafa Efendi nam\u0131nda bir zat\u0131n hafidididir. M\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh, bin y\u00fcz k\u0131rk \u00fc\u00e7 sene-i hicriyesinde, damdan d\u00fc\u015ferek, m\u00fcteessiren vefat eylemi\u015fdir.<\/p>\n<p>[574]<br \/>\nBuraya derc edilen \u00e2s\u00e2r-\u0131 \u015fairanesi, m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin nezaket-i ifade ve \u015fuh\u00ee-yi tabiat\u0131ndan birer numune olmak \u00fczere nakl olundu.<br \/>\nYoksa \u2013 m\u00fcbala\u011fa bir taraf \u2013 Nedim\u2019in b\u00fct\u00fcn \u00e2s\u00e2r\u0131 \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 intihabd\u0131r.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nEy \u2018\u00e2lem-i mis\u00e2lin seyy\u00e2h-\u0131 h\u00fb\u015fy\u00e2r\u0131<br \/>\nHi\u00e7 kasr s\u00fbretinde g\u00f6rd\u00fcn mi nev-bah\u00e2r\u0131<br \/>\nOl denl\u00fc s\u00e2yesinde feyz \u00fc ne\u015f\u00e2t var kim<br \/>\nOlsayd\u0131 ger zaman\u0131n \u00e2s\u00e2yi\u015f-i vek\u00e2r\u0131<br \/>\nDirdim ki gelmi\u015f anda tarh-\u0131 ik\u00e2met etmi\u015f<br \/>\nCem\u015f\u00eed-i k\u00e2mk\u00e2r\u0131n eyy\u00e2m-\u0131 ho\u015fg\u00fcv\u00e2r\u0131<br \/>\n***<br \/>\nKasr-\u0131 r\u00fbh-efz\u00e2 degil h\u00fcsn \u00fc bah\u00e2 me\u2019v\u00e2s\u0131d\u0131r<br \/>\nCennet-i a\u2018l\u00e2 bunun fer\u015f-i cih\u00e2n-\u00e2r\u00e2s\u0131d\u0131r<br \/>\nSeyr id\u00fcp tarh-\u0131 ced\u00eed-i sakf-\u0131 \u2018\u00e2l\u00eesin did\u00fcm<br \/>\nVar ise bu r\u00fby-\u0131 arz\u0131n \u2018\u00e2lem-i b\u00e2l\u00e2s\u0131d\u0131r<br \/>\nT\u00e2k-\u0131 kesr\u00ee kasr-\u0131 \u015f\u00eerindir peder m\u00e2der ana<br \/>\nBu ikisinin dahi bir t\u0131fl-\u0131 nev-peyd\u00e2s\u0131d\u0131r<\/p>\n<p>[575]<br \/>\nK\u00fbh u dery\u00e2 iki c\u00e2nibden der-\u00e2g\u00fb\u015f eylemi\u015f<br \/>\nSanki dery\u00e2 d\u00e2yesi kuhs\u00e2r ise lalas\u0131d\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nZih\u00ee himmet ki koym\u0131\u015f nev-bah\u00e2r\u0131 s\u00fbret-i kasra<br \/>\nZih\u00ee san\u2018at \u015feb\u00e2b eyy\u00e2m\u0131n itmi\u015f \u00e2b-ve\u015f icr\u00e2<br \/>\n***<br \/>\nAh\u00e2l\u00ee \u2019izz \u00fc devletde re\u2018\u00e2y\u00e2 emn \u00fc r\u00e2hatda<br \/>\nH\u00fcner erb\u00e2b\u0131 rif\u2018atde cih\u00e2n yek-p\u00e2re n\u00fbr\u00e2n\u00ee<br \/>\n***<br \/>\nTab\u2018\u0131m o b\u00e2g-b\u00e2n-\u0131 gir\u00e2n-\u0131 dest-m\u00e2yedir<br \/>\nKim bir g\u00fcl istesem bana bir g\u00fclist\u00e2n virir<br \/>\n***<br \/>\nD\u00f6k z\u00fclf-i siyehk\u00e2r\u0131n o ruhs\u00e2re-i \u00e2le<br \/>\nSemm\u00fbr\u0131n\u0131 kaplat bu sene k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u00e2le<\/p>\n<p>[576]<br \/>\nAl deste eger l\u00e2le bulunmazsa piy\u00e2le<br \/>\nVir h\u00fckm\u00fcn\u00fc ey serv-i rev\u00e2n k\u00f6hne bah\u00e2r\u0131n<br \/>\n***<br \/>\nB\u00fclb\u00fcllerin ister seni ey gonce dehen gel<br \/>\nG\u00fcl gitdigini anmayal\u0131m g\u00fcle\u015fen sen gel<br \/>\nP\u00e2m\u00e2l-i \u015fit\u00e2 olmadan ikl\u00eem-i \u00e7emen gel<br \/>\nVir h\u00fckm\u00fcn\u00fc ey serv-i rev\u00e2n k\u00f6hne bah\u00e2r\u0131n<\/p>\n<p>[577]<br \/>\n***<br \/>\nNedim\u2019e  \u0130l\u00e2ve<br \/>\nAnan baban senin var ise mihr \u00fc m\u00e2hd\u0131r c\u00e2n\u00e2<br \/>\nKi bir bak\u0131\u015fda mihre bir bak\u0131\u015fda m\u00e2ha benzersin<br \/>\n***<br \/>\nHaddeden ge\u00e7mi\u015f nez\u00e2ket y\u00e2l \u00fc b\u00e2l olm\u0131\u015f sana<br \/>\nMey s\u00fcz\u00fclmi\u015f \u015f\u00ee\u015feden ruhs\u00e2r-\u0131 \u00e2l olm\u0131\u015f sana<br \/>\nSen ne c\u00e2m\u0131n mestisin \u00e2y\u00e2 kimin hayr\u00e2n\u0131s\u0131n<br \/>\nKendin ald\u0131rd\u0131n g\u00f6n\u00fcl bilmem na h\u00e2l olm\u0131\u015f sana<br \/>\nYok bu \u015fehr i\u00e7re senin vasf itdigin dilber Nedim<br \/>\nBir per\u00ee s\u00fbret g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015f bir hay\u00e2l olm\u0131\u015f sana<br \/>\n***<br \/>\nBen \u015f\u00e2\u2018irim o k\u00e2meti mevz\u00fbn\u0131 dogr\u0131s\u0131<br \/>\nSevmem desem de belki yal\u00e2n s\u00f6ylerim sana<br \/>\n***<br \/>\nA\u00e7m\u0131\u015f old\u0131m s\u00eenesi bir kerre \u00e2r\u00e2m \u00fc s\u00fck\u00fbn<br \/>\nS\u00eeneden bilmem ne h\u00e2letdir gir\u00eez\u00e2n old\u0131 hep<br \/>\nH\u00e2l k\u00e2fir z\u00fclf k\u00e2fir \u00e7e\u015fm k\u00e2fir el-am\u00e2n<br \/>\nSerteser ikl\u00eem-i h\u00fcsn\u00fcn k\u00e2firsit\u00e2n old\u0131 hep<\/p>\n<p>[578]<br \/>\nSen dimi\u015fsin kim kimin derdiyle giry\u00e2nd\u0131r Nedim<br \/>\nHep m\u00fcr\u00fcvvetsiz senin derdinle giry\u00e2n old\u0131 hep<br \/>\n***<br \/>\nBir nih\u00e2n\u00eece tebess\u00fcm de (mi) s\u0131gmaz c\u00e2n\u00e2<br \/>\nS\u00f6yle billah dehenin t\u00e2 o kadar tenk midir<br \/>\n***<br \/>\nNedir bu gizli gizli \u00e2hlar \u00e7\u00e2k-i gir\u00eeb\u00e2nlar<br \/>\n\u2018Aceb bir \u015f\u00fbha sen  de \u2018\u00e2\u015f\u0131k-\u0131 n\u00e2l\u00e2n m\u0131s\u0131n k\u00e2fir<br \/>\nNi\u00e7\u00fcn s\u0131ks\u0131k bakars\u0131n b\u00f6yle mir\u2019\u00e2t-\u0131 m\u00fccell\u00e2ya<br \/>\nMeger sen dahi kendi h\u00fcsn\u00fcne hayr\u00e2n m\u0131s\u0131n k\u00e2fir<br \/>\nNed\u00eem-i z\u00e2r\u0131 bir k\u00e2fir es\u00eer itmi\u015f i\u015fitmi\u015fdim<br \/>\nSen ol cell\u00e2d-\u0131 d\u00een ol d\u00fc\u015fmen-i \u00eem\u00e2n m\u0131s\u0131n k\u00e2fir<br \/>\n***<br \/>\nBir dahi bezme d\u00f6n\u00fcp gelmek degildi niyyetin<br \/>\nGitdigin vakt anlad\u0131m \u2018\u00f6mr\u00fcm \u015fit\u00e2b\u0131ndan senin<br \/>\n***<br \/>\nBen mi s\u00e2k\u00ee olay\u0131m bezme dururken sevdigim<br \/>\nB\u00f6yle s\u00eem\u00een s\u00e2klar bill\u00fbr b\u00e2z\u00fblarla sen<\/p>\n<p>[579]<br \/>\n***<br \/>\nLa\u2018l-i y\u00e2r agz\u0131nda amm\u00e2 v\u00e2pes\u00een olm\u0131\u015f nefes<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131k-\u0131 b\u00eem\u00e2r\u0131 g\u00f6rd\u00fcm c\u00e2n vir\u00fcp c\u00e2n almada<br \/>\n***<br \/>\nKa\u015flar\u0131n b\u00e2l\u00e2da seyr it ruhlar\u0131n g\u00f6r z\u00eerde<br \/>\nK\u0131l tem\u00e2\u015f\u00e2 huld\u0131 z\u00eer-i s\u00e2ye-i \u015fem\u015f\u00eerde<br \/>\n***<br \/>\nEy Ned\u00eem ey b\u00fclb\u00fcl-i \u015feyd\u00e2 ni\u00e7\u00fcn h\u00e2m\u00fb\u015fs\u0131n<br \/>\nSende evvel \u00e7ok nev\u00e2lar g\u00fcft \u00fc g\u00fblar var idi<br \/>\n***<br \/>\nServ-i n\u00e2z\u0131m kim b\u00fcy\u00fctdi b\u00f6yle b\u00ee-perv\u00e2 seni<br \/>\nKim yeti\u015fdirdi bu g\u00fbn\u00e2 (kim g\u00fcl-i ra\u2018n\u00e2) seni<br \/>\nB\u00fbydan ho\u015f rengden p\u00e2kizedir n\u00e2zik tenin<br \/>\nBeslemi\u015f koynunda g\u00fby\u00e2 kim g\u00fcl-i ra\u2018n\u00e2 seni<br \/>\nBir elinde g\u00fcl bir elde c\u00e2m geldin s\u00e2kiy\u00e2<br \/>\nHangisin alsam g\u00fcli c\u00e2m\u0131 ki y\u00e2hud y\u00e2 seni<br \/>\n***<br \/>\nBir n\u00eem ne\u015f\u2019e say bu cih\u00e2n\u0131n bah\u00e2r\u0131n\u0131<br \/>\nBir s\u00e2gar-\u0131 ke\u015f\u00eedeye tut l\u00e2le-z\u00e2r\u0131<\/p>\n<p>[580]<\/p>\n<p>Niz\u00e2m\u00ee<br \/>\nEyy\u00e2m-\u0131 hayat\u0131n\u0131n on sekizinci vev-bahar\u0131nda iken munkalib-i haz\u00e2n-\u0131 mevt olan pek gen\u00e7, bununla beraber pek muktedir bir \u015fairdir. \u015e\u00f6hret-i \u015fair\u00e2nesi cennet-mekan Fatih Sultan Mehmed-i S\u00e2n\u00ee hazretlerinin nazar-\u0131 merhamet-i h\u00fcmayunlar\u0131n\u0131 celb ederek, memleketinden d\u00e2r\u00fc\u2019l-hil\u00e2feye gelmesi ferman buyurdu\u011fu s\u0131rada vefat etmi\u015fdir.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan  iki beyt:<br \/>\nK\u0131lmadan seyl-i fen\u00e2 \u2018\u00f6mr diy\u00e2r\u0131n\u0131 har\u00e2b<br \/>\nHuzmeni\u2019l-\u2018\u0131y\u015f-i bek\u00e2yen ve mine\u2019l- \u2018\u00f6mr-i nis\u00e2b<br \/>\n***<br \/>\nK\u00e2metim ol dale d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fcr ki derd alt\u0131ndad\u0131r<br \/>\nG\u00f6zlerim ol \u2018ayne benzer kim \u2018az\u00e2b \u00fcst\u00fcndedir<br \/>\n***<br \/>\nNiz\u00e2m\u00ee\u2019nin Arab\u00ee, F\u00e2ris\u00ee e\u015f\u2018\u00e2r\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>[581]<\/p>\n<p>Nef\u2018\u00ee<br \/>\nH\u00fcsn-i tasavvur, \u00e2heng-i sel\u00e2set gibi meziyetlerle \u015f\u00e2irlerimizin i\u00e7inde temeyy\u00fcz eden Nef\u2018\u00ee pek m\u00fckemmel, pek \u2018\u00e2l\u00ee \u015fiirler in\u015f\u00e2d ederek, mesel\u00e2 \u2018\u00e2di bir \u015feyi kendisine mahsus olan \u00e2heng-i if\u00e2de ve let\u00e2fet-i beyan ile \u2018\u00e2l\u00ee g\u00f6stermek, ve \u2018\u00e2l\u00ee bir maddeyi yine kendisine mahsus bir san\u2018at-\u0131 \u015fair\u00e2ne ile \u2018\u00e2d\u00ee olmak \u00fczerre ir\u00e2e etmek kudret-i harikuladesine mazhar oldu\u011funu isbat eyleyen  ve her s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ka\u2018b\u0131na yeti\u015filmek k\u00e2bil olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatan bir \u015fairdir.<br \/>\nKendisini o kadar taklid edenler zuhur etdi\u011fi halde hi\u00e7 birisi Nef\u2018\u00ee\u2019nin bir kasidesini de\u011fil, bir kasidesinin girizgah\u0131n\u0131 tanzire muvaffak olamam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nO kadar kasideleri, o kadar gazelleri bir tarafa b\u0131rakal\u0131m, yaln\u0131z Nef\u2018\u00ee\u2019nin lak\u0131rd\u0131s\u00f6yler gibi, s\u00f6yledi\u011fi e\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan \u015fu iki beyte bakal\u0131m ki her m\u0131sra\u2018\u0131, hatta her kelimesi \u00e2heng-d\u00e2rd\u0131r:<br \/>\nD\u00fc\u015fde fikr eylerim evs\u00e2f\u0131n\u0131 b\u00eed\u00e2r ol\u0131cak<br \/>\nBulurum levh-i hay\u00e2limde ser\u00e2ser b\u00ee-reng<br \/>\nSonra tasv\u00eer id\u00fcp \u00e2y\u00eene-i end\u00ee\u015femde<br \/>\nHem yazar hem tutar\u0131m nagme-i kilke \u00e2heng<\/p>\n<p>[582]<br \/>\nBir \u015fairimiz Nef\u2018\u00ee\u2019nin \u00e2heng-i ifadesini \u015fu beyitlerle takdir etmi\u015fdir:<br \/>\nOl h\u00fcsn-i bey\u00e2n o h\u00fcsn-i \u00fcsl\u00fbb<br \/>\nOl tavr-\u0131 bedi\u2018 o vech-i merg\u00fbb<br \/>\nHer matlaba h\u00e2sd\u0131r ed\u00e2s\u0131<br \/>\nHer nagmede ba\u015fkad\u0131r sad\u00e2s\u0131<br \/>\nBir harbi iderse vasfa \u00e2g\u00e2z<br \/>\nG\u00fby\u00e2 i\u015fidir kulaklar \u00e2v\u00e2z<br \/>\nBir \u2018arbede bir h\u00fcc\u00fbm-\u0131 \u00e7\u00e2l\u00e2k<br \/>\nBir han\u00e7er \u00fc migfer \u00fc \u00e7ek\u00e2\u00e7ek<br \/>\nBir hamle ider ki hasm-\u0131 d\u00eene<br \/>\nG\u00fby\u00e2 iner \u00e2sum\u00e2n zem\u00eene<br \/>\n\u00d6yle k\u0131l\u0131\u00e7 urdurur ki farz\u00ee<br \/>\nEyler iki p\u00e2re ki\u2019o arz\u0131<br \/>\nNef\u2018\u00ee, her yolda \u015fiir s\u00f6yleyece\u011fini isbat eden deh\u00e2tdan oldu\u011fu halde \u00e2hengdar ve latif eserler husule getirmek i\u00e7in, san\u00e2yi\u2018-i \u015fi\u2018riyyeye o kadar ehemmiyet vermemi\u015fdir ki bu \u2018adem-i tenezz\u00fcl hakikaten Nef\u2018\u00ee\u2019ye g\u00f6re bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck \u2018addolunabilir.<br \/>\nBa\u015fka bir yerde de demi\u015f oldu\u011fum gibi vechile, \u015fairlerimizden maksad, ekseriyyetle hazin hazin hisleri, ulvi ulvi tasvirleri kul\u00fbba tesir edecek suretde rak\u00eek, tab\u00ee\u2018i bir halde tasvir etmek meziyet-i celilesinden ve ekseriya ed\u00eeb\u00e2ne yalan s\u00f6ylemekden \u2018ib\u00e2ret<\/p>\n<p>[583] oldu\u011funa g\u00f6re, hissiyat-\u0131 \u2018\u00e2liyyeyi tasvirden sarf-\u0131 nazar, fakat, ed\u00eeb\u00e2ne yalan s\u00f6ylemek bahsine gelince, Nef\u2018\u00ee m\u00fcbala\u011fat-\u0131 \u2018acem\u00e2neyi iktidar\u0131ndan dolay\u0131 \u00e2deta hak\u00e2y\u0131k mertebesine vard\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r-\u0131 mesuresini g\u00f6remedik. Ancak Nef\u2018\u00ee\u2019nin \u015fiirde g\u00f6sterdi\u011fi iktidara bak\u0131l\u0131nca \u201cKatip \u015fair olmaz, \u015fair katip olur.\u201d C\u00fcmlesinin herkesden ziyade Nef\u2018\u00ee\u2019ye  \u015f\u00fcm\u00fbli olmak laz\u0131m gelir.<br \/>\nHatta Nef\u2018\u00ee bir kasidesinde \u015fu beyti s\u00f6ylemi\u015fdir:<br \/>\nTenezz\u00fcl eylemem in\u015f\u00e2ya eylesem belki<br \/>\nM\u00fcsebbih\u00e2t-\u0131 felek vird iderdi in\u015f\u00e2m\u0131<br \/>\nNef\u2018\u00ee Sultan Ahmed-i evvel devrinde kesb-i i\u015ftihar eden \u015fuar\u00e2m\u0131zdand\u0131r.<br \/>\n\u00c2s\u00e2r\u0131 \u015funlardan ibaretdir: E\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 F\u00e2ris\u00ee \u2013 E\u015f\u2018\u00e2r-\u0131 T\u00fcrk\u00ee: yani divan \u2013 Sih\u00e2m-\u0131 Kaza-<br \/>\nSih\u00e2m-\u0131 Kaza Nef\u2018\u00ee\u2019nin bir \u00e7ok hicviyelerini h\u00e2v\u00eedir.<br \/>\nBir aral\u0131k hicve t\u00f6vbe eylemi\u015f oldu\u011fundan bunu miteakip yazd\u0131\u011f\u0131 bir kasidede:<br \/>\nBug\u00fcnden \u2018ahdim olsun kimseyi hicv itmeyem amm\u00e2<br \/>\nVireydin ger ic\u00e2zet hicv iderdim baht-\u0131 n\u00e2-s\u00e2z\u0131<br \/>\ndemi\u015fdir.<br \/>\nMalumdur ki eski \u015fairler, hususiyle kaside nihayetlerinde kendi kendilerini medh ederler. Bu tafahhur pek \u00e7irkin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n ekseri \u00e2heng-i ifadeden, selamet-i med\u00e2dan mahrum oldu\u011fu<\/p>\n<p>[584] cihetle, hud\u00fbd-\u0131 \u2018akl u fikri \u00e7\u00e2k eder bir tak\u0131m garib s\u00f6zlerle m\u00e2l\u00eedir. \u00c7\u00fcnki pek so\u011fukdur. Nef\u2018\u00ee her kasidesinde tefhhur usul\u00fcne ri\u00e2yet etmi\u015f ise de, kendisinin iktidar\u0131 nazar-\u0131 dikkate al\u0131nacak ve o fahriyelerin Nef\u2018\u00ee\u2019nin maharet-i \u015fair\u00e2nesi sayesinde tatl\u0131 tatl\u0131 okundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olursa \u015fairin bu hareketi ma\u2018zur g\u00f6r\u00fcld\u00fckden ba\u015fka c\u00e2lib-i takdir olur.<br \/>\nKasaid-i Farisisinden:<\/p>\n<p>[585]<\/p>\n<p>Kas\u00e2id-i T\u00fcrk\u00eesinden:<br \/>\nEsdi nes\u00eem-i nev-bah\u00e2r a\u00e7\u0131ld\u0131 g\u00fcller subh-dem<br \/>\nA\u00e7sun bizim de g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz s\u00e2k\u00ee meded sun c\u00e2m-\u0131 Cem<br \/>\nBir c\u00e2m sun \u2018u\u015f\u015f\u00e2k i\u00e7\u00fcn bir k\u00e2se de ol m\u00e2h i\u00e7\u00fcn<br \/>\nT\u00e2 medh-i \u015f\u00e2hen\u015f\u00e2h i\u00e7\u00fcn alam ele levh-i kalem<br \/>\n***<br \/>\nS\u00f6zde naz\u00eer olmaz bana ger \u2018\u00e2lem olsa bir yana<br \/>\nP\u00fcr tumturak u ho\u015f ed\u00e2 ne H\u00e2f\u0131z\u0131m ne Muhte\u015fem<br \/>\nH\u00e2k\u00e2niyim ben Muhte\u015fem yan\u0131mda serheng-i ha\u015fem<br \/>\nH\u00e2f\u0131z olur lebbeste dem d\u00e2mem edince z\u00eer \u00fc bem<br \/>\n***<br \/>\n\u0130de munzam yine evvleki gibi ki\u015fver-i R\u00fbma<br \/>\n\u00c7ekip sa\u011fa sola \u015fem\u015f\u00eer-i b\u00fcrr\u00e2n-\u0131 serend\u00e2z\u0131<\/p>\n<p>[586]<br \/>\n\u015eim\u00e2len Nahc\u0131van u Gence v\u00fc Tiflis \u00fc \u015eirv\u00e2n\u0131<br \/>\nCen\u00fbben \u015eehrizor u Basra v\u00fc Ba\u011fdad u Ahv\u00e2z\u0131<br \/>\n***<br \/>\nH\u00e2f\u0131z u ibn-i yem\u00eenim gazel \u00fc k\u0131t\u2018ada ger<br \/>\nS\u00f6ylesem belki r\u00fcb\u00e2\u2018ide olurdum Hayy\u00e2m<br \/>\n***<br \/>\n\u00c2fer\u00een lutfuna ey b\u00e2d-\u0131 nes\u00eem<br \/>\nBu kadar ancak olur feyz-i am\u00eem<br \/>\n\u00c2lemi g\u00fcl gibi a\u00e7t\u0131 nefesin<br \/>\nEyledi \u00e7ehre-i eyy\u00e2m\u0131 bes\u00eem<br \/>\nKi\u015fver-i \u00c7\u00eene mi d\u00fc\u015fdi g\u00fczerin<br \/>\nY\u00e2 nedir bu nefes-i n\u00e2fe \u015fem\u00eem<br \/>\nBin cih\u00e2n n\u00fckhet-i m\u00fc\u015fk\u00ee-nefesin<br \/>\nEtdi bir demde me\u015f\u00e2ma te\u015fm\u00eem<br \/>\nBu kadar ne\u015fr-i \u015fem\u00eem itmez idin<br \/>\nOlmasan turra-i dilberde muk\u00cem<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131ka sencileyin y\u00e2r olmaz<br \/>\nOlsa y\u00e2ran\u0131yla p\u00fcr heft ikl\u00eem<br \/>\nZ\u00fclf-i c\u00e2n\u00e2ne girift\u00e2r-\u0131 ebed<br \/>\nDil-i sevd\u00e2zede y\u00e2r-\u0131 kad\u00eem<\/p>\n<p>[587]<br \/>\n***<br \/>\nEri\u015fdi pertev-i feyz-i bah\u00e2r \u00e2yine-i \u00e7arha<br \/>\n\u2018Aceb mi \u015fimdi olsa jeng-i ebr-i t\u00eereden \u00e2r\u00ee<br \/>\nNes\u00eem ol denli n\u00e2zik tarh ider \u00e2b \u00fczre emv\u00e2c\u0131<br \/>\nKi levh-i s\u00eeme \u00fcst\u00e2d idemez \u00f6yle kalemk\u00e2r\u00ee<br \/>\nSan\u0131r damga-y\u0131 zerr\u00eendir g\u00f6ren bir m\u00e2\u00ee h\u00e2r\u00e2da<br \/>\nNiy\u00e2n-\u0131 \u00e2ba d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u2018aks-i hur\u015f\u00eed-i p\u00fcr env\u00e2r\u0131<br \/>\n***<br \/>\nBenim ol Nef\u2018i-i r\u00fb\u015fen dil \u00fc saf\u00ee gevher<br \/>\nFeyz al\u0131r c\u00e2m-\u0131 saf\u00e2 me\u015freb-i b\u00ee-b\u00e2kimden<br \/>\n\u00c2suman himmet umar kevkebe-i tab\u0131mdan<br \/>\n\u2018Akl-\u0131 k\u00fcll ders okur endi\u015fde-i derr\u00e2kimden<br \/>\nBen bu h\u00e2letle tenezz\u00fcl m\u00fc iderdim \u015fiire<br \/>\nNeyleyim kurtulamam tab-\u0131 hevesn\u00e2kimden<br \/>\nBu heves b\u00f6yle kal\u0131rsa dil-i tab\u0131mda eger<br \/>\n\u0130\u015fitilmezse s\u00f6z\u00fcm s\u00eene-i sad \u00e7\u00e2kimden<br \/>\nBen \u00f6l\u00fcrsem yine \u00e2\u015f\u00fcfte olur halk-\u0131 cih\u00e2n<br \/>\nH\u00fcsn-i tabir-i zeb\u00e2n-\u0131 \u00e7emen-i h\u00e2kimden<br \/>\n***<br \/>\nBeyt-i ma\u2018m\u00fbr-\u0131 felek re\u015fk itmede (eby\u00e2t\u0131ma)<br \/>\nSeyr iden ger\u00e7i dilim bir h\u00e2ne-i v\u00eer\u00e2n bulur<\/p>\n<p>[588]<br \/>\nH\u00e2ne-i v\u00eerand\u0131r amm\u00e2 t\u00ee\u015fe urduk\u00e7a hay\u00e2l<br \/>\nHer teh\u00ee k\u00fcnc\u00fcnde bir genc\u00eene-i pinh\u00e2n bulur<br \/>\n***<br \/>\nCem\u015f\u00eed-i k\u00e2mr\u00e2n ki s\u00fcv\u00e2r olsa rah\u015f\u0131na<br \/>\nD\u00e2r\u00e2 tutar rik\u00e2b\u0131n\u0131 H\u00fcsrev in\u00e2n vir\u00fcr<br \/>\n***<br \/>\nSanman ki felek devr ile \u015f\u00e2m\u0131 seher eyler<br \/>\nHer v\u00e2k\u0131an\u0131n \u00e2k\u0131betinden haber eyler<br \/>\nBir d\u00fc\u015f gibidir hak bu ki mana bu \u2018\u00e2lem<br \/>\nKi g\u00f6z yumup a\u00e7\u0131nca zaman\u0131 g\u00fczer eyler<br \/>\nTevfik ref\u00eek olmay\u0131cak faide yokdur<br \/>\nHer kim burada \u2018akla uyarsa zarar eyler<br \/>\n***<br \/>\nC\u00fbylar m\u0131 devr iden tarf-\u0131 \u00e7emenz\u00e2r\u0131n yahud<br \/>\nM\u00e2\u00ee pervaz ile nat olmu\u015f ye\u015fil h\u00e2r\u00e2 m\u0131d\u0131r<br \/>\nSebz \u00fc h\u00fcrrem bir fez\u00e2 m\u0131 her kenar-\u0131 c\u00fbyb\u00e2r<br \/>\nY\u00e2 miy\u00e2n-\u0131 c\u00fbda \u2018aks-i k\u00fcnbed-i hadr\u00e2 m\u0131d\u0131r<br \/>\n***<br \/>\nSuhen oldur ki bil\u00e2 v\u00e2s\u0131ta-i tab-\u0131 sel\u00eem<br \/>\nOla makb\u00fbl-i dil-i n\u00e2d\u00eere-senc\u00e2n-\u0131 feh\u00eem<\/p>\n<p>[589]<br \/>\n***<br \/>\n\u2018Akd-i gevher gibi manz\u00fbm ola taba v\u00e2rid<br \/>\n\u00c7ekmeye n\u00e2z\u0131m olan zahmet-i kayd-\u0131 tanz\u00eem<br \/>\nSilk-i tesb\u00eeh-i dil-i \u00e2rif-i bill\u00e2h gibi<br \/>\nOla p\u00fcr gevher-i esr\u00e2r-\u0131 hud\u00e2vend-i \u2018al\u00eem<br \/>\nS\u00f6z m\u00fcd\u00fcr ol ki \u00e7ep \u00fc rast d\u00fc\u015fe mazm\u00fbn\u0131<br \/>\nNice man\u00e2-y\u0131 d\u00fcr\u00fcst\u00fcn boza bir lafz-\u0131 sak\u00eem<br \/>\n\u00c7eke mazmununu fehm itmede bir n\u00fckte-\u015fin\u00e2s<br \/>\nNe kadar dikkat ederse o kadar renc-i el\u00eem<br \/>\n***<br \/>\nMevlev\u00eedir san o \u015fad\u0131rv\u00e2n-\u0131 ser-gerd\u00e2n\u0131 ki<br \/>\nHem d\u00f6ner hem e\u015fkini eyler saf\u00e2s\u0131ndan rev\u00e2n<br \/>\nZer k\u00fcl\u00e2h\u0131yla yahud bir dilber-i rakk\u00e2sd\u0131r<br \/>\nBir ayak \u00fczre sem\u00e2 itmekde d\u00e2men-dermiy\u00e2n<br \/>\nGazeliy\u00e2t\u0131ndan:<br \/>\nKalmazsa eger k\u00fb\u015fe-i d\u00e2m\u00e2n elimizde<br \/>\nElden ne gelir \u00e7\u00e2k-i gir\u00eeb\u00e2n elimizde<br \/>\n***<br \/>\n\u2018\u00c2\u015f\u0131ka tan itmek olmaz m\u00fcbtel\u00e2d\u0131r neyles\u00fcn<br \/>\n\u00c2deme mihr \u00fc muhabbet bir bel\u00e2d\u0131r neyles\u00fcn<\/p>\n<p>[590]<br \/>\nZ\u00fclf\u00fcne kalsa peri\u015fan eylemezdi dilleri<br \/>\nAn\u0131 da tahr\u00eek iden b\u00e2d-\u0131 sab\u00e2d\u0131r neyles\u00fcn<br \/>\n***<br \/>\n\u2018Akla magr\u00fbr olma Efl\u00e2tun-\u0131 vakt olsan eger<br \/>\nBir ed\u00eeb-i k\u00e2mili g\u00f6rd\u00fckde t\u0131fl-\u0131 mektep ol<br \/>\n***<br \/>\nH\u00fcsn-i p\u00e2kinde let\u00e2fet o kadar kim g\u00fby\u00e2<br \/>\nS\u00eenesi \u00e2yined\u00fcr \u00e2yined\u00e2n p\u00eereheni<\/p>\n<p>[591]<\/p>\n<p>Nevres-i Kad\u00eem<br \/>\n\u0130ktidar-\u0131 \u015f\u00e2ir\u00e2nece Nevres-i ced\u00eedi sebk eyleyen Nevres-i Kad\u00eem, \u015f\u00e2ir-i m\u00e2der-z\u00e2d-\u0131 \u0131tl\u00e2k\u0131na sez\u00e2-v\u00e2r olan bir edibdir.<br \/>\nKendisi Kerk\u00fckl\u00fcd\u00fcr. Bin y\u00fcz yetmi\u015f be\u015f senesinde vefat etdi.<br \/>\nM\u00fckemmel ve m\u00fcretteb divan\u0131 yazmad\u0131r.<br \/>\nM\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh:<br \/>\nGoncan\u0131n gitdi ba\u015f\u0131 araya bir hande ile<br \/>\nVar k\u0131yas eyle bu g\u00fcl\u015fende dem\u00e2dem g\u00fcleni<br \/>\n***<br \/>\nMevc-i hat\u0131rdan olmad\u0131 \u00e2s\u00e2yi\u015fe med\u00e2r<br \/>\nT\u00e2 yan\u0131na oturmu\u015f idim n\u00e2-h\u00fcd\u00e2lar\u0131n<br \/>\nSult\u00e2n-\u0131 l\u00e2yez\u00e2le niy\u00e2z eyle Nevres\u00e2<br \/>\nK\u2019oldur pen\u00e2h\u0131 m\u00eerlerin padi\u015fahlar\u0131n<br \/>\nVe:\t\t\t***<br \/>\nHacle-g\u00e2h-\u0131 h\u00fcsrevi bir \u015feb ki tezy\u00een itdiler<br \/>\nH\u00fbn-\u0131 Ferh\u00e2d\u0131 h\u0131n\u00e2-y\u0131 p\u00e2y-\u0131 \u015e\u00eerin itdiler<br \/>\n\u00c7\u0131kmad\u0131 bir n\u00eem ten kadd-i b\u00fclend-i himmete<br \/>\nAtlas-\u0131 gerd\u00fbn\u0131 birka\u00e7 kerre tahm\u00een itdiler<br \/>\n***<br \/>\nbed\u00e2\u2018iyinin m\u00fc\u2019essiridir.<\/p>\n<p>[592]<br \/>\nNev\u2018\u00ee<br \/>\n\u015euar\u00e2m\u0131z\u0131n muktedirlerindendir. 37 senesinde Gelibolu\u2019da \tk\u00e2\u2019in Bulb\u00e2n Medresesine, 75 senesinde yine Gelibolu\u2019da Mesih Pa\u015fa Medresesine 79\u2019da \u0130stanbul\u2019da \u015eahkulu Medresesine 88\u2019de Cafer A\u011fa Medresesine 91\u2019de Edirnekap\u0131s\u0131 civar\u0131nda k\u00e2\u2019in Mihr\u00fcmah Sultan Medresesine 95\u2019de \u00c7\u0131narl\u0131 Medresesine m\u00fcderris olmu\u015fdur.<br \/>\nDoksan sekiz senesinde Ba\u011fdad\u2019da Kad\u0131 bulunurken \u015fehzadeg\u00e2n hazretlerin hizmet-i talimlerine tayin olundu.<br \/>\n\u0130rtihali 1007 senesindedir.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nBu s\u00e2de nazm\u0131 ehl-i (san\u00e2yi\u2018) begenmese<br \/>\nNev\u2018\u00ee ne gam bizim s\u00f6z\u00fcm\u00fcz \u2018\u00e2\u015f\u0131k\u00e2nedir<br \/>\n***<br \/>\nM\u00e2ye-i nakd-i hay\u00e2t olsa eger d\u00eed\u00e2r\u0131<br \/>\n\u00d6l\u00fcm\u00fcmd\u00fcr benim agy\u00e2r ile g\u00f6rmek y\u00e2ri<br \/>\n***<br \/>\nDil safhas\u0131nda bakd\u0131m etr\u00e2f\u0131 c\u00fcmle me\u015fr\u00fbh<br \/>\nBildim bu n\u00fcsha \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir z\u00fc-f\u00fcn\u00fbn elden<\/p>\n<p>[593]<br \/>\n***<br \/>\n(Vuslatda  b\u00eem-i hicr\u00e2n hecrinde mihnet-i c\u00e2n)<br \/>\nDerd-i fir\u00e2k b\u00f6yle vasf-\u0131 ken\u00e2r b\u00f6yle<br \/>\nNev\u2018\u00ee\u2019nin \u00e2s\u00e2r\u0131:<br \/>\nMuhassal\u00fc\u2019l-Kel\u00e2m \u2013 Ris\u00e2le-i\tKudsiyye  \u015eerhi \u2013 Sure-i \u015eerife-i Mekke Tefsiri \u2013 Tehaf\u00fct \u00fc Heyakil-i N\u00fbr Ha\u015fiyeleri \u2013 Net\u00e2yic\u00fc\u2019l-F\u00fcn\u00fbn Terc\u00fcme-i \u2018Ak\u00e2\u2019id \u2013 Ris\u00e2le-i Nutk \u2013 Nev\u00e2-y\u0131 \u2018U\u015f\u015f\u00e2k \u2013 Hoca Cihan\u0131n M\u00fcn\u015fi\u2019\u00e2t\u0131 Terc\u00fcmesi \u2013 Div\u00e2n-\u0131 E\u015f\u2018\u00e2r vesaire.<\/p>\n<p>[594]<\/p>\n<p>Nev\u2018\u00ee-z\u00e2de \u2018At\u00e2y\u00ee<br \/>\nDokuz y\u00fcz doksan bir senesinde \u0130stanbul\u2019da do\u011fmu\u015fdur. \u0130sti\u2018d\u00e2d-\u0131 m\u00e2der-z\u00e2d\u0131na babas\u0131na bile hayran eden bu \u015fair o\u011flu \u015fair bin on d\u00f6rt senesinde m\u00fcderris olmu\u015fdur. Bir \u00e7ok yerlerde kad\u0131l\u0131klarda bulundu. Bin k\u0131rk d\u00f6rt senesinde vefat etmi\u015fdir. \u201cHamse-i \u2018At\u00e2y\u00ee\u201d ve Had\u00e2y\u0131ku\u2019l- Hakay\u0131k fi Tekmilet\u00fc\u2019\u015f-\u015eakay\u0131k\u201d e\u015fher eserindendir.<br \/>\nE\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan:<br \/>\nH\u00e2bda g\u00f6z kalb ise b\u00eed\u00e2r idi<br \/>\n\u015eevki ile dilde veleh var idi<br \/>\nG\u00e2fil olunca beden-i h\u00e2ks\u00e2r<br \/>\nPerdeyi ref\u2018 etdi dil-i perde-d\u00e2r<br \/>\n***<br \/>\nSerfir\u00e2z-\u0131 \u2018ulem\u00e2-y\u0131 a\u2018l\u00e2m<br \/>\nR\u00fckn-i d\u00een hazret-i \u015feyh\u00fc\u2019l-isl\u00e2m<br \/>\nV\u00e2ris-i v\u00e2hid-i \u2018ilm-i nebev\u00ee<br \/>\nB\u00e2\u2018is-i zindegi-i \u015ferh-i kav\u00ee [595]<br \/>\nHer su\u2019ale virir ihs\u00e2n\u0131 cev\u00e2b<br \/>\nB\u00e2rek-allah zihi lutf-\u0131 hit\u00e2b<br \/>\n\u015e\u00e2\u2018ire himmet ile ikb\u00e2li<br \/>\nEyledi p\u00e2ye-i \u015fi\u2018ri \u2018\u00e2l\u00ee<\/p>\n<p>[596]<\/p>\n<p>Vecd\u00ee<br \/>\nBirinci derecede bulunan en muktedir \u015fairlerimizden biri de Vecd\u00ee\u2019dir. Terc\u00fcme-i h\u00e2li, ter\u00e2cim-i ahv\u00e2l yazmakdan b\u00ee-haber olan tezkirecilerin kay\u0131ds\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla zal\u00e2m mechuliyyetde kalm\u0131\u015f ise de, herhalde m\u00fc\u015far\u00fcn-ileyhin Cevr\u00ee ile hem-\u2018asr oldu\u011fu baz\u0131 e\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan istidl\u00e2l olunur.<br \/>\nVecd\u00ee hakk\u0131ndaki m\u00fct\u00e2l\u00e2\u2018at\u0131 mufassalan Ma\u2018\u00e2rif Gazetesiyle  ne\u015fr etmi\u015f oldu\u011fumuzdan buraya yaln\u0131z e\u015f\u2018\u00e2r\u0131ndan baz\u0131 bed\u00e2\u2018ini derc ile iktif\u00e2 ederiz:<br \/>\nC\u00e2n fed\u00e2-y\u0131 nigehi old\u0131 beden h\u00e2k-i rehi<br \/>\nEyledi c\u00e2n bedene re\u015fk beden c\u00e2na hased<br \/>\nR\u00fbyuna kerem nig\u00e2h etdigi te\u2019sir etmi\u015f<br \/>\nKuvvet-i tali\u2018-i hu\u015f\u00eed-i d\u0131rah\u015f\u00e2na hased<br \/>\n***<br \/>\nLutf-i felek ki illere \u00e2b\u0131 \u015far\u00e2b ider<br \/>\nDil-te\u015fne-i muhabbete  bahri ser\u00e2b ider<\/p>\n<p>[597]<br \/>\n***<br \/>\nDil nig\u00e2h\u0131yla ider n\u00e2z u niy\u00e2z\u0131 b\u00ee-zam\u00e2n<br \/>\nMeclis-i ehl-i muhabbetde suhan b\u00ee-g\u00e2nedir<br \/>\nH\u00e2lini eyle zeb\u00e2n-\u0131 h\u00e2l ile dil-d\u00e2re \u2018arz<br \/>\nG\u00fcft \u00fc g\u00fb-y\u0131 \u2018a\u015fka ey Vecd\u00ee suhen b\u00ee-g\u00e2nedir<br \/>\n***<br \/>\nTag olsa nig\u00e2h\u0131na dayanmaz dil-i \u2018u\u015f\u015f\u00e2k<br \/>\nOl \u00e2fetin Allah ne z\u00e2lim nazar\u0131 var<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6r\u00fcr\u00fcz z\u00fclf-i per\u00ee\u015f\u00e2n\u0131 i\u00e7inde ruhun\u0131<br \/>\nLeyle-i kadrde hur\u015f\u00eedi n\u00fcm\u00e2y\u00e2n buluruz<br \/>\n***<br \/>\nDer\u00fbn-\u0131 dilde g\u00f6rd\u00fcm ne\u015fve-i c\u00e2m-\u0131 ne\u015f\u00e2t ey gam<br \/>\nYeti\u015f kim m\u00fclk-i h\u00e2s\u00fcl-h\u00e2s-\u0131 \u2018a\u015fka y\u00e2d ayak basm\u0131\u015f<br \/>\n***<br \/>\nNe old\u0131 \u00e7e\u015fm-i f\u00fcs\u00fbn-s\u00e2z\u0131 n\u00e2zdan f\u00e2rig<br \/>\nNe ben dili idebildim niy\u00e2zdan f\u00e2rig<br \/>\n***<br \/>\nOl b\u00fct-i \u2018\u00e2l\u00ee cen\u00e2b u serke\u015fin bilmez miyim<br \/>\nEl eri\u015fmez vasl\u0131na amm\u00e2 ki \u00e2h ister g\u00f6n\u00fcl<\/p>\n<p>[598]<br \/>\n***<br \/>\nBeni getirmez o herc\u00e2yi y\u00e2d\u0131na her kez<br \/>\nLis\u00e2n-\u0131 \u2018a\u015fkda n\u00e2m\u0131m vef\u00e2 m\u0131d\u0131r bilmem<br \/>\n***<br \/>\nOlal\u0131 meclis-i n\u00e2zikde mey-i n\u00e2b-\u0131 har\u00e2m<br \/>\nOld\u0131 ey d\u00eede-i mahm\u00fbr bana h\u00e2b-\u0131 mer\u00e2m<br \/>\n***<br \/>\nS\u00e2k\u00eesin elin \u00f6pd\u00fcm olup \u015feyh-i har\u00e2b\u00e2t<br \/>\nEller ayag\u0131n \u00f6pd\u00fcgi \u00e2demden el ald\u0131m<br \/>\nVirdim yoluna nakd-i dil \u00fc c\u00e2n-\u0131 \u2018az\u00eezi<br \/>\nY\u00fbsuf gibi bir misli bulunmaz g\u00fczel ald\u0131m<br \/>\n***<br \/>\nGice g\u00f6rd\u00fcm h\u00e2ke salm\u0131\u015f dilleri z\u00fclfin \u00e7\u00f6z\u00fcp<br \/>\nKimse y\u00e2 Rab b\u00f6yle bir h\u00e2b-\u0131 per\u00ee\u015f\u00e2n g\u00f6rmesin<br \/>\nEyledim m\u00fcjg\u00e2n\u0131ma tasv\u00eer-i \u2018aksi r\u00fby\u0131n\u0131<br \/>\nKim ruhundan gayri d\u00eedem mihr-i rah\u015f\u00e2n g\u00f6rmesin<br \/>\n***<br \/>\nG\u00fclist\u00e2n-\u0131 gam\u0131z biz z\u00eeb-i b\u00e2g-\u0131 s\u00eenemiz sensin<br \/>\nHar\u00e2b ender har\u00e2b olsak yine genc\u00eenemiz sensin<br \/>\n***<\/p>\n<p>[599]<br \/>\nDokunurd\u0131 sana ey s\u00eene-i s\u00fbz\u00e2n amm\u00e2<br \/>\nN\u00e2r-\u0131 dilden sak\u0131n\u0131r han\u00e7er-i berr\u00e2ni ucun<br \/>\n***<br \/>\nBenimdir nevbet-i fary\u00e2d-\u0131 b\u00fclb\u00fcller ham\u00fb\u015f olsun<br \/>\nFig\u00e2n\u0131m ehl-i \u2018a\u015fka m\u00e2ye-i c\u00fb\u015f u hur\u00fb\u015f olsun<br \/>\n***<br \/>\nBenim t\u00e2\u2018atgehim mesc\u00eeddir meyh\u00e2ne mey bilmem<br \/>\nKi rind\u00ee ile takva raks iderler cilve-g\u00e2h\u0131mda<br \/>\n***<br \/>\n\u00c7ekme ruhuna nik\u00e2b-\u0131 \u2018i\u015fve<br \/>\nEy matla\u2018-\u0131 \u00e2fit\u00e2b-\u0131 \u2018i\u015fve<br \/>\nVar m\u0131 daha bir muh\u00e2tab-\u0131 n\u00e2z<br \/>\nVecd\u00eeye midir h\u0131t\u00e2b-\u0131 (\u2018i\u015fve)<br \/>\n***<br \/>\nO kadd \u00fc hadd \u00fc hat-\u0131 \u2018anberin ne ho\u015f d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f<br \/>\nNih\u00e2li t\u00e2ze v\u00fc g\u00fcl t\u00e2ze reng \u00fc b\u00fb t\u00e2ze<br \/>\n***<br \/>\nSak\u0131nsun n\u00fch-rev\u00e2k\u0131n \u00e2te\u015fimden eylerim s\u00fbz\u00e2n<br \/>\nBeni incitmes\u00fcn ey \u00e2h gerd\u00fbna sel\u00e2m eyle<\/p>\n<p>[600]<br \/>\nYine de\u015ft-i c\u00fcn\u00fbn h\u00e2l\u00ee degildir s\u00f6yle \u015f\u00e2d olsun<br \/>\nVar ey fery\u00e2d benden r\u00fbh-\u0131 Mecn\u00fbna sel\u00e2m eyle\t\t\t\t\t***<br \/>\n\u0130tdi nigehin \u2018\u00e2lemi esr\u00e2r\u0131ma v\u00e2k\u0131f<br \/>\nS\u00eenemde nih\u00e2n eyleyecek r\u00e2z m\u0131 kald\u0131\t\t\t\t\t\t***<br \/>\nHev\u00e2 ho\u015f her taraf g\u00fclz\u00e2r b\u00fclb\u00fcl z\u00e2r g\u00fcl handan<br \/>\nBu esb\u00e2b-\u0131 c\u00fcn\u00fbn\u0131 seyr eden d\u00eev\u00e2ne olmaz m\u0131<br \/>\nSeb\u00fb z\u00e2n\u00fbda s\u00e2gar elde y\u00e2r \u00e2g\u00fb\u015f-\u0131 vuslatda<br \/>\nBu tarz-\u0131 h\u00e2s ile meclis \u2018aceb rind\u00e2n olmaz m\u0131<br \/>\n***<br \/>\nBir seher pertev-f\u00fcr\u00fb\u015f-\u0131 n\u00e2z olup \u2018u\u015f\u015f\u00e2k\u0131na<br \/>\nOl sipihr-i h\u00fcsn \u00fc \u00e2n\u0131n \u00e2fit\u00e2b-\u0131 enveri<br \/>\nG\u00fb\u015fe-i d\u00fckk\u00e2n-\u0131 \u2018att\u00e2r\u0131 m\u00fc\u015ferref eyledi<br \/>\nDestine ald\u0131 ter\u00e2zu itmege sevd\u00e2-geri<br \/>\nHer tarafdan geldi \u2018u\u015f\u015f\u00e2k elde nakd-i c\u00e2n u dil<br \/>\nHer biri old\u0131 har\u00eed\u00e2r-\u0131 met\u00e2\u2018-\u0131 dilber\u00ee<br \/>\nB\u00fbse-i la\u2018l-i rev\u00e2n-bah\u015f\u0131na bin c\u00e2n virdiler<br \/>\nOld\u0131 gitdik\u00e7e ziy\u00e2de k\u0131ymet-i la\u2018l-i teri<\/p>\n<p>[601]<br \/>\nOldular ser germ-i gavga c\u00e2n vir\u00fcp c\u00e2n almada<br \/>\nOld\u0131 g\u00fby\u00e2 \u00e7ars\u00fb erb\u00e2b-\u0131 \u2018a\u015fk\u0131n mah\u015feri<br \/>\nBen dahi nakd-i niy\u00e2z ile varup d\u00fckk\u00e2n\u0131na<br \/>\nOldum ol \u015f\u00fbhun har\u00eed\u00e2r-\u0131 nigeh-i kemteri\t\tLutf id\u00fcp  yan\u0131nda yer g\u00f6sterdi ol mihr-i m\u00fcn\u00eer<br \/>\nSeyr edenler didiler p\u00fcr-d\u00e2g olup hep dilleri<br \/>\nP\u00eer-i Ken\u2018an Y\u00fbsufun buld\u0131 ter\u00e2z\u00fbda yahud<br \/>\nBurc-\u0131 m\u00eez\u00e2nda mak\u00e2r\u0131n old\u0131 \u015femse m\u00fc\u015fter\u00ee<br \/>\n***<br \/>\nG\u00f6n\u00fcl \u00e7e\u015fminle ben gamzenle hemdem olmak a\u2018l\u00e2d\u0131r<br \/>\n\u0130ki mest\u00e2ne bir yerde iki mest\u00fbr bir yerde<br \/>\n***<br \/>\nVecd\u00ee hakk\u0131ndaki m\u00fctala\u2018at\u0131m\u0131 okumak arzusunda bulunanlar (Elv\u00e2h-\u0131 Ma\u2018sum\u00e2ne) \u2018unvanl\u0131 esere m\u00fcracaat buyursunlar.<\/p>\n<p>[602]<\/p>\n<p>Hersekli \u2018\u00c2rif Hikmet Bey<br \/>\n\u0130stol\u00e7al\u0131 \u2018Ali Pa\u015fa-z\u00e2de Z\u00fclfikar N\u00e2fiz Pa\u015fan\u0131n mahdumudur. M\u00fc\u015far\u00fcn-ileyh e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 \u015fu\u2018ar\u00e2m\u0131zdand\u0131r. Bin iki y\u00fcz elli be\u015f senesi rebi\u00fclevvelinde Mostar kasabas\u0131nda tevell\u00fcd etmi\u015fdir.<br \/>\nKafile-i \u015eu\u2018ar\u00e2 muharririnin rivayetine g\u00f6re bu nadire-i zeka hen\u00fcz on ya\u015f\u0131nda iken b\u00fcy\u00fck pederlerinin inh\u00e2 v\u00fc iltim\u00e2s\u0131 \u00fczerine timarl\u0131 s\u00fcvari miralyl\u0131\u011f\u0131 ile taltif olunmu\u015fdur.<br \/>\nBin iki y\u00fcz seksen be\u015f senesinde haiz oldu\u011fu r\u00fctbe-i s\u00e2liseye tahvil edilerek mektubi-i sadr-\u0131 \u2018\u00e2l\u00ee odas\u0131na memur olmu\u015fdur.<br \/>\nBin iki y\u00fcz seksen be\u015f senesinde divan-\u0131 ahk\u00e2m-\u0131 \u2018adliyye muhakem\u00e2t-\u0131 cez\u00e2iye ve temyiz-i hukuk daireleri zabd-i katabetine ve badehu dersaadet merkez-i bid\u00e2yet mahkemesi birinci hukuk dairesi m\u00fcmeyyizli\u011fine ve bilaahire mahkeme-i istinafiye m\u00fcmeyyizli\u011fine tayin buyrulmu\u015fdur.<br \/>\nElyevm e\u2018\u00e2z\u0131m-\u0131 memurin-i \u2018adliyyedendir.<br \/>\n\u0130ki gazelinden:<br \/>\nB\u00ee-haberdir sanma r\u00e2z-\u0131 mekr-i h\u00fcsn \u00fc \u2018a\u015fkdan<br \/>\n\u00d6yle Mecn\u00fbndur ki dil Leyl\u00e2 v\u00fc Mevl\u00e2s\u0131n bilir<\/p>\n<p>[603]<br \/>\nEylemi\u015fdir \u2018\u00e2lemin b\u00fbd u ne b\u00fbd\u0131ndan fer\u00e2g<br \/>\nDil ne \u2018ukb\u00e2s\u0131n hay\u00e2l eyler ne d\u00fcny\u00e2s\u0131n bilir<br \/>\nNe\u015f\u00ea-i idr\u00e2ki  var olsun nig\u00e2h-\u0131 \u015f\u00fbhunun<br \/>\nMest-i h\u00e2b-\u0131 n\u00e2z iken \u2018u\u015f\u015f\u00e2k-\u0131 \u015feyd\u00e2s\u0131n bilir<br \/>\n***<br \/>\nAra\u015fd\u0131rd\u0131m hez\u00e2r\u00e2n kerre t\u00e2b\u2018-\u0131 ehl-i d\u00fcny\u00e2y\u0131<br \/>\nHele y\u00e2r\u00e2n ile h\u00fbb\u00e2n\u0131 g\u00e2yet b\u00ee-vef\u00e2 buldum<br \/>\nEd\u00e2n\u00eeye  temell\u00fck \u2018\u00e2riyet bir \u2018\u00f6mr i\u00e7\u00fcn degmez<br \/>\nBu s\u00fbretle te\u2018ayyu\u015f fikrini pek n\u00e2-be-c\u00e2 buldum<br \/>\n\u015eu\u2019\u00fbn\u00e2t-\u0131 tabi\u2018atda bid\u00e2yet yok nih\u00e2yet yok<br \/>\nVuku\u2018at-\u0131 zaman\u0131 bir m\u00fcselsel m\u00e2cer\u00e2 buldum<br \/>\nNedir c\u00fcrm-i faz\u00eelet kim an\u0131n erb\u00e2b\u0131n\u0131 ya Rab<br \/>\nPer\u00ee\u015f\u00e2n-h\u00e2l \u00fc mahz\u00fbn u hak\u00eer-i b\u00ee-nev\u00e2 buldum<\/p>\n<p>[604]<\/p>\n<p>Yeni N\u00e2\u2019il\u00ee<br \/>\nManast\u0131rl\u0131d\u0131r. Bin iki y\u00fcz otuz dokuz senesinde tevell\u00fcd etdi. Dersaadetde Mehmed Pa\u015fa Medresesinde tahsil ile me\u015fgul iken M\u0131s\u0131r\u2019a \u2018az\u00eemet ve orada d\u00e2r-\u0131 bek\u00e2ya r\u0131hlet eylemi\u015fdir.<br \/>\nN\u00e2\u2019il\u00ee Kadim\u2019in bir gazeline yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fu nazire ne latifdir.<br \/>\nM\u00fcncel\u00ee subh-\u0131 ezel tarf-\u0131 bin\u00e2 g\u00fb\u015f\u0131nda<br \/>\nMuhtef\u00ee \u015f\u00e2m-\u0131 ebed z\u00fclf-i siyeh-p\u00fb\u015funda<br \/>\nYok o h\u00e2siyyet-i dem nutk-\u0131 Mes\u00eeh\u00e2da bile<br \/>\nKi var ol r\u00fbh-\u0131 rev\u00e2n\u0131n leb-i h\u00e2m\u00fb\u015funda<br \/>\nTavk-\u0131 gis\u00fbda g\u00f6r\u00fcp gerdenini re\u015fk ile m\u00e2h<br \/>\nHalka bend-i gam olup h\u00e2lenin \u00e2g\u00fb\u015f\u0131nda<br \/>\nEhl-i dil s\u00eene teh\u00ee-i mey-i k\u00e2m olsa dahi<br \/>\nNe\u015f\u2019e-i feyz \u00fc saf\u00e2 var dil-i p\u00fcr-ho\u015funda<br \/>\nSon<\/p>\n<p>[605]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>OSMANLI EDEB\u0130YATI NUM\u00dbNELER\u0130 Edebiyat Dersleri (QR KODLU) Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7esi Yard\u0131mc\u0131 Kitap M\u00fcellifi: Mehmed Cel\u00e2l-1312 Haz\u0131rlayan: Do\u00e7. Dr. Metin HAKVERD\u0130O\u011eLU-2021 K\u0130TAP BA\u015eLI\u011eI Copyright \u00a9 2011, (Yazar veya Yay\u0131nc\u0131) T\u00fcm haklar\u0131 yazar\u0131na aittir. Yazar\u0131n izni al\u0131nmadan k\u0131smen veya tamamen \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 veya farkl\u0131 &hellip; <a href=\"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/?p=421\">Okumaya devam et <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,7,1,5,3],"tags":[],"class_list":["post-421","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ebced","category-karikatur","category-makalelerim","category-molekuler-edebiyat","category-siirlerim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=421"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":805,"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/421\/revisions\/805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/molekuleredebiyat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}